Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է հայկական պոպուլյացիայի գենետիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ X և Y սեռական քրոմոսոմների պոլիմորֆիզմների վերլուծության միջոցով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել հայկական բնակչության գենետիկական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, ուսումնասիրել տարբեր գենետիկական մարկերների տարածվածությունը և դրանց հիման վրա գնահատել պոպուլյացիայի ներսում առկա բազմազանությունն ու հնարավոր պատմական գենետիկական կապերը։ X քրոմոսոմի պոլիմորֆիզմների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետազոտել ինչպես մայրական, այնպես էլ ընդհանուր պոպուլյացիոն գենետիկական գործընթացների որոշ կողմեր, մինչդեռ Y քրոմոսոմի մարկերները հատկապես կարևոր են հայրական գծերի և տղամարդկանց պոպուլյացիոն պատմության ուսումնասիրության համար։ Աշխատության շրջանակում նման տվյալների համադրումը կարող է օգտագործվել հայկական պոպուլյացիայի գենոֆոնդի կառուցվածքը բնութագրելու, տարբեր ենթախմբերի միջև գենետիկական տարբերությունները գնահատելու և այլ պոպուլյացիաների հետ համեմատական վերլուծություններ իրականացնելու նպատակով։ Հետազոտությունն արժեքավոր է մարդաբանության, պոպուլյացիոն գենետիկայի, բժշկական գենետիկայի և կենսաբանական մարդաբանության տեսանկյունից, քանի որ սեռական քրոմոսոմների ժառանգական առանձնահատկությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ հաղորդել բնակչության ձևավորման և պատմական ժողովրդագրական գործընթացների մասին։ Միաժամանակ նման տվյալների մեկնաբանությունը պահանջում է զգուշություն, քանի որ առանձին գենետիկական մարկերները չեն կարող ինքնուրույն ներկայացնել ամբողջ պոպուլյացիայի ծագումն ու պատմությունը․ դրանք առավել արդյունավետ են այլ գենետիկական, մարդաբանական և պատմական տվյալների հետ համադրության դեպքում։

Նկարագրություն՝ Աշխատությունը նվիրված է զանգակածաղկազգիների՝ Campanulaceae Juss. ընտանիքի համակողմանի ուսումնասիրությանը Կովկասի տարածքում։ Այն կարևոր բուսաբանական հետազոտություն է, որն ընդգրկում է ընտանիքի ներկայացուցիչների համակարգաբանությունը, տեսակային կազմը, տարածվածությունը, ձևաբանական առանձնահատկությունները, էկոլոգիական կապերը և աշխարհագրական տարածման օրինաչափությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կովկասյան ֆլորայի համար բնորոշ և էնդեմիկ տեսակներին, ինչպես նաև տարբեր ցեղերի ու տեսակների միջև համակարգաբանական հարաբերություններին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Կովկասի բուսական աշխարհի ուսումնասիրության համար, քանի որ տվյալ տարածաշրջանը զանգակածաղկազգիների տեսակային բազմազանության և էնդեմիզմի կարևոր կենտրոններից է։ Հետազոտության հիմքում ընկած են երկարատև բուսաբանական ուսումնասիրություններ և ընտանիքի առանձին ներկայացուցիչների վերաբերյալ նախկինում կատարված աշխատանքների ընդհանրացումը։ Հեղինակ Մարինե Էդգարի Օհանեսյանը ընտանիքի մշակումը կատարել է նաև «Կովկասի ֆլորայի կոնսպեկտի» համար, իսկ այդ աշխատանքը հիմք է հանդիսացել նրա դոկտորական ատենախոսության համար, որը պաշտպանվել է 1996 թվականին Երևանում։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում զբաղվածության մակարդակի բարձրացման և գործազրկության մեղմացման հիմնախնդիրներին՝ դիտարկելով դրանք մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են մարզի աշխատաշուկայի առանձնահատկությունները, բնակչության զբաղվածության մակարդակը, գործազրկության պատճառներն ու դրա վրա ազդող տնտեսական և սոցիալական գործոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Տավուշի մարզի գյուղական և սահմանամերձ բնակավայրերի իրավիճակին, որտեղ աշխատատեղերի սահմանափակությունը, գյուղատնտեսության սեզոնային բնույթը, տնտեսական ակտիվության անհավասար բաշխվածությունը և բնակչության արտագաղթի միտումները կարող են լրացուցիչ դժվարություններ ստեղծել կայուն զբաղվածության ապահովման համար։ Աշխատությունը նպատակ ունի բացահայտել այն հնարավորություններն ու մեխանիզմները, որոնց կիրառմամբ հնարավոր է ընդլայնել աշխատաշուկան, ստեղծել նոր աշխատատեղեր և բարձրացնել բնակչության տնտեսական ակտիվությունը։ Որպես զբաղվածության խթանման ուղղություններ կարող են դիտարկվել գյուղատնտեսության և ագրոբիզնեսի զարգացումը, տեղական արտադրության ընդլայնումը, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության աջակցությունը, մասնագիտական ուսուցումն ու վերապատրաստումը, աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխան կադրերի պատրաստումը, ինչպես նաև գործատուների և աշխատանք փնտրողների միջև կապի բարելավումը։ Տավուշի համար հատկապես կարևոր են նաև համայնքային և տարածաշրջանային զարգացման ծրագրերը, որոնք կարող են նպաստել նոր տնտեսական գործունեության ձևավորմանը և բնակչության կայուն զբաղվածությանը։ Այս խնդիրների լուծման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է նաև մարզի սահմանամերձ բնույթով և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկություններով։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, զբաղվածության և սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, մարզային կառավարման մարմիններին, համայնքային կառույցներին, ինչպես նաև Տավուշի մարզի տնտեսական զարգացման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Ս. Վ. Ցուցուլյանի 2013 թվականի գիտական աշխատանքն է, որը պատրաստվել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում, ունի 27 էջ և վերաբերում է տնտեսագիտության ոլորտին։

Հանձնարարական գրականության այս ցանկը նախատեսված է էլեկտրամոնտյորների մասնագիտական ինքնակրթությունն ու տեխնիկական գիտելիքների խորացումը խթանելու համար։ Այն կազմվել է որպես գործնական կողմնորոշիչ մասնագետների համար՝ օգնելով ընտրել էլեկտրատեխնիկայի և հարակից ոլորտների վերաբերյալ անհրաժեշտ գրականություն։ Ցանկում ներառված նյութերը կարող են վերաբերել էլեկտրական սարքավորումներին, էլեկտրական ցանցերի և կայանքների կառուցվածքին ու շահագործմանը, մոնտաժային աշխատանքների կազմակերպմանը, տեխնիկական սպասարկմանը, սարքավորումների նորոգմանը, աշխատանքի առաջավոր մեթոդներին և էլեկտրատեխնիկայի ոլորտում կիրառվող նորարարություններին։ Հրատարակության հիմնական նշանակությունն այն է, որ այն ոչ միայն առաջարկում է մասնագիտական գրքեր, այլև ուղղորդում է աշխատողին շարունակաբար լրացնել իր գիտելիքները, կատարելագործել գործնական հմտությունները և ծանոթանալ ժամանակակից տեխնիկական լուծումներին։ Նմանատիպ ցանկերը խորհրդային շրջանում կարևոր դեր էին կատարում արտադրության աշխատողների գիտատեխնիկական կրթության կազմակերպման գործում և նախատեսված էին մասնագիտական գրականությունը հասանելի ու նպատակային դարձնելու համար։ Ազգային գրադարանի մատենագիտական աղբյուրները հաստատում են, որ այս 57 էջանոց ցանկը հրատարակվել է 1958 թվականին՝ որպես տեխնիկական գրականության մասնագիտացված հանձնարարական ցանկ։

Հրատարակությունը տեխնիկական գրականության վերաբերյալ տեղեկատվական և մատենագիտական բյուլետեն է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին տեղեկացնել տվյալ ժամանակաշրջանում գրադարան մուտք գործած նոր տեխնիկական հրատարակությունների մասին։ Այն նախատեսված է հատկապես արտադրության աշխատողների, ինժեներատեխնիկական անձնակազմի, տարբեր նախարարությունների ու գերատեսչությունների մասնագետների, ինչպես նաև տեխնիկական գիտություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Բյուլետենում ներկայացված են տեխնիկայի, կիբեռնետիկայի, ավտոմատիկայի և հարակից ոլորտների նոր գրքերի մատենագիտական տվյալներ՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել մասնագիտական գրականության մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները։ Հրատարակության առանձնահատկություններից է այն, որ ընդգրկում է ինչպես հայերեն, այնպես էլ ռուսերեն լեզուներով լույս տեսած գրքեր, իսկ պարբերական բնույթը նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների և մասնագիտական տեղեկատվության շարունակական թարմացմանը։ Այն կարելի է դիտարկել ոչ այնքան որպես մեկ թեմայի շուրջ ստեղծված սովորական գիրք, որքան որպես իր ժամանակաշրջանի տեխնիկական գրականության համակարգված տեղեկատվական ուղեցույց, որն արժեքավոր է նաև պատմամշակութային և գրադարանագիտական տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել խորհրդային շրջանի Հայաստանում շրջանառվող տեխնիկական հրատարակությունների, մասնագիտական հետաքրքրությունների և տեղեկատվության տարածման մեխանիզմների մասին։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է փոխարժեքի փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշների վրա։ Աշխատության կենտրոնում փոխարժեքի և տնտեսական գործընթացների փոխկապակցվածությունն է՝ հաշվի առնելով, որ փոխարժեքի տատանումները կարող են անդրադառնալ գնաճի, տնտեսական աճի, արտաքին առևտրի, ներմուծման և արտահանման, ներդրումների, պետական ֆինանսների և այլ մակրոտնտեսական ցուցանիշների վրա։ ՀՀ տնտեսության պայմաններում փոխարժեքի նշանակությունը հատկապես կարևոր է արտաքին առևտրի և ներմուծվող ապրանքների գների տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են դրամի արժևորման և արժեզրկման հնարավոր տնտեսական հետևանքները, ինչպես նաև այդ փոփոխությունների փոխանցման մեխանիզմները ներքին տնտեսություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխարժեքի ազդեցությանը գնաճի վրա․ ժամանակակից ուսումնասիրությունները Հայաստանի համար ցույց են տալիս, որ փոխարժեքի փոխանցման ազդեցությունն առավել արտահայտված է ներմուծվող և արտահանելի ապրանքների գների դեպքում, մինչդեռ ծառայությունների և ոչ արտահանելի հատվածի արձագանքը համեմատաբար սահմանափակ է։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է գյուղատնտեսական արտադրության ռազմավարական կառավարման հիմնախնդիրներին և դրա զարգացման հեռանկարներին՝ ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի օրինակով։ Ուսումնասիրության կենտրոնում գյուղատնտեսության զարգացման երկարաժամկետ նպատակների, արտադրական ներուժի արդյունավետ օգտագործման և մարզի գյուղատնտեսական ոլորտի մրցունակության բարձրացման հարցերն են։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Գեղարքունիքի մարզի գյուղատնտեսական արտադրության կառուցվածքը, բնական և տնտեսական ռեսուրսները, հողային ու աշխատանքային ներուժը, արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները և գյուղատնտեսական տնտեսությունների գործունեության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմավարական կառավարման գործիքներին, գյուղատնտեսական արտադրության պլանավորմանը, ռեսուրսների արդյունավետ բաշխմանը, արտադրական գործընթացների կազմակերպմանը և շուկայական պայմանների փոփոխություններին համապատասխան կառավարման որոշումների ընդունմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են նաև գյուղատնտեսության զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրները՝ կապված տեխնիկական և տեխնոլոգիական ապահովվածության, ֆինանսական միջոցների հասանելիության, շուկաների, ենթակառուցվածքների, արտադրանքի իրացման, ռիսկերի կառավարման և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության հետ։ Աշխատությունը կարևորում է մարզի գյուղատնտեսական ներուժի բացահայտումն ու նպատակային օգտագործումը՝ հաշվի առնելով տեղական բնական-կլիմայական պայմանները և գյուղատնտեսական մասնագիտացման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում զարգացման հեռանկարներին, հնարավոր ռազմավարական ուղղություններին, արտադրության արդիականացմանը, նոր տեխնոլոգիաների կիրառմանը, գյուղատնտեսական կոոպերացիայի զարգացմանը և արտադրանքի մրցունակության բարձրացմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, տնտեսագետներին, ագրարային ոլորտի մասնագետներին, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցներին, հետազոտողներին և տնտեսագիտական ու ագրարային ուղղությունների ուսանողներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Գեղարքունիքի մարզում գյուղատնտեսական արտադրության կառավարման առկա վիճակի, զարգացման հիմնական խնդիրների և երկարաժամկետ հեռանկարների վերաբերյալ։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում երկրորդային ռեսուրսների օգտագործման տնտեսական մեխանիզմի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմքում ընկած է արտադրության և սպառման ընթացքում առաջացող թափոնների ու օգտագործված նյութերի առավել արդյունավետ ներգրավումը տնտեսական շրջանառության մեջ՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես բնապահպանական խնդիր, այլև որպես լրացուցիչ տնտեսական արժեք ստեղծելու հնարավորություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են երկրորդային ռեսուրսների ձևավորման աղբյուրները, դրանց օգտագործման ներկայիս մակարդակը, վերամշակման և կրկնակի օգտագործման հնարավորությունները, ինչպես նաև այդ գործընթացների տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկրորդային հումքի հավաքման, տեսակավորման, վերամշակման և արտադրության մեջ վերադարձի կազմակերպմանը, ինչպես նաև այդ գործընթացների ֆինանսատնտեսական խթանների ձևավորմանը։ Քննարկվում են տնտեսական մեխանիզմի այն գործիքները, որոնք կարող են նպաստել ռեսուրսների ավելի ռացիոնալ օգտագործմանը՝ ներառյալ հարկային և ֆինանսական խթանները, ներդրումային աջակցությունը, գնագոյացման մեխանիզմները, պետական կարգավորումը և ձեռնարկությունների տնտեսական շահագրգռվածության բարձրացումը։ ՀՀ պայմաններում ուսումնասիրվում են երկրորդային ռեսուրսների շուկայի ձևավորման առանձնահատկությունները, ենթակառուցվածքային և կազմակերպական խնդիրները, տեխնոլոգիական սահմանափակումները և համապատասխան ոլորտներում ներդրումների անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև ռեսուրսախնայողության և շրջակա միջավայրի պահպանության տնտեսական արդյունքների համադրումը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես կարող է երկրորդային հումքի առավել լայն օգտագործումը նպաստել բնական ռեսուրսների սպառման նվազեցմանը, արտադրական ծախսերի օպտիմալացմանը և նոր տնտեսական գործունեության ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, բնապահպանական տնտեսագիտության մասնագետներին, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցներին, ձեռնարկությունների ղեկավարներին, բնապահպաններին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ՀՀ-ում երկրորդային ռեսուրսների օգտագործման առկա տնտեսական մեխանիզմների, դրանց սահմանափակումների և կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների վերաբերյալ։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է քերականության տրամաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը Ալ-Ֆարաբիի լեզվափիլիսոփայական հայացքների շրջանակում՝ դրանք դիտարկելով նաև տիպաբանական տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության կենտրոնում լեզվի և տրամաբանության փոխհարաբերությունն է, մասնավորապես՝ այն հարցը, թե ինչպես կարող են տրամաբանական կատեգորիաները, մտածողության կառուցվածքը և դատողության ձևերը արտահայտվել քերականական համակարգում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Ալ-Ֆարաբիի պատկերացումները լեզվի, խոսքի, քերականության և տրամաբանության փոխկապակցվածության վերաբերյալ, ինչպես նաև այն տեսական սկզբունքները, որոնց միջոցով հնարավոր է բացատրել քերականական երևույթների կառուցվածքային հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական և տրամաբանական կատեգորիաների հարաբերակցությանը, լեզվական ձևերի ու իմաստների փոխկապակցվածությանը և տարբեր լեզուների կառուցվածքային առանձնահատկությունների համեմատական դիտարկմանը։ Տիպաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել քերականական համակարգերի ընդհանրություններն ու տարբերությունները և պարզել, թե որքանով են տրամաբանական ու իմաստային հարաբերությունները դրսևորվում տարբեր լեզվական կառուցվածքներում։ Աշխատությունը միավորում է լեզվաբանության, տրամաբանության և միջնադարյան փիլիսոփայության ուսումնասիրության մեթոդները՝ փորձելով ներկայացնել Ալ-Ֆարաբիի գիտական ժառանգության այն կողմերը, որոնք առնչվում են լեզվի կառուցվածքի և մտածողության ձևերի փոխհարաբերությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև լեզվաբանական մտքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս հասկանալու միջնադարյան արաբամուսուլմանական փիլիսոփայական ավանդույթի ազդեցությունը քերականական և տրամաբանական գաղափարների զարգացման վրա։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, փիլիսոփաներին, տրամաբաններին, արևելագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, լեզվաբանական տիպաբանության հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է բնական լեզվի կառուցվածքների և UNL լեզվի միջև ավտոմատ փոխակերպում իրականացնող երկխոսային և ուսուցանվող համակարգի մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը բնական լեզվով ներկայացված տեղեկատվության համակարգչային վերլուծության, դրա իմաստային կառուցվածքի բացահայտման և UNL միջանկյալ ներկայացման միջոցով այլ լեզվական ձևաչափերի հետ փոխադարձ ներկայացման հնարավորությունների ստեղծումն է։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բնական լեզվի շարահյուսական և իմաստաբանական կառուցվածքների մեքենայական ներկայացման խնդիրները, լեզվական տեղեկատվության ձևայնացման եղանակները և դրանց ավտոմատ փոխակերպման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի երկխոսային բնույթին, որի միջոցով հնարավոր է օգտվողի հետ փոխգործակցել, ճշտել լեզվական տվյալները և կատարել անհրաժեշտ ուղղումներ։ Ուսուցանվող համակարգի գաղափարը ենթադրում է, որ համակարգը կարող է կատարելագործել իր աշխատանքի արդյունքները՝ հիմնվելով կուտակվող լեզվական տեղեկատվության և նախորդ փոխակերպումների փորձի վրա։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում բնական լեզվի վերլուծության, բառային և շարահյուսական միավորների ճանաչման, իմաստային հարաբերությունների որոշման և դրանց UNL ներկայացման համապատասխան կառուցվածքների վերածման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը միավորում է համակարգչային լեզվաբանության, արհեստական բանականության, բնական լեզվի մշակման և տեղեկատվական համակարգերի նախագծման խնդիրները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել լեզվական տեղեկատվության ավտոմատ մշակման ավելի ճկուն մեխանիզմներ։ Նման համակարգի մշակումը կարող է նշանակություն ունենալ բազմալեզու տեղեկատվական համակարգերի, մեքենայական թարգմանության, լեզվական տվյալների ավտոմատ մշակման և մարդու ու համակարգչի միջև բնական լեզվով փոխգործակցության զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համակարգչային լեզվաբանությամբ, արհեստական բանականությամբ, մեքենայական թարգմանությամբ, բնական լեզվի մշակմամբ և լեզվական տեղեկատվական համակարգերի նախագծմամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Այս ուղեցույցը նվիրված է Հայաստանի գրադարանների համահավաք գրացուցակի ձևավորման և վարման ընթացքում MARC 21 ձևաչափի կիրառման սկզբունքներին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանային մատենագիտական տվյալների միասնական մշակման, գրանցման, փոխանակման և համակարգման գործընթացները կարգավորելու համար՝ նպաստելով տարբեր գրադարանների միջև մատենագիտական տեղեկատվության համատեղելիության և փոխգործունակության ապահովմանը։ Ուղեցույցում ներկայացվում են MARC 21-ի կառուցվածքը, մատենագիտական գրառումների կազմման հիմնական սկզբունքները, դաշտերի և ենթադաշտերի նշանակությունը, տվյալների մուտքագրման և ներկայացման կանոնները, ինչպես նաև գրադարանային գրառումների ստանդարտացված ձևով կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցերին, որոնք կարևոր են Հայաստանի գրադարանային համակարգի համար՝ հաշվի առնելով հայերեն և օտարալեզու հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրության, հեղինակների և վերնագրերի գրանցման, թեմատիկ ու այլ որոնման տարրերի ձևավորման անհրաժեշտությունը։ Հրատարակությունը կարևոր գործնական նշանակություն ունի, քանի որ միասնական ձևաչափի կիրառումը հնարավորություն է տալիս տարբեր գրադարանների տեղեկատվական համակարգերում ստեղծված գրառումները փոխանակել և արդյունավետորեն օգտագործել՝ նվազեցնելով կրկնվող աշխատանքը և բարձրացնելով մատենագիտական տվյալների որակը։ Համահավաք գրացուցակի համատեքստում MARC 21-ի կիրառումը նաև նպաստում է Հայաստանի գրադարանային ֆոնդերի վերաբերյալ միասնական տեղեկատվական միջավայրի ձևավորմանը և ընթերցողների համար որոնման ու տեղեկատվության հայտնաբերման հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Ուղեցույցը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետներին, մատենագետներին, կատալոգավորողներին, գրադարանային տեղեկատվական համակարգերի մասնագետներին, գրադարանների ավտոմատացման ծրագրերով զբաղվող աշխատակիցներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։ Այն հատկապես արժեքավոր է որպես գործնական տեղեկատու՝ մատենագիտական գրառումների ստանդարտացման, MARC 21 ձևաչափի ճիշտ կիրառման և Հայաստանի գրադարանների միջև գրացուցակային տվյալների արդյունավետ փոխանակման գործընթացում։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ուղեղի կիսագնդերի միջև ֆունկցիոնալ ասիմետրիայի ուսումնասիրությանը՝ դրա հոգեֆիզիոլոգիական դրսևորումների բնութագրմանը և ճանաչողական խանգարումների պայմաններում դրանց առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է ուղեղի ձախ և աջ կիսագնդերի ֆունկցիոնալ մասնագիտացումը, դրանց փոխազդեցության առանձնահատկությունները և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով կիսագնդերի համատեղ գործունեությունը մասնակցում է ճանաչողական գործընթացների իրականացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուշադրության, հիշողության, ընկալման, մտածողության, խոսքի և այլ բարձրագույն հոգեկան գործառույթների հետ կիսագնդային ասիմետրիայի փոխհարաբերություններին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տարբեր հոգեֆիզիոլոգիական ցուցանիշների միջոցով ֆունկցիոնալ ասիմետրիայի դրսևորումների ուսումնասիրությունը և դրանց փոփոխությունների համադրումը ճանաչողական գործունեության առանձնահատկությունների հետ։ Քննարկվում են նաև այն փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ ճանաչողական խանգարումների ժամանակ, ինչպես կարող են դրանք անդրադառնալ կիսագնդերի ֆունկցիոնալ փոխհարաբերությունների վրա և ինչ նշանակություն կարող են ունենալ ճանաչողական վիճակի գնահատման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ճանաչողական գործընթացները դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին հոգեբանական ֆունկցիաներ, այլև որպես ուղեղի տարբեր համակարգերի փոխկապակցված գործունեության արդյունք։ Աշխատության արդյունքները կարող են կարևոր լինել ճանաչողական խանգարումների մեխանիզմների ուսումնասիրման, հոգեֆիզիոլոգիական գնահատման մեթոդների կատարելագործման և նյարդահոգեբանական հետազոտությունների զարգացման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել նյարդաբաններին, հոգեֆիզիոլոգներին, նյարդահոգեբաններին, կլինիկական հոգեբաններին, բժշկական և կենսաբանական գիտությունների մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողներին և հետազոտողներին։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պատանի ըմբիշների մասնագիտական հնարքների արդյունավետության բարձրացմանը՝ շարժումների ճշգրտության կատարելագործման մեթոդիկայի կիրառման միջոցով։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ըմբշամարտում տեխնիկական գործողության հաջողությունը մեծապես կախված է մարզիկի շարժումների ճշգրտությունից, ժամանակին կատարվող գործողություններից, տարածության և դիրքի ճիշտ գնահատումից, ինչպես նաև տարբեր շարժողական բաղադրիչների համաձայնեցվածությունից։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են պատանի մարզիկների տեխնիկական պատրաստվածության առանձնահատկությունները, մասնագիտական հնարքների կատարման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և շարժումների ճշգրտության զարգացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարզման գործընթացում նպատակային վարժությունների, կրկնությունների, շարժումների վերահսկման և տեխնիկական գործողությունների կատարելագործման մեթոդների կիրառմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել մարզիկների տեխնիկական գործողությունների արագությունը, ճշգրտությունը, կայունությունը և արդյունավետությունը տարբեր պայմաններում՝ հաշվի առնելով պատանեկան տարիքի ֆիզիոլոգիական և հոգեբանական առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև շարժողական հմտությունների ձևավորման աստիճանական գործընթացին, երբ մարզիկը սովորում է ոչ միայն ճիշտ կատարել առանձին հնարքը, այլև այն կիրառել փոփոխվող մրցակցային իրավիճակներում։ Առաջարկվող մեթոդիկան նպատակ ունի նպաստել տեխնիկական գործողությունների ավելի վստահ, վերահսկելի և արդյունավետ կատարմանը, նվազեցնել ավելորդ շարժումները և բարձրացնել մարզիկի գործողությունների նպատակաուղղվածությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել ըմբշամարտի մարզիչներին, ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետներին, մարզական մանկավարժներին, սպորտային գիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին և մարզական բուհերի ուսանողներին։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ պատանի ըմբիշների տեխնիկական պատրաստության առանձնահատկությունները և շարժումների ճշգրտության զարգացման դերը մարզական վարպետության ձևավորման ու մրցակցային արդյունավետության բարձրացման գործընթացում։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում նորագույն տեխնոլոգիաների ներդրման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տեխնոլոգիական նորարարությունները դիտարկելով որպես բանկային ծառայությունների զարգացման, գործառնական արդյունավետության բարձրացման և ֆինանսական համակարգի մրցունակության ամրապնդման կարևոր գործոն։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բանկային գործունեության թվայնացման հիմնական ուղղությունները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները և դրանց ազդեցությունը բանկերի կառավարման, գործառնությունների իրականացման և հաճախորդների սպասարկման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրոնային և հեռահար բանկային ծառայություններին, ավտոմատացված բանկային համակարգերին, թվային վճարային գործիքներին, ֆինանսական տեխնոլոգիաներին, տվյալների մշակման ժամանակակից համակարգերին և նորարարական բանկային արտադրանքների ներդրմանը։ Հայաստանի օրինակով վերլուծվում են տեխնոլոգիական վերափոխման ընթացքում առաջացող հիմնական խնդիրները՝ տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների զարգացման, ներդրումային ծախսերի, մասնագիտական կադրերի պատրաստվածության, տեղեկատվական անվտանգության, կիբեռռիսկերի, տվյալների պաշտպանության և իրավական կարգավորման տեսանկյուններից։ Նորարարությունների ներդրումը միաժամանակ կարող է նպաստել բանկային ծառայությունների հասանելիության ընդլայնմանը, գործառնությունների արագացմանը և ծախսերի օպտիմալացմանը, սակայն պահանջում է ռիսկերի կառավարման և համապատասխան կարգավորող մեխանիզմների շարունակական կատարելագործում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նորագույն տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով բանկերի մրցակցային դիրքերի ամրապնդումը, ծառայությունների որակի բարձրացումը, հաճախորդների պահանջների փոփոխությունը և ֆինանսական շուկայի զարգացման նոր հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկել բանկերի և ֆինտեխ ոլորտի փոխգործակցությունը, նորարարական ծառայությունների ստեղծման և փորձարկման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև տեխնոլոգիական զարգացման պայմաններում բանկային բիզնեսի կառավարման մոտեցումների փոփոխությունը։ Թեման արդիական է նաև այն պատճառով, որ Հայաստանի ֆինանսական հատվածում թվային փոխակերպումը շարունակում է զարգանալ, իսկ նորարարական ծառայությունների ներդրման խոչընդոտների բացահայտումն ու դրանց լուծման մեխանիզմների մշակումը դիտարկվում են որպես ֆինանսական համակարգի հետագա զարգացման կարևոր ուղղություններ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, ՏՏ մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և տնտեսագիտական ուղղությունների ուսանողներին՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել ՀՀ բանկային համակարգի տեխնոլոգիական զարգացման, նորարարությունների ներդրման հնարավորությունների և դրա ընթացքում առաջացող հիմնախնդիրների վերաբերյալ։