Տեխնածին ազդեցության գոտում գտնվող Դեբեդ գետի և նրա հիմնական վտակների ջրերի ագրոէկոլոգիական գնահատականը

Finance

Աշխատությունը նվիրված է ֆինանսական ռիսկերի կառավարման համակարգում արդյունավետ և հիմնավորված որոշումների կայացման տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերի գործունեության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բանկային գործունեության ընթացքում առաջացող ֆինանսական ռիսկերի բացահայտման, գնահատման, կանխատեսման և կառավարման գործընթացների վրա, ինչպես նաև այն գործոնների վերլուծությանը, որոնք կարող են ազդել կառավարչական որոշումների արդյունավետության վրա։ Դիտարկվում են վարկային, շուկայական, տոկոսադրույքային, արժութային, իրացվելիության և ֆինանսական գործունեությանը բնորոշ այլ ռիսկերի կառավարման առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով դրանց փոխկապակցվածությունն ու ազդեցությունը բանկերի ֆինանսական կայունության վրա։ Կարևորվում է որոշումների կայացման ժամանակ ամբողջական և հավաստի տեղեկատվության օգտագործումը, ռիսկերի քանակական ու որակական գնահատումը, հնարավոր սցենարների համեմատությունը և անորոշության պայմաններում առավել նպատակահարմար կառավարչական տարբերակի ընտրությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բանկային համակարգի առանձնահատկություններին և առևտրային բանկերի գործունեության նյութերի հիման վրա ֆինանսական ռիսկերի կառավարման գործող մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են ռիսկերի կառավարման համակարգի կատարելագործման հնարավորությունները, կառավարչական որոշումների որակի բարձրացման նախադրյալները և այն մոտեցումները, որոնց կիրառումը կարող է նպաստել հնարավոր ֆինանսական կորուստների նվազեցմանը։ Աշխատությունում ֆինանսական ռիսկերի կառավարումը դիտարկվում է որպես բանկի ընդհանուր կառավարման համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որի արդյունավետությունը կապված է ոչ միայն առանձին ռիսկերի վերահսկման, այլև դրանց համակցված ազդեցության գնահատման և ռազմավարական նպատակների հետ համապատասխանեցված որոշումների ընդունման հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆինանսների, բանկային գործի, ռիսկերի կառավարման և տնտեսագիտության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Culture

Մարտիրոս Սարյանը հայ կերպարվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից և գեղանկարչության խոշոր վարպետներից մեկն է, որի ստեղծագործությունները մեծապես նպաստել են հայ ազգային գեղանկարչության ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Նա ծնվել է Նոր Նախիջևանում և վաղ տարիքից հետաքրքրվել է արվեստով՝ հետագայում ուսանելով Մոսկվայի գեղարվեստական ուսումնարանում, որտեղ ստացել է բարձր մասնագիտական կրթություն։ Սարյանի արվեստը առանձնանում է վառ գույներով, արևային լուսավորությամբ և բնության հանդեպ առանձնահատուկ սիրով, որի միջոցով նա կարողացել է ստեղծել իր ուրույն գեղարվեստական աշխարհը։ Նրա նկարներում հաճախ պատկերված են Հայաստանի բնաշխարհը, լեռները, գյուղերը, ինչպես նաև արևելյան կոլորիտը, որը նրան առանձնացնում է եվրոպական գեղանկարչական դպրոցներից։ Սարյանի ստեղծագործությունները համադրում են իրականությունն ու հուզական ընկալումը՝ ստեղծելով կենսախինդ և դրական տրամադրությամբ լի պատկերներ։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայաստան», «Արարատյան դաշտ», «Ծաղկած լեռներ», ինչպես նաև բազմաթիվ դիմանկարներ և բնանկարներ, որոնք համարվում են հայ գեղանկարչության դասական նմուշներ։ Սարյանը մեծ դեր է ունեցել նաև հայկական արվեստի կազմակերպման և զարգացման գործում՝ մասնակցելով արվեստի հաստատությունների ստեղծմանը և նոր սերնդի նկարիչների կրթությանը։ Նրա արվեստը գնահատվել է ոչ միայն Հայաստանում, այլև միջազգային ցուցահանդեսներում, որտեղ նա ստացել է բարձր պարգևներ և ճանաչում։ Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործական ժառանգությունը համարվում է հայ մշակույթի անգնահատելի հարստություն, իսկ նրա նկարները պահվում են աշխարհի տարբեր թանգարաններում։ Նրա անունը այսօր խորհրդանշում է հայկական գեղանկարչության պայծառությունը, ազգային ինքնությունը և ստեղծագործական ազատությունը։

Psychology

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է օտար լեզվի ուսումնառության սոցիալ-հոգեբանական հիմնախնդիրները՝ ընդգծելով այն գործոնները, որոնք ազդում են սովորողների լեզվական հմտությունների ձևավորման, մոտիվացիայի և հաղորդակցական կարողությունների զարգացման վրա։ Նյութում վերլուծվում են անհատի անձնային առանձնահատկությունները, ինքնագնահատականը, անհանգստության մակարդակը, սոցիալական միջավայրը և խմբային ազդեցությունները, որոնք կարող են ինչպես խթանել, այնպես էլ խոչընդոտել օտար լեզվի արդյունավետ յուրացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական միջավայրի բացակայության պայմաններում առաջացող դժվարություններին, ինչպես նաև սովորողների վախին սխալվելուց և հաղորդակցական արգելքներին, որոնք հաճախ դանդաղեցնում են խոսքային հմտությունների զարգացումը։ Աշխատությունը քննարկում է նաև մոտիվացիայի տեսակները՝ ներքին և արտաքին, և դրանց ազդեցությունը ուսուցման շարունակականության ու հաջողության վրա, ինչպես նաև ուսուցիչ-սովորող փոխազդեցության և ուսումնական խմբի հոգեբանական մթնոլորտի նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ցույց է տալիս, որ օտար լեզվի ուսումնառությունը ոչ միայն լեզվական, այլև խորապես սոցիալ-հոգեբանական գործընթաց է, որտեղ հաջողությունը կախված է ինչպես ճանաչողական, այնպես էլ էմոցիոնալ և սոցիալական գործոնների համադրությունից։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է բարձր ակտիվության ցեմենտների մշակմանը և դրանց հիման վրա արագ ամրացող բետոնների ստացման տեխնոլոգիական ու տեսական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել այնպիսի ցեմենտային կապակցանյութեր և բետոնային բաղադրություններ, որոնք կարճ ժամանակահատվածում ձեռք են բերում անհրաժեշտ ամրություն և կարող են արդյունավետ կիրառվել արագ շինարարական աշխատանքներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ցեմենտի հանքաբանական և քիմիական կազմը, մանրացման աստիճանը, ակտիվության բարձրացման եղանակները, հիդրատացման գործընթացները և կապակցանյութի կառուցվածքի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք ազդում են ցեմենտի վաղ ամրության զարգացման վրա, այդ թվում՝ հումքի կազմին, մասնիկների չափերին, ջուր-ցեմենտ հարաբերությանը, հավելանյութերի կիրառմանը և կարծրացման պայմաններին։ Ստացված բարձր ակտիվության ցեմենտների հիման վրա ուսումնասիրվում են արագ ամրացող բետոնների բաղադրության ընտրության և տեխնոլոգիական մշակման հարցերը։ Գնահատվում են բետոնի վաղ և վերջնական ամրությունը, խտությունը, կառուցվածքը, ջրակայունությունը, ցրտադիմացկունությունը և այլ ֆիզիկամեխանիկական հատկություններ՝ կախված կիրառվող բաղադրությունից և կարծրացման պայմաններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ցեմենտի ակտիվության և բետոնի ամրության զարգացման միջև կապի բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս օպտիմալացնել ինչպես կապակցանյութի ստացման, այնպես էլ բետոնի պատրաստման տեխնոլոգիան։ Արագ ամրացող բետոնների կիրառումը հատկապես կարևոր է այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է կրճատել շինարարական աշխատանքների տեխնոլոգիական ընդմիջումները, արագ ապամոնտաժել կաղապարամածը, շուտ շահագործման հանձնել կառուցվածքները կամ իրականացնել վերանորոգման և վերականգնման աշխատանքներ սահմանափակ ժամկետներում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել բարձր արդյունավետությամբ ցեմենտային նյութերի արտադրության կատարելագործմանը, բետոնի տեխնոլոգիական հատկությունների բարելավմանը և շինարարության տևողության կրճատմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել շինարարական նյութերի տեխնոլոգներին, ցեմենտի և բետոնի արտադրության մասնագետներին, նյութագետներին, շինարար-ինժեներներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Chemistry

Հրատարակությունը հանձնարարական-մատենագիտական բնույթի ձեռնարկ է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է Հայաստանում քիմիական գիտության, քիմիական արդյունաբերության և դրանց հետ կապված արտադրական ու գիտատեխնիկական ուղղությունների վերաբերյալ ընտրված գրականությունը։ Այն նախատեսված է ընթերցողների լայն շրջանակի, գրադարանավարների, ուսանողների, մասնագետների և ոլորտի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար՝ հնարավորություն տալով կողմնորոշվել համապատասխան գրքային, հոդվածային և այլ տեղեկատվական նյութերի մեջ։ Մատենագիտական ցանկի առանցքում կարող են ընդգրկվել քիմիական գիտության տարբեր ճյուղերի զարգացումը, գիտահետազոտական հաստատությունների գործունեությունը, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ձևավորումը, հանքային և այլ բնական հումքի օգտագործումը, նոր նյութերի ստեղծումը, արտադրական տեխնոլոգիաների կատարելագործումը և քիմիական արտադրության տնտեսական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրականության թեմատիկ դասակարգմանը, որի շնորհիվ ընթերցողը կարող է անհրաժեշտ նյութերը գտնել ըստ առանձին գիտական կամ արտադրական ուղղությունների։ Հանձնարարական բնույթը ենթադրում է ոչ միայն հրատարակությունների գրանցում, այլև ընթերցանության համար առավել նպատակահարմար նյութերի ընտրություն՝ համապատասխան տեղեկատվական և կրթական խնդիրներին։ Նման ցանկերը կարևոր դեր են կատարում գրադարանային տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման մեջ՝ օգնելով կազմակերպել թեմատիկ գրքային ցուցահանդեսներ, գրականության դիտումներ, զեկուցումներ և ճանաչողական միջոցառումներ։ Միաժամանակ հրատարակությունը կարող է դիտարկվել որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գիտատեխնիկական և արդյունաբերական զարգացման պատկերացումները արտացոլող աղբյուր։ Դրանում ներկայացված գրականության կազմի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե քիմիական գիտության և արդյունաբերության որ ուղղություններն են առավել ընդգծվել տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական ու հանրամատչելի հրատարակություններում։ Կարևոր է նաև գիտության և արտադրության փոխադարձ կապի ներկայացումը, քանի որ քիմիական հետազոտությունների արդյունքները կապված են եղել արդյունաբերական տեխնոլոգիաների, նյութագիտության, գյուղատնտեսության և տնտեսության այլ ոլորտների զարգացման հետ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է հանձնարարական մատենագիտության, գիտատեխնիկական տեղեկատվության և գրադարանային սպասարկման գործառույթները՝ ծառայելով որպես Հայաստանում քիմիայի ու քիմիական արդյունաբերության վերաբերյալ գրականության որոնման, ընտրության և թեմատիկ ուսումնասիրության օժանդակ միջոց։

Geography

Գեոդեզիական աշխատանքները հողաշինարարությունում-ը կիրառական գեոդեզիայի և հողաշինարարության ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է տարածքների չափագրման, քարտեզագրման և հողօգտագործման կազմակերպման համար անհրաժեշտ գեոդեզիական աշխատանքների հիմնական սկզբունքներն ու մեթոդները, աշխատությունում բացատրվում են տեղանքի չափագրման գործիքներն ու տեխնոլոգիաները, կոորդինատային համակարգերի կիրառությունը, բարձրաչափական և հորիզոնական չափումների կատարումը, ինչպես նաև սխալների հաշվարկման և ճշգրտման մեթոդները, միաժամանակ ներկայացվում են հողաշինարարական նախագծերում գեոդեզիական տվյալների օգտագործման եղանակները՝ հողերի բաժանման, սահմանազատման և քարտեզագրման գործընթացներում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից տեխնոլոգիաներին՝ GPS համակարգերին, թվային քարտեզագրմանը և GIS համակարգերի կիրառությանը, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել գործնական հմտություններ տարածքային չափումների և ինժեներական նախագծերի իրականացման ոլորտում՝ ապահովելով գեոդեզիական տվյալների ճշգրիտ և արդյունավետ կիրառություն հողաշինարարական աշխատանքներում։