Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1983, Մայիս, թիվ 5)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-09-21History
Զվարթնոց
Զվարթնոց տաճար-ը միջնադարյան հայկական ճարտարապետության ամենանշանավոր հուշարձաններից է, որը կառուցվել է 7-րդ դարում՝ կաթողիկոս Ներսես III Շինարարի օրոք։ Տաճարը գտնվում է Վաղարշապատի մոտակայքում և համարվում է իր ժամանակի բացառիկ ճարտարապետական նորարարություն՝ իր շրջանաձև կառուցվածքով և բազմահարկ սյունաշարային հորինվածքով, որը համատեղում էր ինչպես հայկական, այնպես էլ բյուզանդական ճարտարապետական ազդեցությունները։ Զվարթնոցը եղել է ոչ միայն կրոնական կենտրոն, այլ նաև քաղաքական և մշակութային կարևոր վայր, որը խորհրդանշել է Հայաստանի հոգևոր և պետական ինքնությունը։ Տաճարը ավերվել է 10-րդ դարում՝ հավանաբար երկրաշարժի հետևանքով, և երկար ժամանակ մնացել է որպես ավերակ, սակայն նույնիսկ իր մնացորդներով այն շարունակում է մեծ տպավորություն թողնել իր մասշտաբով և ճարտարապետական լուծումներով։ Այսօր Զվարթնոցի ավերակները ներառված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում և հանդիսանում են Հայաստանի կարևորագույն զբոսաշրջային և գիտական ուսումնասիրության օբյեկտներից մեկը՝ արտացոլելով միջնադարյան հայ ճարտարապետության բարձր մակարդակը։
Updated: 2026-08-24Culture
Հայաստանի ժայռապատկերները քարի դարից մինչև բրոնզի դար
Գիրքը ուսումնասիրում է ժայռերի վրա փորագրված պատկերները՝ սկսած քարի դարից մինչև բրոնզի դար, և փորձում է բացահայտել դրանց իմաստը, խորհրդանիշները և կապը նախնադարյան մարդկանց կյանքին ու հավատալիքներին։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ժայռապատկերների առաջացում Առաջին պատկերային նշանների ձևավորում նախնադարյան հասարակություններում։ Քարի դարի պատկերներ Որսի տեսարաններ, կենդանիներ, մարդակերպ պատկերներ և պարզ խորհրդանիշներ։ Բրոնզի դարի զարգացում Ավելի բարդ նշաններ, ծիսական և կրոնական բնույթի պատկերներ։ Սիմվոլների վերլուծություն Արեգակ, կենդանիներ, տիեզերական և պաշտամունքային նշաններ։ Հասարակական-կրոնական պատկերացումներ Ժայռապատկերների կապը նախնադարյան մարդկանց հավատալիքների հետ։
Updated: 2026-09-14Biology
Субклеточные нитрергические механизмы отделов кортиколимбической системы головного мозга, крови и костного мозга, при индуцированной хроническим стрессом депрессии
Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական սթրեսով պայմանավորված դեպրեսիայի մոդելի դեպքում գլխուղեղի կորտիկոլիմբիկ համակարգի տարբեր բաժիններում, ինչպես նաև արյան և ոսկրածուծի համակարգերում նիտրերգիկ մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ազոտի օքսիդի հետ կապված ազդանշանային համակարգերի դերի բացահայտումը սթրեսի երկարատև ազդեցության և դեպրեսիվ վիճակների ձևավորման գործընթացում։ Հեղինակը խնդիրը դիտարկում է բազմամակարդակ մոտեցմամբ՝ ուսումնասիրելով ոչ միայն ամբողջական օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, այլև բջջային և ենթաբջջային մակարդակներում տեղի ունեցող գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կորտիկոլիմբիկ համակարգի այն կառույցներին, որոնք կարևոր դեր ունեն հույզերի, սթրեսային արձագանքի, մոտիվացիայի և վարքային կարգավորման մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում գնահատվում են նիտրերգիկ համակարգի հիմնական բաղադրիչների և ֆունկցիոնալ ակտիվության փոփոխությունները՝ քրոնիկական սթրեսի պայմաններում դրանց հնարավոր դերը դեպրեսիվ վիճակի զարգացման և պահպանման գործընթացում բացահայտելու նպատակով։ Միաժամանակ հետազոտության մեջ ընդգրկվում են արյան և ոսկրածուծի համակարգերը, ինչը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նիտրերգիկ կարգավորումը որպես կենտրոնական նյարդային համակարգի սահմաններից դուրս տարածվող փոխկապակցված գործընթաց։ Այս մոտեցումը կարևոր է նյարդային, իմունային և արյունաստեղծ համակարգերի փոխազդեցության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս վերլուծելու, թե ինչպես կարող են երկարատև սթրեսային ազդեցությունները փոխել նիտրերգիկ գործընթացների հավասարակշռությունը և ինչպես կարող են այդ փոփոխությունները կապված լինել գլխուղեղի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ վիճակի, ինչպես նաև ծայրամասային կենսաբանական համակարգերի արձագանքի հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է ենթաբջջային մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, որի շնորհիվ հնարավոր է ավելի մանրամասն պատկերացում կազմել բջջային ներսում ընթացող ազդանշանային գործընթացների և դրանց կարգավորման մասին։ Նման տվյալների համադրումը կարող է նպաստել քրոնիկական սթրեսի և դեպրեսիայի պաթոֆիզիոլոգիական մեխանիզմների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է գիտական նշանակություն ունենալ նաև նեյրոկենսաբանության, հոգեֆիզիոլոգիայի, նեյրոքիմիայի և նյարդաիմունաբանության ոլորտներում՝ որպես կենտրոնական և ծայրամասային համակարգերի փոխազդեցության ուսումնասիրման օրինակ։ Այն կարող է հետաքրքրել նյարդաբաններին, ֆիզիոլոգներին, կենսաքիմիկոսներին, նեյրոկենսաբաններին, հոգեբույժներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին՝ հատկապես սթրեսի, դեպրեսիայի և նիտրերգիկ կարգավորման կենսաբանական հիմքերով զբաղվողներին։
Updated: 2026-09-17Economics
Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային հիմնախնդիրները տարածաշրջանային զարգացումներում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով տարածաշրջանային զարգացման գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսության ճյուղային և տարածքային կառուցվածքի առանձնահատկություններն են, դրանց ձևավորման գործոնները և առկա անհամամասնությունների ազդեցությունը երկրի տնտեսական աճի, մրցունակության և մարզերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ծառայությունների և այլ ոլորտների հարաբերակցությունը, դրանց տարածքային բաշխվածությունը, արտադրողականության տարբերությունները, ներդրումային ակտիվությունը և ենթակառուցվածքների զարգացման մակարդակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Երևան քաղաքի և մարզերի միջև տնտեսական ներուժի, զբաղվածության, եկամուտների և տնտեսական ակտիվության տարբերություններին, ինչպես նաև տարածաշրջանների առկա ռեսուրսների ոչ լիարժեք օգտագործման խնդիրներին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ կառուցվածքային անհամամասնությունների առաջացման պատճառներին՝ ներառյալ արտադրական կարողությունների կենտրոնացումը, մարդկային կապիտալի անհավասար բաշխումը, ենթակառուցվածքային սահմանափակումները, ներդրումների տարածքային անհավասարությունը և տնտեսական գործունեության որոշակի ոլորտներից կախվածությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականությանը և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է խթանել մարզերի տնտեսական ակտիվությունը, բարձրացնել տեղական արտադրության մրցունակությունը և ստեղծել նոր զբաղվածության հնարավորություններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև տնտեսության դիվերսիֆիկացման, բարձր ավելացված արժեք ստեղծող ճյուղերի զարգացման, տեխնոլոգիական արդիականացման, նորարարության և ներդրումային միջավայրի բարելավման ուղղությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարածաշրջանների տնտեսական ներուժի և երկրի ընդհանուր տնտեսական կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը՝ ընդգծելով հավասարակշռված տարածքային զարգացման կարևորությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման և տարածաշրջանային զարգացման մասնագետների, հետազոտողների, քաղաքականություն մշակողների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտել Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային խնդիրների հիմնական պատճառներն ու հետևանքները և ներկայացնել դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները՝ նպաստելով տարածքային անհամաչափությունների նվազեցմանը, մարզերի տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը և երկրի երկարաժամկետ, հավասարակշռված ու կայուն զարգացմանը։
Updated: 2026-09-05Other Subjects
EU Parliament accuses Baku of 'ethnic cleansing' in Nagorno-Karabakh
Այս հաղորդագրությունը վերաբերում է European Parliament-ում քննարկված քաղաքական գնահատականներին, որտեղ անդրադարձ է կատարվում Azerbaijan-ի վերահսկողության տակ գտնվող Nagorno-Karabakh տարածաշրջանում տեղի ունեցած իրադարձություններին։ Համաձայն հրապարակված դիրքորոշումների՝ որոշ պատգամավորներ և քաղաքական խմբեր բարձրացրել են մտահոգություններ բնակչության զանգվածային տեղահանությունների, հումանիտար իրավիճակի վատթարացման և տարածաշրջանում էթնիկ բնակչության անվտանգության հարցերի վերաբերյալ՝ դրանք բնորոշելով որպես հնարավոր էթնիկ զտումների գործընթացի դրսևորումներ։ Նման հայտարարությունները տեղավորվում են ԵՄ կառույցներում վերջին շրջանում ակտիվացած քննարկումների շրջանակում, որոնք վերաբերում են Հարավային Կովկասում կայունությանը, մարդու իրավունքների պաշտպանությանը և հակամարտության հետևանքների գնահատմանը։ Միաժամանակ պետք է նշել, որ այս թեմայի շուրջ գոյություն ունեն տարբեր քաղաքական և իրավական մեկնաբանություններ, և կողմերը հաճախ ներկայացնում են իրարից տարբեր գնահատականներ՝ կախված իրենց դիվանագիտական դիրքորոշումներից։ Ընդհանուր առմամբ, հարցը շարունակում է մնալ միջազգային քաղաքական քննարկումների և դիվանագիտական օրակարգի զգայուն թեմաներից մեկը։
Updated: 2026-07-30