Խաչատուր Աբովյան. Երկեր

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գործադիր իշխանության սահմանադրաիրավական կարգավիճակի, դրա ձևավորման սկզբունքների, կառուցվածքի և գործունեության իրավական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է գործադիր իշխանության տեղը պետական իշխանության համակարգում՝ դիտարկելով դրա փոխհարաբերությունները օրենսդիր և դատական իշխանությունների հետ՝ իշխանությունների բաժանման և հավասարակշռման սկզբունքի շրջանակներում։ Նյութում վերլուծվում են գործադիր իշխանության իրականացման հիմնական մարմինները, հատկապես Կառավարության սահմանադրական դերը, լիազորությունները, պատասխանատվության սահմանները և պետական քաղաքականության մշակման ու իրականացման գործառույթները։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև Հայաստանի սահմանադրական բարեփոխումների ազդեցությանը գործադիր իշխանության կազմակերպման վրա՝ ուսումնասիրելով կառավարման համակարգի փոփոխությունները և դրանց իրավական հետևանքները։ Քննարկվում են գործադիր մարմինների գործունեության սկզբունքները, դրանց իրավասությունների շրջանակը, հարաբերությունները պետական կառավարման այլ օղակների հետ, ինչպես նաև գործադիր իշխանության արդյունավետության, վերահսկողության և հաշվետվողականության հիմնախնդիրները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի պետական կառավարման համակարգի առանձնահատկությունները հասկանալու համար, քանի որ ներկայացնում է այն իրավական մեխանիզմները, որոնց միջոցով իրականացվում է պետական քաղաքականությունը և ապահովվում սահմանադրական կարգի պահպանումը։

Քիմիա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կողմնային ռադիկալում չհագեցած խմբեր պարունակող էնանտիոմերապես հարստացված ոչ սպիտակուցային նոր ամինաթթուների սինթեզի մեթոդների մշակմանը և դրանց կառուցվածքային ու քիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են օրգանական սինթեզի ժամանակակից մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ բարդ կառուցվածք ունեցող ամինաթթվային միացություններ՝ բարձր ստերեոքիմիական մաքրությամբ և վերահսկվող հատկություններով։ Հեղինակը քննարկում է ռեակցիաների մեխանիզմները, ելանյութերի ընտրությունը, կատալիտիկ և ստերեոսելեկտիվ գործընթացները, ինչպես նաև ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատման մեթոդները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է նոր սինթեզված միացությունների հնարավոր նշանակությունը կենսաակտիվ նյութերի ստեղծման, դեղագործական հետազոտությունների և կենսաքիմիական գործընթացների մոդելավորման ոլորտներում։ Ներկայացված արդյունքները կարևոր են ոչ միայն ամինաթթուների քիմիայի զարգացման, այլև օրգանական նյութերի նպատակային նախագծման և նոր ֆունկցիոնալ միացությունների ստացման համար։ Գիրքը նախատեսված է օրգանական և կենսաօրգանական քիմիայի մասնագետների, քիմիկոս-հետազոտողների, ասպիրանտների, դասախոսների և քիմիական գիտությունների համապատասխան ուղղություններով սովորող ուսանողների համար։

Բժշկություն

Աշխատանքը նվիրված է Կովկասյան դեղատնային ապրանքների առևտրական ընկերության գործունեության, ձևավորման և պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով տարածաշրջանի տնտեսական, առևտրային և դեղագործական կյանքի ընդհանուր համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում դեղատնային ապրանքների առևտրի կազմակերպմանը, ապրանքների մատակարարման և իրացման գործընթացներին, առևտրային կապերի ձևավորմանը և ընկերության գործունեության աշխարհագրությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն ժամանակաշրջանի տնտեսական պայմանների ուսումնասիրությանը, որոնց ներքո իրականացվում էր դեղագործական և բժշկական նշանակության ապրանքների շրջանառությունը, ինչպես նաև դեղատների, մատակարարների և առևտրային կազմակերպությունների միջև ձևավորված հարաբերություններին։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել դեղատնային ապրանքների առևտուրը ոչ միայն որպես տնտեսական գործունեության առանձին ոլորտ, այլև որպես առողջապահության և դեղագործական համակարգի զարգացմանը նպաստող կարևոր ենթակառուցվածք։ Քննարկվում են ընկերության կազմակերպական կառուցվածքի, առևտրային գործունեության, ֆինանսատնտեսական նշանակության և տարածաշրջանային շուկայում ունեցած դերի հետ կապված հարցեր։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև այն ապրանքատեսակների շրջանակի բացահայտումը, որոնք շրջանառվում էին դեղատնային շուկայում, դրանց ձեռքբերման և բաշխման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև առևտրային գործունեության վրա տնտեսական և վարչական պայմանների ազդեցության գնահատումը։ Ընկերության պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Կովկասում դեղագործության և առևտրի փոխկապակցված զարգացման, շուկայական հարաբերությունների ձևավորման և բժշկական ապրանքների հասանելիության ապահովման պատմական գործընթացների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսական պատմությամբ, դեղագործության պատմությամբ, առևտրի պատմությամբ և Կովկասի սոցիալ-տնտեսական անցյալով զբաղվող ուսանողներին, հետազոտողներին և մասնագետներին։

Ֆինանսներ

Աշխատանքը նվիրված է առևտրային բանկերում ֆինանսական ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում բանկի ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման, ներգրավման, բաշխման և օգտագործման գործընթացներն են, ինչպես նաև դրանց կառավարման արդյունավետության գնահատումը։ Առևտրային բանկի կայուն և շահութաբեր գործունեությունը մեծապես կախված է այն բանից, թե որքան արդյունավետ է այն կառավարում իր միջոցների աղբյուրները, ակտիվների կառուցվածքը, իրացվելիությունը, վարկային ներդրումները և դրանց հետ կապված ռիսկերը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել բանկի սեփական կապիտալի, ավանդների, ներգրավված այլ միջոցների և պարտավորությունների ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց արժեքն ու բանկի ընդհանուր ֆինանսավորման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական ռեսուրսների և ակտիվների միջև հավասարակշռության ապահովմանը, քանի որ չափազանց բարձր իրացվելիությունը կարող է նվազեցնել միջոցների եկամտաբեր օգտագործման հնարավորությունները, մինչդեռ չափազանց ագրեսիվ վարկավորումը կարող է մեծացնել իրացվելիության և վարկային ռիսկերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բանկի ակտիվների ու պարտավորությունների կառավարման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Այդ գործընթացում անհրաժեշտ է հաշվի առնել միջոցների ներգրավման ժամկետները, արժեքը և կայունությունը, ինչպես նաև ակտիվների եկամտաբերությունը և մարման ժամկետները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ժամկետային անհամապատասխանություններից առաջացող ռիսկերը և ապահովել բանկի վճարունակության ու իրացվելիության պատշաճ մակարդակ։ Ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետության գնահատման համար կարող են օգտագործվել մի շարք ցուցանիշներ՝ ակտիվների և սեփական կապիտալի եկամտաբերություն, զուտ տոկոսային մարժա, կապիտալի բավարարության մակարդակ, իրացվելիության ցուցանիշներ, ներգրավված միջոցների արժեք, վարկային պորտֆելի որակ և չաշխատող վարկերի տեսակարար կշիռ։ Այս ցուցանիշների դինամիկայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բանկի ֆինանսական կառավարման ուժեղ և թույլ կողմերը և գնահատելու կառավարչական որոշումների արդյունավետությունը։ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի համատեքստում կարևոր է նաև հաշվի առնել Կենտրոնական բանկի կողմից սահմանվող կարգավորող պահանջները, քանի որ կապիտալի, իրացվելիության, ռիսկերի կառավարման և այլ նորմատիվների պահպանումը բանկերի ֆինանսական կայունության կարևոր նախապայման է։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև առանձին առևտրային բանկերի ֆինանսական հաշվետվությունների համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելու համար տարբեր բանկերի ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման արդյունավետության տարբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բանկային ավանդների և վարկային պորտֆելի հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ ներգրավված միջոցների արդյունավետ վերափոխումը վարկային և այլ եկամտաբեր ակտիվների կարևորագույն գործառույթներից է։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է գնահատել ռիսկերի կառավարման դերը, քանի որ ֆինանսական ռեսուրսների բարձր եկամտաբեր օգտագործումը պետք է իրականացվի ընդունելի ռիսկի սահմաններում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ֆինանսական շուկաների փոփոխություններին, տոկոսադրույքների տատանումներին, գնաճային միջավայրին, արժութային ռիսկերին և տնտեսական ակտիվության փոփոխություններին, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ բանկերի ռեսուրսների արժեքի և օգտագործման արդյունավետության վրա։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է ֆինանսական ռեսուրսների կառավարման բարելավման այնպիսի ուղղությունների բացահայտման մեջ, որոնք կարող են նպաստել բանկերի շահութաբերության, իրացվելիության և ֆինանսական կայունության բարձրացմանը։ Դրանց շարքում կարող են ընդգրկվել ֆինանսավորման աղբյուրների դիվերսիֆիկացումը, ակտիվների և պարտավորությունների կառավարման կատարելագործումը, ռիսկերի գնահատման մեթոդների զարգացումը, կապիտալի արդյունավետ օգտագործումը և ֆինանսական պլանավորման ու կանխատեսման գործիքների կատարելագործումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ֆինանսական ռեսուրսների կառավարումը դիտարկում է որպես առևտրային բանկի արդյունավետ գործունեության առանցքային գործոն՝ ուսումնասիրելով ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման փոխկապակցվածությունը, դրանց կառավարման արդյունքները և Հայաստանի բանկային համակարգում արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիները։

Մաթեմատիկա

Курс вычислительных методов աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի և կիրառական ինֆորմատիկայի ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է թվային հաշվարկների և հաշվողական մեթոդների հիմնական սկզբունքներն ու ալգորիթմները, այն բացատրում է ոչ գծային հավասարումների լուծման մոտավոր մեթոդները, գծային ալգեբրայի թվային մեթոդները, ինտերպոլյացիայի և ապպրոքսիմացիայի տեխնիկաները, ինչպես նաև ինտեգրման և դիֆերենցիալ հավասարումների թվային լուծման մոտեցումները, գիրքը անդրադառնում է սխալների գնահատմանը, հաշվարկային կայունությանը և ալգորիթմների արդյունավետության վերլուծությանը, միաժամանակ ընդգրկելով ծրագրավորման միջոցով հաշվարկային խնդիրների լուծման օրինակներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մաթեմատիկայի, ինժեներական գիտությունների և տվյալագիտության ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Կովկասի տարածաշրջանում XX դարի սկզբին ձևավորված հայ-թաթարական (պատմական անվանումներով՝ հայ-ադրբեջանական) բախումների և դրանց սոցիալ-քաղաքական պատճառահետևանքային կապերի վերլուծությանը՝ դրանք դիտարկելով որպես ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների և ազգային հարցերի դրսևորումներից մեկը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այդ ժամանակաշրջանի էթնիկ լարվածության ձևավորման գործոնները՝ ներառյալ կայսրության վարչական համակարգի ճգնաժամը, սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունները, քաղաքական շարժումների ակտիվացումը և իշխանական վակուումը, որոնք միասին նպաստել են միջհամայնքային հակասությունների խորացմանը։ Վերլուծության մեջ կարևորվում է նաև ազգային շարժումների գաղափարական հիմքերի, քաղաքական նպատակների և տեղական ինքնակազմակերպման ձևերի ուսումնասիրությունը՝ փորձելով ցույց տալ, թե ինչպես են տարբեր կողմերի գործողությունները փոխազդել տարածաշրջանային անկայունության ընդհանուր ֆոնի վրա։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում արտաքին ուժերի ազդեցության, կենտրոնական իշխանության թուլացման և իրավական կարգավորման բացակայության դերին, որոնք սրել են հակամարտային իրավիճակը։ Աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել այդ գործընթացները ոչ թե մեկակողմանի մեկնաբանությամբ, այլ որպես բազմագործոն պատմական երևույթ, որը ձևավորվել է բարդ քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական փոխազդեցությունների արդյունքում։