Սուրբ Սանդուխտ օրիորդաց և տղաների դպրոցի կարգն ու կանոնները

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Escherichia coli բակտերիայի խմորման պայմաններում տարբեր ածխածնային աղբյուրների միաժամանակյա օգտագործման և օքսիդացման կենսաքիմիական ու նյութափոխանակային առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն մեխանիզմների վրա, որոնց միջոցով բակտերիալ բջիջը կարգավորում է տարբեր օրգանական միացությունների յուրացումը, դրանց ներգրավումը կենտրոնական նյութափոխանակային ուղիներում և էներգիայի ստացման գործընթացներում։ Քննության է առնվում, թե ածխածնի մի քանի աղբյուրների առկայությունը ինչպես կարող է փոփոխել բջջային նյութափոխանակության ուղղությունը, խմորման ինտենսիվությունը, աճի արագությունը և վերջնական նյութափոխանակային արգասիքների ձևավորումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ածխածնային սուբստրատների միջև փոխազդեցությանը և դրանց օգտագործման հաջորդականությանը կամ համատեղ յուրացման հնարավորությանը, քանի որ միկրոօրգանիզմները կարող են տարբեր կերպ արձագանքել սննդային միջավայրի բաղադրության փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում են գլիկոլիզի, օրգանական թթուների առաջացման և էներգետիկ նյութափոխանակության հետ կապված գործընթացները, ինչպես նաև դրանց կարգավորման առանձնահատկությունները թթվածնի սահմանափակ հասանելիության կամ անաերոբ պայմաններում։ Կարևորվում է բջջի օքսիդավերականգնողական հավասարակշռության պահպանումը, քանի որ այն անմիջականորեն կապված է նյութափոխանակային ռեակցիաների բնականոն ընթացքի և խմորման վերջնական արտադրանքների հարաբերակցության հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ֆերմենտային համակարգերի գործունեությանը և գեների արտահայտման կարգավորմանը, որոնք ապահովում են տարբեր ածխածնային միացությունների տեղափոխումը բջիջ և դրանց հետագա կենսաքիմիական փոխակերպումները։ Տարբեր սուբստրատների համակցությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել, թե սննդային միջավայրի փոփոխությունը ինչպես է ազդում բակտերիայի նյութափոխանակային ճկունության և միջավայրային պայմաններին հարմարվելու կարողության վրա։ Հետազոտության ընթացքում ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել նյութափոխանակային հոսքերի և ածխածնի բաշխման օրինաչափությունների ավելի ամբողջական բացահայտման համար՝ պարզաբանելով, թե սկզբնական նյութերից ածխածինը ինչ հարաբերակցությամբ է ուղղվում կենսազանգվածի ձևավորմանը, էներգիայի ստացմանը կամ խմորման տարբեր արգասիքների առաջացմանը։ Գիտական տեսանկյունից աշխատանքը նպաստում է բակտերիալ նյութափոխանակության կարգավորման, ածխածնային աղբյուրների ընտրության և խառը սուբստրատային միջավայրերում միկրոօրգանիզմների ֆիզիոլոգիական վարքագծի վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Կիրառական նշանակությունը կապված է նաև կենսատեխնոլոգիական գործընթացների հետ, որտեղ սննդային միջավայրի բաղադրության նպատակային փոփոխությունը կարող է օգտագործվել մանրէային աճի և ցանկալի նյութափոխանակային արտադրանքների ստացման արդյունավետության բարձրացման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանության, կենսաքիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, նյութափոխանակային ճարտարագիտության և արդյունաբերական կենսատեխնոլոգիայի ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Literature

Այս ժողովածուն ներկայացնում է ժողովրդական զվարճալի մանրապատումներ՝ կարճ պատմություններ, որոնց հիմնական նպատակն է ընթերցողին զվարճացնել, առաջացնել ժպիտ և փոխանցել ժողովրդական կենսափորձը։ Ժողովրդական մանրապատումները բանավոր մշակույթի կարևոր տեսակներից են․ դրանք հաճախ կառուցվում են առօրյա իրավիճակների, մարդկային բնավորության առանձնահատկությունների, անսպասելի դեպքերի և սրամիտ պատասխանների շուրջ։ Հումորային պատմությունների միջոցով ժողովուրդն արտահայտել է իր վերաբերմունքը հասարակական հարաբերությունների, կենցաղային դժվարությունների, մարդկային թերությունների և վարքագծի տարբեր դրսևորումների նկատմամբ։ Նման պատմություններում ծիծաղը կարող է ծառայել ոչ միայն զվարճանքի, այլև խրատական նպատակների՝ ընդգծելով խոհեմության, հնարամտության, արդարամտության և ողջամիտ դատողության կարևորությունը։ Ժողովրդական բանավոր ստեղծագործությունների գրավոր հավաքումն ու հրատարակումը նպաստել են պատմությունների պահպանմանը և սերունդներին փոխանցմանը՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական արտահայտչամիջոցները, կենցաղային պատկերացումները և հումորի ձևերը։ Այս ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ ժողովրդական բանահյուսության, կարճ պատմողական ժանրերի, հումորային խոսքի և ժողովրդական մտածողության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բանագետներին, գրականագետներին, լեզվաբաններին և հայ մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Linguistics

Աշխատությունը նախատեսված է ընթերցանության ուսուցման և սովորողների գրագիտության զարգացման համար՝ նպաստելով գրավոր խոսքի ընկալման, ճիշտ և սահուն ընթերցելու, բառապաշարի հարստացման ու լեզվական կարողությունների ձևավորման գործընթացին։ Ընթերցանության դասագրքերը կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայ կրթական համակարգում՝ ծառայելով որպես տարրական ուսուցման հիմնական միջոցներից մեկը և հիմք ստեղծելով հետագա կրթական առաջընթացի համար։ Դրանց միջոցով սովորողները ծանոթացել են գրավոր խոսքի տարբեր ձևերին, սովորել են ընկալել նախադասությունների իմաստը, հետևել տեքստի բովանդակությանը և աստիճանաբար զարգացրել ընթերցած նյութը հասկանալու ու մեկնաբանելու հմտությունները։ Նմանատիպ ձեռնարկների կարևոր խնդիրներից է եղել ոչ միայն ընթերցանության տեխնիկայի զարգացումը, այլև լեզվական մտածողության խթանումը, ուշադրության ու հիշողության ամրապնդումը և ինքնուրույն ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորումը։ Դասագրքի կիրառությունը ուսումնական միջավայրում հնարավորություն է տվել ուսուցչին կազմակերպելու ընթերցանության վարժություններ, ուղղելու սովորողների արտասանությունն ու ընթերցման ընթացքը և ամրապնդելու լեզվական գիտելիքները։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի 19-րդ դարի հայալեզու կրթական գրականության և դպրոցական ուսուցման պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ մանկավարժության պատմությամբ, ընթերցանության ուսուցման մեթոդներով, հայոց լեզվի դասավանդման ավանդույթներով և հայկական դասագրքերի զարգացման ընթացքով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

History

Հայաստանի ազգային գրադարանի 1992 թվականի աշխատանքների հաշվետվությունը ներկայացնում է գրադարանի գործունեությունը Հայաստանի անկախության առաջին տարիներին, երբ պետական և մշակութային հաստատությունները գործում էին տնտեսական ճգնաժամի, ինստիտուցիոնալ վերափոխումների և տեղեկատվական համակարգերի ձևավորման բարդ պայմաններում։ Այդ տարվա հաշվետվության հիմնական ուղղությունը եղել է գրադարանի՝ որպես ազգային մատենագիտական կենտրոնի դերի պահպանումը և հնարավորության սահմաններում նրա աշխատանքի շարունակականության ապահովումը։ Առաջին հերթին առանձնացվում է գրքային ֆոնդերի համալրման գործընթացը, որը իրականացվել է պարտադիր օրինակների համակարգի միջոցով, ինչպես նաև նվիրատվությունների և փոխանակային կապերի շնորհիվ, քանի որ նոր տնտեսական պայմաններում ձեռքբերումների հնարավորությունները զգալիորեն սահմանափակվել էին։ Կարևոր խնդիր է եղել նաև գոյություն ունեցող ֆոնդերի պահպանումը և դասակարգումը՝ հատկապես հաշվի առնելով պահոցների ծանրաբեռնվածությունը և պահպանման պայմանների բարելավման անհրաժեշտությունը։ 1992 թվականի հաշվետվությունում ընդգծվում է մատենագիտական աշխատանքի շարունակականությունը՝ ազգային մատենագիտության կազմումը, տեղեկատու-հղումային ծառայությունների ապահովումը և ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպումը, ինչը կարևոր դեր է ունեցել գիտական և ուսումնական գործընթացների աջակցման գործում։ Այդ ժամանակաշրջանում գրադարանը բախվել է նաև տեխնիկական և նյութական դժվարությունների, որոնք սահմանափակել են ավտոմատացման և նոր տեխնոլոգիաների ներդրման հնարավորությունները, սակայն աշխատանքներ են տարվել ապագա համակարգչայինացման նախադրյալներ ստեղծելու ուղղությամբ։ Միաժամանակ շարունակվել է ընթերցողների սպասարկումը ընթերցասրահներում՝ պահպանելով գիտական, կրթական և մշակութային տեղեկատվության հասանելիությունը, ինչը հատկապես կարևոր էր նոր պետականության ձևավորման փուլում։ Հաշվետվությունը նաև անդրադառնում է միջազգային և միջգրադարանային կապերի պահպանման փորձերին, որոնք թույլ են տվել որոշ չափով ապահովել տեղեկատվական փոխանակում և մասնագիտական համագործակցություն։ Ընդհանուր առմամբ, 1992 թվականի աշխատանքների հաշվետվությունը արտացոլում է անցումային դժվարին ժամանակաշրջան, երբ գրադարանը փորձում էր պահպանել իր հիմնական գիտամշակութային գործառույթները և միաժամանակ հարմարվել անկախ Հայաստանի նոր իրականությանը։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է արտադրական կազմակերպության կադրերի կազմի և կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման դերը ձեռնարկության արտադրողականության և զարգացման գործընթացում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես է ձևավորվում կազմակերպության կադրային կազմը՝ ըստ մասնագիտությունների, որակավորման մակարդակի, տարիքային և փորձառական խմբերի, ինչպես նաև աշխատանքի բնույթի և գործառույթների։ Հեղինակը անդրադառնում է կադրերի կառուցվածքի վերլուծության հիմնական ցուցանիշներին՝ աշխատողների թվաքանակ, արտադրական և ոչ արտադրական անձնակազմ, ղեկավար և մասնագիտական կազմ, ինչպես նաև օժանդակ անձնակազմ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կադրերի պլանավորման, ընտրության, վերապատրաստման և զարգացման գործընթացներին՝ որպես կազմակերպության մրցունակության ապահովման կարևոր գործոնների։ Գրքում քննարկվում են նաև կադրերի շարժունակությունը, շրջանառությունը և աշխատանքի արդյունավետության վրա ազդող սոցիալական և տնտեսական գործոնները։ Վերլուծվում է մարդկային ռեսուրսների կառավարման դերը արտադրական գործընթացների օպտիմալացման, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման և կազմակերպության կայուն զարգացման ապահովման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական վերլուծությունները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, HR մասնագետների, արտադրության ղեկավարների և ուսանողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Դեբեդ գետի հովտում տարածված վայրի պտղատու թփատեսակների կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ տարբեր միկրոկլիմայական պայմաններում։ Քննության են առնվում բնական միջավայրում աճող թփատեսակների տարածվածությունը, աճի և զարգացման օրինաչափությունները, կենսական ձևերը, սեզոնային զարգացման փուլերը և շրջակա միջավայրի պայմաններին հարմարվողականության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմաստիճանի, խոնավության, լուսավորության, տեղանքի բարձրության, լանջերի դիրքադրության, հողային պայմանների և այլ էկոլոգիական գործոնների ազդեցությանը բույսերի աճի, ծաղկման, պտղաբերման և բնական վերարտադրության վրա։ Համեմատվում են տարբեր միկրոկլիմայական հատվածներում աճող բուսատեսակների կենսաչափական և ֆենոլոգիական ցուցանիշները՝ դրանց էկոլոգիական պահանջներն ու դիմադրողականության հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև պոպուլյացիաների վիճակը, բնական վերականգնման առանձնահատկությունները և տեսակների տարածման վրա ազդող սահմանափակող գործոնները։ Կարևորվում է վայրի պտղատու բույսերի նշանակությունը բնական էկոհամակարգերի կայունության, կենսաբազմազանության պահպանման և գենետիկական ռեսուրսների տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում դրանց հնարավոր տնտեսական, սննդային, սելեկցիոն և բնապահպանական արժեքին, ինչպես նաև բնական պաշարների պահպանության և արդյունավետ օգտագործման անհրաժեշտությանը։ Տարբեր միկրոկլիմայական պայմաններում ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ուսումնասիրվող տեսակների էկոլոգիական ճկունությունը և միջավայրի փոփոխություններին արձագանքելու առանձնահատկությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել բուսական ռեսուրսների պահպանության, բնական պոպուլյացիաների կառավարման, կանաչապատման և արժեքավոր վայրի պտղատու տեսակների մշակության հնարավորությունների գնահատման ոլորտներում։