More in Journalism

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Pedagogy

    «Դժվար» դեռահասների դաստիարակության առանձնահատկությունները արդի սոցիալական պայմաններում

    Աշխատությունը նվիրված է դեռահասների դաստիարակության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից սոցիալական միջավայրի ազդեցության և դրա հետևանքով առաջացող վարքային ու հոգեբանական դժվարությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են դեռահասների վարքի ձևավորման վրա ազդող ընտանեկան, կրթական և սոցիալական գործոնները, ինչպես նաև հասարակության մեջ տեղի ունեցող փոփոխությունների ազդեցությունը նրանց արժեքային կողմնորոշումների, հաղորդակցման և սոցիալականացման գործընթացների վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վարքային դժվարություններ ունեցող դեռահասների հետ մանկավարժական աշխատանքի սկզբունքներին, նրանց անհատական առանձնահատկությունների հաշվառմանը, վստահության վրա հիմնված հարաբերությունների ձևավորմանը և արդյունավետ դաստիարակչական մեթոդների կիրառմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ընտանիքի, դպրոցի, մանկավարժների և սոցիալական միջավայրի համագործակցության հնարավորությունները, կանխարգելիչ աշխատանքի նշանակությունը և դեռահասների դրական սոցիալական հմտությունների զարգացման ուղիները։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, ծնողների, կրթության ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար՝ դեռահասների վարքային դժվարությունների պատճառներն ավելի լավ հասկանալու և նրանց դաստիարակության ու սոցիալական հարմարվողականության արդյունավետ մոտեցումներ մշակելու նպատակով։

    Updated: 2026-09-05
    «Դժվար» դեռահասների դաստիարակության առանձնահատկությունները արդի սոցիալական պայմաններում
    Online

    Literature

    Научные основы повышения продуктивности овощных культур в условиях закрытого грунта в зависимости от водного и питательного режимов

    Գիտական բնույթի աշխատություն է, որը նվիրված է փակ գրունտի պայմաններում (ջերմոցներ, ջերմատներ և այլ վերահսկվող միջավայրեր) բանջարաբոստանային մշակաբույսերի արտադրողականության բարձրացման տեսական և կիրառական հիմքերին՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ջրային և սննդային ռեժիմների ազդեցությանը բույսերի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա։ Գրքում քննարկվում են հողի խոնավության կարգավորման, ոռոգման տարբեր համակարգերի արդյունավետության, ինչպես նաև սննդանյութերի (ազոտ, ֆոսֆոր, կալիում և միկրոտարրեր) օպտիմալ հավասարակշռության հարցերը, որոնք անմիջականորեն ազդում են բերքի քանակական և որակական ցուցանիշների վրա։ Ներկայացվում են փորձարարական տվյալներ և գիտական վերլուծություններ, որոնց միջոցով պարզաբանվում է, թե ինչպես են տարբեր ագրոտեխնիկական մոտեցումները փոխում բույսերի ֆիզիոլոգիական գործընթացները, ջրի օգտագործման արդյունավետությունը և սննդանյութերի յուրացումը փակ համակարգերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտենսիվ գյուղատնտեսության պայմաններում կայուն արտադրության ապահովմանը, ռեսուրսների խնայող օգտագործմանը և բերքատվության կայուն աճին՝ առանց էկոհամակարգի լրացուցիչ ծանրաբեռնման։ Գրքի նյութը օգտակար է ագրոնոմների, գյուղատնտեսության հետազոտողների և ջերմոցային տնտեսությունների մասնագետների համար։

    Updated: 2026-09-18
    Научные основы повышения продуктивности овощных культур в условиях закрытого грунта в зависимости от водного и питательного режимов
    Online

    Chemistry

    Выявление некоторых аномальных реакций элиминирования в свете представлений обобщенного правила элиминирования

    Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է օրգանական քիմիայում էլիմինացման ռեակցիաների այն դեպքերի բացահայտմանը և մեկնաբանմանը, որոնք որոշ պայմաններում չեն համապատասխանում էլիմինացման դասական օրինաչափություններից ստացվող ակնկալվող արդյունքներին։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է նման անոմալ ռեակցիաների բնույթի ուսումնասիրությունը և դրանց ընթացքի բացատրությունը ընդհանրացված էլիմինացման կանոնի տեսանկյունից։ Հետազոտությունը վերաբերում է օրգանական քիմիայի այն կարևոր բնագավառին, որտեղ ռեակցիայի արդյունքը պայմանավորված է ոչ միայն ելանյութի կառուցվածքով, այլև ռեակցիայի մեխանիզմով, փոխարինիչների բնույթով, տարածական գործոններով, ռեակցիոն միջավայրով և այլ պայմաններով։ Աշխատության մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ հեղինակն է Նինա Գարնիկի Օբոսյանը, իսկ ուսումնասիրությունը ներկայացվել է որպես քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի ատենախոսության սեղմագիր՝ «Օրգանական քիմիա» մասնագիտությամբ (02.00.03), Երևանում, 1997 թվականին։ Հրատարակությունը 22 էջ է և պարունակում է պատկերներ։ Էլիմինացման ռեակցիաները օրգանական քիմիայի հիմնարար փոխարկումներից են․ դրանց ընթացքում մոլեկուլից հեռացվում են որոշ ատոմներ կամ խմբեր, ինչի հետևանքով սովորաբար առաջանում է բազմակի կապ, առավել հաճախ՝ ածխածին-ածխածին կրկնակի կապ։ Դասական մոտեցումներում նման ռեակցիաների ուղղությունը հաճախ բացատրվում է որոշակի կառուցվածքային և մեխանիստական կանոններով, սակայն իրական համակարգերում կարող են հանդիպել դեպքեր, երբ ստացվող հիմնական արգասիքը կամ արգասիքների հարաբերակցությունը չի համապատասխանում պարզ կանխատեսմանը։ Հենց այդպիսի երևույթներն են կազմում ուսումնասիրության գիտական խնդրի առանցքը։ «Անոմալ» բնորոշումը տվյալ համատեքստում վերաբերում է այնպիսի էլիմինացման ընթացքներին, որոնց ժամանակ ռեակցիայի ընտրողականությունը, ուղղությունը կամ ստացվող արտադրանքի կառուցվածքը տարբերվում է սովորաբար սպասվող օրինաչափությունից։ Նման դեպքերի բացահայտումը կարևոր է, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու օրգանական ռեակցիաների մեխանիզմները և պարզելու այն գործոնները, որոնք կարող են փոխել ռեակցիայի նախընտրելի ուղին։ Ընդհանրացված էլիմինացման կանոնի կիրառումը ենթադրում է տարբեր ռեակցիաների դիտարկում միասնական տեսական շրջանակում։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանձին, առաջին հայացքից բացառիկ թվացող դեպքերը դիտարկել որպես որոշակի ընդհանուր մեխանիզմների դրսևորումներ։ Հետևաբար ուսումնասիրության արժեքը ոչ միայն նոր անոմալ օրինակների արձանագրումն է, այլև դրանց ընդհանուր տեսական օրինաչափության մեջ տեղավորելու փորձը։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է ռեակցիայի մեխանիզմի և ելանյութի կառուցվածքի միջև կապի բացահայտումը։ Էլիմինացման գործընթացներում մեծ նշանակություն կարող են ունենալ այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են հեռացող խմբի բնույթը, հարևան ածխածնի ատոմների կառուցվածքը, փոխարինիչների էլեկտրոնային ազդեցությունը, տարածական դասավորությունը, հիմքի կամ այլ ռեագենտի հատկությունները և ռեակցիոն միջավայրի պայմանները։ Այս գործոնների համադրությունը կարող է որոշել, թե որ կապն է խզվելու և որ դիրքում է ձևավորվելու նոր բազմակի կապը։ Ուսումնասիրության տեսական նշանակությունն այն է, որ անոմալ ռեակցիաների վերլուծությունը կարող է օգնել ճշգրտել էլիմինացման ռեակցիաների վերաբերյալ գոյություն ունեցող պատկերացումները։ Եթե տարբեր համակարգերում դիտվող բացառիկ արդյունքները հնարավոր է բացատրել մեկ ընդհանուր սկզբունքով, ապա այդ սկզբունքը դառնում է ավելի լայն կանխատեսող նշանակություն ունեցող գործիք։ Այսպիսի մոտեցումը կարևոր է հատկապես օրգանական սինթեզի համար, որտեղ անհրաժեշտ է նախապես կանխատեսել հնարավոր արտադրանքի կառուցվածքը և ընտրել ռեակցիայի համապատասխան պայմանները։ Աշխատությունը նաև հետաքրքիր է օրգանական ռեակցիաների ընտրողականության տեսանկյունից։ Միևնույն ելանյութից տեսականորեն կարող են առաջանալ տարբեր կառուցվածքի արտադրանքներ, և դրանցից մեկի գերակշռությունը կախված է ռեակցիայի մեխանիզմից։ Անոմալ ընթացքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն պայմանները, որոնց դեպքում սովորական ընտրողականությունը փոխվում է։ Այդ գիտելիքը կարող է կիրառվել նպատակային սինթեզում՝ անհրաժեշտ կառուցվածքով միացությունների ստացման համար։ Մատենագիտական աղբյուրները հաստատում են, որ աշխատանքը դասակարգված է հենց օրգանական քիմիայի բնագավառում, իսկ 1997 թվականի նույն մասնագիտական կատալոգում այն ընդգրկված է այլ օրգանական քիմիայի թեկնածուական ուսումնասիրությունների շարքում։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նաև դրա մեթոդաբանական բնույթով․ առանձին ռեակցիաների ուսումնասիրության միջոցով փորձ է արվում ստանալ ավելի ընդհանուր պատկերացում էլիմինացման գործընթացների օրինաչափությունների մասին։ Այս մոտեցումը բնորոշ է մեխանիստական օրգանական քիմիային, որտեղ փորձարարական տվյալները համադրվում են տեսական մոդելների հետ՝ ռեակցիայի ընթացքը ոչ միայն նկարագրելու, այլև պատճառաբանելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր ներդրում է էլիմինացման ռեակցիաների մեխանիզմների և դրանց անսովոր դրսևորումների ուսումնասիրության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիկոսներին, քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմներով զբաղվող հետազոտողներին, օրգանական սինթեզի մասնագետներին, քիմիայի դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Հատկապես օգտակար կարող է լինել այն մասնագետների համար, ովքեր ուսումնասիրում են էլիմինացման ռեակցիաների ընտրողականությունը, կառուցվածք-ռեակտիվություն կապը և դասական քիմիական կանոններից շեղվող ռեակցիոն ընթացքների տեսական բացատրությունները։

    Updated: 2026-09-20
    Выявление некоторых аномальных реакций элиминирования в свете представлений обобщенного правила элиминирования
    Online

    Culture

    Գրքասիրություն և գրքամոլություն

    Աշխատությունը նվիրված է գրքի նկատմամբ մարդու վերաբերմունքի, ընթերցանության մշակույթի, գրքասիրության և գրքամոլության տարբերությունների ու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է գրքի՝ որպես գիտելիքի, հոգևոր հարստության, մտավոր զարգացման և մշակութային ժառանգության փոխանցման կարևորագույն միջոցի նշանակությանը՝ միաժամանակ ուշադրություն հրավիրելով ընթերցանության նկատմամբ չափավոր, գիտակցված և նպատակային վերաբերմունքի անհրաժեշտությանը։ Գրքասիրությունը ներկայացվում է որպես մարդու մտավոր ու հոգևոր աշխարհի հարստացման, աշխարհայացքի ընդլայնման, գիտելիքների ձեռքբերման և գեղագիտական ճաշակի ձևավորման կարևոր նախապայման։ Գրքի հանդեպ սերը ենթադրում է ոչ միայն գրական ստեղծագործություններ հավաքելու կամ ընթերցելու ցանկություն, այլև դրանց բովանդակությունը հասկանալու, գաղափարները վերլուծելու, ձեռք բերած գիտելիքները սեփական մտածողության մեջ կիրառելու և ընթերցանությունը անձնական զարգացման անբաժանելի մաս դարձնելու կարողություն։ Աշխատության հիմնական գաղափարական ուղղություններից մեկը գրքասիրության և գրքամոլության տարբերակման խնդիրն է։ Եթե գրքասիրությունը հիմնվում է գրքի նկատմամբ գիտակցված հետաքրքրության, ընթերցողական պահանջմունքի և գրական արժեքների ըմբռնման վրա, ապա գրքամոլությունը կարող է արտահայտվել գրքերի կուտակման, դրանց քանակական հավաքման և գրքային ունեցվածքի նկատմամբ չափազանցված կապվածության մեջ՝ երբեմն առանց համապատասխան ընթերցանության կամ բովանդակային յուրացման։ Այս հակադրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գրքի իրական արժեքի և դրա արտաքին՝ նյութական ընկալման տարբերությունը՝ ընդգծելով, որ գիրքը պետք է լինի ոչ միայն պահպանվող առարկա, այլև ընթերցվող, ուսումնասիրվող և մտավոր կյանքում կիրառվող մշակութային արժեք։ Կարևորվում է նաև գրադարանի և անձնական գրքահավաքի նշանակությունը մարդու կյանքում։ Գրքերը հավաքելը կարող է վկայել գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրության, մշակութային ժառանգությունը պահպանելու ձգտման և ընթերցանության նկատմամբ սիրո մասին, սակայն դրանց իրական նշանակությունը բացահայտվում է միայն այն դեպքում, երբ գրքային հավաքածուն դառնում է մտավոր աշխատանքի, ինքնակրթության և մշակութային հաղորդակցության կենդանի միջավայր։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է նաև ընթերցողի պատասխանատվության, գրական ճաշակի, գրքի ընտրության և ընթերցանության նպատակների հարցերը։ Ընթերցանությունը դիտարկվում է որպես ակտիվ մտավոր գործընթաց, որը պահանջում է ուշադրություն, քննադատական մտածողություն և կարդացածը գնահատելու կարողություն։ Գրքի արժեքը պայմանավորված չէ միայն նրա հեղինակությամբ, արտաքին տեսքով կամ հազվագյուտ լինելով, այլև այն գիտելիքով, գաղափարներով ու հոգևոր փորձառությամբ, որոնք այն փոխանցում է ընթերցողին։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը խրախուսում է գրքերի նկատմամբ բովանդակային և գիտակցված վերաբերմունք՝ կարևորելով որակյալ գրականության ընտրությունը, ընթերցածի իմաստավորումը և գրքի միջոցով անձնական զարգացման շարունակականությունը։ Մշակութային առումով այն առնչվում է գրքի և ընթերցանության հասարակական նշանակության, գրադարանային մշակույթի զարգացման, գրահավաքչության ավանդույթների և ընթերցողական ճաշակի ձևավորման խնդիրներին։ Գրքի նկատմամբ վերաբերմունքը դիտարկվում է որպես հասարակության ընդհանուր կրթական ու մշակութային մակարդակի կարևոր ցուցիչ, քանի որ ընթերցանության տարածումը նպաստում է գիտելիքի հասանելիությանը, մտավոր ինքնուրույնությանը և մշակութային արժեքների պահպանմանը։ Խորհրդային շրջանի հայ գրահրատարակչական և գրական միջավայրի համատեքստում այս թեման առանձնահատուկ հետաքրքրություն ունի՝ կապված ընթերցանության խրախուսման, գրադարանների գործունեության, գրքի հանրայնացման և հասարակության կրթական զարգացման խնդիրների հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գրականության և գրքի պատմությամբ, գրադարանագիտությամբ, մատենագիտությամբ, ընթերցանության մշակույթով և գրահավաքչությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև գրքի սիրահարներին ու ընթերցողներին, որոնք հետաքրքրված են գրքի իրական արժեքի, ընթերցողական սովորությունների և գրքասիրության ու գրքամոլության սահմանազատման հարցերով։ Այն կարևորում է այն միտքը, որ գրքի նկատմամբ իսկական սերը դրսևորվում է ոչ թե միայն գրքեր ունենալու, այլև դրանք կարդալու, հասկանալու, գնահատելու և դրանց միջոցով սեփական մտավոր ու հոգևոր աշխարհը հարստացնելու մեջ։

    Updated: 2026-11-17
    Գրքասիրություն և գրքամոլություն
    Online

    Literature

    Современные армянские поэты: Ованнес Ованнисьян. Ованнес Туманьян. Александр Цатуриан. Левон Мануэльян. Аветик Исаакьян

    Գրականագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է հայ նոր շրջանի պոեզիայի նշանավոր ներկայացուցիչների՝ Հովհաննես Հովհաննիսյանի, Հովհաննես Թումանյանի, Ալեքսանդր Ծատուրյանի, Լևոն Մանվելյանի և Ավետիք Իսահակյանի գրական գործունեությանն ու ստեղծագործական ժառանգությանը։ Անդրադարձ է կատարվում հայ բանաստեղծության զարգացման հիմնական ուղղություններին, գրական ավանդույթների շարունակականությանը և ազգային գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներկայացված բանաստեղծների ստեղծագործությունների գաղափարական ու գեղարվեստական բովանդակությանը, թեմատիկ բազմազանությանը, լեզվաոճական առանձնահատկություններին և բանաստեղծական արտահայտչամիջոցներին։ Դիտարկվում են հայրենիքի, ժողովրդի պատմական ճակատագրի, ազգային ինքնագիտակցության, բնության, սիրո, մարդկային ապրումների և հասարակական կյանքի արտացոլումները նրանց պոեզիայում։ Քննության են առնվում հեղինակների անհատական ստեղծագործական դիմագծերը, գրական աշխարհայացքները և հայ բանաստեղծական մշակույթի զարգացման գործում նրանց ունեցած նշանակությունը։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս համեմատական տեսանկյունից ուսումնասիրելու տարբեր բանաստեղծների գեղարվեստական մոտեցումները, նրանց ստեղծագործությունների ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ գրականության զարգացման պատմական ու մշակութային միջավայրին, ազգային գրական ավանդույթների հարստացմանը և բանաստեղծական նոր ձևերի ու արտահայտչամիջոցների ձևավորմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, բանաստեղծական արվեստի և հայ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-08
    Современные армянские поэты: Ованнес Ованнисьян. Ованнес Туманьян. Александр Цатуриан. Левон Мануэльян. Аветик Исаакьян
    Online

    Linguistics

    Ամիր Փազվարիի դուբեյթիների լեզուն

    Աշխատությունը նվիրված է Ամիր Փազվարիի դուբեյթիների լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում ունենալով դրանց բառապաշարը, քերականական կառուցվածքը, հնչյունական և ձևաբանական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է բանաստեղծական տեքստերի լեզուն՝ հաշվի առնելով դրանց ժողովրդական, բարբառային և գրական բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական խոսվածքի ազդեցությանը, բառերի ու քերականական ձևերի գործածությանը, արտահայտչական միջոցներին և լեզվական այն առանձնահատկություններին, որոնք տարբերակում են այս ստեղծագործությունները պարսկերենի գրական այլ դրսևորումներից։ Դուբեյթիների լեզվական քննությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն բացահայտելու հեղինակի ստեղծագործական լեզվի բնորոշ գծերը, այլև պատկերացում կազմելու Իրանի հյուսիսային շրջանների լեզվական ու մշակութային միջավայրի, բանավոր ավանդույթի և ժողովրդական պոեզիայի զարգացման առանձնահատկությունների մասին։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել իրանագետների, լեզվաբանների, պարսից գրականության և բարբառագիտության մասնագետների, բանագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-10
    Ամիր Փազվարիի դուբեյթիների լեզուն