Ընթերցասիրություն կամ գրքեր կարդալու միջոցով մտավոր զարգացում ձեռք բերելու օգտակար խրատներ

Գրականություն

Այս գրականագիտական աշխատանքը նվիրված է Արշակ Չոպանյանի քննադատական և գրականագիտական հայացքների ուսումնասիրությանը, նրա մտավոր ժառանգության մեջ գրականության, արվեստի, ազգային մշակույթի և գրական քննադատության վերաբերյալ ձևավորված պատկերացումների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է Չոպանյանի գործունեությունը ոչ միայն որպես գրողի և հրապարակախոսի, այլև որպես գրական քննադատի ու հետազոտողի, որի աշխատություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հայ գրականության զարգացման օրինաչափությունների, ազգային գրական ժառանգության գնահատման և առանձին հեղինակների ստեղծագործության արժևորման հարցերը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու այն չափանիշներն ու սկզբունքները, որոնցով Չոպանյանը մոտեցել է գրական ստեղծագործությանը՝ ուշադրություն դարձնելով գեղարվեստական արժեքին, լեզվական ինքնատիպությանը, գաղափարական բովանդակությանը, ազգային մտածողությանը և պատմամշակութային նշանակությանը։ Նրա քննադատական հայացքներում կարևոր է գրականության և ազգային կյանքի կապի ըմբռնումը․ գրականությունը դիտարկվում է որպես ժողովրդի հոգևոր ու մշակութային կյանքի արտահայտման և ազգային ինքնագիտակցության պահպանման կարևոր միջոց։ Հետազոտության ընթացքում կարող են վերլուծվել Չոպանյանի վերաբերմունքը դասական և ժամանակակից հայ գրականության տարբեր ներկայացուցիչների նկատմամբ, ինչպես նաև նրա գնահատականները գրական ուղղությունների, ժանրերի և գեղարվեստական երևույթների վերաբերյալ։ Առանձին ուշադրության է արժանի նրա գործունեությունը հայ գրականությունը միջազգային մշակութային միջավայրում ներկայացնելու ուղղությամբ, քանի որ այդ աշխատանքը սերտորեն կապված էր հայ գրականության արժեքների բացահայտման և տարածման նրա ընդհանուր մշակութային ծրագրի հետ։ Նրա գրականագիտական մոտեցումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նաև ժամանակաշրջանի հայ մտավոր կյանքի կարևոր խնդիրները՝ ազգային ինքնության, մշակութային ժառանգության, եվրոպական գրական մտքի հետ փոխհարաբերության և գրական նորարարության հարցերը։ Չոպանյանի քննադատական մտածողությունը միաժամանակ հետաքրքիր է նրանով, որ այն միավորում է գրականագիտական վերլուծությունը, պատմամշակութային դիտարկումը և գեղագիտական գնահատականը՝ գրական ստեղծագործությունը դիտարկելով ավելի լայն հասարակական ու մշակութային համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրական քննադատության պատմությունն ուսումնասիրողների համար, քանի որ Չոպանյանի հայացքները ներկայացնում են հայ գրականագիտական մտքի զարգացման կարևոր փուլերից մեկը և հնարավորություն են տալիս հետևելու գրական արժեքների գնահատման չափանիշների ձևավորմանն ու փոփոխությանը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը բացահայտում է Չոպանյանի՝ որպես քննադատի և գրականագետի դերը հայ մշակութային մտքի զարգացման մեջ՝ ընդգծելով նրա ներդրումը հայ գրականության ուսումնասիրության, արժևորման, պահպանման և միջազգային մշակութային շրջանառության գործում։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական հիմնարար ուսումնական աշխատություն է, որտեղ ներկայացվում են տնտեսագիտության տեսության հիմնական հասկացությունները, օրենքները և մեխանիզմները, որոնք բացատրում են հասարակության տնտեսական վարքագիծը և ռեսուրսների բաշխումը։ Գրքում բացատրվում է, որ տնտեսագիտությունը ուսումնասիրում է սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում մարդկանց, ձեռնարկությունների և պետության ընտրությունները՝ նպատակ ունենալով բավարարել անսահմանափակ պահանջմունքները։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում են միկրոտնտեսագիտության և մակրոտնտեսագիտության հիմնական բաժինները՝ ներառյալ պահանջարկի և առաջարկի տեսությունը, շուկայի հավասարակշռությունը, սպառողի և արտադրողի վարքագիծը, ինչպես նաև ազգային տնտեսության հիմնական ցուցանիշները՝ ՀՆԱ, ինֆլյացիա, գործազրկություն և տնտեսական աճ։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև տարբեր տնտեսական համակարգերին՝ շուկայական, պլանային և խառը տնտեսություն, ինչպես նաև պետության դերին տնտեսական գործընթացների կարգավորման մեջ։ Գրքում ներկայացվում են նաև տնտեսական քաղաքականության հիմնական գործիքները՝ հարկային, դրամավարկային և արտաքին տնտեսական քաղաքականություն։ Աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել տնտեսագիտական մտածողություն և ապահովել տնտեսական գործընթացների համակարգված ընկալում։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական և արդյունաբերական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մալուխային արտադրության զարգացման տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և ոլորտի արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում արտադրական կարողությունների օգտագործման, հումքային և նյութական ռեսուրսներով ապահովման, արտադրանքի ինքնարժեքի ձևավորման և ձեռնարկությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումների ներգրավմանը, տեխնոլոգիական վերազինմանը, արտադրության ծավալների ընդլայնմանը և թողարկվող արտադրանքի մրցունակության բարձրացմանը։ Վերլուծվում են ներքին ու արտաքին շուկաների պահանջարկի, գնային քաղաքականության, արտադրական ծախսերի և իրացման հնարավորությունների ազդեցությունները ոլորտի զարգացման վրա։ Քննարկվում են նաև արտադրության կազմակերպման կատարելագործման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրման և արտահանման ներուժի զարգացման հնարավոր մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու մալուխային արդյունաբերության զարգացմանը խոչընդոտող տնտեսական գործոնները և առանձնացնելու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արդյունաբերության տնտեսագիտության, արտադրության կառավարման, ներդրումային քաղաքականության և էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Քաղաքագիտություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության՝ Հ.Յ.Դ.-ի Ամերիկայի շրջանի 22-րդ պատգամավորական ժողովի որոշումները և վերաբերում է կուսակցության կազմակերպական գործունեության ու ժողովի ընթացքում քննարկված հարցերի արձանագրմանը։ Նմանատիպ փաստաթղթային հրատարակությունները կարևոր աղբյուրներ են քաղաքական կազմակերպությունների պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում են դրանց ներքին կառավարման սկզբունքները, ժողովների կազմակերպման կարգը, ներկայացուցիչների մասնակցությունը որոշումների ընդունմանը և կազմակերպության գործունեության ուղղությունները։ Պատգամավորական ժողովը կուսակցական կառավարման ձևերից է, որի ընթացքում տարբեր կառույցներ ներկայացնող պատվիրակները քննարկում են կազմակերպության առջև ծառացած խնդիրները, գնահատում նախորդ շրջանի աշխատանքները և ընդունում հետագա գործունեության համար նշանակություն ունեցող որոշումներ։ Ժողովի որոշումները կարող են վերաբերել կազմակերպության ներքին կառուցվածքին, տեղական մասնաճյուղերի աշխատանքին, անդամակցության հարցերին, ֆինանսական և վարչական կազմակերպմանը, քարոզչական ու հրատարակչական գործունեությանը, ինչպես նաև համայնքային կյանքին առնչվող նախաձեռնություններին։ Սակայն այս կոնկրետ հրատարակության մեջ ընդգրկված որոշումների բովանդակությունը հնարավոր չէ ամբողջությամբ հաստատել միայն վերնագրի հիման վրա։ Հրատարակության պատմական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն կապված է ՀՅԴ-ի գործունեության հետ Ամերիկայի հայկական համայնքներում։ Հայկական սփյուռքի պատմության մեջ կուսակցական և հասարակական կազմակերպությունները կարևոր դեր են ունեցել համայնքային կյանքի կազմակերպման, հայերեն մամուլի ու գրականության տարածման, կրթական և մշակութային նախաձեռնությունների իրականացման և տարբեր երկրներում բնակվող հայերի միջև կապերի պահպանման գործում։ Ամերիկայի հայ համայնքներում գործող կազմակերպական կառույցները ձևավորվել են ներգաղթի, հասարակական ինքնակազմակերպման և ազգային հարցերի շուրջ ծավալվող քննարկումների պատմական պայմաններում։ Այդ կառույցների ժողովների արձանագրություններն ու որոշումների ժողովածուները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին կազմակերպությունները սահմանում իրենց առաջնահերթությունները, բաշխում պարտականությունները և համակարգում տարբեր բնակավայրերում գործող խմբերի աշխատանքը։ Այսպիսի փաստաթղթերը կարող են պարունակել տեղեկություններ ժողովի ընթացակարգի, ընդունված բանաձևերի, կազմակերպական փոփոխությունների, հանձնարարականների և հետագա աշխատանքի ծրագրերի մասին։ Դրանք կարող են նաև արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական օրակարգը, հայկական համայնքների մտահոգությունները և սփյուռքյան կազմակերպությունների՝ իրենց գործունեությունը համակարգելու եղանակները։ 1916 թվականը կարևոր պատմական համատեքստ է այս հրատարակության ուսումնասիրության համար, քանի որ այդ ժամանակաշրջանը համընկնում էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների և հայ ժողովրդի համար ծանրագույն իրադարձությունների հետ։ Այդ ընդհանուր իրադրությունը նշանակալի ազդեցություն ուներ հայկական սփյուռքի հասարակական ու քաղաքական կյանքի վրա, սակայն առանց գրքի բովանդակությունն ուսումնասիրելու հնարավոր չէ պնդել, թե ժողովի որոշումներն անմիջականորեն ինչ չափով էին անդրադառնում պատերազմի իրադարձություններին կամ հայ ժողովրդի վիճակին։ Փաստաթղթային հրատարակությունների արժեքը հատկապես մեծ է այն պատճառով, որ դրանք թույլ են տալիս պատմական կազմակերպությունների գործունեությունն ուսումնասիրել ոչ միայն հետագա մեկնաբանությունների, այլև հենց իրենց ժամանակաշրջանում կազմված նյութերի միջոցով։ Որոշումների ժողովածուն կարող է օգտագործվել կուսակցական պատմության, հայկական քաղաքական մտքի, սփյուռքի կազմակերպական կառուցվածքների և հայ համայնքների հասարակական կյանքի ուսումնասիրության ընթացքում։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, քաղաքական կազմակերպությունների պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին և հայկական սփյուռքի ձևավորման ու զարգացման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայերեն տպագիր փաստաթղթերի պատմության տեսանկյունից, քանի որ կուսակցական որոշումների տպագրումը հնարավորություն էր տալիս պահպանելու ընդունված դրույթները, դրանք հասանելի դարձնելու կազմակերպության անդամներին և ապահովելու տարբեր կառույցների միջև տեղեկատվության տարածումը։ Բոստոնում գործող հայկական մամուլի և տպագրության միջավայրը նշանակալի տեղ ուներ ամերիկահայ համայնքի հասարակական կյանքում, իսկ նման նյութերը կարող էին ծառայել որպես կազմակերպական հաղորդակցության և պատմական հիշողության պահպանման միջոց։ Հետազոտական տեսանկյունից այսպիսի հրատարակությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերլուծելու քաղաքական բառապաշարը, պաշտոնական ձևակերպումները, որոշումների կառուցվածքը և կազմակերպության ներքին հաղորդակցության առանձնահատկությունները։ Միաժամանակ, վերնագրում նշված «22-րդ պատգամավորական ժողով» ձևակերպումը ցույց է տալիս, որ խոսքը ժողովների որոշակի հաջորդականության մաս կազմող հավաքի մասին է, սակայն առանց լրացուցիչ աղբյուրների հնարավոր չէ հաստատել ժողովի ճշգրիտ անցկացման ամսաթիվը, մասնակիցների կազմը, քննարկված բոլոր հարցերը կամ ընդունված առանձին որոշումները։ Հետևաբար, նկարագրությունը հիմնված է հրատարակության վերնագրի, փաստաթղթային բնույթի և ժամանակաշրջանի ընդհանուր պատմական համատեքստի վրա՝ չվերագրելով գրքին չստուգված քաղաքական դիրքորոշումներ կամ կոնկրետ որոշումներ։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է 1960–2000 թվականների ընթացքում անգլերենի ուսուցման տեսության և մեթոդիկայի զարգացման ընթացքի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով օտար լեզվի դասավանդման նպատակների, սկզբունքների, մեթոդների և ուսուցման կազմակերպման վերաբերյալ պատկերացումների փոփոխությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն մանկավարժական և լեզվաբանական մոտեցումներն են, որոնք տարբեր փուլերում ազդել են բառապաշարի, քերականության, արտասանության, ընթերցանության, գրավոր և բանավոր խոսքի ուսուցման կազմակերպման վրա։ Քննվում է լեզվի ուսուցման աստիճանական անցումը հիմնականում կառուցվածքային և ձևաբանական գիտելիքների յուրացման վրա կենտրոնացած մոտեցումներից դեպի սովորողի հաղորդակցական կարողությունների զարգացումը կարևորող մեթոդական համակարգեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հաղորդակցական մոտեցման ձևավորմանն ու տարածմանը, որի պայմաններում լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես քերականական կանոնների և բառային միավորների համակարգ, այլև որպես իրական հաղորդակցության միջոց։ Ուսումնասիրվում են գիտակցականության, մատչելիության, հաջորդականության, ակտիվության, անհատականացման և գործնական ուղղվածության սկզբունքների դրսևորումները տարբեր մեթոդական համակարգերում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սովորողի դերի փոփոխությունը՝ ուսուցչակենտրոն կազմակերպումից դեպի սովորողի ավելի ակտիվ մասնակցություն, ինքնուրույն աշխատանք և լեզվական գիտելիքների գործնական կիրառում խրախուսող ուսուցում։ Դիտարկվում են նաև լսողական ընկալման, խոսելու, ընթերցանության և գրելու փոխկապակցված զարգացման վերաբերյալ մոտեցումները, իսկ լեզվական նյութի ընտրությունը ներկայացվում է հաղորդակցական նպատակների և սովորողների կարիքների հետ կապի տեսանկյունից։ Հետազոտության ժամանակագրական շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու նաև տեխնիկական միջոցների աստիճանական ներգրավմանը լեզվի դասավանդման մեջ՝ ձայնային և տեսողական նյութերից մինչև համակարգչային տեխնոլոգիաների սկզբնական կիրառություններ։ Անդրադարձ է կատարվում կիրառական լեզվաբանության, հոգեբանության և մանկավարժության զարգացման ազդեցությանը օտար լեզուների դասավանդման մեթոդաբանության վրա։ Տարբեր ժամանակաշրջանների մեթոդական սկզբունքների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես փոփոխությունները, այնպես էլ այն գաղափարները, որոնք պահպանել են իրենց նշանակությունը հետագա ուսուցման համակարգերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի, մանկավարժության, կիրառական լեզվաբանության և լեզվակրթության պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով անգլերենի ուսուցման սկզբունքների քառասնամյա զարգացման հիմնական ուղղությունները։

Պատմություն

Այս աշխատությունը 17-րդ դարի վերջին շրջանի կարևոր աղբյուր է, որը ներկայացնում է Հայաստանի և հայ ժողովրդի աշխարհիկ ու հոգևոր կյանքի վերաբերյալ եվրոպական պատկերացումները։ Այն անդրադառնում է Հայաստանի աշխարհագրական միջավայրին, բնակավայրերին, բնակչությանը, հասարակական հարաբերություններին, կենցաղին, սովորույթներին և մշակութային առանձնահատկություններին՝ ձևավորելով ժամանակաշրջանի հայկական իրականության բավական լայն նկարագիր։ Աշխատության առանձնահատկությունն այն է, որ Հայաստանի վիճակը դիտարկվում է միաժամանակ աշխարհիկ և հոգևոր տեսանկյուններից։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հայերի կրոնական կյանքին, եկեղեցական կազմակերպությանը, հոգևորականությանը, քրիստոնեական տարբեր համայնքների փոխհարաբերություններին և եկեղեցական ավանդույթներին։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև հայ բնակչության առօրյային, սոցիալական հարաբերություններին, առևտրական գործունեությանը և համայնքային կյանքին վերաբերող տեղեկություններ, որոնք արժեքավոր են տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակության կառուցվածքն ու կենսակերպը հասկանալու համար։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ-եվրոպական մշակութային և կրոնական կապերի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի եվրոպական հետաքրքրությունը Հայաստանի և Մերձավոր Արևելքի քրիստոնյա ժողովուրդների նկատմամբ։ Հեղինակի դիտարկումները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն Հայաստանի ներքին կյանքի, այլև այն մասին, թե ինչպես էր հայկական իրականությունն ընկալվում Արևմտյան Եվրոպայում վաղ նոր ժամանակաշրջանում։ Աղբյուրը հետաքրքիր է նաև իր պատմաաշխարհագրական և ազգագրական տեղեկություններով, որոնք կարող են օգտագործվել բնակավայրերի, բնակչության տեղաբաշխման, սովորույթների, հասարակական կյանքի և մշակութային միջավայրի ուսումնասիրության ընթացքում։ Միաժամանակ աշխատության բովանդակությունը անհրաժեշտ է դիտարկել պատմաքննադատական մոտեցմամբ՝ հաշվի առնելով հեղինակի կրոնական աշխարհայացքը, եվրոպական միջավայրը և այն ժամանակաշրջանի միսիոներական ու արևելագիտական պատկերացումները։ Այս առանձնահատկությունները չեն նվազեցնում աշխատության արժեքը, այլ հնարավորություն են տալիս այն ուսումնասիրել նաև որպես Հայաստանի մասին եվրոպական ընկալումների պատմական վկայություն։ Աշխատությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է հայագիտության, պատմական աշխարհագրության, ազգագրության, եկեղեցագիտության և հայ-եվրոպական հարաբերությունների պատմության ուսումնասիրության համար։