Տաթևի և Գլաձորի համալսարանները

Technology

Աշխատությունը նվիրված է նոր սերնդի օպտոէլեկտրոնային տվիչների մշակմանը և հետազոտմանը, որոնք նախատեսված են փորձարարական պայմաններում տարբեր ֆիզիոլոգիական պարամետրերի դինամիկ մոնիթորինգի իրականացման համար։ Ներկայացվում են կենսաբանական համակարգերի վիճակի գնահատման ժամանակակից մեթոդները, օպտիկական չափման սկզբունքները և զգայուն սարքավորումների կիրառման հնարավորությունները բժշկակենսաբանական հետազոտություններում։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են տվիչների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, չափման ճշգրտությունը, արձագանքման արագությունը, հուսալիությունը և տարբեր ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների գրանցման արդյունավետությունը։ Վերլուծվում են այնպիսի գործընթացների վերահսկման հնարավորությունները, որոնք կապված են օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների, կենսաբանական ազդանշանների գրանցման և փորձարարական տվյալների մշակման հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նորարարական տեխնոլոգիաների կիրառմանը, տվյալների հավաքագրման և վերլուծության մեթոդներին, ինչպես նաև սարքավորումների կիրառական նշանակությանը կենսաբժշկական հետազոտությունների, ֆիզիոլոգիայի և կլինիկական ախտորոշման զարգացման համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել կենսաբժշկական ճարտարագիտության, օպտոէլեկտրոնիկայի, ֆիզիոլոգիայի, բժշկական սարքավորումների մշակման ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև ժամանակակից չափիչ համակարգերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Linguistics

Գիրքը ներկայացնում է բառի կառուցվածքը և քերականական ձևերի համակարգը՝ ընդգրկելով խոսքի մասերի դասակարգումը, դրանց քերականական հատկանիշները, ձևաբանական կատեգորիաները և փոփոխման օրինաչափությունները։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է գոյականի, ածականի, թվականների, դերանունների, բայի և այլ խոսքի մասերի ձևաբանական առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով դրանց գործառական դերը լեզվի համակարգում և խոսքի կառուցման գործընթացում։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բայային համակարգին՝ ժամանակաձևերի, եղանակների, կերպերի և խոնարհման առանձնահատկությունների համակարգված ներկայացմամբ, ինչպես նաև բառաձևերի ձևավորման և փոփոխման մեխանիզմներին։ Գիրքը ներառում է նաև բազմաթիվ օրինակներ և վերլուծական մեկնաբանություններ, որոնք նպաստում են տեսական նյութի գործնական յուրացմանը և լեզվական մտածողության զարգացմանը։ Այն նախատեսված է լեզվաբանների, բանասերների, ուսանողների և հայոց լեզվի ձևաբանական համակարգով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես հիմնարար ուսումնական և գիտական աղբյուր։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Վահան Տերյանի ստեղծագործական «աշխատանոցի» ներքին մեխանիզմների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա բանաստեղծական տեքստերի ձևավորման գործընթացը, գեղարվեստական մտածողության աշխատանքային փուլերը և բառի ընտրության ու պատկերային կառուցման սկզբունքները։ Վերլուծվում են ձեռագրային տարբերակները, սևագրությունները և վերջնական տեքստերի համեմատությունը՝ ընդգծելով վերամշակման, սեղմման և իմաստային խտացման տեխնիկաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Տերյանի պոետիկ լեզվի ձևավորմանը, ներքին երաժշտականությանը, սիմվոլիստական մտածողության ազդեցությանը և քնարական պատկերների կառուցման համակարգին։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է նաև ստեղծագործական գործընթացը որպես գիտակցված գեղարվեստական ընտրությունների հաջորդականություն՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ձևավորվում Տերյանի բանաստեղծական աշխարհի հիմնական մոտիվները և ոճական առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացված վերլուծությունները հնարավորություն են տալիս խորքային պատկերացում կազմել հեղինակի ստեղծագործական մեթոդի, պոետիկ մտածողության և հայ նորագույն պոեզիայի զարգացման մեջ նրա ունեցած հիմնարար դերի մասին։

History

Հրատարակությունը մատենագիտական բնույթի աշխատություն է, որը համակարգում է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Հայաստանի կանանց մասնակցությանը վերաբերող գրականությունն ու հրապարակումները։ Այն նախատեսված է թեմայի վերաբերյալ տարբեր աղբյուրների որոնումը հեշտացնելու և կանանց մասնակցության պատմության ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ տեղեկատվական հիմք ստեղծելու նպատակով։ Ցանկում ներկայացվող նյութերը վերաբերում են ռազմաճակատում և թիկունքում գործունեություն ծավալած հայ կանանց, բուժաշխատողների, կապավորների, հետախուզական և այլ ծառայությունների ներկայացուցիչների, ինչպես նաև պատերազմի տարիներին արտադրական, հասարակական ու օգնության աշխատանքներում ներգրավված կանանց մասին հրապարակումներին։ Մատենագիտական գրառումների միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել ինչպես առանձին մասնակիցների կենսագրությունների, այնպես էլ կանանց հավաքական ներդրման վերաբերյալ ստեղծված գրականության շրջանակի մասին։ Հատուկ նշանակություն ունեն անձնական պատմություններին, հուշերին, կենսագրական ակնարկներին և ժամանակի մամուլում հրապարակված նյութերին վերաբերող գրառումները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու պատերազմի պատմությունը նաև անհատական փորձառությունների և սոցիալական պատմության տեսանկյունից։ Հրատարակությունն արժեքավոր է նաև կանանց պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ համակարգված ձևով ներկայացնում է մի թեմա, որը պատերազմի ընդհանուր պատմագրության մեջ հաճախ դիտարկվել է ավելի լայն ռազմական և հասարակական գործընթացների համատեքստում։ Նյութերի թեմատիկ կազմակերպումը կարող է օգնել հետազոտողներին բացահայտելու համապատասխան գրքերը, հոդվածները, ակնարկները և փաստագրական հրապարակումները՝ հետագա ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ ցանկը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես է ներկայացվել պատերազմի տարիներին հայ կանանց գործունեությունը և ինչպիսի թեմաներ են առավել մեծ ուշադրություն ստացել պատմական ու հուշագրական գրականության մեջ։ Մատենագիտական տեսանկյունից այն կատարում է տեղեկատվական, որոնողական և աղբյուրագիտական գործառույթ՝ պահպանելով տվյալ թեմայով հրատարակված նյութերի մասին համակարգված տեղեկություններ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը կարևոր օժանդակ աղբյուր է Հայաստանի նորագույն պատմության, կանանց պատմության և պատերազմի ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով հետազոտողին նպատակային կերպով կողմնորոշվել համապատասխան գրականության և սկզբնաղբյուրային նյութերի շրջանակում։

Technology

Երկրաբանական և հանքարդյունաբերական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Մարցիգետի ոսկի-բազմամետաղային հանքավայրի հանքայնացման տեղայնացման երկրաբանակառուցվածքային առանձնահատկությունների և հանքաքարերի արդյունաբերական յուրացման հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հանքավայրի երկրաբանական կառուցվածքը, ապարային համալիրների կազմը, տեկտոնական խախտումների տարածական բաշխումը և հանքայնացման ձևավորման երկրաբանական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքային մարմինների տեղադրման պայմաններին, դրանց ձևաբանական առանձնահատկություններին, հանքանյութերի տարածական բաշխմանը և ոսկու ու ուղեկցող մետաղների հանքայնացման օրինաչափություններին։ Վերլուծվում են ապարների ճեղքավորվածության, խզվածքային գոտիների, հիդրոթերմալ փոփոխությունների և հանքառաջացման գործընթացների փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են նաև հանքաքարերի նյութական կազմի, օգտակար բաղադրիչների պարունակության, հանքային մարմինների շարունակականության և երկրաբանական հետախուզման արդյունքների գնահատման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հանքավայրի պաշարների գնահատման, արդյունաբերական նշանակության որոշման, հանքաքարերի արդյունահանման և վերամշակման տեխնոլոգիական հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հանքավայրի շահագործման տնտեսական նպատակահարմարությանը, երկրաբանական ռիսկերի գնահատմանը, շրջակա միջավայրի պահպանության պահանջներին և հանքարդյունաբերական գործունեության կայուն կազմակերպման սկզբունքներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսական երկրաբանության, հանքավայրերի երկրաբանության, մետաղային օգտակար հանածոների հետախուզման և հանքարդյունաբերության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Biology

Работа посвящена разработке усовершенствованных биотехнологических методов получения аминокислот L-тирозина и D-аспарагиновой кислоты с использованием процессов биотрансформации, где особое внимание уделяется повышению эффективности, селективности и экологической безопасности производства по сравнению с традиционными химическими методами синтеза. В исследовании рассматриваются современные штаммы микроорганизмов и ферментные системы, способные катализировать превращение доступных субстратов в целевые аминокислоты с высокой степенью выхода, а также оптимизация условий культивирования, включая pH, температуру, питательные среды и режимы аэрации, что позволяет существенно повысить продуктивность процесса. Отдельно анализируются механизмы ферментативной стереоселективности, обеспечивающей получение L- и D-изомеров с высокой чистотой, что особенно важно для фармацевтической и пищевой промышленности, где оптическая форма вещества напрямую влияет на биологическую активность. Также в работе уделяется внимание вопросам масштабирования биотехнологических процессов, экономической целесообразности внедрения разработанных методов в промышленное производство и снижению экологической нагрузки за счет отказа от агрессивных химических реагентов.