Յ. Գուրգենի խոսքը՝ ասված Վարազդատյան ընկերության ժողովում

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում նույնաբանական կառույցների հաղորդակցական և գործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես ձևականորեն կրկնվող լեզվական միավորներ, այլև որպես խոսքային հաղորդակցության մեջ որոշակի նպատակներ իրականացնող միջոցներ։ Հետազոտության առանցքում այն հարցն է, թե ինչպես կարող են բառային կամ կառուցվածքային կրկնության վրա հիմնված արտահայտությունները կոնկրետ համատեքստում ձեռք բերել լրացուցիչ իմաստներ և հաղորդել այնպիսի տեղեկատվություն, որը անմիջականորեն չի արտահայտվում դրանց բառային կառուցվածքով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խոսողի հաղորդակցական մտադրությանը, իրավիճակային համատեքստին, զրուցակիցների ընդհանուր գիտելիքներին և ենթադրվող տեղեկատվությանը, որոնց փոխազդեցությամբ ձևավորվում է նույնաբանական արտահայտության գործաբանական արժեքը։ Քննվում են նման կառույցների հնարավոր գործառույթները՝ պնդման ուժեղացում, գնահատականի արտահայտում, անխուսափելիության կամ ակնհայտության ընդգծում, համաձայնություն կամ հաշտեցում իրավիճակի հետ, հեգնանք, քննադատություն և խոսողի վերաբերմունքի այլ դրսևորումներ։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ձևական տրամաբանության տեսանկյունից տեղեկատվական նորություն չպարունակող կառուցվածքը բնական խոսքում կարող է ունենալ հարուստ հաղորդակցական բովանդակություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում իմաստաբանության և գործաբանության փոխհարաբերությունը՝ պարզաբանելով, թե արտահայտության բառային նշանակությունը ինչպես է լրացվում համատեքստային ենթադրություններով և խոսքային եզրակացություններով։ Դիտարկվում է նաև հաղորդակցական իրավիճակի ազդեցությունը միևնույն կառուցվածքի մեկնաբանության վրա, քանի որ տարբեր պայմաններում այն կարող է արտահայտել տարբեր վերաբերմունքներ և հաղորդակցական նպատակներ։ Հետազոտության նյութ կարող են ծառայել առօրյա խոսակցությունը, գեղարվեստական արձակը, հրապարակախոսությունը, զանգվածային հաղորդակցությունը և ժամանակակից անգլերենի այլ գործառական ոլորտներ։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու նույնաբանական կառույցների կառուցվածքային տեսակները և դրանց բնորոշ գործաբանական գործառույթները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իմաստաբանության, գործաբանության, խոսույթի վերլուծության և հաղորդակցական լեզվաբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով լեզվական կրկնության և համատեքստային իմաստաստեղծման փոխհարաբերությունը ժամանակակից անգլերեն հաղորդակցության մեջ։

Informatics

Գրքում ներկայացվում է տարածաշրջանային գազատար համակարգերի զարգացման օպտիմալ նախագծման համար մաթեմատիկական մոդելների մշակումն, ուսումնասիրվել են մոդելավորման տեսական հիմքերը, առաջադրանքների օպտիմալացումն ու համակարգային մոտեցումները, դիտարկվում են գազի փոխադրամիջոցի կառուցվածքային, տեխնիկական և տնտեսական պարամետրերը, վերլուծվում են մատակարարման հոսքերի բաշխման և ճնշման կարգավորման խնդիրները՝ ապահովելով ցանցի արդյունավետ աշխատանքը և էներգախնայողությունը, կիրառվում են թվային և ալգորիթմային մեթոդներ՝ մոդելների վավերացման և փորձարկման համար, ներկայացվում են մաթեմատիկական մոդելների ծրագրային իրականացման մեթոդները և արդյունքների վերլուծությունը, առաջարկվում են օգտագործման ուղեցույցներ՝ տարբեր սցենարներում էներգետիկ, ֆինանսական և տեխնիկական ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման համար, աշխատանքը համադրում է տեսական մաթեմատիկայի, համակարգային մոդելավորման և կիրառական էներգետիկ ինժեներիայի մոտեցումները՝ նպաստելով տարածաշրջանային գազատար ենթակառուցվածքների նախագծման և զարգացման արդյունավետության բարձրացմանը։

Law

Այս ռեֆերատը վերաբերում է տեղական ինքնակառավարմանը Հայաստանի Հանրապետությունում, որը պետական կառավարման համակարգի կարևոր բաղադրիչներից մեկն է և նպատակ ունի ապահովել համայնքների ինքնուրույն կառավարումը, բնակչության մասնակցությունը տեղական նշանակության խնդիրների լուծմանը և արդյունավետ ծառայությունների մատուցումը։ Տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է համայնքներում՝ ընտրված մարմինների միջոցով, որոնց հիմնական ներկայացուցիչներն են համայնքի ավագանին և համայնքի ղեկավարը, որոնք պատասխանատու են տեղական բյուջեի ձևավորման, համայնքային սեփականության կառավարման, ենթակառուցվածքների զարգացման և բնակչությանը տրամադրվող ծառայությունների կազմակերպման համար։ Հայաստանի Հանրապետությունում տեղական ինքնակառավարման համակարգը հիմնված է Սահմանադրության և համապատասխան օրենքների վրա, որոնք սահմանում են համայնքների իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև պետական և տեղական իշխանությունների միջև լիազորությունների բաժանումը։ Այս համակարգի կարևոր նպատակներից է ժողովրդավարության զարգացումը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս քաղաքացիներին ուղղակիորեն մասնակցել իրենց համայնքի կառավարմանը և ազդեցություն ունենալ տեղական որոշումների վրա։ Սակայն համակարգը նաև բախվում է որոշ խնդիրների, ինչպիսիք են ֆինանսական սահմանափակումները, համայնքների անհավասար զարգացումը, մասնագիտական կադրերի պակասը և որոշ դեպքերում կենտրոնացված կառավարման ուժեղ ազդեցությունը։ Այս խնդիրների լուծման համար անհրաժեշտ է ընդլայնել համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնությունը, զարգացնել տեղական հարկային համակարգը, բարձրացնել կառավարման թափանցիկությունը և խթանել բնակչության ակտիվ մասնակցությունը համայնքային կյանքին։ Բացի այդ, կարևոր է ներդնել ժամանակակից կառավարման մեթոդներ և թվային գործիքներ, որոնք կբարձրացնեն ծառայությունների արդյունավետությունը և կհեշտացնեն քաղաքացիների ներգրավվածությունը։ Այսպիսով, տեղական ինքնակառավարումը Հայաստանում հանդիսանում է ժողովրդավարական կառավարման կարևոր հիմք և համայնքների կայուն զարգացման հիմնական գործոններից մեկը։

Biology

Աշխատանքը նվիրված է պարբերական հիվանդության՝ որպես ժառանգական բնույթ ունեցող հիվանդության, հայերի շրջանում կլինիկական, գենեալոգիական և մոլեկուլագենետիկական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում համադրվում են հիվանդության կլինիկական դրսևորումների, հիվանդների ընտանեկան և տոհմաբանական տվյալների, ինչպես նաև ժառանգականության հետ կապված մոլեկուլային փոփոխությունների ուսումնասիրության արդյունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ պարբերական հիվանդությունը հատկապես կարևոր նշանակություն ունի հայկական ծագում ունեցող բնակչության համար, ինչի պատճառով հայերի շրջանում հիվանդության տարածվածության, ժառանգական փոխանցման առանձնահատկությունների և գենետիկական հիմքերի ուսումնասիրությունը ունի ինչպես գիտական, այնպես էլ գործնական նշանակություն։ Գենեալոգիական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հիվանդության ընտանեկան կուտակման օրինաչափությունները, գնահատելու ժառանգական փոխանցման բնույթը և հետևելու հիվանդության դրսևորմանը տարբեր սերունդների ներկայացուցիչների շրջանում։ Կլինիկական հետազոտությունը միտված է հիվանդության հիմնական ախտանշանների, նոպաների բնույթի և հաճախականության, հիվանդության ընթացքի ու հնարավոր բարդությունների համակարգված գնահատմանը, ինչը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տարբեր հիվանդների մոտ դրա դրսևորման բազմազանության մասին։ Մոլեկուլագենետիկական ուսումնասիրությունը, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս հետազոտելու հիվանդության հետ կապված գենետիկական փոփոխությունները և պարզելու դրանց տարածվածությունն ու հնարավոր կապը կլինիկական առանձնահատկությունների հետ։ Այս մոտեցումը կարևոր է հիվանդության ժառանգական մեխանիզմների առավել խորքային ընկալման, գենետիկական ախտորոշման կատարելագործման և ռիսկային ընտանիքների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատանքը նաև կարող է նպաստել հիվանդության վաղ հայտնաբերմանը, ժառանգական խորհրդատվության կատարելագործմանը և այն դեպքերի տարբերակմանը, երբ կլինիկական նշանները դեռևս ամբողջությամբ արտահայտված չեն։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն միավորում է բժշկական գենետիկայի տարբեր մեթոդներ՝ հնարավորություն տալով հիվանդությունը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին կլինիկական վիճակ, այլև որպես որոշակի բնակչական և ժառանգական առանձնահատկություններ ունեցող գենետիկական խնդիր։ Հայերի շրջանում նման ուսումնասիրությունները կարևոր դեր ունեն նաև պոպուլյացիոն գենետիկայի տեսանկյունից, քանի որ կարող են լրացուցիչ տվյալներ տրամադրել որոշակի գենետիկական փոփոխությունների տարածվածության, բնակչության գենետիկական կառուցվածքի և ժառանգական հիվանդությունների նկատմամբ նախատրամադրվածության վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր գիտական հիմք է պարբերական հիվանդության կլինիկական պատկերի և գենետիկական պատճառաբանության փոխկապակցվածությունը հասկանալու, ախտորոշման մոտեցումները բարելավելու և հիվանդության ժառանգական բնույթի վերաբերյալ ավելի ամբողջական պատկերացում ձևավորելու համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային ռազմավարության և հարկային համակարգի կառավարման կազմակերպական կառուցվածքի զարգացման ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում հարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացման, հարկային քաղաքականության ռազմավարական նպատակների հստակեցման և պետական եկամուտների կառավարման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման խնդիրներն են։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են հարկային ռազմավարության ձևավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրա կապը պետության տնտեսական և ֆինանսական քաղաքականության հետ, ինչպես նաև հարկային համակարգի գործունեության վրա ազդող տնտեսական, իրավական և կազմակերպական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային վարչարարության կազմակերպմանը, հարկային մարմինների կառուցվածքին, լիազորությունների բաշխմանը, կառավարման գործընթացների արդյունավետությանը և տարբեր մակարդակների միջև փոխգործակցության մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են հարկային պարտավորությունների հաշվարկման և կատարման նկատմամբ վերահսկողության, հարկային կարգապահության բարձրացման, հարկ վճարողների սպասարկման և հարկային ռիսկերի կառավարման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում է ժամանակակից տեղեկատվական և թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը հարկային վարչարարության գործընթացներում, քանի որ թվայնացումը կարող է նպաստել տվյալների մշակման արագության, վերահսկողության արդյունավետության և հարկային ծառայությունների մատչելիության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են նաև հարկային համակարգի կառավարման կազմակերպական կառուցվածքի կատարելագործման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով գործառույթների օպտիմալ բաշխումը, կառավարման ճկունությունը, մասնագիտական կարողությունների զարգացումը և հաշվետվողականության ու թափանցիկության ամրապնդումը։ Աշխատությունը անդրադառնում է հարկային քաղաքականության և տնտեսավարող սուբյեկտների վարքագծի փոխկապակցվածությանը՝ կարևորելով այնպիսի հարկային միջավայրի ձևավորումը, որը միաժամանակ ապահովում է պետական բյուջեի եկամուտների կայունությունը և չի խաթարում տնտեսական ակտիվության ու ներդրումների խթանները։ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա կատարված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել գործող համակարգի ուժեղ և թույլ կողմերը, գնահատել առկա կազմակերպական մեխանիզմների արդյունավետությունը և ձևակերպել դրանց զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հարկային ռազմավարության կատարելագործման, հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման և հարկային համակարգի կառավարման ավելի ժամանակակից ու արդյունավետ կազմակերպական մոդելների ներդրման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, հարկային և ֆինանսական ոլորտների մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, հարկային խորհրդատուներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և տնտեսագիտական ու կառավարչական ուղղությունների ուսանողներին։

History

Աշխատությունը ներկայացնում է Բյուզանդական կայսրության պատմության համապարփակ ներածություն 602–1453 թվականների ժամանակաշրջանի շրջանակներում՝ ընդգծելով նրա քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և մշակութային զարգացման հիմնական փուլերը։ Վերլուծվում են կայսրության ձևափոխման գործընթացները վաղ միջնադարից մինչև Կոստանդնուպոլսի անկումը, ներքին վարչական համակարգի էվոլյուցիան, ինչպես նաև արտաքին քաղաքական մարտահրավերները՝ արաբական, սելջուկյան և օսմանյան ընդլայնումների համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բյուզանդական պետական գաղափարախոսությանը, ուղղափառ քրիստոնեության դերին հասարակական կյանքում, ինչպես նաև իրավական և մշակութային ժառանգության պահպանման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է բյուզանդական արվեստի, ճարտարապետության և կրթական համակարգի զարգացումը՝ ընդգծելով դրա ազդեցությունը միջնադարյան Եվրոպայի և արևելյան քաղաքակրթությունների վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է պատմական վերլուծություն, որը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Բյուզանդիայի երկարատև գոյատևման և անկման հիմնական պատճառները։