Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionTechnology
Выбор оптимальных режимов работы ГЭС с переменным напором в энергетической системе
Էներգետիկական և տեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է փոփոխական ճնշման պայմաններում գործող հիդրոէլեկտրակայանների աշխատանքային ռեժիմների օպտիմալ ընտրության և էներգահամակարգում դրանց արդյունավետ շահագործման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ջրային հոսքի, ճնշման, հիդրոագրեգատների հզորության և էլեկտրաէներգիայի արտադրության միջև առկա փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոէլեկտրակայանի բեռնվածության կարգավորմանը, ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և էներգահամակարգի պահանջներին համապատասխան արտադրական ռեժիմների ձևավորմանը։ Վերլուծվում են փոփոխական ճնշման ազդեցությունը հիդրոագրեգատների էներգետիկական բնութագրերի, օգտակար գործողության գործակցի և կայանի ընդհանուր արտադրողականության վրա։ Քննարկվում են նաև բեռնվածության բաշխման, ջրաէներգետիկական հաշվարկների, աշխատանքային ռեժիմների օպտիմալացման և էներգահամակարգի հուսալի աշխատանքի ապահովման մեթոդական հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու հիդրոէլեկտրակայանների շահագործման արդյունավետ ռեժիմների ընտրության սկզբունքները՝ հաշվի առնելով տեխնիկական և էներգետիկական սահմանափակումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոէներգետիկայի, էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի և էներգետիկական օպտիմալացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-05
Political Science
Ազգայնություն և դրա սկզբունքները
Աշխատությունը նվիրված է ազգայնության գաղափարին և այն սկզբունքներին, որոնց միջոցով ձևավորվում ու պահպանվում է ազգային ինքնությունը։ Այն անդրադառնում է ազգի՝ որպես պատմական, մշակութային և հասարակական ընդհանրության ընկալմանը՝ կարևորելով լեզվի, պատմական հիշողության, ավանդույթների, մշակույթի և ընդհանուր արժեքների դերը։ Ազգայնության գաղափարը դիտարկվում է նաև անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունների շրջանակում՝ բացահայտելով, թե ինչպես է ազգային պատկանելությունը ներգործում մարդու ինքնագիտակցության, հասարակական պատասխանատվության և հավաքական կյանքի վրա։ Նման տեսական աշխատությունները կարևոր էին 19-րդ դարի ազգային զարթոնքի ժամանակաշրջանում, երբ տարբեր ժողովուրդների մտավորական շրջանակներում քննարկվում էին ազգային ինքնորոշման, մշակութային ինքնուրույնության և հասարակական համախմբման հարցերը։ Հայ իրականության մեջ այս թեման առանձնահատուկ նշանակություն ուներ լեզվի պահպանման, կրթության զարգացման, պատմական ժառանգության արժևորման և ազգային կյանքի կազմակերպման տեսանկյունից։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի հասարակական-քաղաքական մտածողությունը, ազգի և ազգային պատկանելության վերաբերյալ պատկերացումները, ինչպես նաև ազգային գաղափարների ձևավորման ու տարածման գործընթացները։
Updated: 2026-11-05
Religion
Ներբողական ճառ՝ Սուրբ Հռիփսիմյանց կույսերի փառավոր հանդեսի առթիվ
Այս աշխատությունը նվիրված է Սուրբ Հռիփսիմյանց կույսերի հիշատակին և նրանց հոգևոր սխրանքի, քրիստոնեական հավատի ու նահատակության մեծարմանն ուղղված ներբողական խոսքի ներկայացմանը։ Ստեղծագործության գաղափարական առանցքը քրիստոնեական սրբության, հավատի անսասանության, հոգևոր արիության և աստվածային ճշմարտությանը հավատարիմ մնալու գաղափարներն են, որոնք մարմնավորվում են Սուրբ Հռիփսիմեի և նրա ընկերակից կույսերի կերպարներում։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ Հռիփսիմյանց կույսերի պատմությունը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ նրանց նահատակությունը կապված է Հայաստանում քրիստոնեության հաստատման պատմական շրջանի և հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնության ձևավորման հետ։ Ավանդության համաձայն՝ Հռիփսիմեն և նրա ընկերակից կույսերը, հրաժարվելով երկրային գայթակղություններից ու աշխարհիկ իշխանության պարտադրանքներից, հավատարիմ են մնացել իրենց քրիստոնեական համոզմունքներին և ընդունել նահատակությունը՝ հանուն հավատի։ Նրանց պատմությունը հայ քրիստոնեական հիշողության մեջ դարձել է անձնազոհության, մաքրության, հոգևոր ազատության և աստվածային սիրո հանդեպ անսահման նվիրվածության խորհրդանիշ։ Աշխատության ներբողական բնույթը ենթադրում է սրբերի արժանիքների հանդիսավոր գովերգում, նրանց առաքինությունների բացահայտում և նահատակության հոգևոր նշանակության մեկնաբանում։ Ներբողը որպես գրական-ճարտասանական ժանր նպատակ ունի ոչ միայն մեծարել սրբերին, այլև նրանց կյանքի օրինակով դաստիարակել հավատացյալներին՝ ուղղորդելով դեպի բարոյական կատարելագործում, խոնարհություն, համբերություն և հավատի ամրություն։ Այս համատեքստում Հռիփսիմյանց կույսերի կերպարները ներկայացնում են քրիստոնեական իդեալի կարևոր հատկանիշները՝ հոգևոր մաքրություն, անձնուրացություն, նվիրվածություն, տոկունություն և մահվան հանդեպ հավատով պայմանավորված անվախ վերաբերմունք։ Նրանց նահատակությունը մեկնաբանվում է ոչ թե որպես պարտություն կամ մարդկային տառապանքի պարզ արտահայտություն, այլ որպես հոգևոր հաղթանակ, որի միջոցով հավատացյալը հաստատում է իր հավատարմությունը հավիտենական արժեքներին։ Ստեղծագործության կարևոր թեմատիկ շերտերից է նաև կնոջ հոգևոր արժանապատվության և քրիստոնեական սրբության գաղափարը։ Սուրբ Հռիփսիմեի և նրա ընկերակիցների պատմությունը հայ եկեղեցական ավանդության մեջ ներկայացնում է կանանց հոգևոր զորության և ինքնուրույն հավատի բացառիկ օրինակ։ Նրանց կերպարների միջոցով ընդգծվում է, որ հոգևոր մեծությունը պայմանավորված չէ աշխարհիկ դիրքով կամ նյութական հնարավորություններով, այլ ներքին համոզմունքների ամրությամբ, բարոյական մաքրությամբ և ճշմարտությանը հավատարիմ մնալու կարողությամբ։ Այս հանգամանքը ստեղծագործությանը հաղորդում է ոչ միայն կրոնական, այլև բարոյագիտական ու մշակութային նշանակություն։ Գրական առումով աշխատությունը պատկանում է հայ եկեղեցական ներբողական ճարտասանության ավանդույթին, որի բնորոշ հատկանիշներն են հանդիսավոր խոսքը, գովաբանական շարադրանքը, պատկերավոր արտահայտչամիջոցների կիրառությունը և հուզական ներգործության ձգտումը։ Նման երկերում հաճախ համադրվում են աստվածաշնչյան պատկերները, խորհրդանշական համեմատությունները, բարոյախոսական դատողությունները և սրբերի կյանքի դրվագների մեկնաբանությունները։ Ճարտասանական խոսքի միջոցով հեղինակը նպատակ ունի ընթերցողի մեջ առաջացնել ակնածանք, հոգևոր հուզում և սրբերի օրինակին հետևելու ցանկություն։ Ներբողական ժանրի առանձնահատկությունն այն է, որ պատմական կամ ավանդական իրադարձությունը վերածվում է հոգևոր խորհրդածության առարկայի՝ բացահայտելով դրա համամարդկային ու կրոնական նշանակությունը։ Աշխատության վերնագրում ընդգծված հրաշազարդ ներկայացման գաղափարը ևս մատնանշում է սրբերի հիշատակի հանդիսավոր բնույթը և նրանց կերպարների շուրջ ձևավորված եկեղեցական մեծարման ավանդույթը։ Պատմամշակութային առումով ստեղծագործությունը կարևոր տեղ ունի հայ եկեղեցական գրականության և սրբախոսական ժառանգության ուսումնասիրության մեջ։ Սուրբ Հռիփսիմյանց կույսերի հիշատակը դարեր շարունակ պահպանվել է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ծիսական կյանքում, շարականներում, քարոզներում և սրբերին նվիրված գրական ստեղծագործություններում։ Նրանց նահատակության պատմությունը սերտորեն կապված է Հայաստանի քրիստոնեացման ավանդության հետ և հայ ժողովրդի պատմական հիշողության մեջ մարմնավորում է նոր հավատքի հաստատման համար կրած հոգևոր պայքարը։ Հռիփսիմեանց հիշատակի տոնակատարությունը կարևոր տեղ ունի հայկական եկեղեցական օրացույցում և հանդիսանում է ազգային հոգևոր ժառանգության նշանակալի բաղադրիչ։ 1817 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ «Մայր Սուրբ Աստվածածնի» տպարանում, հրատարակված այս երկը հետաքրքրական է նաև հայ գրատպության և եկեղեցական ճարտասանության պատմության տեսանկյունից։ XIX դարի սկզբին Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական կենտրոնները կարևոր դեր էին կատարում հոգևոր գրականության տարածման, եկեղեցական ավանդությունների պահպանման և հայերեն գրավոր մշակույթի զարգացման գործում։ Նման հրատարակությունները հնարավորություն էին տալիս սրբերի հիշատակին նվիրված գրական երկերը հասանելի դարձնելու հոգևորականներին, կրթական հաստատություններին և ընթերցող հասարակությանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ եկեղեցական գրականության, ներբողական ժանրի, սրբախոսության, հայ քրիստոնեական պատմական հիշողության և XIX դարի սկզբի հայ տպագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Այն կարող է հետաքրքրել նաև աստվածաբաններին, բանասերներին, պատմաբաններին և Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու սրբերի ու տոնական ավանդությունների ճանաչմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Դրա հիմնական ընթերցողական արժեքը Սուրբ Հռիփսիմյանց կույսերի հոգևոր ժառանգության ներկայացումն է, ինչպես նաև հավատի, անձնազոհության, բարոյական մաքրության և հոգևոր ազատության գաղափարների փոխանցումը հաջորդ սերունդներին։
Updated: 2026-11-12
Medicine
Социально-гигиеническая оценка здоровья работающих на химических предприятиях РА в условиях экологического неблагополучия
Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քիմիական ձեռնարկություններում աշխատողների առողջության սոցիալահիգիենիկ գնահատմանը՝ էկոլոգիական անբարենպաստ պայմանների ազդեցության համատեքստում։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են արտադրական և շրջակա միջավայրի վնասակար գործոնների ազդեցությունը աշխատողների առողջական վիճակի վրա, մասնագիտական ռիսկերի առանձնահատկությունները, հիվանդացության կառուցվածքը և առողջության պահպանման սոցիալական ու հիգիենիկ հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են աշխատանքային պայմանների գնահատման, շրջակա միջավայրի գործոնների վերահսկման, կանխարգելիչ բժշկության, մասնագիտական հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և աշխատողների առողջության մոնիթորինգի ժամանակակից մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքի անվտանգության բարձրացմանը, առողջապահական կանխարգելիչ միջոցառումների կատարելագործմանը և էկոլոգիական ռիսկերի նվազեցման ուղիներին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել աշխատանքի հիգիենայի մասնագետների, հանրային առողջապահության ոլորտի աշխատակիցների, մասնագիտական պաթոլոգների, բնապահպանների, գիտաշխատողների, բժշկական բուհերի ուսանողների և արտադրական առողջության հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-20
Economics
Մակրոտնտեսական կայունության ապահովումը դրամավարկային քաղաքականությամբ (ՀՀ նյութերով)
Այս գիտատնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործընթացում դրամավարկային քաղաքականության դերին և արդյունավետության գնահատմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մակրոտնտեսական կայունության տեսական հիմքերը՝ ներառյալ գնաճի վերահսկումը, ֆինանսական համակարգի կայունությունը, տնտեսական աճի հավասարակշռությունը և արտաքին շոկերի դիմակայունությունը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ՀՀ կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության գործիքները՝ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույք, բաց շուկայի գործառնություններ, պահուստավորման պահանջներ և փոխարժեքային քաղաքականության մոտեցումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնաճի թիրախավորման համակարգին, դրա ազդեցությանը տնտեսական սպասումների ձևավորման վրա, ինչպես նաև փոխանցման մեխանիզմների արդյունավետությանը իրական տնտեսության վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև արտաքին գործոնների ազդեցությունը՝ միջազգային շուկաների տատանումները, կապիտալի հոսքերը և փոխարժեքային ռիսկերը։ Հեղինակը առաջարկում է դրամավարկային քաղաքականության կատարելագործման ուղղություններ՝ ուղղված կանխատեսելիության բարձրացմանը, ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը և մակրոտնտեսական հավասարակշռության պահպանմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-08-24
Other Subjects
Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1986, թիվ 3)
Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։
Updated: 2026-11-02