Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում ֆինանսական ծառայությունների կազմակերպման, մատուցման և զարգացման ընթացքում առաջացող տնտեսական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում առևտրային բանկերի կողմից ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց առաջարկվող ծառայությունների կառուցվածքն է, դրանց հասանելիությունը, որակը, արդյունավետությունը և հաճախորդների պահանջներին համապատասխանության աստիճանը։ Քննվում են ավանդային, վարկային, վճարահաշվարկային, փոխանցումների, քարտային և այլ բանկային ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց դերը բանկերի եկամտաբերության, հաճախորդների ներգրավման և ֆինանսական միջնորդության զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բանկային մրցակցության ազդեցությանը ծառայությունների տեսականու ընդլայնման, սպասարկման պայմանների բարելավման և նոր ֆինանսական լուծումների ներդրման վրա։ Ուսումնասիրվում են ծառայությունների արժեքի ձևավորման, տոկոսադրույքների և միջնորդավճարների, սպասարկման արագության, մասնաճյուղային ցանցի և հեռավար սպասարկման հնարավորությունների նշանակությունը հաճախորդների վարքագծի ու բանկի մրցակցային դիրքի համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում թվային բանկային տեխնոլոգիաների զարգացումը՝ ինտերնետային և շարժական բանկային ծառայությունների, անկանխիկ վճարումների և սպասարկման ավտոմատացման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև բանկային ծառայությունների մատուցման ընթացքում առաջացող վարկային, գործառնական և տեղեկատվական ռիսկերը, հաճախորդների տվյալների պաշտպանության ու գործարքների անվտանգության ապահովման ընդհանուր խնդիրները։ Առանձին նշանակություն ունի սպառողների իրավունքների պաշտպանությունը, պայմանների թափանցիկությունը և ֆինանսական ծառայությունների վերաբերյալ հասկանալի տեղեկատվության տրամադրումը։ Բանկային ծառայությունների արդյունավետության գնահատման ժամանակ կարող են հաշվի առնվել դրանց շահութաբերությունը, հասանելիությունը, հաճախորդների սպասարկման որակը, տեխնոլոգիական զարգացվածությունը և շուկայական պահանջարկը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բանկային գործի, ֆինանսական կառավարման, ծառայությունների մարքեթինգի և ֆինանսական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել բանկային սպասարկման կատարելագործման, ծառայությունների որակի բարձրացման և ֆինանսական համակարգի մրցունակ զարգացման հնարավոր ուղղությունները։

Աշխատությունը նվիրված է երկրատեղեկատվական համակարգերում տարածական տեղեկատվության կազմակերպման, մշակման, պահպանման և փոխանակման տեխնոլոգիական ու տեղեկատվական հիմքերի կատարելագործմանը՝ Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում դրանց կիրառման առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում աշխարհագրական դիրք ունեցող տվյալների միասնական կառավարման մեխանիզմների ձևավորումն է, որոնք հնարավորություն են տալիս տարբեր աղբյուրներից ստացված քարտեզագրական, գեոդեզիական, բնապահպանական, վարչատարածքային, ենթակառուցվածքային և այլ տեղեկություններ ներառել փոխկապակցված տեղեկատվական միջավայրում։ Քննվում են տարածական տվյալների կառուցվածքի, դասակարգման, թվայնացման, համակարգման և տվյալների բազաներում պահպանման սկզբունքները, ինչպես նաև տարբեր տեղեկատվական համակարգերի միջև տվյալների համատեղելիության ապահովման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մետատվյալներին՝ որպես տարածական տվյալների բովանդակությունը, ծագումը, ժամանակային արդիականությունը, ճշգրտությունը, կոորդինատային համակարգը, հասանելիության պայմանները և այլ կարևոր բնութագրեր նկարագրող տեղեկատվական շերտի։ Մետատվյալների բազաների նախագծումը դիտարկվում է որպես տարածական ռեսուրսների արդյունավետ որոնման, գնահատման, փոխանակման և կրկնակի օգտագործման կարևոր նախապայման։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տվյալների մոդելավորման, բազաների կառուցվածքի նախագծման, դասակարգիչների և միասնական նկարագրական դաշտերի ձևավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել տարբեր կազմակերպությունների կողմից օգտագործելի համակարգված տեղեկատվական միջավայր։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարածական տվյալների ստանդարտացման և փոխգործունակության խնդիրը, քանի որ տարբեր պետական ու մասնագիտական կառույցներում ստեղծվող տեղեկատվության համադրումը պահանջում է ընդհանուր տեխնիկական և կազմակերպական սկզբունքներ։ Հայաստանի պայմաններում նման համակարգերի զարգացումը կարող է դիտարկվել տարածքային կառավարման, քաղաքաշինության, հողային ռեսուրսների հաշվառման, բնապահպանական մոնիթորինգի, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների և այլ ոլորտների տեղեկատվական ապահովման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տվյալների արդիականացման, որակի վերահսկման, հասանելիության և տեղեկատվական անվտանգության խնդիրներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երկրատեղեկատվական տեխնոլոգիաների, տարածական տվյալների ենթակառուցվածքների, տվյալների բազաների նախագծման և թվային քարտեզագրության մոտեցումները՝ ուղղված տարածական տեղեկատվության միասնական, հուսալի և արդյունավետ կառավարման համակարգերի ձևավորմանը։

Աշխատությունը նվիրված է հողային միջավայրում ընթացող կենսաքիմիական գործընթացների ուսումնասիրությանը և ֆերմենտային ակտիվության՝ որպես հողի մշակվածության, կենսաբանական վիճակի ու բերրիության գնահատման ցուցանիշի կիրառման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում հողում առկա ֆերմենտների գործունեությունն է, որոնք մասնակցում են օրգանական նյութերի քայքայմանը, հումուսի ձևավորման գործընթացներին և բույսերի սննդառության համար կարևոր տարրերի կենսաերկրաքիմիական շրջանառությանը։ Քննվում է տարբեր ֆերմենտային համակարգերի ակտիվության կապը հողի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական հատկությունների հետ՝ հնարավորություն տալով գնահատել, թե գյուղատնտեսական օգտագործման և հողի մշակման տարբեր պայմաններն ինչպես են անդրադառնում հողային կենսաբանական գործընթացների ինտենսիվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հողի օրգանական նյութի պարունակության, խոնավության, թթվայնության, սննդատարրերի առկայության և մանրէաբանական ակտիվության ու ֆերմենտների գործունեության փոխկապակցվածությանը։ Հողերի կուլտուրականացումը դիտարկվում է որպես երկարատև ագրոտեխնիկական ազդեցությունների արդյունքում հողի հատկությունների նպատակային փոփոխության գործընթաց, որի ընթացքում կարող են փոխվել ինչպես բերրիության ցուցանիշները, այնպես էլ կենսաբանական ակտիվության մակարդակը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր աստիճանի մշակվածություն ունեցող հողերի ֆերմենտային ցուցանիշները՝ պարզելու դրանց տեղեկատվական արժեքը հողի ընդհանուր վիճակի գնահատման համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում այն գաղափարը, որ կենսաքիմիական ցուցանիշները կարող են լրացնել հողի գնահատման ավանդական ֆիզիկաքիմիական չափորոշիչները՝ ավելի ամբողջական պատկերացում տալով հողային համակարգում ընթացող կենդանի գործընթացների մասին։ Ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հողերի երկարատև գյուղատնտեսական օգտագործման հետևանքների, բերրիության փոփոխությունների և մշակման արդյունավետության գնահատման համար։ Միաժամանակ դիտարկվում է նման կենսաբանական ցուցանիշների կիրառելիությունը հողերի համեմատական բնութագրման և դրանց վիճակի մոնիթորինգի ընթացքում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հողագիտության, ագրոքիմիայի, հողի կենսաքիմիայի և հողային մանրէաբանության մոտեցումները՝ ֆերմենտային ակտիվությունը դիտարկելով որպես հողի մշակվածության ու կենսաբանական բերրիության գնահատման կարևոր ցուցանիշ։

Հրատարակությունը հանձնարարական մատենագիտական բնույթի համառոտ տեղեկատու է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել արհեստական և սինթետիկ նյութերի ստեղծմանը, հատկություններին, արտադրական նշանակությանը և դրանցից ստացվող տարբեր առարկաների վերաբերյալ գրականությանը։ Ներկայացվող նյութերի միջոցով հնարավոր է ընդհանուր պատկերացում կազմել քիմիական արդյունաբերության զարգացման, նոր նյութերի ստեղծման և դրանց առօրյա ու արտադրական կիրառությունների ընդլայնման մասին։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում պոլիմերային նյութերին, պլաստմասսաներին, սինթետիկ մանրաթելերին, կաուչուկներին, խեժերին և այլ արհեստական նյութերին՝ ներկայացնելով դրանց հիմնական հատկությունները և օգտագործման ոլորտները ճանաչողական մակարդակով։ Մատենագիտական ցանկում ընդգրկված գրականությունը կարող է անդրադառնալ այդ նյութերից կենցաղային իրերի, հագուստի և գործվածքների, տեխնիկական բաղադրիչների, շինարարական տարրերի, փաթեթավորման և արդյունաբերական նշանակության տարբեր արտադրատեսակների ստեղծմանն ու կիրառմանը։ Հրատարակության հանձնարարական բնույթը ենթադրում է գրականության նպատակային ընտրություն՝ ընթերցողին համապատասխան թեմայի վերաբերյալ առավել մատչելի և օգտակար աղբյուրների ուղղորդելու նպատակով։ Նման ցանկերը կարևոր դեր են կատարել գիտատեխնիկական գիտելիքների հանրայնացման, ինքնակրթության և մասնագիտական կողմնորոշման գործում՝ հնարավորություն տալով հետաքրքրված ընթերցողին արագ գտնել անհրաժեշտ գրականությունը։ Միաժամանակ հրատարակությունն ունի պատմական նշանակություն, քանի որ արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի պատկերացումները սինթետիկ նյութերի տնտեսական ու տեխնոլոգիական նշանակության մասին և ցույց է տալիս, թե նոր նյութերի տարածումը ինչպես էր ներկայացվում գիտահանրամատչելի ու մատենագիտական գրականության մեջ։ Ընտրված աղբյուրների թեմատիկ կազմը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև քիմիական արդյունաբերության և նյութագիտության վերաբերյալ գրականության տարածման առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է հանձնարարական մատենագիտության և գիտատեխնիկական տեղեկատվության գործառույթները՝ ծառայելով որպես ուղեցույց սինթետիկ նյութերի հատկությունների, կիրառությունների և դրանցից պատրաստվող արտադրատեսակների վերաբերյալ գրականության որոնման ու ուսումնասիրման համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան իրավական և եկեղեցական մշակույթի կարևոր բաղադրիչներից մեկի ձևավորման ու պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ քրիստոնեության պետական ընդունումից հետո ստեղծված հասարակական, հոգևոր և իրավական հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն նորմերն ու կանոններն են, որոնց միջոցով կարգավորվել են եկեղեցու ներքին կառուցվածքը, հոգևորականության գործունեությունը, հավատացյալների վարքագիծը, ծիսական կյանքը, ամուսնաընտանեկան հարաբերությունների որոշ ոլորտներ, բարոյական պարտականությունները և եկեղեցական կարգապահությանը վերաբերող հարցերը։ Քննվում են վաղ քրիստոնեական կանոնների ընդունման, տեղայնացման և հայկական եկեղեցական միջավայրում կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տեղական իրավաստեղծ գործունեության աստիճանական զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում եկեղեցական ժողովների որոշումներին, հայրապետական կանոններին և հեղինակավոր հոգևորականների ու իրավական մտածողների գործունեությանը՝ որպես կանոնական համակարգի ձևավորման կարևոր աղբյուրների։ Ուսումնասիրվում է նաև օտարալեզու քրիստոնեական կանոնական նյութերի թարգմանության և դրանց հայկական իրավական մշակույթում յուրացման նշանակությունը։ Պատմատեսական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն առանձին իրավական նորմերի բովանդակությունը, այլև դրանց հիմքում ընկած սկզբունքները, իրավական մտածողության առանձնահատկությունները և հասարակական նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում աշխարհիկ ու եկեղեցական իրավակարգավորման փոխհարաբերության խնդիրը՝ հատկապես այն ժամանակաշրջաններում, երբ քաղաքական պայմանների փոփոխության հետևանքով եկեղեցական կառույցները կարևոր դեր էին ստանձնում հասարակական հարաբերությունների կարգավորման և համայնքային կյանքի կազմակերպման գործում։ Դիտարկվում են նաև կանոնական նորմերի համակարգման գործընթացները, իրավական ժողովածուների ստեղծման նախադրյալները և դրանց ազդեցությունը հետագա հայկական իրավական ավանդույթի վրա։ Ժամանակագրական լայն ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու վաղ միջնադարից մինչև զարգացած միջնադար տեղի ունեցած գաղափարական և ինստիտուցիոնալ փոփոխություններին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է իրավունքի պատմության, եկեղեցու պատմության, աղբյուրագիտության և իրավական տեսության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայկական միջնադարյան իրավական մշակույթի ձևավորման ու շարունակականության կարևոր ուղղություններից մեկը։

Հրատարակությունը կրոնական, եկեղեցագիտական և հոգևոր-մշակութային բնույթի աշխատություն է, որը ներկայացնում է քրիստոնեական եկեղեցու էությունը, նշանակությունը և նրա տեղը հայ ժողովրդի հոգևոր ու հասարակական կյանքում։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում եկեղեցու՝ որպես հավատքի, պաշտամունքի, համայնքային կյանքի և մշակութային ժառանգության պահպանման հաստատության ընկալմանը։ Քննարկվում են քրիստոնեական վարդապետության հիմնական գաղափարները, եկեղեցական կյանքի կազմակերպման սկզբունքները, հոգևորականության դերը և հավատացյալների մասնակցությունը կրոնական համայնքի կյանքին։ Առանձնահատուկ տեղ կարող է հատկացվել Հայ Առաքելական եկեղեցու պատմական զարգացմանը, նրա ծիսական ավանդույթներին, տոներին, խորհուրդներին և աստվածապաշտական սովորույթներին։ Եկեղեցին դիտարկվում է նաև որպես ազգային մշակույթի կարևոր կենտրոն, որի գործունեության հետ դարեր շարունակ կապված են եղել կրթությունը, գրավոր մշակույթը, ձեռագրերի ստեղծումն ու պահպանումը, պատմագրությունը, երաժշտությունը, ճարտարապետությունը և արվեստի տարբեր ճյուղերը։ Աշխատության մեջ կարող են բացատրվել եկեղեցական կառույցի և աստիճանակարգության առանձնահատկությունները, հոգևոր պաշտոնների նշանակությունը, եկեղեցական արարողությունների խորհուրդը և պաշտամունքային տարածքի հիմնական տարրերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քրիստոնեական բարոյականության ներկայացումը՝ մարդասիրության, ողորմածության, փոխադարձ օգնության, պատասխանատվության և հոգևոր ինքնակատարելագործման գաղափարների համատեքստում։ Միաժամանակ նյութը կարող է անդրադառնալ եկեղեցու և հայ հասարակության պատմական փոխհարաբերություններին՝ ընդգծելով հոգևոր հաստատությունների մասնակցությունը ազգային ինքնության, լեզվի և մշակութային հիշողության պահպանմանը։ Հին ուղղագրությամբ շարադրանքը կամ համապատասխան լեզվական ձևերը հրատարակությանը կարող են հաղորդել նաև լեզվապատմական արժեք՝ այն հետաքրքիր դարձնելով ոչ միայն կրոնական գրականության, այլև հայ գրավոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը կարող է ծառայել որպես ճանաչողական և հոգևոր տեղեկատու՝ ընթերցողին ծանոթացնելով եկեղեցական կյանքի հիմնական հասկացություններին, հայկական քրիստոնեական ավանդույթին և եկեղեցու պատմամշակութային նշանակությանը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի խոշոր քաղաքային համայնքներում ֆինանսական կառավարման համակարգի արդյունավետության գնահատմանը, տեղական ֆինանսների ձևավորման և օգտագործման առանձնահատկությունների բացահայտմանը, ինչպես նաև կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում համայնքային բյուջեների եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքն է, սեփական եկամուտների ձևավորման հնարավորությունները, պետական բյուջեից ստացվող միջոցների նշանակությունը և ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման արդյունավետությունը։ Քննվում են բյուջետային պլանավորման, կանխատեսման, ծրագրային ֆինանսավորման, ծախսերի առաջնահերթությունների սահմանման և համայնքային ծառայությունների ֆինանսական ապահովման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խոշոր քաղաքներին բնորոշ կառավարչական առանձնահատկություններին, քանի որ բնակչության մեծ թիվը, ենթակառուցվածքների ծավալը և հանրային ծառայությունների բազմազանությունը պահանջում են ֆինանսական ռեսուրսների առավել համակարգված կառավարում։ Ուսումնասիրվում են տեղական հարկերի, տուրքերի, համայնքային գույքի օգտագործման և այլ եկամտային աղբյուրների դերը համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության ապահովման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համայնքային ծախսերի արդյունավետության գնահատումը՝ քաղաքային ենթակառուցվածքների, տրանսպորտի, բարեկարգման, կոմունալ ծառայությունների և տեղական նշանակության այլ ծրագրերի ֆինանսավորման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր խոշոր քաղաքների ֆինանսական ցուցանիշները՝ բացահայտելով եկամուտների հավաքագրման, բյուջետային միջոցների օգտագործման և ֆինանսական կայունության տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համայնքային պարտավորությունների, ներդրումային ծրագրերի, ֆինանսական ռիսկերի և երկարաժամկետ պլանավորման նշանակությանը։ Ֆինանսական կառավարման արդյունավետության կարևոր բաղադրիչներ են դիտարկվում հաշվետվողականությունը, բյուջետային գործընթացների թափանցիկությունը, ներքին վերահսկողությունը և համայնքի բնակիչների մասնակցության հնարավորությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հանրային ֆինանսների, տեղական ինքնակառավարման և ֆինանսական կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել համայնքային ֆինանսական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման և խոշոր քաղաքների կայուն սոցիալ-տնտեսական զարգացման ապահովման հնարավորությունները։

Աշխատությունը նվիրված է քրեական դատավարության մինչդատական փուլում անձի հիմնարար իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության իրավական երաշխիքների, դրանց իրականացման մեխանիզմների և կիրառական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում քրեական վարույթում ներգրավված անձանց իրավական կարգավիճակն է, ինչպես նաև պետական մարմինների կողմից իրականացվող դատավարական գործողությունների և անձի իրավունքների պաշտպանության միջև անհրաժեշտ հավասարակշռության ապահովումը։ Քննվում են անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության, պաշտպանության իրավունքի, անմեղության կանխավարկածի, մասնավոր կյանքի հարգման, արդյունավետ իրավական պաշտպանության և արդար դատաքննության ընդհանուր սկզբունքների դրսևորումները մինչդատական վարույթի ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կասկածյալի, մեղադրյալի, տուժողի և քրեական վարույթին մասնակցող այլ անձանց իրավունքների ծավալին, դրանց իրացման դատավարական պայմաններին և իրավասու մարմինների համապատասխան պարտականություններին։ Ուսումնասիրվում են հարկադրանքի միջոցների կիրառման իրավական սահմանները, դատական վերահսկողության նշանակությունը և այն ընթացակարգային երաշխիքները, որոնք նախատեսված են պետական միջամտության կամայականությունը կանխելու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պաշտպանի մասնակցության, իրավաբանական օգնություն ստանալու, դատավարական որոշումները բողոքարկելու և իրավունքի ենթադրյալ խախտումների դեմ արդյունավետ պաշտպանության միջոցներից օգտվելու խնդիրը։ Հետազոտության շրջանակում կարող է վերլուծվել նաև ապացույցների ձեռքբերման օրինականության և անձի իրավունքների պաշտպանության փոխկապակցվածությունը, քանի որ մինչդատական վարույթի ընթացքում իրականացվող գործողությունները կարող են էականորեն ազդել հետագա դատաքննության արդարության վրա։ Առանձին նշանակություն ունի դատախազական հսկողության, դատական վերահսկողության և վարույթ իրականացնող մարմինների պատասխանատվության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Ազգային իրավակարգավորման վերլուծությունը կարող է համադրվել մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային սկզբունքների և չափանիշների հետ՝ բացահայտելու օրենսդրական ու իրավակիրառական համակարգի զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քրեական դատավարության իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության և դատական վերահսկողության տեսական ու կիրառական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել մինչդատական վարույթում անձի իրավական պաշտպանության արդյունավետ համակարգի հիմնական բաղադրիչները։

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի հյուսիսարևելյան շրջաններում բնակվող քրդական համայնքների պատմության, էթնիկական կազմի, ավանդական մշակույթի և հասարակական կյանքի համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակչության ձևավորման պատմական գործընթացներն են, տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած վերաբնակեցումները, ցեղային և տոհմային կառուցվածքները, բնակավայրերի աշխարհագրական տարածվածությունը և հարակից ժողովուրդների հետ երկարատև փոխհարաբերությունները։ Քննվում են այն պատմական հանգամանքները, որոնց ազդեցությամբ քրդական խմբեր հաստատվեցին Խորասանում, ինչպես նաև նրանց դերը տարածաշրջանի քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական կյանքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համայնքների ներքին կազմակերպմանը, ազգակցական կապերին, ընտանիքի կառուցվածքին, ավանդական զբաղմունքներին, գյուղատնտեսությանը, անասնապահությանը և կենցաղային տնտեսության տարբեր ձևերին։ Ազգագրական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են բնակարանային մշակույթը, հագուստը, սննդային ավանդույթները, տոները, ընտանեկան և հասարակական ծեսերը, երաժշտությունը, պարերը, բանահյուսությունը և ժողովրդական հավատալիքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական միջավայրի ուսումնասիրությունը՝ քրդերենի տեղական խոսվածքների, բազմալեզու հաղորդակցության և հարևան լեզուների հետ շփումների համատեքստում։ Դիտարկվում են նաև կրոնական ավանդույթների, համայնքային ինքնագիտակցության և պատմական հիշողության դերը խմբային ինքնության պահպանման գործում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե աշխարհագրական հեռավորությունը քրդաբնակ մյուս խոշոր տարածքներից և երկարատև փոխգործակցությունը իրանական բազմազգ միջավայրի հետ ինչպես են անդրադարձել տեղական մշակույթի առանձնահատկությունների ձևավորման վրա։ Աղբյուրագիտական հիմք կարող են կազմել պատմական գրավոր վկայությունները, ազգագրական դաշտային նյութերը, բանավոր պատմությունները, ժողովրդագրական տվյալները և լեզվական նյութերը, որոնց համադրումը նպաստում է համայնքների անցյալի և մշակութային զարգացման բազմակողմանի վերականգնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմության, ազգագրության, ժողովրդագրության և մշակութային մարդաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Խորասանի քրդական բնակչությունը որպես Իրանի էթնոմշակութային բազմազանության պատմականորեն ձևավորված բաղադրիչ։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի դարձվածաբանական համակարգում համեմատության հիմքով ձևավորված կայուն լեզվական միավորների կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն կայուն կապակցություններն են, որոնց պատկերավոր նշանակությունը կառուցվում է որևէ անձի, առարկայի, երևույթի, գործողության կամ հատկանիշի մեկ այլ հայտնի պատկերի հետ համադրման միջոցով։ Քննվում են այդ միավորների ձևավորման լեզվական օրինաչափությունները, բաղադրիչների փոխհարաբերությունները, բառային կազմի կայունության աստիճանը և ամբողջական դարձվածաբանական իմաստի առաջացման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համեմատության առարկայի և համեմատության հիմքի իմաստային կապին, ինչպես նաև այն պատկերներին, որոնք հայերենում ավանդաբար օգտագործվում են մարդու արտաքինի, բնավորության, վարքագծի, հուզական վիճակի, գործողությունների ուժգնության կամ տարբեր երևույթների հատկանիշների բնութագրման համար։ Ուսումնասիրվում են կենդանիների, բնության երևույթների, կենցաղային առարկաների, պատմամշակութային պատկերացումների և ժողովրդական մտածողության հետ կապված համեմատական բաղադրիչները՝ բացահայտելով դրանց լեզվամշակութային նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դարձվածային միավորների փոխաբերական և գնահատողական բնույթի վերլուծությունը, քանի որ դրանք հաճախ ոչ միայն անվանում կամ նկարագրում են երևույթը, այլև արտահայտում խոսողի վերաբերմունքը, հուզական գնահատականը և հաղորդակցական նպատակը։ Դիտարկվում են դրանց կիրառության առանձնահատկությունները գեղարվեստական գրականության, հրապարակախոսության և առօրյա խոսքի մեջ, ինչպես նաև ոճական արժեքը և խոսքի արտահայտչականության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դասակարգվել տարբեր կառուցվածքային կաղապարներ, իմաստային խմբեր և տարբերակային ձևեր՝ պարզելու դրանց տեղը հայերենի ընդհանուր դարձվածաբանական համակարգում։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է լեզվի զարգացման ընթացքում նման միավորների պահպանման, փոփոխության և նոր ձևերի առաջացման խնդիրը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դարձվածաբանության, իմաստաբանության, ոճագիտության և լեզվամշակութաբանության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական ներկայացնել համեմատության վրա հիմնված կայուն արտահայտությունների լեզվական կառուցվածքն ու մշակութային բովանդակությունը։

Աշխատությունը նվիրված է բարձրագույն կրթության ոլորտում մարքեթինգային գործունեության կազմակերպման և կառավարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բուհական համակարգի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում կրթական ծառայությունների շուկայի առանձնահատկություններն են, բուհերի մրցակցային դիրքի ձևավորումը, դիմորդների և ուսանողների պահանջմունքների ուսումնասիրությունը, կրթական ծրագրերի ներկայացումը և հաստատությունների հեղինակության ձևավորման մեխանիզմները։ Մարքեթինգային համալիրը դիտարկվում է բարձրագույն ուսումնական հաստատության ռազմավարական կառավարման բաղադրիչ՝ ներառելով կրթական ծառայության բովանդակությունը, գնային և ֆինանսական քաղաքականությունը, ծառայությունների հասանելիությունը, հաղորդակցությունը, առաջխաղացումը և շահակիցների հետ հարաբերությունների կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կրթական ծառայության յուրահատկություններին, քանի որ դրա արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն ուսումնական ծրագրով, այլև դասավանդման որակով, մասնագիտական միջավայրով, ենթակառուցվածքներով, շրջանավարտների հնարավորություններով և հաստատության հեղինակությամբ։ Քննվում են կրթական շուկայի ուսումնասիրության, նպատակային լսարանների առանձնացման, դիմորդների վարքագծի և մասնագիտությունների ընտրության վրա ազդող գործոնների գնահատման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բուհերի հաղորդակցական քաղաքականությունը՝ տեղեկատվական արշավների, հանրային կապերի, թվային հարթակների, սոցիալական հաղորդակցության և հաստատության բրենդի ձևավորման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսանողների ներգրավման և պահպանման, շրջանավարտների հետ հարաբերությունների, գործատուների հետ համագործակցության և աշխատաշուկայի պահանջներին կրթական առաջարկի համապատասխանեցման խնդիրներին։ Հայաստանի բուհական համակարգի առանձնահատկությունների դիտարկումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մրցակցային միջավայրի, ժողովրդագրական փոփոխությունների, կրթական պահանջարկի և կառավարման մեխանիզմների ազդեցությունը մարքեթինգային որոշումների վրա։ Առանձին նշանակություն ունի մարքեթինգային արդյունավետության գնահատումը՝ կրթական հաստատության երկարաժամկետ զարգացման նպատակների հետ դրա համապատասխանության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կրթության կառավարման, ծառայությունների մարքեթինգի և ռազմավարական կառավարման մոտեցումները՝ ուղղված բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների գործունեության արդյունավետության, ճանաչելիության և կրթական շուկայում կայուն դիրքի ձևավորման հնարավորությունների բացահայտմանը։

Հրատարակությունը գրական-տեղեկատու և մատենագիտական բնույթի ժողովածու է, որը կազմվել է հայ մեծ գրողի ծննդյան հարյուրամյակի առիթով և նպատակ ունի համառոտ, համակարգված ձևով ներկայացնել նրա ստեղծագործական ժառանգության, կյանքի և գրական գործունեության վերաբերյալ բազմաբնույթ նյութեր։ Ժողովածուի կարևոր մասը կազմում են գրողի ստեղծագործություններից և արտահայտություններից ընտրված ասույթներն ու թևավոր խոսքերը, որոնց միջոցով արտացոլվում են նրա աշխարհայացքը, մարդասիրական գաղափարները, բարոյական արժեքները, հասարակության, հայրենիքի, մշակույթի, գրականության և մարդկային հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Նման նյութերի թեմատիկ կամ գաղափարական համակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ծանոթանալու հեղինակի մտքի առավել բնորոշ ուղղություններին և հասկանալու նրա ստեղծագործական աշխարհում կրկնվող հիմնական գաղափարները։ Կենսագրական բաժինը ներկայացնում է կյանքի և գործունեության կարևոր հանգրվանները՝ գրական ճանապարհը կապելով ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային միջավայրի հետ։ Անդրադարձ է կատարվում ստեղծագործական գործունեության տարբեր ոլորտներին՝ պոեզիային, արձակին, քառյակներին, բալլադներին, հեքիաթներին, գրական ու հասարակական գործունեությանը՝ ձևավորելով հեղինակի ժառանգության ընդհանուր պատկերը։ Մատենագիտական հատվածը ծառայում է որպես ուղղորդող տեղեկատվական գործիք՝ ներկայացնելով ստեղծագործությունների հրատարակությունների, գրողի կյանքի ու գործունեության վերաբերյալ ուսումնասիրությունների և նրան նվիրված գրականության մասին տվյալներ։ Այդ պատճառով ժողովածուն կարող է օգտակար լինել ինչպես լայն ընթերցողական շրջանակի, այնպես էլ ուսուցիչների, ուսանողների, գրականագետների, գրադարանավարների և մատենագետների համար։ Հրատարակության կառուցվածքում կենսագրական, գրական և մատենագիտական նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս այն օգտագործել նաև ցուցահանդեսների, գրական միջոցառումների, հոբելյանական ծրագրերի և կրթական աշխատանքի կազմակերպման ընթացքում։ Միաժամանակ այն արտացոլում է գրողի ժառանգության ընկալման և հանրայնացման որոշակի ժամանակաշրջան՝ այդպիսով ձեռք բերելով նաև գրականության պատմության և մշակութային հիշողության ուսումնասիրության աղբյուրագիտական նշանակություն։

Աշխատությունը նվիրված է հայկական հարսանեկան ծիսակարգում պարի դերի, գործառույթների և փոխակերպումների ուսումնասիրությանը XX դարից մինչև XXI դարի սկիզբն ընդգրկող ժամանակաշրջանում։ Հետազոտության կենտրոնում պարն է՝ որպես հարսանեկան արարողության կարևոր բաղադրիչ, որը միաժամանակ հանդես է գալիս որպես գեղարվեստական արտահայտչամիջոց, ծիսական գործողություն, համայնքային հաղորդակցության ձև և մշակութային հիշողության փոխանցման միջոց։ Քննվում է հարսանեկան պարերի տեղը ավանդական ծիսական համակարգում, դրանց կապը արարողության տարբեր փուլերի, մասնակիցների դերաբաշխման, երաժշտական ուղեկցության և ժողովրդական պատկերացումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տղամարդկանց, կանանց, նորապսակների, ընտանիքի անդամների և համայնքի մյուս ներկայացուցիչների մասնակցության ձևերին՝ բացահայտելով, թե պարային գործողությունների միջոցով ինչպես են արտահայտվել ընտանեկան ու համայնքային հարաբերությունները, տոնական տրամադրությունը և խմբային համախմբվածությունը։ Ուսումնասիրվում են հայկական տարբեր ազգագրական շրջաններին բնորոշ պարային ավանդույթները, դրանց շարժական, երաժշտական և ծիսական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տեղական տարբերակների փոխազդեցությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում XX դարի հասարակական և մշակութային փոփոխությունների ազդեցությունը հարսանեկան պարային մշակույթի վրա՝ քաղաքայնացման, բնակչության տեղաշարժերի, բեմական ժողովրդական պարի տարածման, զանգվածային մշակույթի և երաժշտական նոր ձևերի ներթափանցման համատեքստում։ Դիտարկվում է, թե ինչպես են ավանդական պարերը որոշ դեպքերում պահպանել իրենց ծիսական նշանակությունը, իսկ այլ դեպքերում վերածվել հիմնականում ժամանցային կամ ներկայացուցչական տարրերի։ XXI դարի սկզբի հարսանեկան մշակույթում ուսումնասիրվում են ավանդույթի վերաիմաստավորման, հին պարաձևերի վերականգնման և ժամանակակից պարային ու երաժշտական ազդեցությունների համադրման միտումները։ Աղբյուրագիտական հիմք կարող են կազմել ազգագրական նկարագրությունները, բանավոր վկայությունները, լուսանկարները, տեսագրությունները, երաժշտական և պարագիտական նյութերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ազգագրության, պարագիտության, ծիսագիտության և մշակութաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հարսանեկան պարը որպես հայկական ավանդական մշակույթի շարունակականությունն ու ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցած սոցիոմշակութային փոփոխություններն արտացոլող բազմաշերտ երևույթ։

Աշխատությունը նվիրված է շարժական և «խելացի» սարքավորումներում ներկառուցված տարբեր տեսակի տվիչներից ստացվող տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության արդյունավետ մեթոդների մշակմանը և ծրագրային իրականացմանը։ Հետազոտության կենտրոնում սմարթֆոնների, կրելի սարքերի և այլ շարժական համակարգերի արագաչափերից, գիրոսկոպներից, մագնիսաչափերից, տեղորոշման, լուսավորության, մոտավորության և այլ տվիչներից ձևավորվող տվյալների հոսքերն են, որոնց համատեղ վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել սարքի կամ օգտագործման միջավայրի վիճակը և ճանաչել որոշակի օրինաչափություններ։ Քննվում են տվիչների տվյալների նախնական մշակման խնդիրները՝ աղմուկի նվազեցումը, սխալ կամ բացակայող արժեքների հայտնաբերումը, ժամանակային շարքերի համաժամացումը, տվյալների նորմալացումը և հետագա վերլուծության համար նշանակալի հատկանիշների առանձնացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մի քանի տվիչներից ստացվող տեղեկատվության համադրմանը, քանի որ տարբեր աղբյուրների տվյալների միավորումը կարող է բարձրացնել համակարգի գնահատումների կայունությունն ու ճշգրտությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել վիճակագրական վերլուծության, ազդանշանների մշակման, մեքենայական ուսուցման և օրինաչափությունների ճանաչման մեթոդներ՝ նպատակ ունենալով մեծածավալ և շարունակաբար փոփոխվող տվյալներից առանձնացնել օգտակար տեղեկատվությունը։ Կարևոր խնդիր է հաշվարկային արդյունավետությունը, քանի որ շարժական սարքավորումները սովորաբար ունեն հիշողության, պրոցեսորային հզորության և էներգիայի սպառման սահմանափակումներ։ Այդ պատճառով մեթոդների գնահատման ժամանակ հաշվի են առնվում ոչ միայն վերլուծության ճշգրտությունը, այլև մշակման արագությունը, ռեսուրսների օգտագործումը և իրական ժամանակում աշխատանքի հնարավորությունը։ Ծրագրային իրականացման բաղադրիչը կարող է ներառել տվյալների հավաքագրման, պահպանման, մշակման և արդյունքների ներկայացման միասնական համակարգի կառուցում ու փորձարկում տարբեր աշխատանքային պայմաններում։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տվյալների գաղտնիության և անվտանգ մշակման խնդիրներին, հատկապես երբ տվիչների տեղեկատվությունը կարող է արտացոլել օգտագործողի շարժումները կամ վարքային առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շարժական հաշվարկների, տվյալների վերլուծության, մեքենայական ուսուցման և ազդանշանների մշակման մոտեցումները՝ ուղղված «խելացի» սարքավորումների տվիչային տեղեկատվության առավել արագ, ճշգրիտ և ռեսուրսախնայող մշակման տեխնոլոգիաների ստեղծմանը։