Տպագիր արտադրանքի պահպանում և վերականգնում

Other Subjects

Հրատարակությունը գործնական և մեթոդական բնույթի ձեռնարկ է՝ նախատեսված գրադարանային աշխատողների համար և նվիրված գրադարանի հավաքածուի նպատակային ձևավորման, համալրման, զարգացման ու կազմակերպման հիմնական սկզբունքներին։ Նյութում գրադարանային ֆոնդը դիտարկվում է որպես գրադարանի գործունեության առանցքային բաղադրիչ, որի որակից, թեմատիկ ընդգրկումից, արդիականությունից և ընթերցողների պահանջներին համապատասխանությունից մեծապես կախված է տեղեկատվական ու մշակութային սպասարկման արդյունավետությունը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է գրականության ընտրության, ձեռքբերման աղբյուրների որոշման, ֆոնդի կառուցվածքի ձևավորման և առկա հավաքածուի պարբերական ուսումնասիրության մեթոդների վրա։ Կոմպլեկտավորումը ներկայացվում է որպես շարունակական և պլանավորված գործընթաց, որի ընթացքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել գրադարանի տեսակը, գործունեության ուղղությունները, սպասարկվող բնակչության կազմը, ընթերցողական պահանջները, տարածքի սոցիալ-տնտեսական ու մշակութային առանձնահատկությունները և հրատարակչական արտադրանքի զարգացումը։ Կարևորվում է ֆոնդի ձևավորման գիտակցված քաղաքականությունը, որը թույլ է տալիս խուսափել ինչպես անհրաժեշտ գրականության պակասից, այնպես էլ քիչ պահանջարկ ունեցող կամ տվյալ գրադարանի խնդիրներին չհամապատասխանող նյութերի անհարկի կուտակումից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գրականության ընտրության սկզբունքներին։ Գրադարանավարը պետք է կարողանա գնահատել հրատարակության բովանդակությունը, գիտական, կրթական, մշակութային կամ գործնական նշանակությունը, ընթերցողական հնարավոր պահանջարկը և հավաքածուում արդեն առկա գրականության հետ դրա հարաբերակցությունը։ Ընտրության ժամանակ կարևորվում է տարբեր բնագավառների վերաբերյալ նյութերի հավասարակշռված ներկայացումը, տեղեկատու և ուսումնական գրականության առկայությունը, գեղարվեստական ստեղծագործությունների ընտրությունը և տարբեր տարիքային ու մասնագիտական խմբերի պահանջների հաշվառումը։ Ֆոնդի համալրումը դիտարկվում է ոչ թե որպես հնարավորինս մեծ քանակությամբ հրատարակությունների կուտակում, այլ որպես նպատակային ընտրություն, որի արդյունքում ձևավորվում է գործնականորեն օգտագործվող և գրադարանի խնդիրներին համապատասխան հավաքածու։ Քննության են առնվում կոմպլեկտավորման տարբեր աղբյուրներն ու եղանակները։ Դրանց շարքում կարող են լինել հրատարակչություններից և գրավաճառ կազմակերպություններից գրականության ձեռքբերումը, բաժանորդագրությունը, տարբեր կազմակերպություններից ստացվող հրատարակությունները, նվիրատվությունները, գրքերի փոխանակումը և գրադարանային համակարգում գործող այլ մատակարարման ձևերը։ Յուրաքանչյուր աղբյուր գնահատվում է ոչ միայն ստացվող նյութերի քանակի, այլև դրանց թեմատիկ համապատասխանության և ֆոնդի իրական կարիքները լրացնելու հնարավորության տեսանկյունից։ Առանձին տեղ է հատկացվում պարբերական հրատարակությունների համալրմանը։ Թերթերի, ամսագրերի, տեղեկագրերի և շարունակական այլ հրատարակությունների ընտրությունը պահանջում է պարբերական վերանայում, քանի որ դրանց տեղեկատվական արժեքը և ընթերցողական պահանջարկը ժամանակի ընթացքում կարող են փոփոխվել։ Բաժանորդագրության կազմակերպման ժամանակ անհրաժեշտ է համադրել ֆինանսական հնարավորությունները, հրատարակությունների թեմատիկան և դրանց փաստացի օգտագործման տվյալները։ Կարևոր ուղղություն է ընթացիկ և հետադարձ համալրման տարբերակումը։ Ընթացիկ համալրման նպատակն է գրադարանային հավաքածուն ժամանակին լրացնել նոր հրատարակություններով, մինչդեռ հետադարձ համալրումը հնարավորություն է տալիս ձեռք բերել նախկինում լույս տեսած, սակայն ֆոնդում բացակայող կամ անբավարար քանակով ներկայացված անհրաժեշտ նյութեր։ Հետադարձ համալրումը հատկապես կարևոր է այն դեպքերում, երբ ֆոնդի ուսումնասիրության ընթացքում հայտնաբերվում են թեմատիկ կամ ժամանակագրական բացեր։ Այս գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման համար անհրաժեշտ է ունենալ հստակ պատկերացում հավաքածուի իրական վիճակի և ընթերցողական պահանջների մասին։ Հրատարակության մեջ կարևորվում է ֆոնդի ուսումնասիրությունը որպես համալրման քաղաքականության հիմք։ Գրականության շրջանառության, ընթերցողական պահանջարկի, տացքի հաճախականության, չբավարարված հարցումների և քիչ օգտագործվող նյութերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ֆոնդի որ հատվածներն են պահանջում լրացում կամ վերանայում։ Վիճակագրական տվյալները կարող են համադրվել գրադարանավարների դիտարկումների և ընթերցողների հարցումների հետ՝ ֆոնդի կառուցվածքի վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկեր ստանալու համար։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կոմպլեկտավորման որոշումները հիմնավորել ոչ միայն ընդհանուր հանձնարարականներով, այլև տվյալ գրադարանի իրական գործունեության արդյունքներով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ընթերցողների պահանջների ուսումնասիրմանը։ Գրադարանի հավաքածուն պետք է զարգանա սպասարկվող համայնքի կրթական, մասնագիտական, մշակութային և տեղեկատվական հետաքրքրություններին համապատասխան։ Ընթերցողական պահանջների ուսումնասիրությունը կարող է իրականացվել գրքերի տացքի տվյալների, հարցումների, զրույցների, չբավարարված պահանջների հաշվառման և այլ մեթոդների միջոցով։ Միաժամանակ կարևորվում է այն սկզբունքը, որ գրադարանը պետք է ոչ միայն արձագանքի արդեն ձևավորված պահանջարկին, այլև նպաստի նոր գիտելիքների տարածմանը, ընթերցողական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը և մշակութային զարգացմանը։ Քննության է առնվում նաև տարբեր տեսակի գրադարանների ֆոնդերի առանձնահատկությունը։ Հանրային, մանկական, դպրոցական, ուսումնական, գիտական կամ մասնագիտական գրադարանների հավաքածուները չեն կարող ձևավորվել միևնույն չափանիշներով, քանի որ դրանք սպասարկում են տարբեր նպատակներ և ընթերցողական խմբեր։ Հետևաբար կոմպլեկտավորման քաղաքականությունը պետք է համապատասխանի տվյալ հաստատության գործառույթներին և սպասարկման ուղղություններին։ Հատուկ գրադարաններում առավել մեծ նշանակություն կարող է ունենալ մասնագիտական գրականության խորությունը, իսկ հանրային գրադարաններում՝ թեմատիկ բազմազանությունն ու տարբեր խմբերի պահանջների համադրումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ֆոնդի պլանավորմանը և կոմպլեկտավորման աշխատանքների կազմակերպմանը։ Նախապես մշակված թեմատիկ ուղղությունները և առաջնահերթությունները հնարավորություն են տալիս ավելի արդյունավետ օգտագործել գրականության ձեռքբերման համար նախատեսված միջոցները։ Պլանավորման ընթացքում անհրաժեշտ է գնահատել ֆոնդի առկա կառուցվածքը, սպասվող հրատարակչական արտադրանքը և այն բնագավառները, որտեղ առկա է նյութերի պակաս։ Այս գործընթացում մեծ նշանակություն ունի նաև գրադարանի տարբեր բաժինների աշխատակիցների համագործակցությունը, քանի որ սպասարկման բաժիններում աշխատող գրադարանավարները անմիջականորեն տեղեկանում են ընթերցողների հարցումներին և կարող են արժեքավոր տեղեկություններ տրամադրել համալրման անհրաժեշտ ուղղությունների վերաբերյալ։ Առանձին թեմա է կրկնօրինակների քանակի որոշումը։ Բարձր պահանջարկ ունեցող հրատարակությունների դեպքում մեկ օրինակը կարող է չբավարարել ընթերցողական պահանջները, մինչդեռ սահմանափակ օգտագործման գրականության չափազանց մեծ թվով օրինակները կարող են անհարկի զբաղեցնել պահոցային տարածքը։ Այդ պատճառով օրինակների քանակը նպատակահարմար է որոշել պահանջարկի, գրադարանի չափերի, ընթերցողների թվի և նյութի նշանակության հիման վրա։ Նույն սկզբունքով կարևորվում է ֆոնդի պարբերական վերանայումը և քիչ օգտագործվող, բովանդակային առումով հնացած կամ ֆիզիկապես մաշված նյութերի նկատմամբ համապատասխան որոշումների ընդունումը՝ գործող գրադարանային կանոններին համապատասխան։ Ֆոնդի զարգացումը ներկայացվում է որպես համալրման և կարգավորման փոխկապակցված գործընթաց։ Նոր նյութերի մշտական ներմուծումը արդյունավետ չի կարող լինել, եթե միաժամանակ չի ուսումնասիրվում արդեն գոյություն ունեցող հավաքածուի վիճակը։ Այս պատճառով կոմպլեկտավորումը կապվում է հաշվառման, պահպանության, գրականության օգտագործման ուսումնասիրության և ֆոնդի կառուցվածքային զարգացման մյուս աշխատանքների հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մատենագիտական տեղեկատվության օգտագործմանը։ Նոր և նախկինում հրատարակված գրականության մասին տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս գրադարանավարին հետևել հրատարակչական արտադրանքին և ընտրել տվյալ հաստատության համար անհրաժեշտ նյութերը։ Մատենագիտական ցանկերը, հրատարակչական տեղեկագրերը, գրացուցակները և մասնագիտական այլ տեղեկատվական աղբյուրները դիտարկվում են որպես համալրման որոշումների ընդունման կարևոր գործիքներ։ Կարևորվում է նաև ձեռք բերված նյութերի հաշվառման և համապատասխան փաստաթղթավորման կազմակերպումը։ Ֆոնդի յուրաքանչյուր համալրում պետք է ներառվի գրադարանի հաշվառման համակարգում, որպեսզի հնարավոր լինի հետևել հավաքածուի քանակական և բովանդակային փոփոխություններին, վերահսկել նյութերի շարժը և իրականացնել վիճակագրական վերլուծություն։ Հաշվառման կարգավորված համակարգը նպաստում է նաև ֆինանսական և նյութական միջոցների արդյունավետ կառավարմանը։ Հրատարակության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն գրադարանավարին ներկայացնում է ֆոնդի ձևավորման գործընթացը որպես փոխկապակցված գործողությունների ամբողջություն՝ պահանջների ուսումնասիրությունից և գրականության ընտրությունից մինչև ձեռքբերում, հաշվառում, օգտագործման գնահատում և հետագա համալրման պլանավորում։ Նման մոտեցումը նպաստում է գրադարանային ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը և ընթերցողական սպասարկման որակի բարձրացմանը։ Ձեռնարկը կարող է օգտակար լինել հանրային, դպրոցական, ուսումնական և այլ գրադարանների աշխատողների, ֆոնդերի համալրման պատասխանատուների, գրադարանագիտության մասնագետների, մեթոդիստների, ինչպես նաև գրադարանային և տեղեկատվական գործ ուսումնասիրող ուսանողների համար։

Economics

Այս գիրքը նվիրված է պետական հովանավորչության և ռազմավարական միությունների խնդիրների համապատասխանեցմանը նոր տնտեսակարգի կայացման գործընթացում՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են պետության տնտեսական քաղաքականության դերը, շուկայի ձևավորման պայմաններում պետական աջակցության մեխանիզմները, ռազմավարական համագործակցությունների նշանակությունը և դրանց ազդեցությունը ազգային տնտեսության զարգացման վրա։ Գրքում վերլուծվում են պետական և մասնավոր հատվածների փոխհարաբերությունները, տնտեսական զարգացման ռազմավարական ուղղությունները, մրցունակության բարձրացման գործոնները և նոր տնտեսական համակարգի ձևավորման ընթացքում առաջացող կառավարչական խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են նաև այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով պետությունը կարող է նպաստել արտադրության զարգացմանը, ներդրումների ներգրավմանը և տնտեսության կառուցվածքային փոփոխություններին։ Ժամանակակից տնտեսական կառավարման համատեքստում նման հարցերը շարունակում են մնալ կարևոր՝ կապված երկարաժամկետ ռազմավարությունների, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների և տնտեսական կայունության ապահովման հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսիստների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և տնտեսական քաղաքականության ձևավորման ու զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է առևտրական ծառայությունների արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատանքում առևտրական ծառայությունները դիտարկվում են որպես տնտեսության կարևորագույն ոլորտներից մեկը, որը միավորում է ապրանքների իրացման, սպառողների սպասարկման, վաճառքի կազմակերպման և շուկայական պահանջարկի բավարարման գործընթացները։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն գործոնները, որոնք ազդում են առևտրական ծառայությունների որակի և արդյունավետության վրա, ինչպես նաև ներկայացնել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սպառողների պահանջարկի և վարքագծի փոփոխություններին, սպասարկման մշակույթին, ապրանքների տեսականու ձևավորմանը, գնային քաղաքականությանը, վաճառքի կազմակերպմանը և ժամանակակից տեղեկատվական ու թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ ՀՀ տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել նաև մրցակցության մակարդակը, առևտրային կազմակերպությունների կառավարման արդյունավետությունը, աշխատակիցների մասնագիտական պատրաստվածությունը, սպասարկման արագությունն ու մատչելիությունը, ինչպես նաև սպառողների բավարարվածության մակարդակը։ Աշխատանքը կարևորում է առևտրական ծառայությունների արդյունավետության գնահատման տնտեսական ցուցանիշները և դրանց բարելավման մեխանիզմները՝ հաշվի առնելով ինչպես ձեռնարկությունների շահութաբերությունը, այնպես էլ սպառողների համար ստեղծվող արժեքը։ Քննարկվում են նաև էլեկտրոնային առևտրի, անկանխիկ վճարումների, թվային մարքեթինգի և հաճախորդների սպասարկման ժամանակակից մեթոդների ազդեցությունը ոլորտի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության արդյունքում հնարավոր է առանձնացնել այն հիմնական խնդիրները, որոնք սահմանափակում են առևտրական ծառայությունների արդյունավետությունը Հայաստանում, և առաջարկել դրանց հաղթահարման ուղղություններ՝ ծառայությունների որակի բարձրացում, կառավարման կատարելագործում, նոր տեխնոլոգիաների ներդրում, անձնակազմի մասնագիտական զարգացում և հաճախորդների պահանջներին առավել արագ ու ճկուն արձագանքում։

Literature

Այս ժողովածուն ներառում է Khachatur Abovian-ի ընտիր ստեղծագործությունները՝ ներկայացնելով նրա գրական և հասարակական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Այն առանձնահատուկ տեղ է հատկացնում նոր հայ գրականության ձևավորմանը, ժողովրդական լեզվի կիրառմանը և ազգային ինքնագիտակցության արթնացման գաղափարին։ Աբովյանի ստեղծագործություններում արտացոլվում են հայ ժողովրդի կենցաղը, սոցիալական խնդիրները, պատմական ճակատագրական իրադարձությունները և կրթության ու լուսավորության կարևորությունը։ Նրա արձակը և հրապարակախոսական գործերը բնորոշվում են պարզ, կենդանի լեզվով և իրականության անմիջական պատկերումով՝ նպատակ ունենալով մոտեցնել գրականությունը լայն հասարակությանը։ Ժողովածուն նաև ընդգծում է հեղինակի դերը որպես մանկավարժ և ազգային վերածննդի գաղափարախոս՝ ցույց տալով նրա ազդեցությունը հայ մշակույթի և գրականության զարգացման վրա։ Այս ընտրանին կարևոր է ինչպես գրականագիտական ուսումնասիրությունների, այնպես էլ հայ մշակույթի պատմության ընկալման համար։

Psychology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է երաժշտության հոգեբանության՝ որպես հոգեբանական գիտության առանձին բնագավառի ձևավորման, զարգացման և տեսամեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում երաժշտության և մարդու հոգեկան աշխարհի փոխազդեցության հիմնախնդիրն է՝ հաշվի առնելով երաժշտության ընկալման, զգացմունքային ազդեցության, հիշողության, ուշադրության, երևակայության, մտածողության և ստեղծագործական գործունեության հոգեբանական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես է երաժշտության նկատմամբ հոգեբանական հետաքրքրությունը աստիճանաբար ձևավորվել որպես ինքնուրույն գիտական ուղղություն և ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում փոխվել երաժշտական փորձառության, երաժշտական գործունեության և մարդու հոգեկան գործընթացների փոխհարաբերության վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատության տեսական հատվածում կարող են դիտարկվել երաժշտության հոգեբանության զարգացման հիմնական փուլերը, դրա կապերը ընդհանուր հոգեբանության, արվեստի հոգեբանության, փիլիսոփայության, գեղագիտության, մանկավարժության և երաժշտագիտության հետ, ինչպես նաև այն գիտական մոտեցումները, որոնց հիման վրա ձևավորվել են ոլորտի հիմնական հասկացություններն ու տեսությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երաժշտական ընկալման հոգեբանական մեխանիզմներին, քանի որ երաժշտությունը մարդու կողմից ընկալվում է ոչ միայն որպես ձայնային կառուցվածքների հաջորդականություն, այլև որպես հուզական և իմաստային փորձառություն։ Այս համատեքստում կարևոր են երաժշտական հնչյունների, ռիթմի, մեղեդու, տեմբրի, ներդաշնակության և այլ արտահայտչամիջոցների ընկալման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կապը մարդու հուզական արձագանքների և սուբյեկտիվ փորձի հետ։ Աշխատության տեսամեթոդաբանական հիմքերը ներառում են այն սկզբունքների և հետազոտական մոտեցումների վերլուծությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել երաժշտության ազդեցությունը հոգեկան գործընթացների և անձի վրա։ Կարող են քննարկվել դիտարկման, հոգեբանական փորձի, հարցման, հոգեֆիզիոլոգիական չափումների, գործունեության արդյունքների վերլուծության և այլ մեթոդների կիրառման հնարավորությունները երաժշտական փորձառության ուսումնասիրման ընթացքում։ Միաժամանակ կարևոր է տարբերակել երաժշտության ազդեցության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ բաղադրիչները, քանի որ նույն երաժշտական նյութը տարբեր մարդկանց մոտ կարող է առաջացնել տարբեր հուզական և հոգեբանական արձագանքներ՝ պայմանավորված անհատական փորձով, տարիքով, մշակութային միջավայրով, երաժշտական պատրաստվածությամբ և անձնային առանձնահատկություններով։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև երաժշտական ընդունակությունների, երաժշտական գործունեության և ստեղծագործականության հոգեբանական հիմքերին՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ձևավորվում և զարգանում երաժշտական լսողությունը, ռիթմի զգացողությունը, երաժշտական հիշողությունը և կատարողական կամ ստեղծագործական հմտությունները։ Աշխատանքը կարևոր է նրանով, որ երաժշտության հոգեբանությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես երաժշտության ազդեցության նկարագրություն, այլև որպես ինքնուրույն գիտական բնագավառ՝ իր ուսումնասիրության առարկայով, հասկացությունների համակարգով, տեսական մոտեցումներով և մեթոդաբանական գործիքակազմով։ Այն կարող է հետաքրքրել հոգեբաններին, երաժշտագետներին, մանկավարժներին, երաժշտական կրթության մասնագետներին, արվեստի հոգեբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև երաժշտության ընկալման և մարդու հոգեկան գործունեության փոխհարաբերությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ասպիրանտներին։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է երաժշտության հոգեբանության գիտական զարգացման տրամաբանությունը հասկանալու և ոլորտի հետագա տեսական ու փորձարարական ուսումնասիրությունների համար անհրաժեշտ մեթոդաբանական հիմքերը պատկերացնելու տեսանկյունից։

Linguistics

РУССКИЙ ЯЗЫК С ОСНОВАМИ ЯЗЫКОЗНАНИЯ աշխատությունը ռուսաց լեզվի ուսուցման և ընդհանուր լեզվաբանության հիմունքների համադրական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ռուսերենի համակարգային կառուցվածքը՝ հնչյունաբանություն, բառագիտություն, ձևաբանություն և շարահյուսություն, միաժամանակ բացատրելով լեզվաբանական գիտության հիմնական հասկացությունները և ուսումնասիրության մեթոդները, գիրքը դիտարկում է լեզուն որպես համակարգ՝ ընդգծելով նրա մակարդակների փոխկապակցվածությունը և զարգացման օրենքները, ինչպես նաև ներկայացնում է լեզվական երևույթների գիտական վերլուծության հիմունքները, միաժամանակ ներառելով գործնական վարժություններ և լեզվական նյութի վերլուծության օրինակներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր ուսանողների և լեզվաբանության սկզբունքները ուսումնասիրողների համար։