Տեղական ինքնակառավարմն համակարգի արդյունավետության բարձրացման ուղիները ՀՀ-ում

Medicine

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է տարբեր ընդհանուր անեսթեզիայի մեթոդների ազդեցությունը մարդու բարձրագույն հոգեբանական գործառույթների վրա՝ ներառյալ հիշողությունը, ուշադրությունը, կոնցենտրացիան և դատողությունը։ Գործում են կլինիկական փորձերի արդյունքներ, որոնց միջոցով գնահատվում է, թե ինչպես տարբեր անեսթեզիաների տեսակները կարող են ժամանակավորապես փոփոխել նյարդային համակարգի գործունեությունը, ինչպիսի ազդեցություն ունեն վերականգնման ընթացքում և առօրյա հոգեբանական գործունեության վրա, ինչպես նաև հնարավոր կողմնակի հետևանքները՝ հիշողության խախտումից մինչև խումբային հոգեբանական փոփոխություններ։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ անեսթեզիայի ընտրությունը, դոզան և ընթացակարգի տևողությունը կարևոր գործոններ են հոգեբանական ֆունկցիաների պահպանման և ռեաբիլիտացիայի արդյունավետության ապահովման համար։ Նյութը կարևոր է անեսթեզիոլոգների, նյարդաբանական և հոգեբանական պրոֆեսիոնալների համար, քանի որ տալիս է գիտական պատկերացում տարբեր անեսթեզիայի մեթոդների ազդեցության մասին բարձրակարգ մտավոր և ճանաչողական գործընթացների վրա։

Biology

Աշխատանքը նվիրված է նատրիումի հիպոքլորիտի՝ որպես ճագարների փսորոպտոզի բուժման հնարավոր նոր և արդյունավետ միջոցի ուսումնասիրությանը։ Փսորոպտոզը ճագարների մոտ հանդիպող մակաբուծային հիվանդություն է, որը պայմանավորված է ականջային տիզերով և կարող է առաջացնել մաշկի գրգռում, բորբոքում, քոր, կեղևների առաջացում և կենդանիների ընդհանուր վիճակի վատացում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են հիվանդության բուժման նպատակով նատրիումի հիպոքլորիտի կիրառման հնարավորությունները, դրա ազդեցությունը մակաբույծների և ախտահարված հյուսվածքների վրա, ինչպես նաև բուժման արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կիրառվող նյութի համապատասխան խտության, օգտագործման եղանակի, բուժման տևողության և կենդանիների նկատմամբ անվտանգության հարցերին, քանի որ նյութի հատկությունները պահանջում են զգույշ և գիտականորեն հիմնավորված կիրառում։ Աշխատանքը կարող է ներառել հիվանդ ճագարների կլինիկական վիճակի դիտարկում, բուժումից առաջ և հետո ախտանշանների համեմատություն, մակաբուծաբանական հետազոտություններ և բուժման արդյունքների վիճակագրական գնահատում։ Կարևորվում է նաև նատրիումի հիպոքլորիտի հնարավոր առավելությունների և սահմանափակումների համեմատությունը փսորոպտոզի դեմ կիրառվող այլ բուժական միջոցների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու՝ արդյոք տվյալ նյութը կարող է ունենալ գործնական նշանակություն ճագարաբուծության և անասնաբուժական պրակտիկայի համար՝ հաշվի առնելով բուժական արդյունավետությունը, կիրառման հարմարավետությունը, հնարավոր կողմնակի ազդեցությունները և կենդանիների բարեկեցությունը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել ճագարների մակաբուծային հիվանդությունների դեմ պայքարի նոր մոտեցումների ուսումնասիրմանը և փսորոպտոզի կանխարգելման ու բուժման արդյունավետ ռազմավարությունների կատարելագործմանը։

Linguistics

Գիտական աշխատանքը նվիրված է բառիմաստի ներլեզվական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ անգլերենից և հայերենից փոխառված բառերի օրինակների հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես են լեզվում արդեն գործածության մեջ մտնող փոխառյալ բառերը ժամանակի ընթացքում ենթարկվում իմաստային փոփոխությունների, ինչպես են ձևավորվում դրանց նոր նշանակությունները և ինչպիսի ներլեզվական ու արտալեզվական գործոններ են պայմանավորում այդ փոփոխությունները։ Փոխառությունը սովորաբար չի սահմանափակվում միայն բառի՝ մեկ լեզվից մյուսը անցնելու գործընթացով․ նոր լեզվական միջավայրում հայտնվելով՝ բառը կարող է աստիճանաբար ձեռք բերել նոր իմաստներ, կորցնել սկզբնական նշանակության որոշ կողմեր, նեղացնել կամ ընդլայնել իր իմաստային ծավալը, ստանալ փոխաբերական կամ դարձվածային կիրառություններ և ներառվել տվյալ լեզվի բառապաշարային համակարգի մեջ։ Աշխատության շրջանակում կարևոր է փոխառյալ բառի սկզբնական նշանակության և ընդունող լեզվում ձևավորված իմաստների համեմատական քննությունը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե արդյոք փոխառված միավորը պահպանել է սկզբնաղբյուր լեզվի իմաստը, թե ենթարկվել է մասնագիտացման, ընդհանրացման, իմաստային տեղաշարժի կամ այլ փոփոխության։ Անգլերենի և հայերենի նյութի համադրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր լեզվական համակարգերում ընթացող իմաստային զարգացման ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը իմաստային փոփոխությունների դասակարգումն է։ Կարող են ուսումնասիրվել իմաստի ընդլայնման և նեղացման, իմաստի բարելավման կամ վատթարացման, փոխաբերականացման, իմաստային տեղափոխության և այլ գործընթացներ։ Յուրաքանչյուր փոփոխություն կարելի է դիտարկել կոնկրետ բառի պատմական կիրառության օրինակներով՝ պարզելու համար, թե ինչպես է փոխվել դրա իմաստային կառուցվածքը տարբեր ժամանակաշրջաններում և տարբեր հաղորդակցական միջավայրերում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի փոխառությունների հարմարեցումը ընդունող լեզվի բառապաշարային համակարգին։ Փոխառված բառը գործածության մեջ մտնելով՝ կարող է ստանալ նոր բառակապակցություններ, մասնակցել նոր բառակազմական շղթաների ձևավորմանը և փոխհարաբերությունների մեջ մտնել տվյալ լեզվի արդեն գոյություն ունեցող բառերի հետ։ Այդ գործընթացը կարող է հանգեցնել նաև իմաստային նոր կապերի ձևավորմանը, որոնց արդյունքում փոխառությունը աստիճանաբար դառնում է լեզվի բնական և ակտիվ բառապաշարային միավոր։ Աշխատանքի մեջ կարող է կարևորվել նաև համատեքստի դերը։ Բառի իմաստը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն բառարանի սահմանմամբ, այլև այն միջավայրով, որտեղ այն գործածվում է։ Տարբեր ոլորտներում՝ տեխնոլոգիա, տնտեսություն, քաղաքականություն, գիտություն, մշակույթ կամ առօրյա հաղորդակցություն, նույն փոխառյալ բառը կարող է ստանալ տարբեր մասնավոր նշանակություններ։ Այս երևույթը հատկապես նկատելի է ժամանակակից լեզուներում, որտեղ միջազգային հաղորդակցությունը արագացնում է նոր բառերի և հասկացությունների ներթափանցումը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող է դիտարկվել նաև լեզվական և հասարակական փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը։ Նոր տեխնոլոգիաների, սոցիալական հարաբերությունների, մշակութային երևույթների և միջազգային շփումների զարգացումը ստեղծում է նոր հասկացությունների անվանման անհրաժեշտություն։ Անգլերենը ժամանակակից միջազգային հաղորդակցության մեջ ունեցած իր մեծ դերակատարության շնորհիվ բազմաթիվ ոլորտների համար դարձել է նոր բառապաշարի կարևոր աղբյուր, և այդ բառերի՝ հայերենում գործածության ընթացքում կարող են առաջանալ իմաստային յուրահատուկ փոփոխություններ։ Միաժամանակ հայերենից այլ լեզուներ անցած բառերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հակառակ ուղղությամբ ընթացող գործընթացները և պարզել, թե ինչպես է սկզբնաղբյուր լեզվի բառային միավորը փոխակերպվում օտար լեզվական միջավայրում։ Համեմատական վերլուծությունը կարող է բացահայտել, որ նույն բառը տարբեր լեզուներում կարող է զարգացնել տարբեր իմաստային շերտեր։ Դա պայմանավորված է տվյալ լեզվի ներքին համակարգով, խոսողների մշակութային փորձով, բառի գործածության հաճախականությամբ և այլ բառերի հետ ունեցած հարաբերություններով։ Հետևաբար փոխառության հետագա իմաստային զարգացումը պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես օտար բառի մեխանիկական ներմուծում, այլ որպես նոր լեզվական միջավայրում դրա վերաիմաստավորման և համակարգայնացման գործընթաց։ Հետազոտության կարևոր աղբյուրներ կարող են լինել տարբեր ժամանակաշրջանների բառարանները, գրական և հրապարակախոսական տեքստերը, մամուլի նյութերը, մասնագիտական գրականությունը և ժամանակակից էլեկտրոնային հաղորդակցության լեզվական օրինակները։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս հետևելու բառի իմաստային փոփոխությանը ժամանակի ընթացքում և տարբերակելու կայուն, անցողիկ ու համատեքստային նշանակությունները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտակար լինել ինչպես հայերենի և անգլերենի բառապաշարի ուսումնասիրության, այնպես էլ փոխառությունների տեսության և լեզվական շփումների հետազոտության համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը փոխառյալ բառը դիտարկում է որպես լեզվական համակարգում շարունակաբար զարգացող միավոր։ Այն ցույց է տալիս, որ բառի՝ նոր լեզու անցնելուց հետո նրա պատմությունը չի ավարտվում․ հակառակը, նոր լեզվական միջավայրը կարող է առաջացնել իմաստային վերակազմավորումներ, նոր նշանակությունների ձևավորում և գործածական նոր ոլորտների ընդլայնում։ Այդ գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու լեզուների փոխազդեցությունը, բառապաշարի փոփոխության ներքին մեխանիզմները և բառիմաստի պատմական զարգացումը։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է գազային վառելիքով աշխատող ավտոմոբիլային շարժիչների տեխնիկական ռեսուրսի օգտագործման և պահպանման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը լեռնային շահագործման առանձնահատուկ պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում շարժիչի աշխատանքային գործընթացների, հուսալիության, մաշվածության և ծառայության տևողության վրա բարձրության, ճանապարհային ռելիեֆի, արտաքին միջավայրի և փոփոխական բեռնվածությունների ազդեցության գնահատումն է։ Լեռնային ճանապարհներին ավտոմոբիլի շահագործումը բնութագրվում է երկարատև վերելքներով և վայրէջքներով, շարժման արագության հաճախակի փոփոխություններով և շարժիչի բեռնվածության տատանումներով, որոնք կարող են էականորեն տարբերել դրա աշխատանքային ռեժիմները հարթավայրային պայմաններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ծովի մակարդակից բարձրության մեծացման հետևանքով մթնոլորտային ճնշման և օդի խտության փոփոխությանը, քանի որ այդ գործոնները կապված են շարժիչի գլանների լիցքավորման, այրման գործընթացի և հզորության ցուցանիշների հետ։ Քննվում է գազային վառելիքի կիրառման առանձնահատկությունների փոխազդեցությունը շարժիչի աշխատանքային ռեժիմների հետ՝ հաշվի առնելով վառելիքաօդային խառնուրդի ձևավորումը, ջերմային բեռնվածությունը և տարբեր հանգույցների աշխատանքային պայմանները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է շարժիչի հիմնական դետալների տեխնիկական վիճակի և մաշվածության փոփոխությունների գնահատումը շահագործման ընթացքում՝ շարժիչի իրական ռեսուրսը սահմանափակող գործոնների բացահայտման նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև տեխնիկական սպասարկման պարբերականության, ախտորոշման և շահագործման պայմանների միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Կարևորվում է այնպիսի ցուցանիշների համակարգի ձևավորումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել շարժիչի մնացորդային ռեսուրսը և ժամանակին բացահայտել տեխնիկական վիճակի վատթարացման միտումները։ Լեռնային պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջերմային ռեժիմի վերահսկումը, քանի որ երկարատև բարձր բեռնվածությունը կարող է ազդեցություն ունենալ շարժիչի առանձին համակարգերի և հանգույցների աշխատանքի վրա։ Միաժամանակ հաճախակի փոփոխվող ճանապարհային պայմանները պահանջում են շարժիչի ռեժիմների համալիր գնահատում՝ հաշվի առնելով ոչ միայն անցած ճանապարհը, այլև աշխատանքի ծանրաբեռնվածության բնույթը։ Աշխատությունում կարող են համադրվել շահագործական դիտարկումների, տեխնիկական ախտորոշման և հաշվարկային գնահատումների արդյունքները՝ շարժիչի հուսալիության ու երկարակեցության վերաբերյալ օրինաչափություններ բացահայտելու համար։ Հետազոտությունը գործնական նշանակություն ունի ավտոմոբիլային տրանսպորտի տեխնիկական շահագործման համար՝ նպաստելով գազային վառելիքով աշխատող տրանսպորտային միջոցների շարժիչների ռեսուրսի առավել արդյունավետ օգտագործման, տեխնիկական վիճակի վերահսկման և սպասարկման համակարգերի կատարելագործման գիտական հիմքերի ձևավորմանը հատկապես բարդ լեռնային ճանապարհային պայմաններում։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է երաժշտառիթմական շարժման դերին կրտսեր դպրոցականների պարային կարողությունների ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գաղափարն է, որ երաժշտության ռիթմը, շարժումը և դրանց փոխկապակցված ընկալումը կարևոր հիմք են երեխայի շարժողական, ստեղծագործական, գեղագիտական և արտահայտչական կարողությունների զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են կրտսեր դպրոցական տարիքի երեխաների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, շարժողական ակտիվության բնույթը, երաժշտական ռիթմի ընկալման մակարդակը և այդ գործոնների ազդեցությունը պարային հմտությունների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երաժշտության և շարժման ներդաշնակ համադրմանը՝ որպես ուսումնական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման միջոց։ Ներկայացվում են երաժշտառիթմական վարժությունների, խաղերի, շարժումների և պարային տարրերի կիրառման հնարավորությունները, որոնց միջոցով երեխաները կարող են զարգացնել ռիթմի զգացողությունը, շարժումների համակարգվածությունը, մարմնի կառավարումը, տարածության մեջ կողմնորոշվելու կարողությունը, երաժշտական լսողությունը և շարժումների արտահայտչականությունը։ Կարևորվում է նաև երեխաների ստեղծագործական նախաձեռնության խթանումը, քանի որ երաժշտառիթմական գործունեությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն կրկնել պատրաստի շարժումներ, այլև ինքնուրույն ստեղծել շարժողական պատկերներ և դրանք համապատասխանեցնել երաժշտական բնույթի ու ռիթմի փոփոխություններին։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ուսուցման կազմակերպման մեթոդներն ու մանկավարժական պայմանները, որոնք նպաստում են պարային կարողությունների աստիճանական զարգացմանը՝ հաշվի առնելով սովորողների անհատական առանձնահատկությունները և պատրաստվածության մակարդակը։ Երաժշտառիթմական շարժման նպատակային կիրառումը դիտարկվում է նաև որպես երեխաների գեղագիտական դաստիարակության, ինքնարտահայտման, խմբային համագործակցության և շարժողական մշակույթի ձևավորման արդյունավետ միջոց։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տարրական դպրոցի ուսուցիչների, երաժշտության և պարարվեստի մասնագետների, մանկավարժների, պարուսույցների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և կրտսեր դպրոցականների գեղարվեստական ու ֆիզիկական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկացի գրող Շերվուդ Անդերսոնի պատմվածքների գեղարվեստական և գաղափարական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հեղինակի պատմվածքային ժառանգությունն է, որտեղ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում փոքր քաղաքի առօրյան, հասարակ մարդկանց ներաշխարհը, մարդկային մենակության և չիրականացված ձգտումների թեմաները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է Անդերսոնի ստեղծագործական աշխարհը, նրա գրական մտածողության ձևավորումը և ամերիկյան XX դարի սկզբի հասարակական ու մշակութային միջավայրի ազդեցությունը գրողի թեմատիկ ընտրության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա հերոսների հոգեբանական պատկերմանը․ սովորական թվացող մարդիկ հաճախ ներկայացվում են բարդ ներաշխարհով, ներքին հակասություններով, չարտահայտված զգացմունքներով և սեփական կյանքի իմաստը գտնելու ձգտումով։ Հեղինակի պատմվածքներում արտաքին գործողությունը հաճախ երկրորդական նշանակություն ունի, մինչդեռ կենտրոնական դեր է ստանում հերոսի ներքին ապրումների, հիշողությունների և հոգեբանական փոփոխությունների բացահայտումը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է կերպարների և հասարակական միջավայրի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Փոքր համայնքի սոցիալական նորմերը, մարդկանց կարծիքների ազդեցությունը, մեկուսացումը և անհատի ինքնարտահայտման սահմանափակումները հաճախ ձևավորում են հերոսների ճակատագիրը։ Հետազոտության մեջ կարող են վերլուծվել նաև սիրո, մենակության, օտարման, հաղորդակցության բացակայության, ստեղծագործական ձգտման, հասարակական ճնշման և անձնական ազատության թեմաները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պատմվածքների կառուցվածքին և հեղինակի պատմողական տեխնիկային՝ պարզ թվացող սյուժեների, դրվագային կառուցվածքի, ներքին մենախոսության, հիշողությունների, խորհրդանշական պատկերների և հոգեբանական մանրամասների կիրառմանը։ Անդերսոնի լեզուն և ոճը կարող են ուսումնասիրվել որպես այն հիմնական միջոցներ, որոնց միջոցով ստեղծվում է նրա ստեղծագործությունների առանձնահատուկ հուզական մթնոլորտը։ Կարևոր է նաև նրա գրականության կապը ամերիկյան մոդեռնիզմի ձևավորման հետ, քանի որ հեղինակը հեռանում է ավանդական սյուժետային զարգացումից և ավելի մեծ նշանակություն է տալիս մարդու ներքին աշխարհին ու գիտակցության ընթացքին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գյուղական և փոքր քաղաքային Ամերիկայի պատկերմանը՝ բացահայտելով տնտեսական, սոցիալական և բարոյական փոփոխությունների ազդեցությունը անհատի վրա։ Անդերսոնի պատմվածքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող է առօրյա կյանքի seemingly սովորական դրվագը վերածվել մարդու հոգեբանական և գոյաբանական խնդիրների բացահայտման միջոցի։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել ամերիկյան գրականության մասնագետներին, գրականագետներին, մոդեռնիզմի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին, թարգմանիչներին, ուսանողներին և XX դարի ամերիկյան պատմվածքի զարգացման առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։