Թունաքիմիկատների բացասական ազդեցության նվազեցումը

Pedagogy

Մանկավարժական և հոգեբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մանկապարտեզ չհաճախող երեխաներին դպրոցական կյանքին նախապատրաստելու գործընթացի առանձնահատկությունների և դրա արդյունավետությունն ապահովող մանկավարժահոգեբանական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նախադպրոցական տարիքի երեխաների զարգացման օրինաչափությունները, դպրոցական ուսուցմանն անցնելու հոգեբանական պատրաստվածության բաղադրիչները և ընտանեկան դաստիարակության դերը երեխայի կրթական ու սոցիալական զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանկապարտեզ չհաճախող երեխաների ճանաչողական կարողությունների, հաղորդակցական հմտությունների, հուզակամային ոլորտի, ինքնուրույնության և սոցիալական հարմարման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են դպրոցական պատրաստվածության գնահատման մանկավարժական ու հոգեբանական մոտեցումները, երեխաների անհատական զարգացման տարբերությունները և ուսումնական գործունեության նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորման պայմանները։ Քննարկվում են ընտանիքի, դպրոցի և կրթական այլ հաստատությունների համագործակցության հնարավորությունները, ծնողների մանկավարժական իրազեկության բարձրացման անհրաժեշտությունը և նախապատրաստական աշխատանքների կազմակերպման սկզբունքները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել խաղային գործունեության, զարգացնող առաջադրանքների, հաղորդակցական վարժությունների և անհատականացված մանկավարժական աջակցության հնարավորությունները երեխաների դպրոցական պատրաստվածության ձևավորման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում առաջին դասարանին հարմարվելու դժվարությունների կանխարգելմանը, երեխայի հոգեբանական բարեկեցության պահպանմանը և կրթության շարունակականության ապահովմանը նպաստող պայմաններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական և տարրական կրթության մանկավարժներին, մանկական հոգեբաններին, կրթության կազմակերպիչներին, ծնողներին և երեխաների դպրոցական պատրաստվածության հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։

Other Subjects

Հրատարակությունը մեթոդական բնույթի աշխատանք է, որը նվիրված է գյուղական բնակավայրի մշակութային համալիրի կազմում գործող գրադարանային հաստատության աշխատանքի կազմակերպման, զարգացման և մյուս մշակութային օղակների հետ համագործակցության հարցերին։ Ներկայացվում են գյուղական մշակութային կյանքի պայմաններում գրադարանի հիմնական գործառույթները՝ բնակչության ընթերցանության սպասարկումը, գրքային և տեղեկատվական պաշարների օգտագործումը, կրթական ու մշակութային նախաձեռնությունների կազմակերպումը և տարբեր տարիքային խմբերի ներգրավումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրադարանի, ակումբի, մշակույթի տան և համայնքային մշակութային գործունեության այլ ձևերի փոխգործակցությանը՝ միասնական մշակութային միջավայր ձևավորելու նպատակով։ Մեթոդական հանձնարարականները կարող են ընդգրկել աշխատանքի պլանավորման, ընթերցողների պահանջմունքների ուսումնասիրման, գրականության ընտրության ու հանրայնացման, թեմատիկ միջոցառումների, գրքի ցուցադրությունների, գրական հանդիպումների, քննարկումների և տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպման սկզբունքներ։ Կարևորվում է տարբեր սոցիալական և տարիքային խմբերի՝ երեխաների, երիտասարդների, աշխատավորների և տարեց բնակիչների հետաքրքրությունների հաշվառումը՝ գրադարանային ծառայություններն առավել նպատակային կազմակերպելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղական պատմության, մշակույթի, ավանդույթների և գյուղական համայնքի կյանքի վերաբերյալ նյութերի հավաքագրման ու տարածման նշանակությանը, որի շնորհիվ գրադարանը կարող է նպաստել տեղական մշակութային հիշողության պահպանմանը։ Դիտարկվում են գրադարանային աշխատողի մասնագիտական պարտականությունները, կազմակերպչական աշխատանքի ձևերը և մշակութային համալիրի մյուս աշխատակիցների հետ համատեղ ծրագրերի իրականացման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրքային ֆոնդի արդյունավետ օգտագործմանը, մատենագիտական և տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպմանը, ինչպես նաև ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության խթանմանը։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց գյուղական գրադարանների և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների համար՝ առաջարկելով աշխատանքի կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքներ և մեթոդական մոտեցումներ։ Ընդհանուր առմամբ այն արտացոլում է գյուղական գրադարանի դերը ոչ միայն որպես գրականության տրամադրման վայր, այլև որպես կրթական, տեղեկատվական և մշակութային գործունեության կարևոր կենտրոն։

Linguistics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայկական ազգանունների ձևավորման իմաստային հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ առանձնապես ուշադրություն դարձնելով արհեստի, զբաղմունքի և մասնագիտության վրա հիմնված ազգանունների առաջացման գործընթացին։ Գրքում ներկայացվում են հայ ազգանունների ծագումնաբանական և լեզվաբանական առանձնահատկությունները, դրանց պատմական ձևավորման փուլերը և սոցիալ-մշակութային պայմանները, որոնք նպաստել են տարբեր մասնագիտական անվանումների ամրագրմանը որպես ազգանուններ։ Հեղինակը վերլուծում է արհեստագործական, առևտրային, հոգևոր և ծառայողական զբաղմունքների հիման վրա ձևավորված ազգանունների իմաստային դաշտերը՝ բացահայտելով դրանց լեզվական կառուցվածքը, բառակազմական մոդելները և տարածաշրջանային տարբերությունները։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև օտար լեզուների ազդեցությունը հայկական ազգանունների ձևավորման վրա, ինչպես նաև սոցիալական շերտավորման արտացոլումը ազգանունային համակարգում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգանունների պատմական շարունակականությանը և դրանց պահպանվածությանը ժամանակակից հայ իրականության մեջ։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, հայագետների, ազգագրագետների, պատմաբանների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ պատկերացում հայկական ազգանունների իմաստային և պատմական հիմքերի վերաբերյալ։

Literature

«Թզուկ» վերնագրով ստեղծագործությունը պատկանում է այն գրական երկերի շրջանակին, որոնցում կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում թզուկի կերպարը՝ իր արտասովոր արտաքինով, փոքր հասակով և հնարավոր խորհրդանշական կամ հեքիաթային նշանակությամբ։ Թզուկի կերպարը համաշխարհային բանահյուսության և գեղարվեստական գրականության մեջ ունի բազմազան դրսևորումներ․ այն կարող է մարմնավորել խորհրդավոր ուժեր, անսովոր իմաստություն, խորամանկություն, հնարամտություն կամ այնպիսի հատկանիշներ, որոնք հակադրվում են արտաքին տեսքով մարդկանց մասին ձևավորված սովորական պատկերացումներին։ Այս կերպարի միջոցով գրականությունը հաճախ անդրադառնում է արտաքինի և ներքին արժանիքների փոխհարաբերությանը, մարդու անհատականության առանձնահատկություններին, հասարակության վերաբերմունքին տարբերվող մարդկանց նկատմամբ և այն գաղափարին, որ իրական արժեքը չի որոշվում ֆիզիկական չափերով կամ արտաքին տպավորությամբ։ Թզուկի կերպարը կարող է նաև հանդես գալ որպես սովորական աշխարհի սահմաններից դուրս գտնվող խորհրդավոր կերպար, որի ներկայությունը նպաստում է անսովոր իրադարձությունների, երևակայական իրավիճակների և բարոյական հարցադրումների ձևավորմանը։ Հեքիաթային ավանդույթում նման կերպարները հաճախ կապված են հրաշապատում միջավայրի, անսպասելի փորձությունների, հնարամտության և դժվարությունների հաղթահարման հետ։ Դրանց միջոցով ընթերցողին ներկայացվում են այնպիսի գաղափարներ, ինչպիսիք են խելքի գերազանցությունը ֆիզիկական ուժի նկատմամբ, համարձակության նշանակությունը, սեփական հնարավորությունների ճանաչումը և արտաքին տարբերությունների հանդեպ կանխակալ վերաբերմունքի հաղթահարումը։ Ստեղծագործության վերնագիրը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկելու նաև որպես կերպարային գրականության օրինակ, որտեղ մեկ առանձնահատուկ կերպարի շուրջ կարող են կենտրոնանալ պատմողական զարգացումը և գաղափարական շեշտադրումները։ Թզուկի կերպարի գրական գրավչությունը պայմանավորված է նրա երկակի ընկալմամբ․ մի կողմից՝ նա կարող է ընկալվել որպես արտասովոր ու զվարճալի կերպար, մյուս կողմից՝ նրա միջոցով հնարավոր է բացահայտել մարդու բնավորության, վարքագծի և հասարակական հարաբերությունների ավելի խորքային կողմերը։ Այսպիսի կերպարների գեղարվեստական ներկայացումը հաճախ հիմնվում է հակադրությունների վրա՝ փոքր և մեծ, թույլ և ուժեղ, աննշան թվացող և նշանակալի, արտաքուստ սովորական և ներքուստ բացառիկ։ Հակադրությունների այս համակարգը հնարավորություն է տալիս ստեղծելու հետաքրքրաշարժ պատմողական իրավիճակներ և ընթերցողին մղելու վերանայել իր նախնական դատողությունները կերպարների ու երևույթների մասին։ Գրական տեսանկյունից թզուկի կերպարը հարուստ հնարավորություններ է ընձեռում երևակայական պատկերների, պայմանականության, խորհրդանշական իմաստների և անսովոր իրավիճակների կիրառման համար։ Եթե ստեղծագործությունը նախատեսված է երիտասարդ ընթերցողների համար, նման կերպարը կարող է ծառայել նաև ճանաչողական ու դաստիարակչական նպատակների՝ խթանելով երևակայությունը, զարգացնելով հետաքրքրությունը արտասովոր պատմությունների նկատմամբ և ընթերցողին սովորեցնելով գնահատել անհատականությունը, հնարամտությունն ու բարոյական հատկանիշները։ Եթե այն ուղղված է ավելի հասուն ընթերցողին, թզուկի կերպարը կարող է ընկալվել նաև որպես այլաբանության միջոց, որի միջոցով քննարկվում են մարդկային թերությունները, հասարակական նախապաշարմունքները կամ արտաքին տպավորությունների վրա հիմնված դատողությունների սահմանափակությունը։ Թզուկների մասին պատմությունները տարբեր ժողովուրդների բանահյուսության մեջ հաճախ կապված են առասպելական աշխարհընկալման, բնության խորհրդավոր ուժերի, թաքնված գանձերի, ստորգետնյա տարածքների և մարդու համար անհասանելի աշխարհների պատկերացումների հետ։ Այդ ավանդույթների գեղարվեստական վերամշակումը նպաստել է թզուկի կերպարի տարածմանը հեքիաթներում, առակներում և այլ պատմողական ժանրերում։ Հայերեն գրական միջավայրում նման վերնագրով երկի առկայությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 19-րդ դարի հայ տպագիր գրքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում զարգանում էին գեղարվեստական ընթերցանությունը, թարգմանական գրականությունը, մանկապատանեկան ընթերցանության համար նախատեսված հրատարակությունները և տարբեր ժողովուրդների գրական ավանդույթների տարածումը։ Թիֆլիսը հայ մշակութային ու հրատարակչական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ ձևավորվում և զարգանում էին գրական, կրթական ու հասարակական գործունեության տարբեր ուղղություններ։ Այդ միջավայրում հրատարակված գեղարվեստական գրքերը նպաստում էին ընթերցողական շրջանակների ընդլայնմանը, հայերեն գրավոր խոսքի տարածմանը և գրական հետաքրքրությունների բազմազանեցմանը։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել ոչ միայն իր վերնագրով պայմանավորված կերպարային թեմայի, այլև հայերեն գեղարվեստական գրքի պատմության և 19-րդ դարի ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Ընթերցողական արժեքը կապված է թզուկի կերպարի շուրջ ձևավորվող երևակայական հետաքրքրության, արտաքին հատկանիշների և ներքին արժանիքների հարաբերակցության շուրջ խորհելու հնարավորության, ինչպես նաև հեքիաթային ու այլաբանական գրականության առանձնահատկությունների ուսումնասիրության հետ։ Ստեղծագործությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրքի պատմությամբ, հեքիաթային կերպարներով, 19-րդ դարի հայ հրատարակչական մշակույթով և գեղարվեստական գրականության մեջ խորհրդանշական պատկերների կիրառմամբ զբաղվող ընթերցողներին։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են արտասովոր կերպարները գրականության մեջ դառնում երևակայության, ճանաչողության և բարոյական հարցադրումների արտահայտման միջոց։

Literature

Հայոց պատմություն համարվում է հայկական պատմագրության ամենանշանավոր և արժեքավոր ստեղծագործություններից մեկը, որի հեղինակն է Մովսես Խորենացի՝ հայ միջնադարյան պատմագրության հիմնադիրը։ Այս գիրքը ներկայացնում է հայ ժողովրդի ծագման, կազմավորման, պետականության ստեղծման և պատմական զարգացման ամբողջական պատկերը՝ սկսած առասպելական ժամանակներից մինչև հեղինակի ապրած դարաշրջանը։ Ռուսերեն հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս նաև ռուսալեզու ընթերցողներին ծանոթանալ հայկական մշակույթի, ազգային ինքնության և պատմական ժառանգության կարևորագույն աղբյուրներից մեկին։ Ստեղծագործության մեջ մանրամասն ներկայացված են հայկական թագավորությունների ձևավորումը, արքաների գործունեությունը, պատերազմները, դիվանագիտական հարաբերությունները, ժողովրդի սովորույթներն ու հոգևոր կյանքը։ Խորենացին իր պատմությունը կառուցում է ոչ միայն փաստերի փոխանցման, այլ նաև գեղարվեստական նկարագրությունների, առասպելների և ժողովրդական ավանդությունների միջոցով, ինչի շնորհիվ գիրքը ընթերցվում է ոչ միայն որպես պատմագիտական աշխատություն, այլ նաև որպես գրական արժեք ունեցող ստեղծագործություն։ Հեղինակը մեծ ուշադրություն է դարձնում ազգային ինքնագիտակցության պահպանմանը և հայրենիքի գաղափարին՝ ընդգծելով հայ ժողովրդի տոկունությունն ու մշակութային հարատևությունը։ «Հայոց պատմություն»-ը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես պատմությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ հասկանալ հայկական քաղաքակրթության արմատները և նրա դերը տարածաշրջանի պատմության մեջ։ Գիրքը համատեղում է պատմությունը, փիլիսոփայական դիտարկումները և ազգային հիշողությունը՝ դառնալով հայ գրական ու գիտական ժառանգության անկրկնելի մաս։

Linguistics

Այս աշխատանքը նվիրված է պատմականության արտահայտման լեզվական և ոճական միջոցների ուսումնասիրությանը Ստեփան Զորյանի պատմավեպերում՝ բացահայտելով այն գեղարվեստական հնարքները, որոնց միջոցով ստեղծվում է պատմական իրականության համոզիչ և գեղարվեստորեն մշակված պատկեր։ Հեղինակը վերլուծում է լեզվական տարբեր շերտերի կիրառությունը՝ հնաբանությունները, պատմական բառապաշարը, բարբառային տարրերը և շարահյուսական կառուցվածքները, որոնք միասին նպաստում են պատմական միջավայրի վերարտադրմանը և ժամանակի զգացողության ստեղծմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմողական ոճին, նկարագրական դետալների ընտրությանը և կերպարների խոսքի առանձնահատկություններին, որոնք արտացոլում են տվյալ դարաշրջանի սոցիալ-մշակութային իրականությունը։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է հեղինակի լեզվական ընտրության և պատմական նյութի գեղարվեստական վերափոխման հարաբերակցությունը՝ ընդգծելով փաստականության և գեղարվեստականության համադրության կարևորությունը պատմավեպի կառուցվածքում։ Ներկայացվում է, թե ինչպես է լեզուն ծառայում ոչ միայն որպես հաղորդակցության միջոց, այլ նաև որպես պատմական միջավայրի վերակերտման հիմնական գործիք՝ ապահովելով ընթերցողի ընկալման խորացում և ժամանակաշրջանի հոգեբանական մթնոլորտի փոխանցում։ Շեշտվում է, որ Ստեփան Զորյանի պատմավեպերում լեզվական միջոցները կատարում են ոչ միայն նկարագրական, այլև գաղափարական դեր՝ նպաստելով ազգային պատմության և մշակութային հիշողության գեղարվեստական արտահայտմանը։