Вредители сосняков севанского бассейна и разработка мep борьбы с основными видами

Literature

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Միքայել Նալբանդյանի ստեղծագործությունները՝ ընդգրկելով նրա բանաստեղծությունները, հրապարակախոսական հոդվածները և փիլիսոփայական-հասարակական գրությունները։ Նրա գործերում արտացոլվում են ազգային ազատագրության, լուսավորության և սոցիալական արդարության գաղափարները։ Նալբանդյանը կարևոր դեր է խաղացել XIX դարի հայ հասարակական մտքի զարգացման մեջ՝ հանդես գալով որպես առաջադեմ մտածող և քննադատական խոսքի ներկայացուցիչ։ Նրա հրապարակախոսությունը ուղղված է եղել ժամանակի սոցիալական խնդիրների բացահայտմանը և ազգային ինքնագիտակցության բարձրացմանը։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ նրա գաղափարական աշխարհին և գնահատել նրա ներդրումը հայ հասարակական մտքի և գրականության պատմության մեջ։

Economics

Այս թեման վերաբերում է ՀՀ հարկային համակարգում ուղղակի հարկերի հաշվարկման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղիներին՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել հարկային վարչարարության արդյունավետությունը, ապահովել հարկային պարտավորությունների ճշգրիտ հաշվարկ և նվազեցնել ստվերային տնտեսության ազդեցությունը։ Ուղղակի հարկերի համակարգի բարելավման հիմնական ուղղություններից են հարկային օրենսդրության պարզեցումը և միասնականացումը, ինչը թույլ կտա նվազեցնել մեկնաբանությունների բազմազանությունը և հարկ վճարողների համար ապահովել ավելի կանխատեսելի հարկային միջավայր։ Կարևոր ուղղություն է նաև թվային տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված հաշվարկային համակարգերի ներդրումը, որոնք հնարավորություն են տալիս իրական ժամանակում վերահսկել եկամուտների շարժը, նվազեցնել մարդկային գործոնի սխալները և բարձրացնել հաշվարկների թափանցիկությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային բազայի ընդլայնմանը՝ ստվերային տնտեսության կրճատման, հարկային վերահսկողության ուժեղացման և խոշոր հարկ վճարողների գործունեության ավելի արդյունավետ մոնիթորինգի միջոցով։ Միաժամանակ ընդգծվում է ռիսկերի վրա հիմնված հարկային ստուգումների համակարգի զարգացումը, որը թույլ է տալիս կենտրոնացնել վերահսկողությունը բարձր ռիսկ ունեցող սուբյեկտների վրա՝ խնայելով վարչական ռեսուրսները։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև հարկային հաշվետվությունների թվայնացումը և էլեկտրոնային հարթակների զարգացումը, ինչը նպաստում է տվյալների ճշգրտության բարձրացմանը և վարչական բեռի նվազեցմանը։ Բարեփոխումների համատեքստում դիտարկվում է նաև միջազգային փորձի կիրառումը՝ հատկապես շահութահարկի և եկամտահարկի հաշվարկման մեթոդաբանությունների կատարելագործման ոլորտում, ինչպես նաև հարկային քաղաքականության ավելի մեծ համադրելիության ապահովումը միջազգային ստանդարտների հետ։

Linguistics

Աշխատանքը նվիրված է «Շահնամե»-ի բառապաշարի համակողմանի քննությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկի լեզվական կազմի առանձնահատկությունները, բառային շերտերի ծագումն ու գործածության բնույթը, ինչպես նաև բառապաշարի կապը ստեղծագործության թեմատիկ, պատմամշակութային և գրական բովանդակության հետ։ Հետազոտության կենտրոնում պարսկերենի դասական շրջանի այս կարևորագույն հուշարձանի բառային համակարգն է, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն տվյալ երկի լեզվի, այլև միջնադարյան պարսկերենի զարգացման և բառապաշարի ձևավորման գործընթացների մասին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել բառերի ծագումնաբանական շերտերը՝ առանձնացնելով իրանական բնիկ բառապաշարը, փոխառությունները և տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում լեզվի մեջ ներթափանցած օտարածին տարրերը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել արաբական ծագում ունեցող բառերի տարածվածությանը, դրանց իմաստային և ոճական գործառույթներին, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես են դրանք համադրվում պարսկական հին և միջին լեզվական ժառանգության հետ։ Բառապաշարի քննությունը կարող է ներառել նաև հոմանիշների, հականիշների, բազմիմաստ բառերի, դարձվածային միավորների և կայուն բառակապակցությունների ուսումնասիրություն։ Երկի հարուստ բառային կազմը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես է հեղինակը տարբեր բառային միջոցներով արտահայտում հերոսների բնավորությունը, գործողությունների ընթացքը, զգացմունքային վիճակները, ռազմական իրադարձությունները և պատմական միջավայրը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ռազմարվեստին, զենքերին, ձիերին և ձիասարքին, թագավորական իշխանությանը, արքունական կյանքին, կենցաղին, կրոնական պատկերացումներին և սոցիալական հարաբերություններին վերաբերող բառերը։ Այդ բառային խմբերի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել ստեղծագործության մեջ արտացոլված հասարակական և մշակութային իրականության բազմաթիվ կողմեր։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև բառերի իմաստային փոփոխություններին և պատմական բառագիտության խնդիրներին։ Դասական պարսկերենի բառերը ժամանակի ընթացքում կարող էին ձեռք բերել նոր իմաստներ, կորցնել նախկին նշանակությունները կամ փոխել իրենց գործածության ոլորտը, ուստի «Շահնամե»-ում դրանց նշանակության ճիշտ մեկնաբանությունը պահանջում է հաշվի առնել պատմական և համատեքստային գործոնները։ Այս տեսանկյունից բառային միավորների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հին և ժամանակակից պարսկերենի միջև լեզվական շարունակականությունն ու փոփոխությունները հասկանալու համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բառապաշարի ոճական քննությունը։ Ստեղծագործության տարբեր հատվածներում բառերի ընտրությունը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն իմաստային անհրաժեշտությամբ, այլև գեղարվեստական նպատակներով։ Բարձրաճաշակ, հանդիսավոր և հերոսական բառապաշարը կարող է ընդգծել արքայական կամ մարտական տեսարանների վեհությունը, մինչդեռ կենցաղային և խոսակցական բնույթի միավորները կարող են ստեղծել ավելի անմիջական ու կենդանի միջավայր։ Բառապաշարի ոճական շերտավորման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու ստեղծագործության գեղարվեստական լեզվի կառուցվածքն ու արտահայտչական հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև հատուկ անունների ուսումնասիրությունը՝ անձնանուններ, տեղանուններ, ցեղային և աշխարհագրական անվանումներ, որոնք ոչ միայն նույնականացնող գործառույթ ունեն, այլև հաճախ կապված են առասպելական, պատմական կամ մշակութային իմաստների հետ։ Դրանց լեզվական կառուցվածքի և ծագման ուսումնասիրությունը կարող է լրացուցիչ տեղեկություններ տալ ստեղծագործության աշխարհագրական և պատմամշակութային պատկերացումների մասին։ Աշխատանքի ընթացքում բառային նյութի համակարգումը կարող է իրականացվել թեմատիկ, իմաստաբանական, ծագումնաբանական և ոճական սկզբունքներով՝ հնարավորություն տալով ստանալ երկի բառապաշարի բազմակողմանի նկարագիրը։ Նման մոտեցումը կարևոր է նաև բառարանագրական տեսանկյունից, քանի որ ստեղծագործության բառային հարուստ նյութը կարող է ծառայել դասական պարսկերենի բառարանների և պատմական բառագիտական ուսումնասիրությունների համար։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ բառապաշարի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս միաժամանակ դիտարկել լեզվական և գրական երևույթները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է բառային համակարգը կապված ստեղծագործության բովանդակության, գեղարվեստական ոճի և պատմամշակութային միջավայրի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը «Շահնամե»-ի բառապաշարը ներկայացնում է որպես դասական պարսկերենի կարևոր լեզվական շտեմարան և ուսումնասիրում է դրա ծագումնաբանական, իմաստաբանական, թեմատիկ ու ոճական առանձնահատկությունները՝ նպաստելով պարսկերենի պատմության, իրանագիտության և միջնադարյան արևելյան գրականության լեզվական ժառանգության ավելի խոր ըմբռնմանը։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է որոշ կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի ազդեցության ուսումնասիրությանը ոչ ռադիկալային և ազատ ռադիկալային շղթայական ռեակցիաների արագության, ընթացքի և մեխանիզմների վրա։ Հետազոտության առանցքում կենսաբանական նշանակություն ունեցող միացությունների և բարձր ռեակցունակությամբ միջանկյալ մասնիկների փոխազդեցությունների ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունների բացահայտումն է՝ պարզելու համար, թե նյութի կառուցվածքը և քիմիական հատկությունները ինչպես կարող են փոփոխել տարբեր ռեակցիաների կինետիկական բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ազատ ռադիկալների առաջացման, փոխակերպման և չեզոքացման գործընթացներին, ինչպես նաև շղթայական ռեակցիաների զարգացման հիմնական փուլերի փոխկապակցվածությանը։ Դիտարկվում է, թե ուսումնասիրվող կենսաբանորեն ակտիվ նյութերը կարող են ինչպիսի ազդեցություն ունենալ ռեակցիոն շղթաների ընթացքի, միջանկյալ մասնիկների կայունության և վերջնական արդյունքների ձևավորման վրա։ Ոչ ռադիկալային գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր մեխանիզմներով ընթացող փոխազդեցությունները և գնահատել նույն նյութի ազդեցության առանձնահատկությունները տարբեր ռեակցիոն համակարգերում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ռեակցիայի արագության և նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունների միջև կապերի բացահայտմանը, քանի որ ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթը և մոլեկուլի էլեկտրոնային հատկությունները կարող են պայմանավորել դրա ռեակցունակությունը։ Հետազոտության շրջանակում կինետիկական տվյալների վերլուծությունը կարող է օգտագործվել ռեակցիաների հնարավոր մեխանիզմների պարզաբանման և տարբեր փուլերի հարաբերական նշանակության գնահատման համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հակաօքսիդանտային կամ հակառադիկալային հատկությունների ֆիզիկաքիմիական հիմքերին՝ դիտարկելով այն ընդհանուր սկզբունքները, որոնց միջոցով որոշ կենսաբանորեն ակտիվ միացություններ կարող են փոխազդել ակտիվ մասնիկների հետ և փոփոխել օքսիդացման գործընթացների ընթացքը։ Այս հարցերը կարևոր են կենսաբանական համակարգերում օքսիդավերականգնման գործընթացների և օքսիդատիվ հավասարակշռության քիմիական հիմքերի ըմբռնման համար։ Միաժամանակ հետազոտությունը կարող է նպաստել կառուցվածք–ռեակցունակություն փոխկապակցվածությունների բացահայտմանը և տարբեր միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների համեմատական գնահատմանը։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է քիմիական կինետիկայի, ֆիզիկական քիմիայի, ազատ ռադիկալների քիմիայի և կենսաօրգանական քիմիայի մոտեցումները՝ նպաստելով կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի մասնակցությամբ ընթացող ռեակցիաների մեխանիզմների և դրանց կինետիկական առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Economics

Տնտեսագիտական և կառավարչական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական ձեռնարկություններում ներդրումային և նորամուծական գործունեության հիմնական ուղղությունների ու դրանց իրականացման ընթացքում առաջացող հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման, արտադրական կարողությունների արդիականացման, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման և նորարարական արտադրանքի ստեղծման հետ կապված գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռնարկությունների ներդրումային գրավչության, ֆինանսավորման աղբյուրների, տեխնոլոգիական վերազինման և գիտատեխնիկական ներուժի արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։ Վերլուծվում են նորամուծական գործունեության զարգացման վրա ազդող տնտեսական, ֆինանսական, կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արտադրողականության ու մրցունակության բարձրացման վրա։ Քննարկվում են ներդրումային և նորամուծական ծրագրերի կառավարման, ռիսկերի գնահատման, պետական աջակցության և մասնավոր հատվածի մասնակցության հնարավոր մեխանիզմները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու արդյունաբերական ձեռնարկությունների զարգացման առկա խոչընդոտները և առանձնացնելու ներդրումային ու նորամուծական ակտիվության խթանման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արդյունաբերության տնտեսագիտության, ներդրումային կառավարման, նորարարությունների և ձեռնարկությունների ռազմավարական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Technology

Գյուղատնտեսական, կենսատեխնոլոգիական և ինժեներատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կենսահումուսի արտադրության տեխնոլոգիայի կատարելագործման և դրա իրականացման համար անհրաժեշտ տեխնիկական միջոցների նախագծման գիտական ու մեթոդաբանական հիմունքների մշակմանը։ Քննության են առնվում կենսահումուսի ստացման կենսաբանական գործընթացները, օրգանական թափոնների վերամշակման առանձնահատկությունները և անձրևորդերի մասնակցությամբ օրգանական նյութերի փոխակերպման նշանակությունը հողի բերրիության բարձրացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրության համար օգտագործվող օրգանական հումքի հատկություններին, կենսաբանական գործընթացների ընթացքի վրա ազդող միջավայրային գործոններին և ստացվող կենսահումուսի որակական բնութագրերին։ Վերլուծվում են արտադրական գործընթացների կազմակերպման, տեխնոլոգիական փուլերի փոխկապակցվածության, նյութական հոսքերի կառավարման և արտադրության արդյունավետության գնահատման հիմնական մոտեցումները։ Քննարկվում են օրգանական հումքի նախապատրաստման, տեղափոխման, մշակման, պատրաստի արտադրանքի առանձնացման և պահպանման համար նախատեսված տեխնիկական միջոցների նախագծման սկզբունքները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել սարքավորումների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց աշխատանքի հուսալիությունը, էներգատարությունը, արտադրողականությունը և տեխնոլոգիական գործընթացների մեքենայացման ու ավտոմատացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կենսահումուսի արտադրության բնապահպանական նշանակությանը, օրգանական թափոնների օգտահանմանը, հողային ռեսուրսների պահպանմանը և կայուն գյուղատնտեսության զարգացմանը նպաստող տեխնոլոգիական լուծումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, ագրոինժեներիայի, կենսատեխնոլոգիայի, օրգանական պարարտանյութերի արտադրության և բնապահպանական տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։