Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Economics

    ՉՀ ձեռնարկատիրություն

    ՉՀ ձեռնարկատիրությունը (ոչ ֆորմալ կամ ոչ պետական ձեռնարկատիրություն) վերաբերում է տնտեսական գործունեության այն ձևերին, որոնք իրականացվում են առանց պետական գրանցման կամ ամբողջական իրավական կարգավիճակի։ Այն կարող է ընդգրկել փոքրածավալ առևտուր, ծառայությունների մատուցում, արտադրական փոքր գործունեություն և անհատական աշխատանքներ, որոնք հաճախ չեն անցնում հարկային կամ իրավական լիարժեք վերահսկողության տակ։ Այս երևույթը սովորաբար առաջանում է տնտեսական դժվարությունների, գործազրկության, վարչական բարդությունների կամ հարկային բարձր բեռի պատճառով։ ՉՀ ձեռնարկատիրության հիմնական առանձնահատկություններից է արագ կազմակերպվելու հնարավորությունը, ցածր ծախսերը և ճկունությունը, սակայն միևնույն ժամանակ այն կապված է մի շարք ռիսկերի հետ, ինչպիսիք են իրավական անպաշտպանվածությունը, եկամուտների անկայունությունը և պետական վերահսկողության բացակայությունը։ Այս ոլորտում աշխատող անձինք հաճախ չունեն սոցիալական ապահովագրություն, կենսաթոշակային երաշխիքներ և աշխատանքային իրավունքների լիարժեք պաշտպանություն։ Պետությունների համար նման գործունեությունը խնդիր է ստեղծում հարկային եկամուտների նվազման և տնտեսության ստվերային հատվածի ընդլայնման տեսանկյունից։ Սակայն որոշ դեպքերում ՉՀ ձեռնարկատիրությունը նաև դրական դեր կարող է ունենալ՝ ապահովելով զբաղվածություն և եկամուտների աղբյուր բնակչության համար, հատկապես զարգացման ցածր մակարդակ ունեցող շրջաններում։ Ժամանակակից տնտեսական քաղաքականության կարևոր նպատակներից է նման գործունեության աստիճանական օրինականացումը, փոքր և միջին բիզնեսի զարգացման խթանումը և հարկային համակարգի պարզեցումը։ Այսպիսով, ՉՀ ձեռնարկատիրությունը բարդ սոցիալ-տնտեսական երևույթ է, որը միաժամանակ ունի թե՛ դրական, թե՛ բացասական կողմեր և պահանջում է պետական արդյունավետ կարգավորում ու աջակցություն։

    Updated: 2026-10-23
    ՉՀ ձեռնարկատիրություն
    Online

    Economics

    Ազգային նորարարական համակարգի ներդրման հիմնախնդիրները (ՀՀ այլընտրանքային էներգետիկայի օրինակով)

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ազգային նորարարական համակարգի ձևավորման և ներդրման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ այլընտրանքային էներգետիկայի ոլորտի օրինակով։ Քննության են առնվում ազգային նորարարական համակարգի էությունը, կառուցվածքը, հիմնական մասնակիցները և դրանց փոխգործակցության մեխանիզմները՝ գիտական հետազոտությունների արդյունքները տնտեսության իրական հատվածում կիրառելու տեսանկյունից։ Վերլուծվում են պետության, գիտահետազոտական և կրթական հաստատությունների, մասնավոր ձեռնարկությունների, ներդրումային կառույցների ու նորարարական կազմակերպությունների դերերը տեխնոլոգիական զարգացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այլընտրանքային էներգետիկայի ոլորտում նոր տեխնոլոգիաների ստեղծման, փոխանցման և ներդրման տնտեսական ու կազմակերպական նախադրյալներին։ Դիտարկվում են նորարարական ծրագրերի ֆինանսավորման, ներդրումների ներգրավման, գիտական արդյունքների առևտրայնացման, մտավոր սեփականության պաշտպանության և մասնագիտական ներուժի զարգացման հետ կապված խնդիրները։ Քննարկվում են պետական նորարարական քաղաքականության գործիքները և այն ինստիտուցիոնալ պայմանները, որոնք կարող են նպաստել վերականգնվող ու այլընտրանքային էներգետիկ տեխնոլոգիաների զարգացմանը և տարածմանը։ Կարևորվում է գիտության, արտադրության և շուկայի միջև արդյունավետ կապերի ձևավորումը, ինչպես նաև նորարարական ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Անդրադարձ է կատարվում էներգետիկ ոլորտում տեխնոլոգիական նորարարությունների նշանակությանը էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, տնտեսական մրցունակության և երկարաժամկետ զարգացման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ազգային նորարարական համակարգի կայացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնները և դիտարկելու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել նորարարական տնտեսագիտության, էներգետիկ քաղաքականության, պետական կառավարման, ներդրումային գործունեության և այլընտրանքային էներգետիկայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-02
    Ազգային նորարարական համակարգի ներդրման հիմնախնդիրները (ՀՀ այլընտրանքային էներգետիկայի օրինակով)
    Online

    Informatics

    Պատկերների օպերատիվ մշակման և օբյեկտների ճանաչման համակարգերի հետազոտում ու նախագծում

    Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է պատկերների օպերատիվ մշակման և օբյեկտների ճանաչման համակարգերի հետազոտմանը և նախագծմանը՝ ընդգծելով ժամանակակից համակարգչային տեսողության (computer vision) մեթոդների կիրառական հնարավորությունները։ Դիտարկվում են պատկերների մշակման հիմնական փուլերը՝ նախնական նախամշակում (noise reduction, normalization), հատկանիշների (features) արտազատում և դրանց հիման վրա դասակարգման կամ ճանաչման ալգորիթմների կիրառում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օբյեկտների ավտոմատ ճանաչման մոդելներին, ներառյալ դասական մեթոդները՝ եզրերի հայտնաբերում, հիստոգրամային վերլուծություն, ինչպես նաև ժամանակակից խորը ուսուցման (deep learning) մոտեցումները՝ կոնվոլյուցիոն նեյրոնային ցանցերի (CNN) կիրառմամբ։ Աշխատանքում քննարկվում են իրական ժամանակում աշխատող համակարգերի նախագծման խնդիրները՝ կապված հաշվարկային ռեսուրսների սահմանափակության, արագության պահանջների և ճշգրտության օպտիմալ հավասարակշռության հետ։ Վերլուծվում են նաև տվյալների հավաքագրման և նշագրման (annotation) գործընթացները, որոնք կարևոր դեր ունեն մոդելների ուսուցման որակի ապահովման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կիրառական ոլորտներին՝ անվտանգության համակարգեր, բժշկական պատկերների վերլուծություն, արդյունաբերական ավտոմատացում և ինքնավար սարքեր։ Ընդգծվում է, որ պատկերների օպերատիվ մշակման և օբյեկտների ճանաչման համակարգերի զարգացումը հանդիսանում է արհեստական բանականության և թվային տեխնոլոգիաների կարևոր ուղղություն, որը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել ավտոմատացման մակարդակը և բարելավել որոշումների ընդունման արդյունավետությունը տարբեր ոլորտներում։

    Updated: 2026-09-20
    Պատկերների օպերատիվ մշակման և օբյեկտների ճանաչման համակարգերի հետազոտում ու նախագծում
    Online

    Sociology

    Социальные аспекты старения в армянском обществе

    Այս սոցիոլոգիական ուսումնասիրությունը նվիրված է ծերացման սոցիալական ասպեկտներին Հայաստանի հասարակության մեջ՝ ընդգրկելով ժողովրդագրական փոփոխությունները, տարեցների սոցիալական վիճակը և հասարակական աջակցության համակարգերի արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ծերացման գործընթացի վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ բնակչության կյանքի տևողության աճը, միգրացիոն գործընթացները, ընտանիքի կառուցվածքի փոփոխությունները և սոցիալ-տնտեսական պայմանները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է տարեց մարդկանց սոցիալական ինտեգրման, առողջապահական և սոցիալական ծառայությունների հասանելիության, կենսաթոշակային ապահովության և միայնության խնդիրները՝ որպես ժամանակակից հասարակական մարտահրավերներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջսերնդային հարաբերություններին, ընտանեկան աջակցության նվազմանը և համայնքային սոցիալական քաղաքականության դերին տարեցների կյանքի որակի բարելավման գործում։ Աշխատությունը համադրում է սոցիոլոգիական տեսություններ, վիճակագրական տվյալների վերլուծություն և սոցիալական քաղաքականության գնահատում՝ առաջարկելով ծերացման խնդիրների լուծման հնարավոր մոտեցումներ։ Այն օգտակար է սոցիոլոգների, սոցիալական աշխատողների, հանրային քաղաքականության մասնագետների և ժողովրդագրության հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-08-27
    Социальные аспекты старения в армянском обществе
    Online

    Literature

    Հռոմեական գրականության պատմություն

    Գիրքը ներկայացնում է հին հռոմեական գրականության ձևավորման, զարգացման և պատմական ընթացքի ամբողջական ուսումնասիրությունը՝ անդրադառնալով հռոմեական գեղարվեստական մտածողության առաջացմանը, նրա գաղափարական ու գեղագիտական հիմքերին, գրական ժանրերի ձևավորմանն ու աստիճանական կատարելագործմանը, ինչպես նաև հռոմեական գրականության նշանակությանը համաշխարհային մշակույթի պատմության մեջ։ Աշխատության կենտրոնում հռոմեական գրականությունն է՝ որպես անտիկ քաղաքակրթության կարևորագույն մտավոր և մշակութային ձեռքբերումներից մեկը, որն իր զարգացման ընթացքում արտացոլել է Հռոմի հասարակական, քաղաքական, կրոնական և փիլիսոփայական կյանքի փոփոխությունները։ Ներկայացվում են գրականության սկզբնավորման նախադրյալները, բանավոր ստեղծագործության ավանդույթները, ժողովրդական երգերի, ծիսական արտահայտությունների, առասպելական պատկերացումների և թատերական տարրերի ազդեցությունը գրավոր գրականության առաջացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հունական մշակույթի և գրականության ազդեցությանը հռոմեական գեղարվեստական ավանդույթի ձևավորման վրա, քանի որ հունական գրական ժառանգության յուրացումն ու վերամշակումը կարևոր դեր են ունեցել հռոմեական ինքնատիպ գրական դպրոցի ստեղծման գործում։ Քննության են առնվում հռոմեական գրականության հիմնական պատմական փուլերը՝ վաղ շրջանից մինչև հանրապետության և կայսրության ժամանակաշրջանները՝ բացահայտելով յուրաքանչյուր փուլի հասարակական միջավայրը, գաղափարական առանձնահատկությունները և գեղարվեստական ուղղվածությունը։ Գրական ժանրերի ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են էպիկական պոեզիայի, քնարերգության, դրամատուրգիայի, կատակերգության, ողբերգության, պատմագրության, ճարտասանության, փիլիսոփայական արձակի, երգիծանքի և գեղարվեստական արձակի զարգացման հիմնական առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հռոմեական գրականության նշանավոր ներկայացուցիչների ստեղծագործական ժառանգությանը, նրանց աշխարհայացքին, գրական մեթոդներին, լեզվական ու ոճական առանձնահատկություններին և գեղարվեստական մտածողության ինքնատիպությանը։ Անդրադառնալով հռոմեական էպիկական ավանդույթին՝ բացահայտվում է ազգային պատմության, առասպելաբանության, հերոսական իդեալների և պետական գաղափարախոսության փոխկապակցվածությունը, իսկ քնարերգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու անհատական ապրումների, սիրո, բնության, ժամանակի անցողիկության, մարդկային կյանքի և բարոյական արժեքների արտահայտման ձևերը։ Առանձնակի նշանակություն ունի հռոմեական թատերական մշակույթի քննությունը, որի միջոցով ներկայացվում են բեմական արվեստի, կատակերգական և ողբերգական ստեղծագործության զարգացման ընթացքը, հասարակական հարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլումը և հունական թատերական ժառանգության վերաիմաստավորումը։ Պատմագրության և ճարտասանության դիտարկումը բացահայտում է հռոմեական մտավոր կյանքի մեկ այլ կարևոր կողմը՝ պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման, քաղաքական գաղափարների ձևակերպման, պետականության, քաղաքացիական պարտքի, հայրենասիրության և հասարակական պատասխանատվության հարցերի գեղարվեստական ու հրապարակախոսական արտահայտությունը։ Գրական ստեղծագործությունների վերլուծության միջոցով երևան են գալիս հռոմեական հասարակության արժեքային համակարգը, անհատի և պետության հարաբերությունները, ավանդույթի ու նորարարության հակադրությունը, բարոյականության և իշխանության խնդիրները, ինչպես նաև մարդկային բնավորության, հասարակական անհավասարության և պատմական փոփոխությունների նկատմամբ գրողների վերաբերմունքը։ Աշխատությունը կարևորում է հռոմեական գրականության լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները՝ անդրադառնալով լատիներեն գրական լեզվի մշակմանը, արտահայտչական միջոցների կատարելագործմանը, ոճական բազմազանությանը, գրական ձևերի կայացմանը և հեղինակային անհատականության դրսևորմանը։ Հռոմեական գրականությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես իր ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի արտացոլում, այլև որպես այնպիսի ժառանգություն, որը վճռորոշ ազդեցություն է ունեցել եվրոպական գրականության, փիլիսոփայության, պատմագրության, հռետորական արվեստի և կրթական ավանդույթների հետագա զարգացման վրա։ Բացահայտվում է անտիկ գրականության շարունակական ազդեցությունը Վերածննդի, կլասիցիզմի և հետագա գրական ուղղությունների վրա, ինչպես նաև հռոմեական հեղինակների ստեղծագործությունների նշանակությունը եվրոպական գեղարվեստական մտածողության ձևավորման գործում։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հին աշխարհի պատմությամբ, դասական բանասիրությամբ և համաշխարհային գրականության զարգացման օրինաչափություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու հռոմեական գրականության պատմական ընթացքի, նրա ժանրային հարստության, գաղափարական բովանդակության և գեղարվեստական արժեքների մասին, հասկանալու հռոմեական մշակույթի տեղն ու դերը համաշխարհային քաղաքակրթության մեջ և գնահատելու այն ավանդույթները, որոնց ազդեցությունը շարունակվում է ժամանակակից գրականության ու մշակույթի մեջ։

    Updated: 2026-11-18
    Հռոմեական գրականության պատմություն
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր: Հայաստան: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги: Арменика: Информационный указатель (1981, թիվ 2)

    Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրքեր: Հայաստան: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги: Арменика: Информационный указатель (1981, թիվ 2)