Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսության պետական կարգավորման բարեփոխումների ռազմավարության ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով ագրարային ոլորտի զարգացման հիմնախնդիրներին, պետական քաղաքականության գործիքներին և ոլորտի արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Գրքում գյուղատնտեսությունը դիտարկվում է որպես երկրի տնտեսական և սոցիալական զարգացման կարևոր ուղղություն, որի կայուն առաջընթացը պահանջում է պետական աջակցության, շուկայական մեխանիզմների և գյուղատնտեսական արտադրողների շահերի հավասարակշռված համադրում։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսության պետական կարգավորման տեսական հիմքերը, դրա հիմնական նպատակներն ու գործառույթները, ինչպես նաև տարբեր տնտեսական պայմաններում կիրառվող կարգավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի գյուղատնտեսության ոլորտում առկա խնդիրների բացահայտմանը՝ ներառյալ արտադրության արդյունավետության, ֆինանսավորման, գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքների, տեխնոլոգիական արդիականացման, իրացման, մրցունակության և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հարցերը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են պետական աջակցության տարբեր ձևերը, դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման վրա և պետական քաղաքականության կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը քննարկում է նաև գյուղատնտեսության զարգացման ռազմավարական ուղղությունները՝ շեշտադրելով արտադրողականության բարձրացումը, նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրումը, գյուղատնտեսական ռիսկերի կառավարումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը և գյուղական տարածքների սոցիալ-տնտեսական զարգացումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պետական կարգավորման և շուկայական ինքնակարգավորման փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել գյուղատնտեսական շուկաների ավելի արդյունավետ գործունեությանը և արտադրողների տնտեսական կայունությանը։ Աշխատության շրջանակում ներկայացվող ռազմավարական մոտեցումները միտված են գյուղատնտեսության մրցունակության բարձրացմանը, արտադրության կայունության ապահովմանը և ոլորտի երկարաժամկետ զարգացման համար բարենպաստ պայմանների ձևավորմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, գյուղատնտեսության և պետական կառավարման մասնագետների, քաղաքականություն մշակողների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի ագրարային քաղաքականությամբ և գյուղատնտեսության պետական կարգավորման հիմնախնդիրներով։

Աշխատությունը նվիրված է Խաչատուր Աբովյանի գրական ժառանգության կարևորագույն կողմերից մեկի՝ պատումի արվեստի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործությունների կառուցվածքային, ոճական, լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Գրքում քննության են առնվում Աբովյանի պատմողական եղանակները, հեղինակային խոսքի և հերոսների խոսքի փոխհարաբերությունը, կերպարների ներկայացման սկզբունքները, նկարագրությունների կիրառությունը և սյուժետային զարգացումների կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն եղանակներին, որոնց միջոցով գրողը պատմողական խոսքը դարձնում է կենդանի, անմիջական և ընթերցողի համար ազդեցիկ՝ համադրելով ժողովրդական բանահյուսության, բանավոր խոսքի և գրական շարադրանքի տարրերը։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում է նաև պատմողի դիրքորոշումը, նրա վերաբերմունքը ներկայացվող իրադարձությունների և կերպարների նկատմամբ, ինչպես նաև հեղինակային մեկնաբանությունների դերը ստեղծագործության գաղափարական բովանդակության ձևավորման գործում։ Աշխատությունը բացահայտում է Աբովյանի պատումի լեզվական հարստությունը, ժողովրդական արտահայտչամիջոցների օգտագործումը, երկխոսությունների կառուցման առանձնահատկությունները և տարբեր խոսքային շերտերի գեղարվեստական կիրառությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բնության, միջավայրի և կենցաղային մանրամասների նկարագրությանը, որոնց միջոցով ձևավորվում է ստեղծագործությունների պատմական և սոցիալական միջավայրը և խորանում կերպարների հոգեբանական ու մարդկային բնութագիրը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ պատումի արվեստը Աբովյանի ստեղծագործություններում սերտորեն կապված է ազգային ինքնագիտակցության, հասարակական խնդիրների, մարդու և հայրենի միջավայրի փոխհարաբերության ու ժամանակաշրջանի պատմական իրականության արտացոլման հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Աբովյանի՝ որպես հայ նոր գրականության հիմնադիրներից մեկի գեղարվեստական մտածողության և պատմողական վարպետության մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, լեզվաբանների, ուսուցիչների, դասախոսների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայ նոր գրականության ձևավորման պատմությամբ և Խաչատուր Աբովյանի ստեղծագործական ժառանգությամբ։

Աշխատությունը նվիրված է Արփիար Արփիարյանի գիտական, գրականագիտական և հասարակական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ նրան ներկայացնելով միաժամանակ որպես պատմաբան, գրականության քննադատ և ազգային-հասարակական մտքի կարևոր ներկայացուցիչ։ Գրքում վերլուծվում են նրա պատմագիտական և գրաքննադատական աշխատությունները, դրանց մեթոդաբանական առանձնահատկությունները, թեմատիկ ընդգրկումը և նշանակությունը հայ մշակութային ու մտավոր կյանքի զարգացման համատեքստում։ Հեղինակը անդրադառնում է Արփիարյանի պատմական մտածողության ձևավորմանը, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակներին և անցյալի ուսումնասիրության նկատմամբ նրա մոտեցումներին՝ ընդգծելով պատմության և ազգային ինքնագիտակցության փոխկապակցվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նրա գրաքննադատական հայացքներին, գրական ստեղծագործությունների գնահատման սկզբունքներին և հայ գրականության զարգացման ընթացքի վերաբերյալ դիտարկումներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է այն միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են նրա գաղափարական և գրականագիտական հայացքները, ինչպես նաև ժամանակի հասարակական, քաղաքական և մշակութային իրադարձությունների ազդեցությունը նրա գործունեության վրա։ Գրքում բացահայտվում են նաև նրա քննադատական ժառանգության այն առանձնահատկությունները, որոնք կապված են գրականության հասարակական դերի, ազգային խնդիրների, գրողի պատասխանատվության և գեղարվեստական արժեքի գնահատման հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Արփիարյանի ժառանգությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին պատմագիտական կամ գրականագիտական ուսումնասիրությունների ամբողջություն, այլև որպես ժամանակաշրջանի հայ մտավոր կյանքի կարևոր արտահայտություն։ Հեղինակը համադրում է պատմագիտական և գրականագիտական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմության ընկալումն ու գրականության քննադատությունը փոխլրացնում միմյանց և արտացոլում տվյալ ժամանակաշրջանի ազգային ու հասարակական մտահոգությունները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության և պատմագրության մասնագետներին, գրականագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են հայ մտավորականության պատմությամբ և Արփիարյանի թողած գրականագիտական ու պատմագիտական ժառանգությամբ։

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Սիսթանի և Բալուչեսթանի նահանգի համալսարանների գործունեության արդյունավետության գնահատմանը՝ տվյալների պարփակման վերլուծության (DEA) և Մալմքվիստի արտադրողականության ցուցանիշի կիրառմամբ։ Գրքում ուսումնասիրվում են բարձրագույն կրթության հաստատությունների գործունեության գնահատման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այնպիսի չափորոշիչների ընտրությանը, որոնք հնարավորություն են տալիս համակողմանիորեն գնահատել համալսարանների կողմից մարդկային, ֆինանսական, նյութական և այլ ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը։ DEA մեթոդաբանության միջոցով տարբեր համալսարաններ դիտարկվում են որպես համեմատելի որոշում կայացնող միավորներ, որոնց մուտքային և ելքային ցուցանիշների համադրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու հարաբերական տեխնիկական արդյունավետության մակարդակը և բացահայտելու արդյունավետ ու պակաս արդյունավետ հաստատությունները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է Մալմքվիստի ցուցանիշի կիրառումը, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ոչ միայն արդյունավետության մակարդակը, այլև դրա փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ գնահատելով արտադրողականության աճի կամ նվազման դինամիկան և դրա հիմնական բաղադրիչները։ Հեղինակը վերլուծում է համալսարանների գործունեության վրա ազդող գործոնները, բացահայտում արդյունավետության տարբերությունների հնարավոր պատճառները և քննարկում կրթական ու գիտական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր համալսարանների արդյունքները, բացահայտել ռեսուրսների օգտագործման առավել արդյունավետ մոտեցումները և գնահատել կառավարման որոշումների ազդեցությունը հաստատությունների արտադրողականության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ստացված արդյունքների կիրառական արժեքը, քանի որ արդյունավետության գնահատման քանակական մեթոդները կարող են օգտագործվել համալսարանների կառավարման կատարելագործման, ռեսուրսների ավելի նպատակային բաշխման, կրթական ծառայությունների որակի բարձրացման և գիտահետազոտական գործունեության զարգացման համար։ Աշխատությունը միավորում է բարձրագույն կրթության կառավարման և քանակական վերլուծության մոտեցումները՝ առաջարկելով տվյալների վրա հիմնված գործիքներ համալսարանների գործունեության համեմատական գնահատման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կրթության կառավարման մասնագետների, վիճակագիրների, հետազոտողների, համալսարանների ղեկավարների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ինչպես նաև այն մասնագետների, ովքեր հետաքրքրված են DEA մեթոդաբանությամբ, արտադրողականության չափմամբ և բարձրագույն կրթության հաստատությունների արդյունավետության գնահատմամբ։

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բիոկլիմայական ներուժի ուսումնասիրությանը և գյուղատնտեսության ոլորտում դրա ռացիոնալ ու արդյունավետ օգտագործման հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ բիոկլիմայական պայմանները դիտարկվում են որպես գյուղատնտեսական արտադրության կարևոր բնական ռեսուրս՝ հաշվի առնելով ջերմային ռեժիմը, արևային ճառագայթումը, խոնավությունը, տեղումները, օդի և հողի ջերմաստիճանը, ինչպես նաև բույսերի աճի ու զարգացման վրա ազդող այլ կլիմայական գործոններ։ Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի տարածքի բնական և կլիմայական բազմազանությունը՝ առանձնացնելով տարբեր մարզերի և բարձրադիր գոտիների բիոկլիմայական առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրության մասնագիտացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակաբույսերի կենսաբանական պահանջների և առկա կլիմայական պայմանների համապատասխանության գնահատմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գյուղատնտեսական տարբեր մշակաբույսերի մշակության համար առավել նպաստավոր տարածքները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև գյուղատնտեսության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները՝ բնական ռեսուրսների նպատակային օգտագործման, մշակաբույսերի ճիշտ տարածքային տեղաբաշխման, ագրոտեխնիկական միջոցառումների կատարելագործման և արտադրական գործընթացների գիտականորեն հիմնավորված կազմակերպման միջոցով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կլիմայական ռիսկերի և անբարենպաստ եղանակային երևույթների ազդեցությանը, ինչպես նաև դրանց նկատմամբ գյուղատնտեսական արտադրության հարմարվողականության բարձրացման ուղիներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բիոկլիմայական ներուժի օգտագործման արդյունավետությունը և մշակելու այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել բերքատվության բարձրացմանը, արտադրական ռեսուրսների խնայողությանը և գյուղատնտեսության կայուն զարգացմանը։ Գրքում ներկայացված դիտարկումները կարող են օգտակար լինել նաև կլիմայի փոփոխության պայմաններում գյուղատնտեսության զարգացման ռազմավարությունների մշակման համար՝ հաշվի առնելով Հայաստանի տարբեր բնական-աշխարհագրական գոտիների առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսության, աշխարհագրության, ագրոկլիմատոլոգիայի, բնապահպանության և հողագիտության մասնագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և գյուղատնտեսական ոլորտի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են Հայաստանի բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և գյուղատնտեսության կայուն զարգացման խնդիրները։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենում հոլովների և կապերի իմաստագործառական առնչակցության ուսումնասիրությանը՝ լեզվական կառուցվածքի այս երկու կարևոր երևույթների փոխհարաբերությունները դիտարկելով ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական տեսանկյուններից։ Գրքում ուսումնասիրվում են հոլովային ձևերի և կապական կառույցների կիրառության առանձնահատկությունները, դրանց արտահայտած իմաստային հարաբերությունները և խոսքում ունեցած գործառույթները։ Հեղինակը վերլուծում է այն դեպքերը, երբ հոլովային ձևերը և կապերը կարող են արտահայտել միմյանց մոտ կամ համընկնող իմաստներ, ինչպես նաև այն իրավիճակները, երբ դրանց կիրառությունը պայմանավորված է տարբեր քերականական, իմաստային կամ ոճական գործոններով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից հայերենի հոլովական համակարգին, հոլովների հիմնական իմաստներին և կապերի միջոցով տարածական, ժամանակային, պատճառական, նպատակային, վերաբերական, պայմանական և այլ հարաբերությունների արտահայտմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես են հոլովային և կապական միջոցները փոխազդում խոսքի կառուցվածքում և ինչպիսի պայմաններում կարող են փոխարինել կամ լրացնել միմյանց։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ սահմանելու հոլովների և կապերի գործառական սահմանները և բացահայտելու դրանց կիրառության օրինաչափությունները կենդանի լեզվական միջավայրում։ Նյութի վերլուծության միջոցով ներկայացվում են ժամանակակից հայերենի քերականական համակարգում տեղի ունեցող իմաստային և գործառական գործընթացները, ինչպես նաև լեզվական միջոցների ընտրության վրա ազդող համատեքստային և կառուցվածքային գործոնները։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայերենագիտությամբ և ընդհանուր լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, քերականագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Այն օգտակար աղբյուր է նաև ժամանակակից հայերենի շարահյուսական ու ձևաբանական կառուցվածքի, հոլովային հարաբերությունների և կապերի գործածության առանձնահատկությունների խորացված ուսումնասիրության համար։

Գիրքը նվիրված է հայ ավանդության մեջ Արամի կերպարի և նրա հետ կապված առասպելական պատումների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով այդ կերպարի ձևավորման, զարգացման և մշակութային նշանակության հիմնական առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Արամի մասին պահպանված ավանդազրույցները, դրանց տարբերակները, կառուցվածքային և բովանդակային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց տեղը հայ ժողովրդական բանահյուսության և առասպելաբանության համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է հերոսի կերպարի հիմնական գծերը՝ անդրադառնալով նրա ծագմանը, գործունեությանը, հերոսական հատկանիշներին, հակառակորդների հետ պայքարին և այն արժեքներին, որոնք մարմնավորվում են տվյալ կերպարի միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առասպելի և պատմական հիշողության փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես են առասպելական պատկերացումները միահյուսվում ժողովրդի անցյալի մասին պատկերացումներին և ազգային ինքնության ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև Արամի կերպարի հնարավոր զուգահեռները այլ ժողովուրդների առասպելական ավանդույթներում, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ընդհանուր հնդեվրոպական և տարածաշրջանային առասպելաբանական մոտիվների դրսևորումները։ Վերլուծության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում անվան, կերպարի և առասպելական սյուժեների տարբեր մեկնաբանություններին, ինչպես նաև դրանց փոխանցման և վերափոխման գործընթացներին տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ առասպելական պատումները կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես հնագույն հավատալիքների արտահայտություն, այլև որպես հասարակության արժեքային պատկերացումների, աշխարհընկալման և պատմական հիշողության պահպանման կարևոր միջոց։ Արամի կերպարի ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում են հայ ավանդության մեջ հերոսության, իշխանության, հայրենիքի պաշտպանության, համայնքային միասնության և մշակութային ինքնության վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բանագետների, պատմաբանների, հայագետների, դիցաբանության և մշակութաբանության մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են հայկական առասպելաբանությամբ, ժողովրդական ավանդություններով և ազգային մշակույթի հնագույն շերտերով։

Գիրքը նվիրված է Բյուզանդական կայսրության X-XI դարերի պղնձե դրամներին և դրանց շրջանառության առանձնահատկություններին Հայաստանի տարածքում՝ ներկայացնելով դրամագիտական, պատմական և հնագիտական նյութի համակցված ուսումնասիրություն։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են տվյալ ժամանակաշրջանի բյուզանդական պղնձե դրամների հիմնական տեսակները, դրանց թողարկման առանձնահատկությունները, պատկերագրությունը, արձանագրությունները, անվանական արժեքները և դրամահատման կենտրոնների գործունեությունը։ Հեղինակը վերլուծում է դրամների արտաքին տեսքի, չափերի, կշռային համակարգերի և տեխնիկական հատկանիշների փոփոխությունները՝ դրանք կապելով Բյուզանդական կայսրության տնտեսական և քաղաքական զարգացումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տարածքում հայտնաբերված բյուզանդական պղնձե դրամներին, դրանց գտածոների վայրերին, հնագիտական համատեքստին և թվագրական առանձնահատկություններին։ Դրամական գտածոների ուսումնասիրության միջոցով փորձ է արվում բացահայտելու Հայաստանի և Բյուզանդական կայսրության միջև առևտրատնտեսական ու քաղաքական կապերի բնույթը, ինչպես նաև գնահատելու բյուզանդական դրամի դերը տեղական տնտեսական հարաբերություններում։ Գրքում քննարկվում են դրամների Հայաստան ներթափանցման հնարավոր ճանապարհները, դրանց շրջանառության աշխարհագրությունը և տևողությունը, ինչպես նաև տեղական դրամական համակարգերի հետ փոխհարաբերությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև այն հարցի ուսումնասիրությունը, թե ինչպիսի տնտեսական և քաղաքական պայմաններ են նպաստել բյուզանդական դրամների տարածմանը Հայաստանի տարբեր շրջաններում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դրամագիտական նյութը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին հնագիտական գտածո, այլև որպես պատմական աղբյուր, որը կարող է տեղեկություններ հաղորդել առևտրի, բնակավայրերի զարգացման, տնտեսական կապերի և տարածաշրջանային փոխազդեցությունների մասին։ Ներկայացված նյութը կարող է արժեքավոր լինել պատմաբանների, հնագետների, դրամագետների, մշակութաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են Բյուզանդիայի պատմությամբ, միջնադարյան Հայաստանի տնտեսական կապերով և դրամագիտությամբ։

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերում արժեթղթերով իրականացվող գործառնությունների արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներին՝ ուսումնասիրելով դրանց տնտեսական նշանակությունը, կազմակերպման առանձնահատկությունները և զարգացման հնարավորությունները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են արժեթղթերի շուկայի էությունը, կառուցվածքը և գործառույթները, ինչպես նաև առևտրային բանկերի դերը արժեթղթերի թողարկման, ձեռքբերման, վաճառքի, պահպանման և այլ գործառնությունների իրականացման գործընթացներում։ Հեղինակը վերլուծում է բանկերի արժեթղթային գործունեության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները՝ անդրադառնալով ֆինանսական շուկայի վիճակին, օրենսդրական կարգավորմանը, ներդրումային պահանջարկին, ռիսկերի կառավարմանը և բանկերի ֆինանսական հնարավորություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արժեթղթերով գործառնությունների արդյունավետության գնահատման չափանիշներին և մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել իրականացվող գործառնությունների եկամտաբերությունը, իրացվելիությունը, ռիսկայնությունը և դրանց ազդեցությունը բանկի ընդհանուր ֆինանսական արդյունքների վրա։ Գրքում քննարկվում են նաև արժեթղթային պորտֆելի ձևավորման և կառավարման սկզբունքները, ներդրումային որոշումների կայացման մոտեցումները, ռիսկերի դիվերսիֆիկացման հնարավորությունները և ֆինանսական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման ուղիները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Հայաստանի բանկային համակարգում արժեթղթերի գործառնությունների առկա վիճակի և զարգացման միտումների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ոլորտի հիմնական խնդիրներն ու սահմանափակումները։ Աշխատության շրջանակում առաջարկվում են գործառնությունների արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղություններ, որոնք կարող են ներառել բանկերի ներդրումային քաղաքականության կատարելագործումը, արժեթղթային պորտֆելների օպտիմալացումը, ռիսկերի կառավարման մեխանիզմների զարգացումը, ժամանակակից ֆինանսական տեխնոլոգիաների կիրառումը և շուկայի մասնակիցների միջև համագործակցության ընդլայնումը։ Գրքում ներկայացված վերլուծական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս գնահատելու արժեթղթերով գործառնությունների դերը բանկերի եկամտաբերության և ֆինանսական կայունության ապահովման գործում և մշակելու դրանց զարգացման ավելի արդյունավետ ռազմավարություններ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, ներդրումային կառույցների աշխատակիցների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի արժեթղթերի շուկայով և առևտրային բանկերի ներդրումային գործունեությամբ։

Գիրքը նվիրված է ծրագրային ապահովման թաքնագրային պաշտպանության համալիր համակարգերի հետազոտմանը, նախագծմանը և մշակմանը՝ կենտրոնանալով ծրագրային համակարգերում տեղեկատվության գաղտնիության, ամբողջականության, իսկության և անվտանգության ապահովման ժամանակակից մոտեցումների վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են թաքնագրության տեսական հիմքերը, գաղտնագրման մեթոդներն ու ալգորիթմները, բանալիների կառավարման սկզբունքները և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները ծրագրային ապահովման պաշտպանության գործընթացում։ Հեղինակը դիտարկում է ծրագրային համակարգերի նկատմամբ առկա անվտանգության սպառնալիքները, դրանց հնարավոր ազդեցությունը տվյալների և ծրագրային բաղադրիչների վրա, ինչպես նաև այդ սպառնալիքների նվազեցման համար կիրառվող տեխնիկական և կազմակերպական միջոցները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում թաքնագրային պաշտպանության համալիր համակարգի կառուցվածքին, դրա հիմնական բաղադրիչների փոխկապակցվածությանը և տարբեր անվտանգության մեխանիզմների համատեղ կիրառմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տվյալների գաղտնագրումը, թվային ստորագրությունը, հեշավորման մեխանիզմները, նույնականացման և լիազորման գործընթացները, անվտանգ հաղորդակցության ապահովումը, ինչպես նաև գաղտնի բանալիների ստեղծման, պահպանման և օգտագործման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համակարգի նախագծման և իրականացման փուլերին՝ սկսած պահանջների սահմանումից և անվտանգության մոդելի ձևավորումից մինչև ծրագրային լուծման մշակում, փորձարկում և արդյունավետության գնահատում։ Գիրքը նաև անդրադառնում է թաքնագրային համակարգերի գործնական կիրառության ընթացքում առաջացող խնդիրներին, հնարավոր խոցելիություններին և դրանց հայտնաբերման ու նվազեցման մեթոդներին։ Ներկայացված մոտեցումները հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարելի է առանձին անվտանգության մեխանիզմները միավորել միասնական համակարգում՝ ծրագրային ապահովման պաշտպանության ավելի բարձր մակարդակ ապահովելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տեղեկատվական անվտանգության, ծրագրային ճարտարագիտության և համակարգչային գիտությունների ոլորտների մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և ծրագրավորողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են ծրագրային համակարգերի թաքնագրային պաշտպանության տեսական և գործնական խնդիրներով։

Գիրքը նվիրված է ծրագրային ապահովման թաքնագրային պաշտպանության համալիր համակարգերի հետազոտմանը, նախագծմանը և մշակմանը՝ կենտրոնանալով ծրագրային համակարգերում տեղեկատվության գաղտնիության, ամբողջականության, իսկության և անվտանգության ապահովման ժամանակակից մոտեցումների վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են թաքնագրության տեսական հիմքերը, գաղտնագրման մեթոդներն ու ալգորիթմները, բանալիների կառավարման սկզբունքները և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները ծրագրային ապահովման պաշտպանության գործընթացում։ Հեղինակը դիտարկում է ծրագրային համակարգերի նկատմամբ առկա անվտանգության սպառնալիքները, դրանց հնարավոր ազդեցությունը տվյալների և ծրագրային բաղադրիչների վրա, ինչպես նաև այդ սպառնալիքների նվազեցման համար կիրառվող տեխնիկական և կազմակերպական միջոցները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում թաքնագրային պաշտպանության համալիր համակարգի կառուցվածքին, դրա հիմնական բաղադրիչների փոխկապակցվածությանը և տարբեր անվտանգության մեխանիզմների համատեղ կիրառմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տվյալների գաղտնագրումը, թվային ստորագրությունը, հեշավորման մեխանիզմները, նույնականացման և լիազորման գործընթացները, անվտանգ հաղորդակցության ապահովումը, ինչպես նաև գաղտնի բանալիների ստեղծման, պահպանման և օգտագործման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համակարգի նախագծման և իրականացման փուլերին՝ սկսած պահանջների սահմանումից և անվտանգության մոդելի ձևավորումից մինչև ծրագրային լուծման մշակում, փորձարկում և արդյունավետության գնահատում։ Գիրքը նաև անդրադառնում է թաքնագրային համակարգերի գործնական կիրառության ընթացքում առաջացող խնդիրներին, հնարավոր խոցելիություններին և դրանց հայտնաբերման ու նվազեցման մեթոդներին։ Ներկայացված մոտեցումները հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարելի է առանձին անվտանգության մեխանիզմները միավորել միասնական համակարգում՝ ծրագրային ապահովման պաշտպանության ավելի բարձր մակարդակ ապահովելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տեղեկատվական անվտանգության, ծրագրային ճարտարագիտության և համակարգչային գիտությունների ոլորտների մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և ծրագրավորողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են ծրագրային համակարգերի թաքնագրային պաշտպանության տեսական և գործնական խնդիրներով։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ՀՀ զինված ուժերի անձնակազմի շրջանում պարբերական հիվանդության, այսինքն՝ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդի, տարածվածության, կլինիկական դրսևորումների, ախտորոշման, բուժման և զինվորական ծառայության հետ կապված հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ հիվանդությունը ժառանգական աուտոբորբոքային խանգարում է, որը հատկապես հաճախ հանդիպում է հայկական բնակչության շրջանում և կարող է դրսևորվել դեռ մանկական կամ պատանեկան տարիքում։ Այն բնորոշվում է պարբերաբար կրկնվող տենդային և բորբոքային նոպաներով, որոնք կարող են ուղեկցվել որովայնային, կրծքային կամ հոդային ցավերով, իսկ երկարատև կամ ոչ բավարար վերահսկվող հիվանդության դեպքում կարող է զարգանալ երկրորդային ամիլոիդոզ։ Ուսումնասիրության առանձնահատկությունն այն է, որ հիվանդությունը դիտարկվում է հենց զինված ուժերի անձնակազմի համատեքստում։ Զորակոչային տարիքի երիտասարդների շրջանում հիվանդության առկայությունը ոչ միայն բժշկական, այլև ռազմաբժշկական և կազմակերպական նշանակություն ունի, քանի որ ախտորոշված հիվանդությունը կարող է ազդել զինվորական ծառայության պիտանիության գնահատման վրա։ Ատենախոսության պաշտոնական նկարագրության համաձայն՝ ՀՀ զինված ուժերի առանձնահատկություններից մեկը զորակոչիկների տարիքային խմբում այս հիվանդության առկայությունն է, որի հետևանքով որոշ անձինք ճանաչվում են զինվորական ծառայության համար ոչ պիտանի։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը կարող է լինել հիվանդության կլինիկական պատկերի ուսումնասիրությունը զինծառայողների շրջանում՝ հաշվի առնելով նոպաների հաճախականությունը, տևողությունը, դրանց միջև ընկած ժամանակահատվածները և տարբեր օրգան-համակարգերի ախտահարման առանձնահատկությունները։ Հիվանդության նոպաները սովորաբար ինքնասահմանափակվող են և կարող են կրկնվել տարբեր հաճախականությամբ, ինչը զինվորական ծառայության պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը, հոգնածությունը և սթրեսային իրավիճակները կարող են որոշ հիվանդների մոտ կապված լինել նոպաների առաջացման հետ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ախտորոշման արդյունավետության գնահատումը։ Քանի որ հիվանդության կլինիկական դրսևորումները կարող են տարբեր լինել, անհրաժեշտ է համադրել հիվանդության պատմությունը, նոպաների բնույթը, կլինիկական նշանները, լաբորատոր բորբոքային ցուցանիշները և, անհրաժեշտության դեպքում, գենետիկական հետազոտության արդյունքները։ MEFV գենի մուտացիաները կապված են հիվանդության զարգացման հետ, իսկ ժամանակակից մոտեցումները թույլ են տալիս կլինիկական տվյալները լրացնել մոլեկուլագենետիկ ուսումնասիրությամբ։ Ռազմաբժշկական տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունի հիվանդության ծանրության և զինվորական ծառայության հնարավորությունների միջև կապի գնահատումը։ Անհրաժեշտ է տարբերակել այն դեպքերը, երբ հիվանդությունը հազվադեպ և թեթև ընթացք ունի, այն իրավիճակներից, երբ հաճախակի նոպաները կամ բարդությունները կարող են էապես սահմանափակել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հանդեպ օրգանիզմի հարմարվողականությունը։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բժշկական որոշումները հիմնավորել ոչ միայն հիվանդության փաստով, այլև դրա կլինիկական ընթացքով, բարդությունների ռիսկով և տվյալ անձի ֆունկցիոնալ վիճակով։ Հետազոտության մեկ այլ կարևոր բաղադրիչ է բուժման արդյունավետության գնահատումը։ Հիվանդության երկարաժամկետ կառավարման հիմնական նպատակներից են նոպաների կանխարգելումը, բորբոքային ակտիվության նվազեցումը և օրգանների, հատկապես երիկամների, հետագա ախտահարման կանխարգելումը։ Բուժման արդյունավետ վերահսկողությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ հիվանդության արտաքին դրսևորումների բացակայությունը նոպաների միջև ժամանակահատվածում միշտ չէ, որ նշանակում է բորբոքային գործընթացի ամբողջական բացակայություն։ Այդ պատճառով զինծառայողների բժշկական հսկողությունը պետք է ներառի ոչ միայն սուր նոպաների ժամանակ բժշկական օգնություն, այլև երկարաժամկետ հետևում։ Հիվանդության ամենակարևոր բարդություններից մեկը ամիլոիդոզն է, որի զարգացումը կարող է հանգեցնել երիկամների ախտահարման և հետագայում՝ երիկամային ֆունկցիայի լուրջ խանգարման։ Ուստի ուսումնասիրության շրջանակում կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ բարդությունների վաղ հայտնաբերումը և դրանց կանխարգելման միջոցառումների արդյունավետության գնահատումը։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այն համադրում է կլինիկական բժշկության և ռազմաբժշկական փորձաքննության խնդիրները։ Եթե ընդհանուր բժշկական հետազոտության դեպքում առաջնայինը հիվանդության ախտորոշումն ու բուժումն է, ապա զինված ուժերի պայմաններում դրան ավելանում են ծառայության պիտանիության, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հանդուրժողականության, բժշկական հսկողության և զորակոչային ընտրության հարցերը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ավելի հիմնավորված չափորոշիչների ձևավորմանը և հիվանդության տարբեր կլինիկական ձևերով անձանց նկատմամբ անհատականացված մոտեցման զարգացմանը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունն այն է, որ դրա արդյունքները կարող են կիրառվել զորակոչիկների բժշկական զննության, հիվանդության վաղ հայտնաբերման, ախտորոշման հաստատման, հետագա դինամիկ հսկողության և բուժման կազմակերպման գործընթացներում։ Դրանք կարող են օգտակար լինել նաև այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է գնահատել հիվանդության ազդեցությունը ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության և զինվորական ծառայության պայմաններում անձի առողջական վիճակի վրա։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը պարբերական հիվանդությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես ժառանգական բժշկական խնդիր, այլև որպես զինված ուժերի համալրման և անձնակազմի առողջության պահպանման համար կարևոր ռազմաբժշկական հարց։ Հետազոտության հիմնական արժեքը հիվանդության կլինիկական առանձնահատկությունների, ախտորոշման և բուժման արդյունավետության, հնարավոր բարդությունների ու զինվորական ծառայության պիտանիության գնահատման խնդիրների փոխկապակցված ուսումնասիրությունն է, ինչը կարող է նպաստել զորակոչիկների առողջական վիճակի առավել ճշգրիտ գնահատմանը և զինված ուժերում բժշկական ծառայության կազմակերպման կատարելագործմանը։

Այս հրատարակությունը 1975 թվականի առաջին եռամսյակին՝ հունվար, փետրվար և մարտ ամիսներին, վերաբերող նշանավոր ու հիշարժան տարեթվերի համակարգված օրացույց-տեղեկատու է։ Այն նախատեսված է պատմական, մշակութային, գրական, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող տարեդարձերի ու հիշատակի օրերի մասին արագ և կազմակերպված տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Նման օրացույցի հիմնական նպատակն է մեկտեղել տարվա տվյալ ժամանակահատվածում նշվող կարևոր ամսաթվերը՝ ընթերցողին, գրադարանավարին, մշակութային աշխատողին, ուսուցչին կամ հետազոտողին հնարավորություն տալով նախապես կողմնորոշվել այն իրադարձությունների և անձանց նկատմամբ, որոնց նվիրված միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ, զեկուցումներ կամ թեմատիկ գրականության ցուցադրություններ կարելի է կազմակերպել։ Հրատարակության կառուցվածքում ամիսները բաժանված են առանձին ժամանակագրական հատվածների, իսկ յուրաքանչյուր օրվա կամ ամսաթվի ներքո կարող են ներկայացվել պատմական իրադարձություններ, նշանավոր գործիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, գրական և մշակութային հոբելյաններ, գիտության ու արվեստի բնագավառի կարևոր ամսաթվեր։ Այդպիսի կառուցվածքը հրատարակությունը դարձնում է ոչ միայն ընթերցողական տեղեկատու, այլև գործնական աշխատանքային գործիք գրադարանների և մշակութային հաստատությունների համար։ Հատկապես կարևոր է դրա կիրառությունը գրադարանային միջոցառումների պլանավորման գործում։ Հիշարժան տարեթվերի հիման վրա հնարավոր է կազմել թեմատիկ գրականության ցուցահանդեսներ, մատենագիտական ցանկեր, ընթերցանության երեկոներ, գրական-երաժշտական միջոցառումներ, դասախոսություններ և այլ մշակութային ծրագրեր։ Օրացույցը նման աշխատանքների համար տալիս է ժամանակային հենակետ՝ հնարավորություն ստեղծելով համապատասխան նյութերը նախապես հավաքելու և միջոցառումների թեմատիկ բովանդակությունը ձևավորելու համար։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է նաև ժամանակաշրջանի պատմամշակութային պատկերն արտացոլելու հնարավորությամբ։ 1975 թվականի համար կազմված տարեթվերի ընտրությունը ցույց է տալիս, թե տվյալ ժամանակի մշակութային և տեղեկատվական հաստատությունները որ անձանց, իրադարձությունների և հոբելյանների նկատմամբ էին կարևորում հանրային ուշադրությունը։ Այդ պատճառով նման օրացույցները հետագայում կարող են ուսումնասիրվել նաև որպես իրենց ստեղծման ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության և հիշողության կազմակերպման օժանդակ աղբյուրներ։ Տեղեկատուի բովանդակությունը կարող է ընդգրկել ինչպես Հայաստանի և հայ մշակույթի հետ կապված տարեթվեր, այնպես էլ համաշխարհային պատմության, գրականության, արվեստի և գիտության կարևոր իրադարձություններ։ Այս լայն ընդգրկումը թույլ է տալիս հիշարժան ամսաթվերը դիտարկել ազգային և համաշխարհային մշակութային գործընթացների փոխկապակցվածության մեջ։ Գրադարանային տեսանկյունից հրատարակությունը կարող է օգտագործվել նաև համապատասխան գրականության ընտրության և մատենագիտական սպասարկման համար։ Օրինակ՝ որևէ գրողի, գիտնականի կամ պատմական իրադարձության տարելիցի կապակցությամբ գրադարանը կարող է տեղեկատուի տվյալների հիման վրա որոնել իր ֆոնդում առկա համապատասխան գրքերը, հոդվածներն ու այլ նյութերը և դրանց հիման վրա կազմել թեմատիկ ցուցադրություն։ Այսպիսով, օրացույցը գործում է որպես կապող օղակ՝ հիշարժան ամսաթվի և այդ ամսաթվին նվիրված տեղեկատվական ռեսուրսների միջև։ Հրատարակության պատմամշակութային նշանակությունն այն է, որ այն այսօր կարող է օգտագործվել նաև 1970-ականների խորհրդահայ գրադարանային և տեղեկատվական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես էին կազմակերպվում ընթացիկ մշակութային տեղեկատվության տարածումը և հիշարժան ամսաթվերի հանրայնացումը նախաթվայնացման ժամանակաշրջանում, երբ նման տեղեկատուները կարևոր դեր էին կատարում գրադարանային և կրթական աշխատանքի կազմակերպման մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է բնութագրել որպես 1975 թվականի հունվար–մարտ ամիսների պատմական, մշակութային, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող տարեթվերի գործնական տեղեկատու։ Այն միաժամանակ ծառայում է որպես ժամանակագրական ուղեցույց, գրադարանային-մատենագիտական աշխատանքի օժանդակ միջոց և մշակութային միջոցառումների պլանավորման աղբյուր՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ներկայացնել և հանրայնացնել տվյալ ժամանակահատվածի կարևոր հոբելյաններն ու հիշարժան իրադարձությունները։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պետական բյուջեի հարկային մուտքերի ձևավորման, կառուցվածքի և դինամիկայի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց ավելացման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետական բյուջեի եկամուտների կարևորագույն բաղադրիչներից մեկի՝ հարկային մուտքերի դերն է, քանի որ դրանց միջոցով պետությունը ֆինանսավորում է հանրային ծառայությունները, սոցիալական ծրագրերը, ենթակառուցվածքների զարգացումը, պետական կառավարման համակարգի գործունեությունը և տնտեսության զարգացմանն ուղղված տարբեր միջոցառումներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հարկային եկամուտների հիմնական տեսակները՝ ավելացված արժեքի հարկը, շահութահարկը, եկամտային հարկը, ակցիզային հարկերը, մաքսային և այլ հարկային վճարները, դրանց տեսակարար կշիռը բյուջեի ընդհանուր եկամուտներում և փոփոխությունները տարբեր ժամանակահատվածներում։ Կարևոր խնդիր է հարկային մուտքերի ձևավորման վրա ազդող տնտեսական գործոնների բացահայտումը։ Դրանց ծավալը պայմանավորված է տնտեսական ակտիվության մակարդակով, արտադրության և ծառայությունների ծավալներով, զբաղվածությամբ, աշխատավարձերի չափով, սպառման մակարդակով, ներմուծման ու արտահանման ծավալներով, ձեռնարկությունների շահութաբերությամբ և հարկային օրենսդրության առանձնահատկություններով։ Տնտեսական աճի պայմաններում հարկման բազայի ընդլայնումը սովորաբար ստեղծում է պետական բյուջեի հարկային եկամուտների ավելացման հնարավորություններ, սակայն այդ կապը կախված է նաև հարկային վարչարարության արդյունավետությունից և ստվերային տնտեսության ծավալից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է հարկային բեռի և հարկային մուտքերի հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Հարկային դրույքաչափերի բարձրացումը ինքնին միշտ չէ, որ հանգեցնում է բյուջեի եկամուտների համաչափ աճի։ Չափազանց բարձր հարկային բեռը կարող է խթանել հարկերից խուսափումը, գործունեության թաքցումը կամ տնտեսության ստվերային հատվածի ընդլայնումը։ Հետևաբար հարկային քաղաքականության հիմնական խնդիրներից է գտնել այնպիսի հավասարակշռություն, որը միաժամանակ կապահովի բավարար բյուջետային եկամուտներ և չի խոչընդոտի տնտեսական ակտիվությանը։ Աշխատության մեջ կարող է առանձնահատուկ ուշադրություն դարձվել հարկային վարչարարությանը։ Հարկային մուտքերի ավելացման կարևոր ուղիներից մեկը գործող հարկային պարտավորությունների ավելի լիարժեք հավաքագրումն է՝ առանց պարտադիր կերպով հարկային դրույքաչափերը բարձրացնելու։ Դրան կարող են նպաստել էլեկտրոնային հաշվետվողականության զարգացումը, տվյալների փոխանակման համակարգերի կատարելագործումը, հարկ վճարողների ռիսկերի գնահատումը, չհայտարարագրված գործունեության բացահայտումը և հարկային վերահսկողության թիրախային իրականացումը։ Հայաստանի հարկային վարչարարության թվայնացումը վերջին տարիներին դարձել է հարկային համակարգի զարգացման կարևոր ուղղություններից մեկը, այդ թվում՝ էլեկտրոնային ծառայությունների և հաշվետվությունների միջոցով։ Հարկային եկամուտների աճի մեկ այլ կարևոր ուղղություն հարկային բազայի ընդլայնումն է։ Դրան կարող են նպաստել նոր ձեռնարկությունների ստեղծումը, զբաղվածության աճը, արտադրողականության բարձրացումը, ներդրումների խթանումը և տնտեսության այն հատվածների զարգացումը, որոնք ունեն բարձր ավելացված արժեք ստեղծելու ներուժ։ Այս դեպքում հարկային եկամուտների աճը կարող է տեղի ունենալ ոչ թե հարկային բեռի ավելացման, այլ տնտեսական գործունեության ընդլայնման արդյունքում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ստվերային տնտեսության ազդեցությանը։ Չգրանցված տնտեսական գործունեությունը, աշխատողների իրական եկամուտների չհայտարարագրումը, շրջանառության թաքցումը և կեղծ կամ թերի հաշվետվությունները նվազեցնում են հարկային բազան և պետական բյուջեի հնարավոր եկամուտները։ Հետևաբար ստվերային տնտեսության կրճատումը կարող է դիտարկվել որպես հարկային մուտքերի ավելացման կարևոր ռեզերվ։ Միաժամանակ հարկային վարչարարությունը պետք է իրականացվի այնպես, որ չստեղծի անհամաչափ վարչական բեռ օրինական գործունեություն իրականացնող տնտեսվարողների համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող է իրականացվել նաև հարկային մուտքերի կառուցվածքային և վիճակագրական վերլուծություն՝ բացահայտելու տարբեր հարկատեսակների ներդրումը բյուջեի եկամուտների ձևավորման գործում։ Կարելի է ուսումնասիրել հարկային եկամուտների աճի տեմպերը, դրանց հարաբերակցությունը համախառն ներքին արդյունքի նկատմամբ, հարկային եկամուտների մեկ շնչին ընկնող չափը, հարկատեսակների մասնաբաժինները և դրանց փոփոխության միտումները։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել հարկային համակարգի արդյունավետությունը և բացահայտել դրա զարգացման հիմնական խնդիրները։ Կարևոր է նաև հարկային քաղաքականության սոցիալական ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Տարբեր հարկատեսակներ տարբեր կերպ են ազդում բնակչության եկամուտների և սպառման վրա։ Ուստի հարկային մուտքերի ավելացման քաղաքականությունը պետք է համադրվի սոցիալական արդարության և հարկման կարողության սկզբունքների հետ։ Հատկապես կարևոր է ուսումնասիրել ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությունը, քանի որ դրանց ազդեցությունը տարբեր եկամուտներ ունեցող խմբերի վրա կարող է տարբեր լինել։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են օգտագործվել պետական բյուջեի եկամուտների պլանավորման, հարկային քաղաքականության մշակման և հարկային վարչարարության կատարելագործման ժամանակ։ Հարկային մուտքերի մեծացման առավել արդյունավետ ճանապարհը կարող է հիմնվել ոչ միայն դրույքաչափերի փոփոխության, այլև հարկային բազայի ընդլայնման, ստվերային շրջանառության կրճատման, տնտեսական աճի խթանման, հարկային կարգապահության բարձրացման և վարչարարության թվայնացման համադրման վրա։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը պետական բյուջեի հարկային մուտքերը դիտարկում է որպես հանրային ֆինանսների կայունության առանցքային աղբյուր և նպատակ ունի բացահայտել դրանց ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները, առկա խնդիրները և աճի ներուժը՝ առաջարկելով այնպիսի հարկային և վարչարարական մեխանիզմներ, որոնք կարող են ապահովել պետական եկամուտների կայուն ավելացում՝ միաժամանակ պահպանելով տնտեսական ակտիվության և հարկային արդարության համար անհրաժեշտ պայմանները։