Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Հայաստանի ազգային գրադարանի 2012 թ. ծրագիրը
Սույն հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի ազգային գրադարանի գործունեության տարեկան ծրագիրը՝ 2012 թվականի համար, և արտացոլում է այդ ժամանակաշրջանում գրադարանի առջև դրված հիմնական խնդիրները, առաջնահերթություններն ու զարգացման ուղղությունները։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես կազմակերպչական փաստաթուղթ, այլև որպես տվյալ ժամանակահատվածում Հայաստանի գրադարանային համակարգի, տեղեկատվական միջավայրի և մշակութային քաղաքականության զարգացման մասին պատկերացում կազմելու աղբյուր։ Փաստաթղթում ներկայացվող աշխատանքները կապված են գրադարանային հավաքածուների համալրման, պահպանության և սպասարկման, ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման, մատենագիտական և տեղեկատվական ծառայությունների կատարելագործման, ինչպես նաև ազգային գրական ժառանգության պահպանման ու հանրահռչակման հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գրադարանի տեխնոլոգիական արդիականացմանը և էլեկտրոնային ծառայությունների զարգացմանը։ Այդ ժամանակաշրջանում մեկնարկած կարևոր ուղղություններից էր թվայնացման կենտրոնի և հանրային էլեկտրոնային ընթերցասրահի ստեղծման ծրագիրը, որի նպատակն էր ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների միջոցով ընդլայնել գրադարանային հավաքածուների հասանելիությունը և ապահովել մշակութային ժառանգության թվային պահպանումը։ Ծրագիրը կարելի է դիտարկել նաև 2012 թվականին գրադարանային ոլորտում տեղի ունեցած ավելի լայն ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների համատեքստում, քանի որ նույն տարում ընդունվել է «Գրադարանների և գրադարանային գործի մասին» ՀՀ օրենքը, որը սահմանեց գրադարանների գործունեության, ֆինանսավորման, հավաքածուների հաշվառման, համալրման, պահպանության և օգտագործման իրավական հիմքերը։ Հրատարակության բովանդակությունը կարևոր է նաև ազգային մշակութային ժառանգության պահպանության տեսանկյունից, քանի որ ազգային գրադարանը միաժամանակ հանդես է գալիս որպես հայկական տպագիր և գրավոր ժառանգության հավաքագրման, պահպանման, համակարգման և հանրությանը ներկայացնելու կարևորագույն հաստատություն։ 2012 թվականից գրադարանը նաև առաջատար դեր է ստանձնել «Հայ գիրք» էլեկտրոնային շտեմարանի զարգացման գործում, որի նպատակն է հնարավորինս ամբողջական ներկայացնել հայ գրքի պատմությունը և հասանելի դարձնել աշխարհով մեկ պահպանվող հայերեն գրական ժառանգությունը։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մշակութաբաններին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և թվայնացման ոլորտի մասնագետներին, պատմաբաններին, հետազոտողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր ուսումնասիրում են Հայաստանի մշակութային հաստատությունների և գրադարանային համակարգի զարգացման պատմությունը։ Ազգային գրադարանի թվայնացման, տեղեկատվական ծառայությունների կատարելագործման, հավաքածուների պահպանության և հանրային հասանելիության ընդլայնման ուղղությունները թույլ են տալիս այս նյութը դիտարկել որպես 2012 թվականի գրադարանային զարգացման առաջնահերթությունների վերաբերյալ կարևոր աղբյուր։
Updated: 2026-09-20Medicine
Особенности реабилитации больных ишемической болезнью сердца с висцеральным ожирением
Աշխատությունը նվիրված է սրտի իշեմիկ հիվանդությամբ տառապող հիվանդների վերականգնողական բուժման առանձնահատկություններին՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ առկա է նաև վիսցերալ (ներորովայնային) ճարպակալում։ Հեղինակը վերլուծում է այս համակցված պաթոլոգիայի կլինիկական ընթացքը, ռիսկային գործոնները և դրանց փոխազդեցությունը սրտանոթային համակարգի վրա՝ ընդգծելով նյութափոխանակային խանգարումների կարևոր դերը հիվանդության զարգացման և բարդացման մեջ։ Գրքում դիտարկվում են ռեաբիլիտացիոն մոտեցումները՝ ներառյալ դեղորայքային բուժումը, ֆիզիկական վերականգնողական ծրագրերը, սննդակարգի կարգավորումը և կենսակերպի փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վիսցերալ ճարպակալման ազդեցությանը ինսուլինային դիմադրության, լիպիդային փոխանակության խանգարումների և հեմոդինամիկ ծանրաբեռնվածության վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև ֆիզիկական վերականգնման անհատականացված ծրագրերի մշակման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով հիվանդների ֆունկցիոնալ վիճակը և սրտանոթային ռիսկի աստիճանը։ Աշխատությունը ընդգծում է միջդիսցիպլինար մոտեցման կարևորությունը՝ սրտաբանների, էնդոկրինոլոգների և ռեաբիլիտոլոգների համագործակցության համատեքստում։ Այն օգտակար է կլինիկական բժիշկների և վերականգնողական բժշկության մասնագետների համար՝ նպաստելով սրտային հիվանդների բուժման արդյունավետության բարձրացմանը։
Updated: 2026-08-25Linguistics
Семантика, синтаксис и прагматика русских логико-модальных частиц (на материале только и даже)
Աշխատությունը նվիրված է ռուսերենի տրամաբանական-մոդալ մասնիկների իմաստային, շարահյուսական և գործաբանական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական լեզվական նյութ դիտարկելով «только» և «даже» միավորների գործածությունը։ Հետազոտության շրջանակում մասնիկները քննվում են ոչ միայն որպես առանձին բառային միավորներ, այլև որպես արտահայտության իմաստային կառուցվածքի, խոսողի վերաբերմունքի և հաղորդակցական նպատակադրության ձևավորման կարևոր միջոցներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դրանց իմաստային գործառույթներին՝ սահմանափակման, առանձնացման, շեշտադրման, սպասելիության կամ անսպասելիության և հաղորդվող տեղեկատվության գնահատման տեսանկյուններից։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է տվյալ մասնիկի գործածությունը փոխում նույն նախադասության մեկնաբանությունը և ինչպես է այն առանձնացնում որոշակի բաղադրիչ՝ ընդհանուր հաղորդագրության մեջ նրան տալով հատուկ տեղեկատվական կարգավիճակ։ Շարահյուսական մակարդակում քննվում են մասնիկների դիրքային հնարավորությունները, դրանց կապը նախադասության տարբեր անդամների և շարահյուսական կառուցվածքների հետ, ինչպես նաև բառերի դասավորության ազդեցությունը արտահայտության իմաստի վրա։ Կարևորվում է մասնիկի գործողության շրջանակի որոշումը, քանի որ դրա դիրքը կարող է պայմանավորել, թե նախադասության որ բաղադրիչն է սահմանափակվում, առանձնացվում կամ շեշտադրվում։ Գործաբանական վերլուծության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում հաղորդակցական իրավիճակին, խոսողի և հասցեատիրոջ ընդհանուր գիտելիքներին, նախորդող համատեքստին, ենթադրություններին և ակնկալիքներին։ «Только»-ի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու սահմանափակող և բացառող նշանակությունների տարբեր դրսևորումները, մինչդեռ «даже»-ի գործածության քննությունը կապված է հատկապես շեշտադրման, սպասելիության սանդղակի և տվյալ համատեքստում առավել անսովոր կամ նշանակալի տարրի առանձնացման հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բացահայտ և ենթադրվող իմաստների հարաբերակցությունը, քանի որ նման մասնիկները հաճախ հաղորդում են տեղեկատվություն, որը բառացիորեն արտահայտված չէ նախադասության հիմնական կառուցվածքում, սակայն հասկանալի է հաղորդակցական համատեքստից։ Քննվում են նաև տարբեր կառուցվածքներում դրանց գործածության հնարավոր համընկնումներն ու տարբերությունները, ինչպես նաև խոսքային նշանակության կախվածությունը ինտոնացիայից և տեղեկատվական կառուցվածքից։ Նման բազմամակարդակ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ իմաստաբանության, շարահյուսության և գործաբանության փոխազդեցությունը մեկ լեզվական երևույթի շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ռուսերենի ծառայողական բառերի գործառույթների առավել ճշգրիտ նկարագրմանը և հետաքրքրություն ներկայացնել ռուսաց լեզվի քերականության, իմաստաբանության, գործաբանության, դիսկուրսի վերլուծության և ընդհանուր լեզվաբանության ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-23Linguistics
Մակդիրներն ու մակդրավորման հնարները Շեքսպիրի ստեղծագործություններում և դրանց հայերեն թարգմանություններում («Ռիչարդ Երրորդ», «Ռոմեո և Ջուլիետ», «Տիմոն Աթենացի» դրամաների հիման վրա)
Աշխատությունը նվիրված է Ուիլյամ Շեքսպիրի դրամատուրգիական լեզվում մակդիրների և մակդրավորման գեղարվեստական հնարների գործառական, ոճական ու թարգմանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ երեք տարբեր դրամատիկական երկերի բնագրերի և դրանց հայերեն թարգմանությունների համադրական քննության հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում մակդիրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առարկայի, անձի կամ երևույթի հատկանիշ արտահայտող լեզվական միավոր, այլև որպես կերպարների հոգեբանական նկարագիրը, հեղինակային գնահատականը, ստեղծագործության հուզական մթնոլորտը և պատկերային համակարգը ձևավորող կարևոր ոճական միջոց։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են առանձնացվել մակդիրների կառուցվածքային ու իմաստային տեսակները, դրանց կիրառման հաճախականությունը, համատեքստային նշանակությունը և փոխաբերական ներուժը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր ժանրային և գաղափարական միջավայրերում ինչպիսի գործառույթներ են ստանձնում մակդրային կառույցները։ Պատմական դրամայում դրանք կարող են մասնակցել իշխանության, քաղաքական հակամարտության և կերպարների բարոյահոգեբանական բնութագրման ձևավորմանը, ողբերգական սիրո պատմության մեջ՝ հուզականության, հակադրությունների և քնարական պատկերների ստեղծմանը, իսկ փիլիսոփայական ու սոցիալական շեշտադրումներով դրամայում՝ մարդկային հարաբերությունների, հարստության, երախտագիտության և հիասթափության գնահատողական արտահայտմանը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է անգլերեն բնագրերի և հայերեն տարբերակների համեմատությունը։ Քննվում է, թե թարգմանության ընթացքում որքանով են պահպանվում բնագրային մակդիրների իմաստային ծավալը, պատկերավորությունը, հուզական երանգը և ոճական գործառույթը, ինչպես նաև ինչպիսի լեզվական փոխակերպումներ են անհրաժեշտ լինում անգլերենի և հայերենի կառուցվածքային ու բառաիմաստային տարբերությունների պատճառով։ Կարող են ուսումնասիրվել բառացի փոխանցման, իմաստային փոխարինման, ընդլայնման, կրճատման կամ նոր պատկերային համարժեքի ընտրության դեպքերը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը դրամատիկական խոսքի ընդհանուր արտահայտչականության վրա։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև հայերենի պատկերավորման միջոցների ներուժը շեքսպիրյան խոսքի վերարտադրման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ոճագիտության, շեքսպիրագիտության, համեմատական լեզվաբանության և թարգմանագիտության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է գեղարվեստական պատկերավորման կարևոր միջոցներից մեկը գործում բնագրում և ինչպիսի լեզվական ու ստեղծագործական լուծումներով է վերարտադրվում հայերեն թարգմանություններում։
Updated: 2026-09-27Medicine
Ստորին ծնոտի հրազենային վնասվածքները և նրանց բուժումը
Աշխատությունը նվիրված է ստորին ծնոտի հրազենային վնասվածքների կլինիկական առանձնահատկությունների, ախտորոշման և բուժման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ստորին ծնոտի վնասվածքների առաջացման մեխանիզմները, վնասվածքների տարբեր տեսակները, դրանց ծանրության աստիճանը և հարակից հյուսվածքների ու օրգանների հնարավոր ախտահարումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վնասվածքների կլինիկական պատկերի գնահատմանը, ախտորոշման ժամանակակից մոտեցումներին և վնասվածքի բնույթի ու տարածվածության որոշմանը, ինչը կարևոր նշանակություն ունի բուժական մարտավարության ճիշտ ընտրության համար։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել շտապ բժշկական օգնության, վերքի առաջնային մշակման, արյունահոսության վերահսկման, ոսկրային բեկորների դիրքի վերականգնման և կայունացման, ինչպես նաև փափուկ հյուսվածքների վերականգնման հիմնական սկզբունքները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բարդությունների կանխարգելմանը, այդ թվում՝ վարակային բարդությունների, ոսկրային միացման խանգարումների, ֆունկցիոնալ խնդիրների և դեմքի կառուցվածքի հետվնասվածքային փոփոխությունների կանխարգելմանն ու բուժմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև վերականգնողական բուժման տեսանկյունից, քանի որ ստորին ծնոտի ծանր վնասվածքները կարող են անդրադառնալ ծամելու, խոսելու և բերանի խոռոչի բնականոն ֆունկցիաների վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել դիմածնոտային վիրաբույժներին, վնասվածքաբաններին, ատամնաբույժներին, շտապ բժշկական օգնության մասնագետներին, կլինիկական հետազոտողներին և բժշկական բուհերի ուսանողներին՝ ստորին ծնոտի ծանր վնասվածքների ախտորոշման, բուժման և հետագա վերականգնման սկզբունքներն ուսումնասիրելու համար։
Updated: 2026-09-13Economics
Բնակչության եկամուտների ձևավորման աղբյուրները
Բնակչության եկամուտների ձևավորման աղբյուրները այն միջոցներն են, որոնցից մարդիկ ստանում են դրամական կամ նյութական եկամուտներ՝ իրենց կենսապահովման և ծախսերի համար։ Եկամուտների հիմնական աղբյուրներից մեկը աշխատանքային վարձատրությունն է, այսինքն՝ աշխատավարձը, որը մարդը ստանում է իր կատարած աշխատանքի դիմաց պետական կամ մասնավոր հատվածում։ Երկրորդ կարևոր աղբյուրը ձեռնարկատիրական եկամուտներն են, որոնք ձևավորվում են բիզնես գործունեությունից ստացված շահույթից՝ ապրանքների արտադրության կամ ծառայությունների մատուցման արդյունքում։ Բնակչության եկամուտների մեջ կարևոր տեղ ունեն նաև սեփականությունից ստացվող եկամուտները, օրինակ՝ վարձակալությունից ստացված գումարը, շահաբաժինները բաժնետոմսերից և տոկոսները բանկային ավանդներից։ Բացի այդ, գոյություն ունեն նաև սոցիալական փոխանցումները, որոնք պետությունը տրամադրում է բնակչությանը՝ նպաստների, կենսաթոշակների, օգնությունների և այլ սոցիալական վճարների տեսքով։ Եկամուտների աղբյուր կարող են լինել նաև արտերկրից ստացվող փոխանցումները, հատկապես այն դեպքերում, երբ քաղաքացիները աշխատում են արտասահմանում և գումար են ուղարկում իրենց ընտանիքներին։ Բնակչության եկամուտների ձևավորման կառուցվածքը կարևոր է երկրի տնտեսական վիճակը գնահատելու համար, քանի որ այն ցույց է տալիս ոչ միայն մարդկանց կենսամակարդակը, այլև եկամուտների բաշխման արդարությունը։ Տարբեր երկրներում եկամուտների աղբյուրների հարաբերակցությունը տարբեր է՝ կախված տնտեսական զարգացման մակարդակից, զբաղվածության կառուցվածքից և սոցիալական քաղաքականությունից։ Եկամուտների բազմազան աղբյուրները նպաստում են տնտեսական կայունությանը և նվազեցնում են բնակչության սոցիալական ռիսկերը։
Updated: 2026-09-09