Տնտեսական անվտանգության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում (2002)

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է մեծ հոսանքի ռելյատիվիստական էլեկտրոնային փնջերում առաջացող անկայունությունների զարգացման դինամիկայի տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Գրքում դիտարկվում են բարձր էներգիա և մեծ հոսանք ունեցող էլեկտրոնային փնջերի շարժման և տարածման ընթացքում ձևավորվող ֆիզիկական գործընթացները, դրանց կայունության խախտման պատճառները և անկայունությունների զարգացման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռելյատիվիստական էլեկտրոնային փնջի և շրջակա էլեկտրամագնիսական դաշտերի փոխազդեցությանը, ինչպես նաև այն մեխանիզմներին, որոնք կարող են հանգեցնել փնջի կառուցվածքի, էներգետիկ բաշխման և տարածական հատկությունների փոփոխության։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են տարբեր տեսակի փնջային անկայունություններ, դրանց առաջացման պայմանները, աճի տեմպերը և ոչ գծային զարգացման փուլերը։ Հեղինակը վերլուծում է փնջի պարամետրերի, մասնիկների էներգիայի, հոսանքի խտության, տարածական կառուցվածքի և արտաքին դաշտերի ազդեցությունը անկայունությունների ձևավորման ու զարգացման վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տեսական մոդելավորմանը և մաթեմատիկական մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել էլեկտրոնային փնջի դինամիկան, որոշել անկայունության աճի բնութագրերը և բացահայտել համակարգի անցումը սկզբնական փոքր շեղումներից դեպի ավելի բարդ ոչ գծային վիճակներ։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են համադրվել վերլուծական հաշվարկները, թվային մոդելավորումը և փորձարարական դիտարկումները՝ տարբեր պայմաններում փնջի վարքագծի համապարփակ գնահատման համար։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի անկայունությունների զարգացման ժամանակային ընթացքի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց դինամիկան կարող է էապես ազդել էլեկտրոնային փնջի որակի, կայունության, էներգիայի փոխանցման և ճառագայթման առաջացման գործընթացների վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու ռելյատիվիստական էլեկտրոնային փնջերի ֆիզիկան և այն պայմանները, որոնց դեպքում համակարգը կարող է պահպանել կամ կորցնել կայուն վիճակը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ մասնիկների արագացուցիչների, հզոր էլեկտրոնային և միկրոալիքային սարքերի, ազատ էլեկտրոնային լազերների, ճառագայթային աղբյուրների և բարձր էներգիայի պլազմային համակարգերի ուսումնասիրման ու կատարելագործման համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պլազմային և կիրառական ֆիզիկայի մասնագետներին, արագացուցչային տեխնիկայի և էլեկտրոնային փնջերի հետազոտողներին, ինժեներներին, ֆիզիկոսներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի քաղաքների և այլ բնակավայրերի կանաչապատման գործընթացում ծառատեսակների ու թփատեսակների կիրառման պատմական զարգացման, տեսակային կազմի և ձևավորված ավանդույթների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակավայրերի կանաչ տարածքների ստեղծման տարբեր փուլերն են՝ դիտարկելով բնական պայմանների, քաղաքաշինական զարգացման, այգեգործական մշակույթի և հասարակական պահանջների ազդեցությունը ծառաբույսերի ընտրության ու տարածման վրա։ Քննվում են տեղական և ներմուծված տեսակների օգտագործման առանձնահատկությունները, դրանց հարմարվողականությունը Հայաստանի տարբեր բնակլիմայական գոտիներին, ինչպես նաև քաղաքային միջավայրում աճի և պահպանման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատմական այգիների, պուրակների, փողոցային ծառուղիների, հասարակական տարածքների և բնակելի հատվածների կանաչապատմանը՝ բացահայտելով տարբեր ժամանակաշրջաններում գերակշռած նախագծային ու բուսաբանական մոտեցումները։ Ուսումնասիրվում է ծառաբույսերի ոչ միայն գեղագիտական, այլև բնապահպանական և սանիտարահիգիենիկ նշանակությունը՝ ստվերի ձևավորման, օդի որակի բարելավման, փոշու և աղմուկի ազդեցության նվազեցման, միկրոկլիմայի կարգավորման և բնակավայրերի կենսաբազմազանության պահպանման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պատմական աղբյուրների, բուսաբանական տվյալների, քաղաքաշինական փաստաթղթերի, հին հատակագծերի և կանաչ տարածքների վերաբերյալ նկարագրությունների համադրումը, որը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու բնակավայրերի կանաչապատման զարգացման հիմնական փուլերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև տնկարանային տնտեսության զարգացումը, նոր ծառատեսակների ներմուծման պատմությունը և դենդրոլոգիական փորձի ազդեցությունը քաղաքային կանաչապատման վրա։ Տարբեր բնակավայրերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տեսակային կազմի տարբերությունները՝ պայմանավորված բարձրությամբ, ջերմաստիճանային ռեժիմով, խոնավությամբ, հողային պայմաններով և ջրային ռեսուրսների հասանելիությամբ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պատմական կանաչ տարածքների պահպանման, ծերացած տնկարկների վերականգնման և քաղաքային միջավայրի համար համապատասխան ծառատեսակների ընտրության նշանակությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դենդրոլոգիայի, քաղաքային կանաչապատման, լանդշաֆտային ճարտարապետության և պատմական բնապահպանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայաստանի բնակավայրերի կանաչ տարածքների ձևավորումը որպես բնական և մշակութային գործոնների երկարատև փոխազդեցության արդյունք։

Other Subjects

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է 1920–1950-ական թվականներին հայ արվեստի զարգացման և վերելքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանն ու այդ շրջանի մշակութային ժառանգության ներկայացմանը երիտասարդության հոգևոր և գեղագիտական դաստիարակության տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ արվեստը ոչ միայն պատմական ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի արտահայտություն է, այլև կարևոր միջոց է երիտասարդ սերնդի աշխարհայացքի, ազգային ինքնագիտակցության, արժեքային համակարգի և գեղագիտական ճաշակի ձևավորման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել տվյալ ժամանակաշրջանի կերպարվեստի, քանդակագործության, ճարտարապետության, թատրոնի, երաժշտության և արվեստի այլ ուղղությունների զարգացման հիմնական միտումները, նշանակալի ստեղծագործությունները և մշակութային երևույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ստեղծագործությունների բացահայտմանը, որոնք արտահայտում են հայրենասիրության, ազգային ինքնության, մարդու արժանապատվության, աշխատանքի, բարոյական արժեքների և հոգևոր ներաշխարհի թեմաները և կարող են արդյունավետորեն կիրառվել երիտասարդության դաստիարակության գործընթացում։ Աշխատությունը կարևորում է պատմական և մշակութային համատեքստի ճիշտ ներկայացումը՝ հնարավորություն տալով երիտասարդներին արվեստի ստեղծագործությունները դիտարկել ոչ միայն որպես գեղարվեստական արժեքներ, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և հոգևոր կյանքի վկայություններ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել արվեստի տարբեր ճյուղերի փոխազդեցությունը, ազգային ավանդույթների շարունակականությունն ու նոր գեղարվեստական մոտեցումների ձևավորումը, ինչպես նաև հայ արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության դերը ազգային մշակույթի զարգացման գործում։ Առանձին ուղղություն է կազմում արվեստի կրթական և դաստիարակչական ներուժի բացահայտումը, մասնավորապես՝ ինչպես կարող են թանգարանային այցելությունները, արվեստի ստեղծագործությունների քննարկումները, պատկերների և երաժշտական ստեղծագործությունների վերլուծությունը, նախագծային աշխատանքներն ու մշակութային միջոցառումները նպաստել երիտասարդների հոգևոր արժեքների և մշակութային ինքնության ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է առաջարկել նաև մեթոդական մոտեցումներ, որոնց միջոցով 1920–1950-ական թվականների հայ արվեստի ուսումնասիրությունը կդառնա երիտասարդության գեղագիտական, բարոյական և հայրենասիրական դաստիարակության արդյունավետ բաղադրիչ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել արվեստագետների և մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, մանկավարժների, դասախոսների, ուսանողների, թանգարանների և մշակութային կրթության ոլորտի աշխատակիցների համար՝ նպաստելով հայ արվեստի պատմական ժառանգության ավելի խոր ընկալմանը և դրա դաստիարակչական ներուժի նպատակային օգտագործմանը։

Linguistics

Գիրքը ներկայացնում է՝ գրաբարի նախադասության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բառերի դասավորության (շարադասության) հիմնական օրինաչափությունները, շարադասության կապը իմաստի և ոճի հետ, V դարի գրավոր աղբյուրներում հանդիպող լեզվական ձևերի վերլուծություն, գրաբարի շարահյուսական համակարգի ընդհանուր բնութագիրը։ Այն օգտակար է՝ հայագիտության և լեզվաբանության ուսանողների համար, դասական հայերենի հետազոտող մասնագետների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են գրաբարի կառուցվածքով և պատմական լեզվաբանությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր ներդրում է գրաբարի շարադասության գիտական ուսումնասիրության մեջ՝ բացահայտելով V դարի հայերեն լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։

Technology

Այս աշխատանքը նվիրված է շինարարական և կառուցվածքային ինժեներիայի այն խնդիրներին, որոնք վերաբերում են շրջանակային կոնստրուկցիաների օպտիմալ նախագծմանը սեյսմիկ ազդեցությունների պայմաններում՝ օգտագործելով իրական կամ սինթետիկ ակսելերոգրամներ։ Նյութում ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարելի է ընտրել կոնստրուկտիվ տարրերի կոշտության օպտիմալ պարամետրերը, որպեսզի նվազեցվի երկրաշարժային բեռների տակ կառուցվածքների դեֆորմացիան և ապահովվի դրանց կայունությունն ու անվտանգությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դինամիկական հաշվարկների մեթոդներին, ժամանակային պատմությունների վերլուծությանը, ինչպես նաև թվային մոդելավորմանը, որը թույլ է տալիս գնահատել կառուցվածքի արձագանքը տարբեր սեյսմիկ սցենարների դեպքում։ Աշխատությունը նաև ընդգրկում է օպտիմալացման մաթեմատիկական մոտեցումներ՝ նպատակային ֆունկցիաների ձևակերպմամբ և սահմանափակումների հաշվառմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս գտնել ինժեներական առումով արդյունավետ լուծումներ՝ նվազեցնելով նյութական ծախսերը և միաժամանակ բարձրացնելով կառուցվածքային անվտանգությունը։