Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Հայաստանի ազգային գրադարանի 1991թ. աշխատանքների հաշվետվություն
Հայաստանի ազգային գրադարանի 1991 թվականի աշխատանքների հաշվետվությունը ներկայացնում է գրադարանի գործունեության հիմնական արդյունքներն ու ուղղությունները խորհրդային համակարգի փլուզումից անմիջապես հետո ձևավորվող անկախ Հայաստանի պայմաններում, երբ մշակութային և տեղեկատվական կառույցները բախվում էին կազմակերպչական և ֆինանսական լուրջ փոփոխությունների։ Հաշվետվության մեջ հիմնական ուշադրությունը դարձվում է գրադարանի որպես ազգային մատենագիտական կենտրոնի գործառույթի պահպանմանը՝ ապահովելով տպագիր ժառանգության հավաքագրումը, պահպանումը և հանրությանը մատչելի դարձնելը։ Այդ տարում շարունակվել է պարտադիր օրինակների ընդունման համակարգը, որի միջոցով գրադարանը ստացել է Հայաստանի տարածքում հրատարակվող գրքերի, պարբերականների և այլ տպագիր նյութերի հիմնական հոսքը՝ ապահովելով ազգային մատենագիտության շարունակականությունը։ Կարևոր ուղղություն էր նաև ֆոնդերի համալրումը և դասակարգումը, քանի որ նոր քաղաքական և տնտեսական պայմաններում զգալի փոփոխություններ էին տեղի ունենում հրատարակչական շուկայում, և անհրաժեշտ էր ապահովել հավաքածուների ամբողջականությունն ու համակարգվածությունը։ Հաշվետվությունում առանձնացվում է նաև մատենագիտական աշխատանքի զարգացումը՝ ազգային մատենագիտական ցուցակների կազմումը, տեղեկատու-բիբլիոգրաֆիական ծառայությունների կազմակերպումը և ընթերցողների սպասարկման կատարելագործումը։ Գրադարանի ընթերցասրահներում շարունակվել է օգտվողների սպասարկումը, գիտական և ուսումնական պահանջների բավարարումը, ինչպես նաև տեղեկատու բաժինների գործունեությունը, որոնք կարևոր դեր են խաղացել գիտական աշխատողների և ուսանողների համար տեղեկատվության հասանելիության ապահովման գործում։ 1991 թվականին արդեն սկսում էին ձևավորվել նոր մոտեցումներ՝ կապված գրադարանային աշխատանքի արդիականացման և տեխնիկական վերազինման հետ, սակայն դրանք դեռ գտնվում էին սկզբնական փուլում՝ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում։ Միաժամանակ գրադարանը փորձել է պահպանել իր միջազգային կապերը և համագործակցությունը այլ գրադարանների հետ՝ տեղեկատվական փոխանակման և մասնագիտական փորձի շարունակականության համար։ Ընդհանուր առմամբ, 1991 թվականի հաշվետվությունը արտացոլում է անցումային ժամանակաշրջանի գրադարանային համակարգի վիճակը՝ ավանդական ֆունկցիաների պահպանման և նոր տեղեկատվական ու կազմակերպչական պահանջներին հարմարվելու միջև։
Updated: 2026-09-22
Biology
Կաթնաթթվային բակտերիաների տարբեր համակեցությունների հակամանրէային ակտիվությունը
Այս միկրոբիոլոգիական և կենսատեխնոլոգիական հետազոտությունը նվիրված է կաթնաթթվային բակտերիաների տարբեր համակեցությունների հակամանրէային ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ սննդային և բժշկակենսաբանական կիրառությունների համատեքստում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են կաթնաթթվային բակտերիաների հիմնական տեսակները, դրանց կենսաքիմիական հատկությունները և նյութափոխանակային առանձնահատկությունները, որոնք պայմանավորում են հակամանրէային ազդեցությունը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է բակտերիալ համակեցությունների (կոնսորցիումների) փոխազդեցությունները և դրանց կողմից արտադրվող կենսաակտիվ նյութերը՝ օրգանական թթուներ, բակտերիոցիններ, ջրածնի պերօքսիդ և այլ հակամանրէային միացություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պաթոգեն միկրոօրգանիզմների նկատմամբ արգելակող ազդեցության մեխանիզմներին, ինչպես նաև տարբեր միջավայրային պայմանների ազդեցությանը այդ ակտիվության վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև կաթնաթթվային բակտերիաների կիրառման հնարավորությունները սննդարդյունաբերության, պրոբիոտիկ պատրաստուկների մշակման և կենսապահպանման տեխնոլոգիաների ոլորտներում։ Հետազոտությունը կարևոր է միկրոբիոլոգիայի, կենսատեխնոլոգիայի, սննդագիտության և բժշկակենսաբանության ոլորտների համար՝ նպաստելով անվտանգ և բնական հակամանրէային միջոցների զարգացմանը։
Updated: 2026-09-14
History
Ագաթանգեղոսի Պատմութիւն
Ագաթանգեղոսի այս նշանավոր պատմագրական երկը հայ դասական մատենագրության կարևորագույն հուշարձաններից է, որը ներկայացնում է Հայաստանում քրիստոնեության տարածման, պետական կրոն հռչակվելու և հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի վերափոխման ավանդական պատմությունը։ Երկի հիմնական առանցքը Տրդատ Գ Մեծ թագավորի և Գրիգոր Լուսավորչի գործունեությունն է, որոնց անունների հետ է կապվում 4-րդ դարի սկզբին Հայաստանում քրիստոնեության պետականորեն ընդունումը։ Պատմությունը սկսվում է հայոց Խոսրով թագավորի և Սասանյան արքա Արտաշիրի միջև հակամարտության նկարագրությամբ, անդրադառնում է Անակ Պարթևի կողմից Խոսրովի սպանությանը, ապա ներկայացնում Գրիգոր Լուսավորչի կյանքի ուղին, քրիստոնեական հավատքին նվիրվածությունը և կրոնական համոզմունքների համար կրած հալածանքները։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում Գրիգորի բանտարկության և Խոր Վիրապում անցկացրած տարիների մասին պատմությունները, ինչպես նաև Հռիփսիմյանց կույսերի՝ Հայաստան գալու, նրանց նահատակության և Տրդատ թագավորի կերպարանափոխության դրվագները։ Երկի առանցքային հատվածներից է Գրիգոր Լուսավորչի ազատ արձակումը, նրա կողմից թագավորի ապաքինումը և հայոց երկրի դարձը քրիստոնեության։ Հեղինակը մանրամասնորեն ներկայացնում է նոր հավատի տարածման գործընթացը, հեթանոսական պաշտամունքների վերացումը, եկեղեցական կյանքի կազմակերպումը և քրիստոնեական վարդապետության հաստատումը Հայաստանում։ Պատմական շարադրանքը միավորում է տարեգրական տեղեկությունները, կրոնական ավանդությունները, վարքագրական պատմությունները և հրաշապատում դրվագները՝ ստեղծելով հայ ժողովրդի քրիստոնեական ինքնության ձևավորման մասին համապարփակ պատկերացում։ Երկը կարևոր տեղեկություններ է պարունակում նաև հին Հայաստանի քաղաքական ու հասարակական կյանքի, արքունական միջավայրի, կրոնական պատկերացումների և նախաքրիստոնեական հավատալիքների վերաբերյալ։ Միաժամանակ այն պետք է դիտարկել որպես միջնադարյան պատմագրական և կրոնական գրականության ստեղծագործություն, որի հաղորդած տեղեկությունները համադրվում են այլ պատմական աղբյուրների և ժամանակակից գիտական ուսումնասիրությունների հետ։ Հեղինակի ինքնության և երկի ստեղծման ժամանակի վերաբերյալ գիտական քննարկումները շարունակվում են, իսկ մեզ հասած հայերեն խմբագրությունը սովորաբար թվագրվում է 5-րդ դարի երկրորդ կեսով։ Աշխատությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ պատմագրության, եկեղեցական ավանդության և Գրիգոր Լուսավորչի պաշտամունքի ձևավորման վրա։ Այն նաև արժեքավոր աղբյուր է հայ քրիստոնեական մշակույթի, վաղ միջնադարյան գրականության և ազգային պատմական հիշողության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, հայ հին գրականությամբ, Հայ Առաքելական Եկեղեցու պատմությամբ, կրոնագիտությամբ և միջնադարյան պատմագրությամբ զբաղվող ընթերցողներին, ուսանողներին ու հետազոտողներին։
Updated: 2026-10-23
Biology
Видовой состав потенциально патогенных грибов - возбудителей микозов лор-органов
Այս աշխատությունը վերաբերում է ԼՕՌ (ականջ-քիթ-կոկորդ) օրգանների միկոզների հարուցիչ հանդիսացող պոտենցիալ պաթոգեն սնկերի տեսակային կազմի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով կլինիկական միկրոբիոլոգիայի, միկոլոգիայի և օտորինոլարինգոլոգիայի փոխկապակցված խնդիրները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել և համակարգել այն սնկային միկրոօրգանիզմների տեսակները, որոնք կարող են առաջացնել արտաքին և ներքին ԼՕՌ օրգանների ինֆեկցիոն-բորբոքային հիվանդություններ, ինչպես նաև գնահատել դրանց տարածվածությունը և պաթոգենության մակարդակը տարբեր կլինիկական պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են հիմնական պաթոգեն և օպորտունիստական սնկերի խմբերը՝ Candida, Aspergillus, Penicillium և այլ ցեղեր, դրանց մորֆոլոգիական, կենսաքիմիական և մշակութաբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հայտնաբերման լաբորատոր մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինֆեկցիայի զարգացմանը նպաստող գործոններին՝ իմունային համակարգի թուլացում, հակաբիոտիկների երկարատև օգտագործում, քրոնիկական հիվանդություններ և շրջակա միջավայրի ազդեցություններ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ախտորոշման ժամանակակից մեթոդները՝ միկոսկոպիա, կուլտիվացիա, սերոլոգիական և մոլեկուլային տեխնոլոգիաներ, որոնք ապահովում են հարուցիչների ճշգրիտ նույնականացում։ Միաժամանակ վերլուծվում են բուժման մոտեցումները՝ հակասնկային դեղամիջոցների կիրառություն և ռեզիստենտության զարգացման խնդիրները։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի կլինիկական միկրոբիոլոգիայի և ԼՕՌ բժշկության համար՝ նպաստելով սնկային ինֆեկցիաների վաղ ախտորոշման և արդյունավետ բուժման ռազմավարությունների կատարելագործմանը։
Updated: 2026-09-10
Other Subjects
Կենսագործունեության անվտանգություն բաժին
Կենսագործունեության անվտանգության բաժինը գիտական և կիրառական ոլորտ է, որը ուսումնասիրում է մարդու կյանքի, առողջության և շրջակա միջավայրի վրա ազդող վտանգավոր գործոնները և դրանց կանխարգելման միջոցները։ Դրա հիմնական նպատակն է ապահովել անվտանգ պայմաններ մարդու գործունեության բոլոր ոլորտներում՝ կենցաղում, աշխատանքում և արտակարգ իրավիճակներում։ Այս բաժինը ներառում է ֆիզիկական, քիմիական, կենսաբանական և հոգեբանական վտանգների ուսումնասիրություն, ինչպես նաև դրանցից պաշտպանվելու մեթոդների մշակում։ Օրինակ՝ ֆիզիկական վտանգներից են բարձր աղմուկը, ճառագայթումը և մեխանիկական վնասվածքները, քիմիական վտանգներից՝ թունավոր գազերը և նյութերը, կենսաբանական վտանգներից՝ վարակիչ հիվանդությունները, իսկ հոգեբանական վտանգներից՝ սթրեսը և հոգեկան ծանրաբեռնվածությունը։ Կենսագործունեության անվտանգության բաժինը կարևորում է նաև առաջին օգնության գիտելիքները, հրդեհային անվտանգության կանոնները և տարհանման գործողությունները։ Ժամանակակից պայմաններում այն մեծապես կապված է էկոլոգիական անվտանգության հետ, քանի որ շրջակա միջավայրի աղտոտումը նույնպես ազդում է մարդու առողջության վրա։ Այս ոլորտը կիրառվում է կրթական հաստատություններում, արտադրական ձեռնարկություններում և պետական կառավարման համակարգում՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել ռիսկերը և կանխել վթարները։ Այսպիսով, կենսագործունեության անվտանգության բաժինը համարվում է մարդու անվտանգության և առողջ կյանքի ապահովման կարևոր հիմքերից մեկը։
Updated: 2026-10-23
Law
ՀԱՆՑԱԳՈՐԾՈՒԹՅԱՆ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ
Հանցագործությունը քրեական իրավունքում հասարակության համար վտանգավոր, օրենքով արգելված և մեղավորությամբ կատարված արարք է, որի համար օրենքը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն և պատիժ։ Այն համարվում է իրավախախտման ամենածանր ձևերից մեկը, քանի որ ուղղակիորեն վնասում է հասարակական կարգին, մարդու իրավունքներին, պետության և անհատների շահերին։ Հանցագործության հիմնական հատկանիշներն են՝ հասարակական վտանգավորությունը, հակաիրավականությունը, մեղավորությունը և պատժելիությունը։ Առանց այս հատկանիշների արարքը չի կարող համարվել հանցագործություն։ Հանցագործությունները դասակարգվում են ըստ տարբեր չափանիշների։ Ըստ ծանրության՝ դրանք բաժանվում են ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների։ Ըստ մեղքի ձևի՝ լինում են դիտավորյալ և անզգուշությամբ կատարված հանցագործություններ։ Դիտավորյալ հանցագործության դեպքում անձը գիտակցաբար կատարում է օրենքով արգելված արարք, իսկ անզգուշության դեպքում վնասը առաջանում է անփութության կամ անհրաժեշտ զգուշության բացակայության հետևանքով։ Ըստ օբյեկտի՝ հանցագործությունները կարող են ուղղված լինել կյանքի և առողջության դեմ, սեփականության դեմ, հասարակական անվտանգության դեմ, պետական իշխանության դեմ և այլ ոլորտների դեմ։ Յուրաքանչյուր խումբ ունի իր առանձնահատկությունները և իրավական կարգավորման մեխանիզմները։ Հանցագործության ուսումնասիրությունը կարևոր է քրեական իրավունքում, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալ իրավախախտումների բնույթը, կանխարգելման միջոցները և արդար պատժի կիրառման սկզբունքները։ Այսպիսով, հանցագործությունը հանդիսանում է քրեական իրավունքի հիմնական ինստիտուտ, որը ապահովում է հասարակական կարգի պաշտպանությունը և իրավական անվտանգության պահպանումը։
Updated: 2026-10-23