More in Geography

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Pedagogy

    Формирование социально-бытовых навыков у учащихся специальной (вспомогательной) школы

    Աշխատությունը նվիրված է հատուկ (օժանդակ) դպրոցներում սովորող աշակերտների սոցիալ-կենցաղային հմտությունների ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրանց ինքնուրույն կյանքի և սոցիալական ինտեգրման ապահովման մանկավարժական պայմանները։ Գրքում վերլուծվում են այն տեսական և գործնական մոտեցումները, որոնք կիրառվում են մտավոր կամ զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող երեխաների կրթության և դաստիարակության գործընթացում՝ նպատակ ունենալով ձևավորել առօրյա կյանքում անհրաժեշտ ինքնասպասարկման, հաղորդակցման և սոցիալական վարքի հմտություններ։ Հեղինակը ներկայացնում է ուսումնական և դաստիարակչական աշխատանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները հատուկ դպրոցներում, ուսուցման անհատականացված մեթոդները, ինչպես նաև գործնական վարժությունների և իրավիճակային ուսուցման դերը հմտությունների ամրապնդման գործում։ Ուշադրություն է դարձվում նաև ընտանիքի և դպրոցի համագործակցության նշանակությանը, սոցիալական միջավայրի ազդեցությանը և վերականգնողական մանկավարժության սկզբունքների կիրառմանը։ Աշխատությունում քննարկվում են աշակերտների ինքնուրույնության աստիճանի բարձրացման ուղիները, հարմարվողական վարքի ձևավորումը և հասարակության մեջ նրանց ներառման արդյունավետ մեխանիզմները։ Ներկայացված են նաև գործնական առաջարկություններ մանկավարժների համար՝ ուղղված ուսուցման գործընթացի արդյունավետության բարձրացմանը և հատուկ կրթական կարիքներ ունեցող երեխաների սոցիալական հմտությունների կայուն զարգացման ապահովմանը։

    Updated: 2026-09-10
    Формирование социально-бытовых навыков у учащихся специальной (вспомогательной) школы
    Online

    History

    Հայոց բանակը Բագրատունյաց շրջանում (IX-XI դարեր)

    Աշխատությունը նվիրված է IX–XI դարերում հայկական պետականության ռազմական համակարգի, զինված ուժերի կազմակերպման և ռազմական գործի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պետականության վերականգնման և ամրապնդման պայմաններում բանակի ձևավորման սկզբունքները, զորքերի կառուցվածքը, համալրման եղանակները, հրամանատարական համակարգը և ռազմական կառավարման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արքայական զորքի, իշխանական զինուժի և ռազմական ծառայություն իրականացնող տարբեր խմբերի փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև կենտրոնական իշխանության և առանձին նախարարական ու իշխանական տների ռազմական ներուժի դերին։ Վերլուծվում են հետևակի և հեծելազորի նշանակությունը, սպառազինության ու պաշտպանական միջոցների կիրառումը, ամրոցների և բերդաքաղաքների դերը երկրի պաշտպանության կազմակերպման գործում։ Քննարկվում են ռազմական գործողությունների կազմակերպման, սահմանների պաշտպանության, զորքերի տեղաշարժի և ռազմավարական կարևորություն ունեցող տարածքների վերահսկման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժամանակաշրջանի արտաքին քաղաքական պայմաններին և հարևան պետությունների ու ռազմաքաղաքական ուժերի հետ հարաբերությունների ազդեցությանը հայկական բանակի զարգացման վրա։ Դիտարկվում է զինված ուժերի դերը ոչ միայն արտաքին վտանգներին դիմակայելու, այլև երկրի ներքին կայունության, արքայական իշխանության ամրապնդման և քաղաքական միասնության պահպանման գործում։ Կարևորվում է պատմագրական և սկզբնաղբյուրային տեղեկությունների համադրումը՝ միջնադարյան հայկական ռազմական համակարգի հնարավորինս ամբողջական պատկերը վերականգնելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տվյալ ժամանակաշրջանի ռազմական կազմակերպության առանձնահատկությունները և գնահատելու բանակի նշանակությունը հայկական պետականության պաշտպանության ու զարգացման գործում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել միջնադարագետների, ռազմական պատմության մասնագետների, հայագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-01
    Հայոց բանակը Բագրատունյաց շրջանում (IX-XI դարեր)
    Online

    Literature

    Ջեկ Քերուաքի արձակը

    Գրականագիտական բնույթի աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի ամերիկյան գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ, գրող և բիթ սերնդի գրական շարժման առանցքային դեմքերից մեկի՝ Ջեկ Քերուաքի արձակ ստեղծագործության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով նրա գեղարվեստական աշխարհայացքի ձևավորումը, ստեղծագործական մեթոդի առանձնահատկությունները, վիպական կառուցվածքների նորարարական բնույթը, կերպարների հոգեբանական նկարագիրը և ամերիկյան ու համաշխարհային գրականության զարգացման մեջ ունեցած նշանակությունը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է հեղինակի արձակում ազատության, անհատական ինքնության, ճանապարհորդության, հոգևոր որոնումների, հասարակական պայմանականությունների հաղթահարման և մարդու գոյության իմաստի բացահայտման հիմնախնդիրների ուսումնասիրության հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է բիթ սերնդի գրական շարժման գաղափարական և մշակութային նախադրյալները, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ամերիկյան հասարակության փոփոխությունները, երիտասարդական հակամշակույթի ձևավորումը և այդ գործընթացների արտացոլումը գեղարվեստական գրականության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի գրողի «Ճանապարհին», «Դհարմայի թափառականները», «Բիգ Սուր», «Ստորգետնյանները», «Դոկտոր Սաքս» և այլ ստեղծագործությունները, որոնց միջոցով բացահայտվում են նրա արձակին բնորոշ թեմատիկ, գաղափարական և ոճական առանձնահատկությունները։ Հեղինակի ստեղծագործական աշխարհում ճանապարհը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես աշխարհագրական տեղաշարժի տարածություն, այլև որպես անհատի ներքին ազատության, ինքնաճանաչման, հոգևոր վերափոխման և հասարակության ընդունված արժեքների վերագնահատման խորհրդանիշ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ճանապարհորդության մոտիվի գեղարվեստական մեկնաբանությունը, որը սերտորեն կապված է ամերիկյան մշակույթի, տարածության ընկալման, շարժման ազատության և անհատի ինքնուրույնության գաղափարների հետ։ Գրողի արձակում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն մարդկային հարաբերությունները, ընկերությունը, սերնդային ընդվզումը, քաղաքային և բնական միջավայրերի հակադրությունը, ինչպես նաև անհատի և հասարակության միջև առաջացող հոգեբանական ու արժեքային հակասությունները։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է կերպարների ներաշխարհի ուսումնասիրությունը՝ ուշադրություն դարձնելով նրանց հոգևոր անհանգստություններին, գոյաբանական հարցադրումներին, կյանքի նկատմամբ վերաբերմունքին և ինքնարտահայտման ձգտմանը։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում ինքնակենսագրական տարրերի կիրառությունը, քանի որ հեղինակի ստեղծագործությունների զգալի մասը հիմնված է անձնական փորձառությունների, ճանապարհորդությունների, ընկերական հարաբերությունների և իրական իրադարձությունների գեղարվեստական վերամշակման վրա։ Գրականագիտական տեսանկյունից կարևոր տեղ է զբաղեցնում ինքնակենսագրական իրականության և գեղարվեստական երևակայության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև պատմողական ինքնության ձևավորման առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Հետազոտության առանցքային հարցերից է ինքնաբուխ արձակի ստեղծագործական սկզբունքը, որը բնութագրվում է խոսքի բնական ընթացքի, ռիթմականության, անմիջականության և ազատ շարադրանքի նկատմամբ առանձնահատուկ ուշադրությամբ։ Գրողի լեզվական և ոճական նորարարությունները սերտորեն առնչվում են ջազային երաժշտության ռիթմերին, իմպրովիզացիայի սկզբունքներին, խոսակցական լեզվի արտահայտչական հնարավորություններին և ավանդական պատմողական կառուցվածքներից հեռանալու ձգտմանը։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև երաժշտության և գրականության փոխազդեցության հիմնախնդիրները, հատկապես բիբոփ ջազի ազդեցությունը պատմողական ռիթմի, նախադասությունների կառուցվածքի և գեղարվեստական խոսքի կազմակերպման վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն արևելյան փիլիսոփայական և կրոնական ուսմունքների, մասնավորապես՝ բուդդայական գաղափարների ազդեցությունը հեղինակի աշխարհայացքի և ստեղծագործությունների գաղափարական համակարգի վրա։ Հոգևոր ազատության, անցողիկության, ինքնաճանաչման և մարդու ու բնության ներդաշնակության վերաբերյալ պատկերացումները կարևոր դեր են կատարում նրա արձակի փիլիսոփայական շերտերի ձևավորման գործում։ Հետազոտության շրջանակում հնարավոր է դիտարկել նաև քրիստոնեական մշակութային ավանդույթների և բուդդայական մտածողության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հերոսների հոգևոր որոնումների վրա։ Գրողի ստեղծագործության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ամերիկյան գրականության պատմության համատեքստում՝ հատկապես մոդեռնիզմի, հետպատերազմյան արձակի, հակամշակութային գրականության և հետագա գրական նորարարությունների հետ ունեցած առնչությունների տեսանկյունից։ Առանձին ուշադրության են արժանի ժամանակի և տարածության գեղարվեստական կազմակերպումը, պատմողական ձայնի առանձնահատկությունները, առաջին դեմքով շարադրանքի կիրառությունը, դրվագային կառուցվածքը և հիշողության դերը ստեղծագործությունների ամբողջականության ձևավորման մեջ։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է գրողի արձակի գաղափարական և գեղարվեստական համակարգի բացահայտմամբ, բիթ սերնդի գրականության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությամբ և 20-րդ դարի ամերիկյան մշակութային փոփոխությունների գրական արտացոլման վերլուծությամբ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու անհատի ազատության և հասարակական սահմանափակումների հակադրությունը, ճանապարհորդության փիլիսոփայական նշանակությունը և գրական ինքնարտահայտման նոր ձևերի առաջացման պատմական պայմանները։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, ամերիկյան գրականության հետազոտողներին, համեմատական գրականագիտության մասնագետներին, մշակութաբաններին, գրական քննադատներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև 20-րդ դարի համաշխարհային արձակի, բիթ սերնդի և ամերիկյան հակամշակույթի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունն ունի գրականագիտական, պատմամշակութային և տեսական նշանակություն՝ նպաստելով Ջեկ Քերուաքի ստեղծագործական մտածողության, արձակագրական նորարարությունների, փիլիսոփայական պատկերացումների և ժամանակակից գրականության զարգացման մեջ նրա ունեցած դերի առավել խորքային ըմբռնմանը։

    Updated: 2026-10-11
    Ջեկ Քերուաքի արձակը
    Online

    History

    Կրտսեր Անաքարսիսի ճանապարհորդությունը Հունաստան, հատոր Ե

    Աշխատությունը ֆրանսիացի գրող Ժան-Ժակ Բարտելեմիի հայտնի փիլիսոփայական և պատմական ստեղծագործության հայերեն թարգմանական ավանդույթի մաս է։ Այն ներկայացնում է հին հունական աշխարհը կրտսեր Անաքարսիս անունով սկյութացի ճանապարհորդի և դիտորդի ուղևորությունների միջոցով՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու Հունաստանի աշխարհագրությանը, պատմությանը, հասարակական կյանքին, մշակույթին և քաղաքակրթական առանձնահատկություններին։ Ստեղծագործության հիմքում ճանապարհորդական պատումի և պատմական տեղեկությունների համադրությունն է, որի շնորհիվ Հունաստանը ներկայացվում է ոչ միայն որպես որոշակի տարածք, այլև որպես հարուստ մտավոր, քաղաքական, կրոնական և գեղարվեստական ավանդույթներ ունեցող աշխարհ։ Պատմական շարադրանքին զուգահեռ ուշադրություն է դարձվում հին հունական հասարակության կազմակերպմանը, քաղաքացիների կենցաղին, սովորույթներին, կրթությանը, դաստիարակությանը, փիլիսոփայությանը, արվեստին և հասարակական հարաբերություններին։ Ճանապարհորդի հայացքը հնարավորություն է տալիս տարբեր տեսանկյուններից դիտարկելու հին աշխարհի արժեքներն ու կենսակերպը՝ համադրելով օտարազգի դիտորդի տպավորությունները պատմական և մշակութային մեկնաբանությունների հետ։ Ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկություններից է գեղարվեստական պատումի միջոցով պատմական գիտելիքներ փոխանցելու մոտեցումը, որը բարդ թեմաները դարձնում է ավելի մատչելի և հետաքրքիր ընթերցողի համար։ Այն նպաստում է հին հունական քաղաքակրթության, նրա մտավոր ժառանգության և եվրոպական մշակույթի ակունքների ճանաչմանը։ Հայերեն թարգմանական գրականության տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր է նաև համաշխարհային պատմական ու փիլիսոփայական գրականության տարածման և հայ ընթերցողի կրթական հետաքրքրությունների ընդլայնման առումով։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմությամբ, հնագիտությամբ, փիլիսոփայությամբ, դասական մշակույթով և թարգմանական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-11-10
    Կրտսեր Անաքարսիսի ճանապարհորդությունը Հունաստան, հատոր Ե
    Online

    Other Subjects

    Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1974: Հուլիս, օգոստոս, սեպտեմբեր

    Հրատարակությունը ներկայացնում է 1974 թվականի հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսներին վերաբերող նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի համակարգված ցանկ՝ ընդգրկելով պատմական, մշակութային, գիտական, գրական և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձություններ ու տարեդարձեր։ Նյութը նախատեսված է որպես տեղեկատու աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակահատվածում նշվող կարևոր ամսաթվերի, պատմական իրադարձությունների, նշանավոր գործիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցների և տարբեր բնագավառներում նշանակալի դեպքերի վերաբերյալ։ Յուրաքանչյուր ամսվա համար տեղեկությունները դասավորված են ժամանակագրական սկզբունքով, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ ամսաթվի որոնումն ու համապատասխան տեղեկատվության օգտագործումը։ Հրատարակությունը կարող է ներառել ինչպես Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմությանն ու մշակույթին առնչվող տարեթվեր, այնպես էլ համաշխարհային պատմության, գիտության, գրականության, արվեստի և հասարակական կյանքի կարևոր իրադարձություններ։ Նման օրացույցը կարող է գործնական նշանակություն ունենալ գրադարանների, դպրոցների, մշակութային հաստատությունների, դասախոսների, ուսուցիչների և միջոցառումների կազմակերպիչների համար՝ օգնելով նախապատրաստել տարեդարձերին, հիշատակի օրերին և պատմական իրադարձություններին նվիրված միջոցառումներ։ Միաժամանակ այն արժեքավոր տեղեկատու նյութ է ընթերցողների և հետազոտողների համար, ովքեր անհրաժեշտություն ունեն որոշակի ժամանակաշրջանի նշանակալի ամսաթվերի վերաբերյալ արագ և համակարգված տեղեկություններ ստանալու։ Հրատարակության կառուցվածքն ու ժամանակագրական դասավորությունը այն դարձնում են հարմար օգտագործման համար ինչպես ամենօրյա տեղեկատու աշխատանքում, այնպես էլ կրթական, մշակութային և գրադարանային գործունեության ընթացքում։

    Updated: 2026-09-13
    Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1974: Հուլիս, օգոստոս, սեպտեմբեր
    Online

    History

    Großangriff auf Armenier in Bergkarabach

    Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված լայնածավալ ռազմական գործողությունների և դրանց քաղաքական, հասարակական ու մարդասիրական հետևանքների ներկայացմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հակամարտության սրման պայմանների, ռազմական գործողություններին նախորդած քաղաքական զարգացումների և տարածաշրջանի հայ բնակչության անվտանգության խնդիրների վրա։ Նյութում դիտարկվում է հակամարտության պատմական և քաղաքական համատեքստը՝ հնարավորություն տալով հասկանալ, թե ինչպես են երկարատև տարածքային վեճը, չկարգավորված քաղաքական հարցերը, փոխադարձ անվստահությունը և անվտանգության հետ կապված խնդիրները նպաստել իրավիճակի սրմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ռազմական գործողությունների ազդեցությանը քաղաքացիական բնակչության առօրյայի, բնակավայրերի բնականոն գործունեության, տեղաշարժի հնարավորությունների և սոցիալական պայմանների վրա՝ առանց բռնության մանրամասն նկարագրությունների։ Քննության են առնվում նաև բնակչության տեղահանման, հումանիտար կարիքների, հաղորդակցության սահմանափակումների և տարածաշրջանում ստեղծված անկայունության խնդիրները։ Կարևորվում է միջազգային հանրության, միջպետական կառույցների, մարդասիրական կազմակերպությունների և արտաքին քաղաքական դերակատարների արձագանքը՝ ներառյալ ռազմական գործողությունների դադարեցման, քաղաքացիական բնակչության պաշտպանության և բանակցային գործընթացի վերականգնմանն ուղղված նախաձեռնությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նաև տեղեկատվական և քաղաքական հաղորդակցության դերը հակամարտության ժամանակ, երբ տարբեր կողմերի ներկայացրած տեղեկությունները կարող են զգալիորեն տարբերվել իրադարձությունների պատճառների, ընթացքի և հետևանքների գնահատման հարցում։ Այդ պատճառով նյութը պատմական աղբյուրի տեսանկյունից պահանջում է համադրություն այլ փաստաթղթերի, պաշտոնական հաղորդագրությունների, միջազգային կազմակերպությունների զեկույցների և անկախ ուսումնասիրությունների հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի տարածաշրջանի հայ բնակչության քաղաքական կարգավիճակի, անվտանգության երաշխիքների և հիմնարար իրավունքների շուրջ ձևավորված խնդիրների ներկայացումը։ Նյութը միաժամանակ կարող է դիտարկվել որպես որոշակի ժամանակաշրջանի միջազգային և հասարակական արձագանքն արտացոլող աղբյուր, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը ներկայացվել արտաքին լսարանին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Արցախի պատմության, Կովկասի տարածաշրջանային քաղաքականության, միջազգային հարաբերությունների, հակամարտությունների ուսումնասիրության, մարդու իրավունքների և ժամանակակից հայոց պատմության հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-20
    Großangriff auf Armenier in Bergkarabach