Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ հին հունական աղբյուրներ, հատոր Բ․ Դիոդորոս Սիկիլիացի

    Գիրքը հայ ժողովրդի և Հայաստանի պատմության ուսումնասիրության համար կարևոր նշանակություն ունեցող հին հունական գրավոր սկզբնաղբյուրների ժողովածուի մաս է՝ նվիրված անտիկ աշխարհի նշանավոր պատմագիրներից մեկի՝ Դիոդորոս Սիկիլիացու պատմագիտական ժառանգությանը։ Այն ներկայացնում է այն տեղեկությունները, որոնք պահպանվել են հին հունական պատմագրության մեջ Հայաստանի, հայերի, Հայկական լեռնաշխարհի և տարածաշրջանի պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ՝ հնարավորություն ընձեռելով ուսումնասիրելու հայոց անցյալի մասին օտար հեղինակների պատկերացումները և դրանք դիտարկելու անտիկ աշխարհի քաղաքական, ռազմական, աշխարհագրական ու մշակութային զարգացումների ընդհանուր համատեքստում։ Դիոդորոս Սիկիլիացին հելլենիստական ժամանակաշրջանի կարևոր պատմագիրներից է, որի բազմահատոր պատմագիտական երկը՝ «Պատմական գրադարանը», ընդգրկում է տարբեր ժողովուրդների, պետությունների և քաղաքակրթությունների պատմությունը՝ հնագույն ժամանակներից մինչև հեղինակի ապրած դարաշրջանը։ Նրա աշխատության մեջ պահպանված տեղեկությունները արժեքավոր նյութ են Հայաստանի հին պատմության առանձին ժամանակաշրջանների, տարածաշրջանային հարաբերությունների, քաղաքական իրադարձությունների, ռազմական բախումների, իշխանական կառույցների և հարևան ժողովուրդների հետ ունեցած փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Հատորում ամփոփված պատմական վկայությունները կարևոր են հատկապես այն տեսանկյունից, որ Հայաստանի պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն հայկական պատմական ավանդույթի, այլև անտիկ հունական պատմագրության դիտանկյունից՝ բացահայտելով, թե ինչպես էին Հին Հունաստանի կրթված և պատմագիտական շրջանակներն ընկալում Հայկական լեռնաշխարհը, նրա աշխարհագրական դիրքը, բնակչությունը և պատմական զարգացումները։ Դիոդորոսի պատմագիտական մոտեցումը բնորոշվում է տարբեր հեղինակների, ավելի վաղ շրջանի գրավոր երկերի և պատմական ավանդությունների նյութերի համադրմամբ, պատմական իրադարձությունները ժամանակագրական ու պատճառահետևանքային կապերի մեջ ներկայացնելու ձգտմամբ, ինչպես նաև առանձին ժողովուրդների ու պետությունների անցյալը համաշխարհային պատմության ընդհանուր ընթացքի մեջ դիտարկելու սկզբունքով։ Նրա երկում պատմական տեղեկությունները հաճախ զուգակցվում են աշխարհագրական, ազգագրական, քաղաքական և բարոյափիլիսոփայական դիտարկումների հետ, ինչի շնորհիվ ժողովածուում ներկայացված նյութը կարևոր է ոչ միայն իրադարձությունների վերակազմության, այլև անտիկ պատմական մտածողության, պատմագրական ավանդույթների և հին աշխարհի ժողովուրդների փոխադարձ ընկալումների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայաստանի՝ հին արևելյան և միջերկրածովյան քաղաքակրթությունների միջև ունեցած պատմական դիրքի, տարածաշրջանի քաղաքական գործընթացներում նրա ներգրավվածության և անտիկ ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերություններում Հայկական լեռնաշխարհի նշանակության մասին։ Միաժամանակ այն կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունի հայագիտության, հին աշխարհի պատմության, հունական պատմագրության, պատմական աշխարհագրության և աղբյուրագիտության մասնագետների համար, քանի որ օտարալեզու պատմական վկայությունները հնարավորություն են տալիս համեմատելու տարբեր պատմական ավանդույթներում պահպանված տեղեկությունները, բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները և առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի հին պատմության վերաբերյալ։ Ժողովածուի գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն հայ ընթերցողին հասանելի է դարձնում համաշխարհային պատմագրության կարևոր հուշարձաններից մեկի՝ Հայաստանի և հայերի մասին պահպանած նյութը՝ նպաստելով հունական սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրմանը և դրանց ներգրավմանը ազգային պատմական գիտության մեջ։ Այն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, արևելագետների, հնագետների, բանասերների, ուսանողների, հետազոտողների և հայոց հին պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր գիտական և ճանաչողական նյութ Հայաստանի անցյալի, անտիկ աշխարհի պատմական պատկերացումների և հայ ժողովրդի մասին օտար պատմագրական վկայությունների ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-17
    Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ հին հունական աղբյուրներ, հատոր Բ․ Դիոդորոս Սիկիլիացի
    Online

    Law

    Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության գործադիր իշխանությունը. հասկացությունը, կառուցվածքը, կազմակերպման և գործունեության սկզբունքերը և զարգացման հեռանկարները

    Իրավագիտական և պետական կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության գործադիր իշխանության ինստիտուտի տեսական և կազմակերպաիրավական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գործադիր իշխանության հասկացությունը, դրա տեղը պետական իշխանության համակարգում, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և համապատասխան մարմինների իրավական կարգավիճակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գործադիր մարմինների ձևավորման, լիազորությունների բաշխման, փոխհարաբերությունների և կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են գործադիր իշխանության կազմակերպման ու գործունեության սկզբունքները, իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները, պատասխանատվության և վերահսկողության մեխանիզմները։ Քննարկվում են նաև պետական կառավարման արդյունավետության, կառավարման համակարգի ինստիտուցիոնալ կատարելագործման և գործադիր մարմինների գործունեության զարգացման վերաբերյալ տեսական ու իրավական մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու տվյալ կառավարման համակարգի գործադիր իշխանության կառուցվածքն ու գործունեության իրավական հիմքերը՝ այն դիտարկելով համապատասխան ժամանակաշրջանի պետական կառավարման համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, պետական կառավարման և քաղաքական ինստիտուտների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-04
    Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության գործադիր իշխանությունը. հասկացությունը, կառուցվածքը, կազմակերպման և գործունեության սկզբունքերը և զարգացման հեռանկարները
    Online

    Literature

    Բարոյախոսական վեպեր, կամ՝ տղաների սիրտը կրթելու համար հարմար պատմություններ, հատոր Զ

    Հրատարակությունը բարոյադաստիարակչական բնույթի պատմությունների ժողովածուի վեցերորդ հատորն է՝ նախատեսված պատանի ընթերցողների բարոյական և հոգևոր դաստիարակության համար։ Գրքի հիմնական նպատակն է պատմողական գրականության միջոցով զարգացնել երեխաների և պատանիների մեջ ազնվություն, բարություն, պատասխանատվություն, աշխատասիրություն, կարեկցանք և արդարության զգացում։ Բարոյախոսական պատմությունները մանկավարժական նշանակություն ունեցող գրական ձև են, որոնցում հերոսների արարքների, ընտրությունների և դրանց հետևանքների միջոցով ընթերցողին ներկայացվում են վարքի ընդունելի սկզբունքներն ու մարդկային հարաբերությունների արժեքները։ Այսպիսի ստեղծագործությունները նպաստում են ոչ միայն ընթերցանության զարգացմանը, այլև երեխայի ինքնուրույն դատողության, շրջապատի նկատմամբ վերաբերմունքի և հասարակական վարքականոնների ձևավորմանը։ Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական գործունեության շրջանակում լույս տեսած այս ժողովածուն կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ մանկական և դաստիարակչական գրականության պատմության մեջ։ Այն արտացոլում է կրթության ու բարոյական դաստիարակության նկատմամբ ժամանակաշրջանի հետաքրքրությունը և գրականությունը ուսուցողական նպատակներով օգտագործելու ավանդույթը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում մանկավարժության, մանկական ընթերցանության, հայ թարգմանական գրականության և Մխիթարյանների կրթամշակութային գործունեության ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-10-31
    Բարոյախոսական վեպեր, կամ՝ տղաների սիրտը կրթելու համար հարմար պատմություններ, հատոր Զ
    Online

    Journalism

    Թռչող միտք կամ Կովկասի ժամանակակից լրագիրները

    Հրատարակությունը վերաբերում է Կովկասի մամուլի և պարբերական հրատարակությունների միջավայրին՝ ուշադրություն դարձնելով ժամանակակից լրագիրների գործունեությանը և դրանց հասարակական նշանակությանը։ Այն կարող է առնչվել տարածաշրջանի մամուլի բովանդակությանը, լրագրերի միջոցով տարածվող գաղափարներին, հասարակական քննարկումներին և մամուլի դերին հանրային կարծիքի ձևավորման գործում։ XIX դարի երկրորդ կեսին Կովկասի հայալեզու մամուլը կարևոր հարթակ էր կրթական, մշակութային, քաղաքական և հասարակական հարցերի քննարկման համար։ Այդ ժամանակաշրջանի պարբերականները նպաստում էին նոր գաղափարների տարածմանը, ազգային կյանքի տարբեր խնդիրների բարձրաձայնմանը և ընթերցող հասարակության տեղեկացվածության ընդլայնմանը։ Այս հրատարակությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ մամուլի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար՝ որպես ժամանակաշրջանի լրագրական միջավայրին առնչվող նյութ։ Սակայն առանց բնագրի հնարավոր չէ հաստատել, թե կոնկրետ որ պարբերականներն են հիշատակվում, ինչ հարցեր են քննարկվում և ինչ դիրքորոշումներ են արտահայտվում։

    Updated: 2026-10-25
    Թռչող միտք կամ Կովկասի ժամանակակից լրագիրները
    Online

    History

    Մեծ Հայքի թագավորության ներքին և արտաքին քաղաքականությունը 330–387 թվականներին

    Աշխատությունը նվիրված է Մեծ Հայքի թագավորության քաղաքական պատմության կարևորագույն և բարդ ժամանակաշրջաններից մեկին՝ 330–387 թվականներին, երբ Հայաստանը գտնվում էր տարածաշրջանային հզոր տերությունների՝ Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի քաղաքական ու ռազմական շահերի բախման կենտրոնում։ Այս ժամանակաշրջանը առանձնահատուկ նշանակություն ունեցավ հայոց պետականության զարգացման, ներքին կառավարման համակարգի պահպանման, թագավորական իշխանության ամրապնդման և երկրի արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների ձևավորման տեսանկյունից։ Աշխատության առանցքում Մեծ Հայքի թագավորության ներքին և արտաքին քաղաքականության փոխկապակցված ուսումնասիրությունն է՝ քաղաքական իրադարձությունների, պետական շահերի, իշխանական հարաբերությունների և միջազգային իրավիճակի համատեքստում։ Ներքին քաղաքականության տեսանկյունից կարևոր տեղ են զբաղեցնում հայոց թագավորական իշխանության դիրքերը, երկրի կառավարման առանձնահատկությունները, նախարարական համակարգի դերը, կենտրոնական իշխանության և ավատատիրական ազդեցիկ տների հարաբերությունները, ինչպես նաև պետական ինքնուրույնության պահպանման հետ կապված խնդիրները։ IV դարում Հայաստանի քաղաքական կյանքը մեծապես պայմանավորված էր թագավորական իշխանության և նախարարական տների միջև ուժերի հարաբերակցությամբ, իսկ երկրի ներքին կայունությունը հաճախ կախված էր այդ հարաբերությունների հավասարակշռությունից։ Արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի միջև հակամարտությունը, որի պայմաններում Հայաստանը ստիպված էր վարել բարդ և զգուշավոր քաղաքականություն՝ փորձելով պահպանել իր պետական ինքնուրույնությունը, տարածքային ամբողջականությունն ու քաղաքական դիրքերը։ Երկու տերությունների մրցակցությունը ոչ միայն արտաքին ճնշման աղբյուր էր, այլև անմիջական ազդեցություն էր գործում հայոց գահի, թագավորական իշխանության, ռազմական դրության և երկրի ներքին քաղաքական զարգացումների վրա։ 330–387 թվականներն ընդգրկող ժամանակահատվածը ներառում է հայոց պատմության այնպիսի կարևոր հանգրվաններ, որոնք կապված են պետական կառավարման փոփոխությունների, Հռոմի և Պարսկաստանի միջև դիվանագիտական ու ռազմական հարաբերությունների, ինչպես նաև Հայաստանի քաղաքական կարգավիճակի վերափոխման հետ։ Առանձնապես կարևոր է 387 թվականի Հայաստանի բաժանման պատմական իրադարձությունը, որը դարձավ ժամանակաշրջանի քաղաքական գործընթացների առանցքային հանգուցալուծումը և էականորեն փոխեց հայոց պետականության հետագա ընթացքը։ Այս իրադարձության նախապատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու արտաքին քաղաքական ուժերի շահերի, ներքին իշխանական հարաբերությունների և տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական զարգացումների փոխազդեցությունը։ Աշխատանքի պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է հայոց պետականության համար վճռորոշ մի ժամանակաշրջանի՝ դիտարկելով ներքին և արտաքին քաղաքականությունը ոչ թե որպես իրարից անկախ երևույթներ, այլ որպես միասնական պատմական գործընթացի փոխկապակցված բաղադրիչներ։ Նյութը կարևոր է IV դարի Հայաստանի քաղաքական պատմության, հայ-հռոմեական և հայ-պարսկական հարաբերությունների, նախարարական համակարգի, պետական իշխանության կառուցվածքի և ուշ անտիկ ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Մեծ Հայքի թագավորության քաղաքական մարտահրավերների, տարածաշրջանային բարդ իրադրության պայմաններում պետական շահերի պաշտպանության և 387 թվականի պատմական շրջադարձին հանգեցրած գործընթացների մասին։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց պատմությամբ, հին և միջնադարյան Հայաստանի պետական կառավարման համակարգով, միջազգային հարաբերություններով և տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումներով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար՝ նպաստելով IV դարի հայոց պատմության կարևորագույն իրադարձությունների և դրանց երկարաժամկետ հետևանքների ընկալմանը։

    Updated: 2026-11-19
    Մեծ Հայքի թագավորության ներքին և արտաքին քաղաքականությունը 330–387 թվականներին
    Online

    Other Subjects

    Սննդամթերքի անվտանգության կառավարման HACCP համակարգ

    Գիրքը ներկայացնում է սննդամթերքի անվտանգության ապահովման ժամանակակից մոտեցումներից մեկը՝ HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points) համակարգը, որը լայնորեն կիրառվում է սննդի արտադրության, վերամշակման և բաշխման բոլոր փուլերում։ Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է համակարգի հիմքում ընկած սկզբունքները՝ վտանգների նույնականացում, ռիսկերի գնահատում, վերահսկման կրիտիկական կետերի սահմանում, մոնիթորինգի կազմակերպում և ուղղիչ գործողությունների իրականացում։ Հեղինակները առանձնահատուկ ուշադրություն են դարձնում սննդամթերքի արտադրության տեխնոլոգիական շղթայում հնարավոր կենսաբանական, քիմիական և ֆիզիկական վտանգների բացահայտմանը և դրանց կանխարգելման արդյունավետ մեխանիզմներին։ Գիրքը համադրում է տեսական գիտելիքն ու գործնական կիրառությունը՝ ներառելով օրինակներ, սխեմաներ և մեթոդական ցուցումներ, որոնք օգնում են ձեռնարկություններին ներդնել և պահպանել HACCP համակարգը՝ համապատասխան միջազգային չափանիշներին։ Այն կարևոր ուղեցույց է սննդի արդյունաբերության մասնագետների, տեխնոլոգների, որակի վերահսկման պատասխանատուների և ուսանողների համար, ովքեր ցանկանում են ապահովել արտադրանքի անվտանգությունն ու սպառողների առողջության պաշտպանությունը։ Նյութը շարադրված է հասկանալի և համակարգված ձևով՝ թույլ տալով ընթերցողին աստիճանաբար յուրացնել ինչպես HACCP համակարգի տեսական հիմքերը, այնպես էլ դրա կիրառման գործնական քայլերը։

    Updated: 2026-09-20
    Սննդամթերքի անվտանգության կառավարման HACCP համակարգ