Թեոֆիլե կամ փոքրիկ ճգնավորը

History

Այս ռեֆերատը վերաբերում է մարդու ծագմանը և նրա զարգացման պատմական ու կենսաբանական գործընթացներին, որոնք բացատրվում են էվոլյուցիայի տեսության շրջանակում։ Մարդու ծագումը գիտականորեն կապվում է կենդանի օրգանիզմների երկարատև զարգացման հետ, որի ընթացքում բնական ընտրության, ժառանգական փոփոխությունների և հարմարվողականության ազդեցությամբ աստիճանաբար ձևավորվել են ժամանակակից մարդու նախնիները։ Էվոլյուցիոն գործընթացի ընթացքում առանձնանում են մարդու նախամարդկային փուլերը, երբ հոմինիդները աստիճանաբար զարգացրել են ուղիղ քայլվածք, ձեռքի ավելի կատարելագործված օգտագործում և ուղեղի ծավալի աճ, ինչը կարևոր դեր է ունեցել մտածողության և գործիքների կիրառման զարգացման մեջ։ Մարդու ձևավորման պատմության մեջ կարևոր փուլ են համարվում նաև սոցիալական վարքագծի ձևավորումը, լեզվի առաջացումը և համագործակցային կյանքի զարգացումը, որոնք նպաստել են մարդկային հասարակության ստեղծմանը։ Գիտական մոտեցումների համաձայն՝ ժամանակակից մարդը՝ Homo sapiens-ը, ձևավորվել է երկարատև էվոլյուցիոն գործընթացի արդյունքում՝ Աֆրիկայում, որտեղից էլ հետագայում տարածվել է աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններ։ Մարդու ծագման ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն կենսաբանական տեսանկյունից, այլ նաև մշակութային և սոցիալական զարգացման ընկալման համար, քանի որ այն ցույց է տալիս, թե ինչպես են կենսաբանական փոփոխությունները կապվել մտածողության, մշակույթի և հասարակության ձևավորման հետ։ Այսպիսով, մարդու ծագումը ներկայացնում է բարդ և բազմափուլ գործընթաց, որը միավորում է կենսաբանությունը, մարդաբանությունը և պատմական զարգացումը մեկ ընդհանուր գիտական պատկերում։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլային ճանապարհների ծածկույթների համար նախատեսված բարելավված շահագործողական հատկություններով կոմպոզիտային բաղադրությունների մշակման և դրանց արդյունավետության գնահատման խնդիրներին։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ճանապարհային ծածկույթների կառուցվածքի և բաղադրության ազդեցությունը դրանց ամրության, մաշակայունության, ջերմաստիճանային փոփոխությունների նկատմամբ կայունության, ջրակայունության և երկարատև շահագործման հնարավորությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կապակցող նյութերի, հանքային լցանյութերի և տարբեր ձևափոխող հավելանյութերի փոխազդեցությանը՝ նպատակ ունենալով ստանալ այնպիսի նյութական համակարգեր, որոնք կարող են ավելի արդյունավետ դիմակայել տրանսպորտային ծանրաբեռնվածությանը և շրջակա միջավայրի անբարենպաստ ազդեցություններին։ Քննության են առնվում ճանապարհային ծածկույթների վնասման հիմնական գործոնները՝ կրկնվող մեխանիկական բեռնվածությունները, ջերմաստիճանային տատանումները, խոնավության ներթափանցումը, մակերևույթի մաշումը և կառուցվածքային հատկությունների աստիճանական փոփոխությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կոմպոզիտային բաղադրության և պատրաստի նյութի ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերի միջև կապերի բացահայտմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս հիմնավորել բաղադրիչների ընտրությունը և գնահատել դրանց ազդեցությունը ծածկույթի ընդհանուր հատկությունների վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր կազմեր՝ որոշելու դրանց ամրության, առաձգականության, դեֆորմացիաների նկատմամբ դիմադրության, ջերմային կայունության և ծառայության տևողության տարբերությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև նյութի կառուցվածքի փոփոխությունը շահագործողական ազդեցությունների պայմաններում և այն մեխանիզմները, որոնցով համապատասխան հավելանյութերը կարող են նպաստել ծածկույթի հատկությունների պահպանմանը։ Առանձին նշանակություն ունի մշակվող կոմպոզիտների տեխնոլոգիական կիրառելիության գնահատումը՝ հաշվի առնելով ճանապարհաշինական արտադրության պահանջները, նյութերի հասանելիությունը և պատրաստի ծածկույթի որակի կայունությունը։ Նման նյութերի կիրառումը կարող է նպաստել ճանապարհների վերանորոգումների հաճախականության նվազեցմանը, ծածկույթի ծառայության ժամկետի երկարացմանը և ճանապարհային ենթակառուցվածքների պահպանման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն ճանապարհաշինության ու նյութագիտության համար՝ նպաստելով ավելի դիմացկուն, հուսալի և տարբեր շահագործողական պայմաններին հարմարեցված ճանապարհային ծածկույթների ստեղծման սկզբունքների զարգացմանը։

Religion

Այս աշխատությունը նվիրված է ֆրակո-հայկական Sabadios-aswat կերպարի և սվանական որսորդության աստվածության համեմատական ուսումնասիրությանը՝ հին կրոնական պատկերացումների, դիցաբանական ավանդույթների և տարածաշրջանային մշակութային կապերի տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմնական խնդիրն է վերլուծել երկու կրոնական կերպարների բնույթը, գործառույթները և հնարավոր ընդհանրությունները՝ դրանց մասին պահպանված պատմական, լեզվաբանական, ազգագրական և դիցաբանական տվյալների համադրման միջոցով։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում Sabadios-aswat անվան և կերպարի հնարավոր ծագմանը, դրա կրոնական նշանակությանը և այն մշակութային միջավայրին, որտեղ ձևավորվել ու պահպանվել են համապատասխան պատկերացումները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է սվանական որսորդության աստվածության կերպարը, նրա տեղը տեղական հավատալիքների համակարգում և որսի, վայրի կենդանիների ու բնության ուժերի հետ կապված դիցաբանական պատկերացումները։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ոչ միայն առանձին աստվածությունների արտաքին կամ գործառութային նմանությունները, այլև դրանց հիմքում ընկած կրոնական գաղափարները, ծիսական նշանակությունը և մշակութային միջավայրի առանձնահատկությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հարցի ուսումնասիրությունը, թե արդյոք նմանությունները կարող են վկայել տարբեր ժողովուրդների միջև պատմական մշակութային փոխազդեցությունների մասին, թե դրանք կարող էին ձևավորվել անկախ՝ որսորդական հասարակություններին բնորոշ ընդհանուր պատկերացումների հիման վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև անվանաբանության և լեզվական համեմատության խնդիրներին՝ փորձելով պարզել, թե անունների և դիցաբանական հասկացությունների միջև ինչպիսի կապեր կարելի է հիմնավորված կերպով հաստատել։ Հնագիտական և ազգագրական նյութերի ներգրավումը լրացնում է գրավոր աղբյուրների ուսումնասիրությունը և հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հին կրոնական ավանդույթների մասին։ Հետազոտության կարևորությունն այն է, որ այն դիտարկում է հայկական և սվանական մշակութային նյութը ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստում՝ անդրադառնալով Կովկասի և հարակից տարածքների հնագույն ժողովուրդների կրոնական պատկերացումների հնարավոր փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել հայագիտության, կովկասագիտության, հին պատմության, կրոնագիտության, դիցաբանության և պատմական լեզվաբանության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին, ովքեր ուսումնասիրում են հին ժողովուրդների հավատալիքները, աստվածությունների պաշտամունքը, որսորդական ավանդույթները և տարածաշրջանային մշակութային փոխազդեցությունները։

Medicine

Գիրքը «Բժշկական էթիկա»՝ Աստվածատրյան Վ.Ա.-ի, ներկայացնում է բժշկության և առողջապահության ոլորտում էթիկական սկզբունքներն ու արժեքները։ Այն ընդգրկում է հիվանդի իրավունքների պաշտպանությունը, բժշկի մասնագիտական պարտականությունները, հիվանդ-բժիշկ հարաբերությունների էթիկան, գաղտնիության պահպանությունը և տարբեր բժշկական խնդիրների (օրինակ՝ կյանքի վերջի որոշումներ, փորձարարական բուժում, տրանսպլանտացիա) էթիկական կողմերը։ Գիրքը նպատակ ունի ապահովել բժշկական պրակտիկայի համար անհրաժեշտ գիտելիքներ՝ ինչպես տեխնիկական, այնպես էլ մարդասիրական կողմերը հավասարակշռելու համար, և ծառայում է ուղեցույցի դեր ուսանողների, բժիշկների և առողջապահության ոլորտի մասնագետների համար։

Chemistry

Քիմիա ոլորտի «Քիմիա շտեմարան 2»-ը միջին մակարդակի ուսումնական առաջադրանքների հավաքածու է, որը նախատեսված է քիմիայի հիմքերի վրա կառուցված ավելի խորացված գիտելիքների ամրապնդման և կիրառական հմտությունների զարգացման համար, այստեղ ընդգրկվում են թեմաներ՝ ատոմի կառուցվածքի ավելի մանրամասն ուսումնասիրություն, քիմիական կապերի տեսակներ, պարբերական համակարգի օրենքների կիրառություն, անօրգանական միացությունների դասակարգում, լուծույթներ և դրանց կոնցենտրացիայի հաշվարկներ, ինչպես նաև քիմիական ռեակցիաների հավասարեցում և էներգետիկ փոփոխությունների պարզ վերլուծություն, շտեմարանի առաջադրանքները օգնում են սովորողին զարգացնել հաշվարկային ճշգրտություն, տրամաբանական մտածողություն և քիմիական երևույթների պատճառահետևանքային կապերը հասկանալու կարողություն, և այն հաճախ օգտագործվում է որպես անցումային մակարդակ՝ սկսնակ և առաջադեմ քիմիայի միջև, ապահովելով ավելի ամուր հիմք հետագա խորացված ուսումնասիրության համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գնաճի մակրոտնտեսական կարգավորման արդյունավետության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ գնահատելով գնաճային գործընթացների կառավարման գործում պետական տնտեսական քաղաքականության և դրամավարկային գործիքների ազդեցությունը։ Վերլուծվում են գնաճի առաջացման ներքին և արտաքին գործոնները, պահանջարկային և առաջարկային ճնշումների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տնտեսական աճի, զբաղվածության և բնակչության գնողունակության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության գործիքներին, տոկոսադրույքային քաղաքականությանը, փոխարժեքի դինամիկային և հարկաբյուջետային քաղաքականության փոխազդեցությանը գնաճի զսպման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը նաև գնահատում է ՀՀ մակրոտնտեսական միջավայրի առանձնահատկությունները, միջազգային տնտեսական զարգացումների ազդեցությունը և գնաճի կանխատեսման ու վերահսկման մեխանիզմների արդյունավետությունը։ Աշխատությունը ներկայացնում է վերլուծական եզրակացություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել մակրոտնտեսական կայունության պահպանմանը և գնաճի արդյունավետ կարգավորմանը Հայաստանի Հանրապետությունում։