Внутримолекулярный 1,5-гидридный перенос продуктах перегруппировки Стивенса аммониевых солей, содержащих группы пропаргильного типа и изучение их антимикробной активности

History

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ազգայնականության դրսևորումներին հայ-թաթարական և հայ-վրացական հարաբերություններում XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին՝ մինչև 1905 թվականը, այն դիտարկելով որպես տարածաշրջանային քաղաքական և սոցիալական գործընթացների կարևոր գործոն։ Նյութում վերլուծվում են այն պատմական պայմանները, որոնցում ձևավորվել և ակտիվացել են ազգայնական գաղափարները Ռուսական կայսրության Անդրկովկասյան տարածքում՝ սոցիալ-տնտեսական փոփոխություններ, քաղաքային բնակչության աճ, կրթական համակարգի զարգացում և քաղաքական ինքնագիտակցության բարձրացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ-թաթարական հարաբերությունների սրման պատճառներին՝ հողի և տնտեսական ռեսուրսների շուրջ մրցակցություն, վարչական քաղաքականության ազդեցություն և տեղական էլիտաների հակասություններ, որոնք հաճախ վերածվել են ազգամիջյան լարվածությունների։ Քննարկվում են նաև հայ-վրացական հարաբերությունները, որտեղ քաղաքական և եկեղեցական հակասություններին զուգահեռ գոյություն են ունեցել համագործակցության և մշակութային փոխազդեցության դրսևորումներ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ ազգայնականության զարգացումը Անդրկովկասում եղել է բազմաշերտ գործընթաց՝ պայմանավորված ինչպես կայսերական կառավարման համակարգով, այնպես էլ տեղական հասարակությունների սոցիալ-քաղաքական վերափոխումներով՝ ձևավորելով տարածաշրջանի հետագա պատմական զարգացումների հիմքերը մինչև 1905 թվականը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է ընթերցանության կարևորությանը և գրքերի միջոցով մարդու մտավոր զարգացմանը հասնելու եղանակներին՝ ընթերցողին ներկայացնելով օգտակար խորհուրդներ ու խրատներ։ Այն ընդգծում է գիրք կարդալու դերը գիտելիքների ձեռքբերման, մտածողության ընդլայնման, դատողության ձևավորման և անձի շարունակական կատարելագործման գործում։ Ընթերցանությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ժամանց կամ տեղեկություններ ստանալու միջոց, այլև որպես մտավոր մշակույթի ձևավորման կարևոր ճանապարհ, որը մարդուն հնարավորություն է տալիս ճանաչելու աշխարհը, ուսումնասիրելու մարդկային փորձը և խորացնելու սեփական պատկերացումները կյանքի ու հասարակության վերաբերյալ։ Աշխատության գաղափարական առանցքը ընթերցասիրության զարգացումն է՝ գրքերի գիտակցված ընտրության, կանոնավոր ընթերցանության, կարդացած նյութի ըմբռնման և ձեռք բերած գիտելիքների գործնական կիրառման միջոցով։ Նման խրատական գրականությունը կարևորում է ընթերցողի ինքնուրույն աշխատանքը, ուշադրությունը, համբերությունը և կարդացածի շուրջ խորհելու կարողությունը՝ նպաստելով մակերեսային ընթերցումից դեպի բովանդակության խորքային ընկալում անցնելուն։ Գրքերի ուսումնասիրությունը կարող է հարստացնել բառապաշարը, զարգացնել լեզվական արտահայտչամիջոցները, բարելավել գրավոր ու բանավոր խոսքը և ձևավորել տարբեր տեսակետները համեմատելու ու քննադատաբար գնահատելու հմտություններ։ Միաժամանակ ընթերցանությունը ներկայացվում է որպես բարոյական և հասարակական դաստիարակության միջոց, քանի որ գրական ու ճանաչողական երկերի միջոցով մարդը ծանոթանում է մարդկային բնավորության տարբեր դրսևորումներին, վարքագծի օրինակներին և հասարակական կյանքի խնդիրներին։ Աշխատությունն արժեքավոր է ինքնակրթության գաղափարների, ընթերցանության մշակույթի ձևավորման և կրթության՝ որպես անհատի մտավոր ու բարոյական զարգացման շարունակական գործընթացի ընկալման տեսանկյունից։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայալեզու մանկավարժական և խրատական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար՝ որպես գիտելիքի տարածման, անձնական զարգացման և գրքի դերի կարևորության մասին պատկերացումները ներկայացնող հրատարակություն։

Economics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հանքարդյունաբերության զարգացման ընթացքում ձևավորվող տնտեսական և էկոլոգիական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ հանքարդյունաբերությունը երկրի տնտեսության կարևոր ոլորտներից է, որը կարող է նպաստել արտադրության աճին, զբաղվածության ապահովմանը, արտահանման ծավալների ընդլայնմանը, ներդրումների ներգրավմանը և պետական ու համայնքային բյուջեների եկամուտների ձևավորմանը, սակայն միաժամանակ առաջացնում է շրջակա միջավայրի պահպանության, բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և սոցիալական պատասխանատվության լուրջ խնդիրներ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են Հայաստանի հանքային ռեսուրսների ներուժը, հանքարդյունաբերության տնտեսական նշանակությունը, ոլորտի զարգացման հիմնական միտումները և դրա արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական ու տեխնոլոգիական գործոնները։ Վերլուծվում է հանքարդյունաբերության ազդեցությունը երկրի տնտեսության տարբեր ոլորտների վրա՝ ներառյալ արդյունաբերությունը, արտաքին առևտուրը, զբաղվածությունը, ներդրումային գործունեությունը և տարածաշրջանային զարգացումը։ Միաժամանակ աշխատանքում հանքարդյունաբերությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական գործունեության ոլորտ, այլև որպես բնական միջավայրի վրա երկարաժամկետ ազդեցություն ունեցող համակարգ։ Հանքավայրերի շահագործման հետևանքով կարող են առաջանալ հողային ծածկույթի խախտումներ, ջրային ռեսուրսների աղտոտում կամ սպառում, օդի որակի վատթարացում, հանքարդյունաբերական թափոնների կուտակում, կենսաբազմազանության վրա ճնշում և բնական լանդշաֆտների փոփոխություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում այդ ազդեցությունները դիտարկվում են դրանց տնտեսական և սոցիալական հետևանքների հետ փոխկապակցված՝ ընդգծելով այն հանգամանքը, որ բնապահպանական վնասների վերացումը կամ նվազեցումը նույնպես պահանջում է զգալի ֆինանսական և կազմակերպական ռեսուրսներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքարդյունաբերական թափոնների և պոչամբարների կառավարմանը։ Թափոնների անվտանգ պահեստավորումը, դրանց ծավալների նվազեցումը, հնարավոր վերամշակումը և շահագործված տարածքների վերականգնումը ներկայացվում են որպես ոլորտի կայուն զարգացման կարևոր պայմաններ։ Քննարկվում է նաև ջրային ռեսուրսների օգտագործման խնդիրը, քանի որ հանքարդյունաբերական գործընթացները կարող են ազդել ինչպես ջրի քանակական հասանելիության, այնպես էլ դրա որակի վրա։ Աշխատանքը կարևորում է նաև հանքարդյունաբերության տնտեսական արդյունքների և բնապահպանական ծախսերի համադրումը։ Միայն արտադրության ծավալների, շահույթի կամ արտահանման ցուցանիշների հիման վրա ոլորտի արդյունավետությունը գնահատելը կարող է ամբողջական չլինել, եթե հաշվի չեն առնվում շրջակա միջավայրին հասցվող վնասները, բնական կապիտալի կորուստը, համայնքների վրա ազդեցությունը և ապագա սերունդների համար ռեսուրսների պահպանման անհրաժեշտությունը։ Այդ պատճառով հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում կայուն զարգացման և կանաչ տնտեսության սկզբունքների կիրառումը հանքարդյունաբերության ոլորտում։ Ուսումնասիրվում են նաև ոլորտի պետական կարգավորման և բնապահպանական վերահսկողության հիմնախնդիրները։ Աշխատանքը դիտարկում է ընդերքօգտագործման գործընթացների իրավական և վարչական կարգավորումը, բնապահպանական պահանջների պահպանման վերահսկողությունը, ընկերությունների պատասխանատվությունը և հանքարդյունաբերական գործունեության հետևանքով առաջացած վնասների կանխարգելման ու փոխհատուցման մեխանիզմները։ Կարևորվում է նաև պետական կառույցների, հանքարդյունաբերական ընկերությունների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և ազդակիր համայնքների միջև արդյունավետ համագործակցության անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում հանրային մասնակցությանը, տեղեկատվության հասանելիությանը և որոշումների կայացման թափանցիկությանը, քանի որ հանքարդյունաբերական ծրագրերի հետևանքները հաճախ անմիջականորեն զգացվում են հանքավայրերի հարակից բնակավայրերում։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև տեխնոլոգիական արդիականացման հնարավորությունները։ Ժամանակակից և ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների ներդրումը կարող է նպաստել հանքային հումքի ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, էներգիայի և ջրի սպառման կրճատմանը, թափոնների նվազեցմանը և արտադրական գործընթացների բնապահպանական ազդեցության սահմանափակմանը։ Այս համատեքստում ոլորտի զարգացման նպատակ է դիտարկվում ոչ միայն հանքարդյունահանման ծավալների ավելացումը, այլև արտադրության տեխնոլոգիական արդյունավետության և բնապահպանական անվտանգության բարձրացումը։ Հետազոտությունը միավորում է տնտեսական, էկոլոգիական, կառավարչական և սոցիալական մոտեցումները՝ հանքարդյունաբերության զարգացման խնդիրները դիտարկելով որպես փոխկապակցված գործընթացների ամբողջություն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի բացահայտելու Հայաստանի հանքարդյունաբերության զարգացման հիմնական տնտեսա-էկոլոգիական հակասությունները և առաջարկելու դրանց հաղթահարման այնպիսի ուղղություններ, որոնք հնարավորություն կտան օգտագործել երկրի հանքային ներուժը՝ միաժամանակ նվազեցնելով շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը և ապահովելով երկարաժամկետ տնտեսական ու սոցիալական կայունություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, բնապահպաններին, հանքարդյունաբերության և ընդերքօգտագործման մասնագետներին, պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև բնական ռեսուրսների կառավարման, կայուն զարգացման և Հայաստանի տնտեսական ու բնապահպանական քաղաքականության հարցերով զբաղվող հետազոտողներին։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է արևային էներգիայի կիրառմամբ մանրահատ բետոնե քարի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների մշակմանն ու կատարելագործմանը։ Գրքում ուսումնասիրվում են արևային էներգիայի օգտագործման հնարավորությունները շինանյութերի արտադրության տարբեր փուլերում՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել էներգետիկ ծախսերը, բարձրացնել արտադրության արդյունավետությունը և ապահովել բնապահպանական կայունություն։ Ներկայացվում են մանրահատ բետոնե քարի բաղադրության, պատրաստման, կարծրացման և որակի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև արևային ջերմային ռեսուրսների ազդեցությունը նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է տեխնոլոգիական ռեժիմները, արտադրական գործընթացների օպտիմալացման մեթոդները և էներգախնայող լուծումները, որոնք կարող են կիրառվել շինարարական արդյունաբերությունում։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև պատրաստի արտադրանքի ամրության, դիմացկունության և շահագործական հատկանիշների բարելավման ուղիները, ինչպես նաև արևային էներգիայի կիրառման տնտեսական և էկոլոգիական առավելությունները։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է լոգիստիկայի էությանը, զարգացման հիմնական ուղղություններին և կիրառման նշանակությանը ժամանակակից տնտեսությունում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես է լոգիստիկան ապահովում ապրանքների, ծառայությունների և տեղեկատվության արդյունավետ հոսքը արտադրողից մինչև վերջնական սպառող՝ նվազեցնելով ծախսերը և բարձրացնելով համակարգի արդյունավետությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է լոգիստիկ շղթայի հիմնական բաղադրիչներին՝ մատակարարում, պահեստավորում, փոխադրում, բաշխում և պաշարների կառավարում՝ բացատրելով դրանց փոխկապակցվածությունը և կառավարման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մատակարարման շղթայի օպտիմալացման մեթոդներին, տրանսպորտային համակարգերի կազմակերպմանը, պահեստային լոգիստիկային և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմանը ոլորտում։ Գրքում քննարկվում են նաև գլոբալ լոգիստիկ համակարգերի առանձնահատկությունները, միջազգային առևտրի ազդեցությունը և ռիսկերի կառավարման խնդիրները։ Վերլուծվում է լոգիստիկայի դերը ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացման, արտադրողականության աճի և հաճախորդների սպասարկման որակի բարելավման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական մոտեցումները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ձեռնարկատերերի և լոգիստիկայի ոլորտով հետաքրքրվողների համար։

Biology

Այս թեման վերաբերում է ոչ սպիտակուցային նոր ամինաթթուների և պեպտիդների մետաբոլիկ ակտիվության ուսումնասիրությանը, որի շրջանակում վերլուծվում են այն կենսաքիմիական ուղիները, որոնց միջոցով այդ միացությունները ներգրավվում են օրգանիզմի նյութափոխանակության գործընթացներում։ Ոչ սպիտակուցային ամինաթթուները, ի տարբերություն ստանդարտ սպիտակուցային կառուցվածքային միավորների, կարող են ունենալ կարգավորիչ, ազդանշանային կամ նույնիսկ պաշտպանիչ դերեր բջջային մակարդակում՝ ազդելով ֆերմենտային ակտիվության, գենի արտահայտության և մետաբոլիկ հավասարակշռության վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են դրանց սինթեզի և քայքայման ուղիները, փոխազդեցությունը ֆերմենտների հետ, ինչպես նաև կենսաբանական թիրախների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Պեպտիդների դեպքում կարևոր է նաև դրանց կառուցվածք-ֆունկցիա կապի վերլուծությունը, որը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես են ամինաթթվային հաջորդականությունները որոշում կենսաբանական ակտիվությունը։ Այս ուղղությունը մեծ նշանակություն ունի դեղագործական քիմիայի, նոր կենսաակտիվ նյութերի մշակման և մետաբոլիկ հիվանդությունների ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս բացահայտել նոր թերապևտիկ միացություններ և կարգավորիչ մեխանիզմներ։