Ready-made Materials

Հրատարակությունը նախատեսված է 1842 թվականի համար և համադրում է Քրիստոսի ծննդից հաշվվող թվականությունն ու Հայոց ՌՄՂԱ թվականը։ Այն ներկայացնում է ժամանակի հաշվառման երկու համակարգերը՝ նպաստելով դրանց համադրելիությանը և հայկական տոմարային ավանդույթի պահպանմանը։ Օրացույցի գործնական նշանակությունը կապված էր տարվա ամիսների, օրերի և ամսաթվերի որոշման, ինչպես նաև առօրյա ու եկեղեցական կյանքի կազմակերպման հետ։ Հայկական օրացույցներում կարևոր տեղ էին զբաղեցնում կրոնական տոները, սրբերի հիշատակության օրերը, պահոց շրջաններն ու ծիսական արարողությունները, որոնք համայնքի հոգևոր կյանքի կարևոր բաղադրիչներն էին։ Նման հրատարակությունները ծառայում էին որպես պարբերաբար օգտագործվող տեղեկատուներ և միաժամանակ նպաստում էին հայկական թվականության ու օրացուցային սովորույթների շարունակական կիրառությանը։ Լազարյան ճեմարանի տպագրական գործունեության հետ կապված այս օրացույցը ներկայացնում է նաև Մոսկվայի հայ կրթական և մշակութային միջավայրի մի հատվածը։ Այն արժեքավոր է հայկական տոմարագիտության, եկեղեցական ժամանակագրության, օրացույցների պատմության և 19-րդ դարի հայ տպագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Հրատարակությունը նախատեսված է 1843 թվականի համար և զուգահեռ ներկայացնում է Քրիստոսի ծննդից հաշվվող թվականությունն ու Հայոց ՌՄՂԲ թվականը՝ պահպանելով հայկական օրացուցային ավանդույթի առանձնահատկությունները։ Այն ծառայել է տարվա օրերի, ամիսների և ամսաթվերի հաշվառման, ինչպես նաև առօրյա ու հոգևոր կյանքի կազմակերպման համար։ Հայկական օրացույցները կարևոր դեր են ունեցել եկեղեցական տոների, սրբերի հիշատակության օրերի, պահոց շրջանների և ծիսական արարողությունների ժամանակացույցը պահպանելու գործում։ Դրանք նաև նպաստել են հայկական տոմարի շարունակական կիրառությանը՝ տարբեր թվականությունների համադրման միջոցով ընթերցողին հնարավորություն տալով կողմնորոշվելու ժամանակի հաշվարկման համակարգերում։ Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական միջավայրում լույս տեսած այս հրատարակությունը վկայում է արևմտահայ համայնքի գրավոր մշակույթի և գործնական տեղեկատու գրականության պահանջարկի մասին։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն որպես ժամանակի հաշվառման միջոց, այլև որպես պատմական աղբյուր՝ պատկերացում տալով 19-րդ դարի հայկական տպագրության, օրացուցային ավանդույթների և եկեղեցական կյանքի կազմակերպման մասին։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ տոմարագիտության, տպագրության և արևմտահայ մշակութային պատմության ուսումնասիրողների համար։

Հրատարակությունը նախատեսված է 1843 թվականի համար և համադրում է Քրիստոսի ծննդից հաշվվող թվականությունն ու Հայոց ՌՄՂԲ թվականը՝ ներկայացնելով ժամանակի հաշվառման երկու համակարգերը։ Օրացույցը նախատեսված էր տարվա ամիսների, օրերի և ամսաթվերի կազմակերպված ներկայացման, ինչպես նաև առօրյա ու եկեղեցական կյանքի ժամանակացույցին հետևելու համար։ Հայկական օրացուցային ավանդույթում առանձնահատուկ նշանակություն ունեին եկեղեցական տոները, սրբերի հիշատակության օրերը, պահոց շրջաններն ու ծիսական արարողությունները, որոնք կարգավորում էին համայնքի հոգևոր կյանքը։ Նման հրատարակությունները միաժամանակ կատարում էին գործնական և մշակութային դեր՝ պահպանելով հայկական թվականության կիրառությունը և այն հասանելի դարձնելով տարբեր միջավայրերում ապրող հայ ընթերցողներին։ Լազարյան ճեմարանի տպագրական գործունեության հետ կապված այս օրացույցը նաև վկայում է Մոսկվայի հայ կրթական ու հրատարակչական միջավայրի մասին։ Այն արժեքավոր է հայկական տոմարագիտության, օրացույցների պատմության, եկեղեցական ժամանակագրության և 19-րդ դարի հայ տպագրական ու կրթամշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։

Հրատարակությունը նախատեսված է 1819 թվականի համար և ներկայացնում է տարվա օրացուցային հաշվարկը՝ համադրելով Քրիստոսի ծննդից հաշվվող թվականությունն ու Հայոց ՌՄԿԸ թվականը։ Հատկանշական է, որ այն կազմված է ըստ հին տոմարի, ինչը կարևոր է ժամանակաշրջանի հայկական օրացուցային ավանդույթներն ու ժամանակի հաշվարկման եղանակները հասկանալու համար։ Հին տոմարը հիմնված էր հուլյան օրացուցային համակարգի վրա և երկար ժամանակ կիրառվել է եկեղեցական ու համայնքային կյանքում՝ պահպանելով ավանդական տոնացույցի և ժամանակագրության առանձնահատկությունները։ Նման օրացույցները գործնական նշանակություն ունեին տարվա օրերի, ամիսների, տոների և եկեղեցական հիշատակությունների որոշման գործում։ Դրանք օգնում էին ընթերցողներին կազմակերպելու առօրյան և պահպանելու հոգևոր կյանքի ժամանակացույցը՝ միաժամանակ կապելով հայկական թվականությունը համընդհանուր գործածության մեջ գտնվող թվագրության հետ։ Հրատարակությունը նաև վկայում է Վենետիկի Մխիթարյան տպագրական միջավայրում հայկական օրացուցային գրականության զարգացման մասին։ Այն արժեքավոր է հայկական տոմարագիտության, եկեղեցական օրացույցների, հին ժամանակագրական համակարգերի և հայ տպագրության պատմության ուսումնասիրության համար։

Հրատարակությունը նախատեսված է 1829 թվականի համար և ներկայացնում է ժամանակի հաշվառումը՝ համադրելով Քրիստոսի ծննդից հաշվվող թվականությունն ու հայկական տոմարը։ Երկու ժամանակագրական համակարգերի զուգահեռ կիրառումը կարևոր նշանակություն ուներ հայ ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով կողմնորոշվելու ինչպես ընդհանուր ընդունված ամսաթվերի, այնպես էլ հայկական ավանդական թվականության շրջանակում։ Օրացույցները ծառայում էին տարվա ամիսների, օրերի և տոների հաշվառմանը, օգնում էին կազմակերպել առօրյա գործերը և պահպանել եկեղեցական կյանքի ժամանակացույցը։ Հայկական օրացուցային ավանդույթում առանձնահատուկ տեղ ունեին կրոնական տոները, սրբերի հիշատակության օրերը և պահոց շրջանները, որոնք կարգավորում էին համայնքի հոգևոր ու հասարակական կյանքը։ Աստրախանում հայկական տպագրության այս նմուշը նաև վկայում է Ռուսաստանի հայ համայնքի գրավոր մշակույթի և տպագիր տեղեկատուների պահանջարկի մասին։ Այն արժեքավոր նյութ է հայկական տոմարագիտության, օրացույցների պատմության, սփյուռքահայ համայնքների մշակութային կյանքի և 19-րդ դարի հայկական տպագրության ուսումնասիրության համար։

Հրատարակությունը նախատեսված է 1836 թվականի նահանջ տարվա համար և համադրում է օրացուցային հաշվարկներն ու եղանակային կանխատեսումները։ Այն ներկայացնում է տարվա օրերի ու ամսաթվերի համակարգը՝ հաշվի առնելով նահանջ տարվա առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ներառում է բնության և մթնոլորտային երևույթների վերաբերյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ գուշակություններ։ Օրացույցները կարևոր նշանակություն ունեին մարդկանց առօրյա կյանքի կազմակերպման, տոնական օրերի որոշման և ժամանակի հաշվառման համար, իսկ եղանակային կանխատեսումները լրացուցիչ տեղեկություն էին տալիս տարվա տարբեր շրջանների հնարավոր պայմանների մասին։ Դրանք հաճախ հիմնվում էին ժողովրդական դիտարկումների, բնության նշանների և սեզոնային փոփոխությունների մասին կուտակված փորձի վրա։ Այսպիսի հրատարակությունները ցույց են տալիս, թե ինչպես էին տպագիր տեղեկատուներում միավորվում տոմարական գիտելիքը, գործնական տեղեկությունը և ժողովրդական պատկերացումները։ Դրանք նաև վկայում են հայկական տպագրության՝ առօրյա ընթերցանության համար նախատեսված գրականության զարգացման մասին։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայկական օրացույցների պատմությամբ, տոմարագիտությամբ, ժողովրդական օդերևութաբանական գիտելիքներով և 19-րդ դարի հայ մշակութային կյանքով զբաղվող ուսումնասիրողների համար։

Հրատարակությունը նախատեսված է 1839 թվականի համար և համադրում է օրացուցային տեղեկություններն ու եղանակային կանխատեսումները։ Այն ներկայացնում է ժամանակի հաշվառման համակարգված ձևը՝ տարվա ամիսների, օրերի և ամսաթվերի միջոցով, միաժամանակ անդրադառնալով բնության և եղանակային փոփոխությունների վերաբերյալ տարածված պատկերացումներին։ Օդի և եղանակի գուշակությունները պատմականորեն կարևոր դեր են ունեցել մարդկանց առօրյա կյանքում, քանի որ եղանակային պայմաններից կախված էին գյուղատնտեսական աշխատանքները, ճանապարհորդությունները, կենցաղային գործերը և տարվա տարբեր ժամանակների նախապատրաստությունը։ Նման կանխատեսումները հաճախ ձևավորվել են բնության կրկնվող երևույթների դիտարկման, սեզոնային փոփոխությունների և ժողովրդական փորձի հիման վրա՝ միավորելով գործնական դիտարկումներն ու ավանդական պատկերացումները։ Օրացույցի և եղանակային գուշակությունների համադրությունը ցույց է տալիս, որ տպագիր տեղեկատուները ոչ միայն ժամանակի կազմակերպման միջոց էին, այլև ընթերցողին փոխանցում էին բնության մասին կիրառական գիտելիքներ։ Հրատարակությունը կարևոր է հայկական տպագիր օրացույցների զարգացման, 19-րդ դարի ժողովրդական գիտելիքի, ժամանակագրության և բնության երևույթների պատմական ընկալման ուսումնասիրության համար։

Հրատարակությունը միավորում է օրացուցային տեղեկություններն ու եղանակի վերաբերյալ կանխատեսումները՝ ներկայացնելով տարվա ժամանակային հաշվարկը և բնության երևույթների նկատմամբ ժամանակաշրջանին բնորոշ հետաքրքրությունը։ Օրացույցի հիմնական գործառույթը տարվա օրերի, ամիսների և ամսաթվերի համակարգված ներկայացումն էր, իսկ եղանակային գուշակությունները լրացնում էին այն՝ ընթերցողին առաջարկելով պատկերացումներ առաջիկա ժամանակահատվածի հնարավոր կլիմայական պայմանների մասին։ Նման կանխատեսումները հաճախ հիմնվում էին ժողովրդական դիտարկումների, բնության կրկնվող երևույթների, տարվա եղանակների և ավանդական պատկերացումների վրա՝ արտացոլելով մարդկանց ձգտումը կանխատեսելու եղանակային փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը առօրյա կյանքի ու գյուղատնտեսական աշխատանքների վրա։ Հրատարակությունը հետաքրքիր է նաև գիտության և ժողովրդական գիտելիքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էին ժամանակի տպագիր տեղեկատուներում համատեղվում տոմարական հաշվարկները և բնության մասին գործնական պատկերացումները։ Այն արժեքավոր նյութ է հայկական օրացույցների պատմությամբ, ժողովրդական օդերևութաբանական գիտելիքներով, տպագրական մշակույթով և 19-րդ դարի հայ ընթերցողական միջավայրով հետաքրքրվողների համար։

Հրատարակությունը նախատեսված է Քրիստոսի 1840 թվականի և Հայոց ՌՄՁԹ թվականի համար՝ ներկայացնելով նահանջ տարվա օրացուցային հաշվարկը։ Այն արտացոլում է տարբեր ժամանակագրական համակարգերի համադրման ավանդույթը, երբ արևմտյան՝ Քրիստոսի ծննդից հաշվվող թվականությունը ներկայացվում էր հայկական տոմարի հետ միասին։ Նման օրացույցները կարևոր դեր են ունեցել ժամանակի հաշվառման, առօրյա գործերի կազմակերպման և եկեղեցական կյանքի կարգավորման մեջ։ Դրանք ընթերցողին հնարավորություն են տվել կողմնորոշվելու տարվա ամիսների, օրերի, տոնական շրջանների և կրոնական հիշատակությունների ժամանակացույցում։ Հայկական օրացուցային մշակույթը միավորում է աստղագիտական դիտարկումները, տոմարական հաշվարկները և եկեղեցական ավանդույթները՝ պահպանելով ժամանակի կազմակերպման ազգային առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը նաև պատմական վկայություն է 19-րդ դարի հայ տպագրական և հոգևոր-մշակութային կյանքի մասին։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայկական տոմարագիտության, ժամանակագրության, եկեղեցական օրացույցների և պատմական թվականությունների ուսումնասիրության համար՝ օգնելով հասկանալու տարբեր տոմարային համակարգերի կիրառությունն ու փոխհարաբերությունները հայ համայնքների կյանքում։

Հրատարակությունը 1836 թվականի համար նախատեսված օրացույց է, որը ծառայել է ժամանակի հաշվառման և տարվա օրերի կազմակերպման գործնական նպատակներին։ Օրացույցները կարևոր նշանակություն են ունեցել հայ համայնքների առօրյա կյանքում՝ օգնելով հետևել ամսաթվերին, շաբաթվա օրերին, տոներին և եկեղեցական հիշատակություններին։ Հատկապես կարևոր էր դրանց դերը հայկական սփյուռքի համայնքներում, որտեղ տպագիր օրացույցները նպաստում էին ազգային և կրոնական սովորույթների պահպանմանը, ինչպես նաև համայնքային կյանքի կազմակերպմանը։ Կալկաթայի Մարդասիրական ճեմարանի տպագրական գործունեության շրջանակում լույս տեսած այս հրատարակությունը վկայում է Հնդկաստանի հայ համայնքի կրթական ու մշակութային կյանքի և հայկական գրքի տարածման մասին։ Օրացույցը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն որպես ժամանակի գործնական տեղեկատու, այլև որպես պատմական աղբյուր, որի միջոցով կարելի է ուսումնասիրել հայ տպագրության աշխարհագրությունը, սփյուռքահայ կրթական հաստատությունների գործունեությունը և 19-րդ դարի հայ համայնքների հոգևոր ու հասարակական միջավայրը։ Այն արժեքավոր է հայ տպագրության, օրացուցային մշակույթի և հայկական սփյուռքի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։

Հրատարակությունը նամակագրական բնույթի ժողովածու է, որի կենտրոնում «Ֆասըլքեար» անվամբ ներկայացված նամակներն են։ Նամակագրությունը գրականության և հաղորդակցության կարևոր ձևերից է, քանի որ այն միավորում է անձնական մտքերի արտահայտումը, հասարակական հարաբերությունների ներկայացումը և գրավոր խոսքի մշակված ձևերը։ Նման նյութերը կարող են ընթերցողին ծանոթացնել ժամանակաշրջանի հաղորդակցական սովորույթներին, լեզվական արտահայտչամիջոցներին, բարոյական պատկերացումներին և մարդկային հարաբերությունների տարբեր կողմերին։ Նամակների շարադրանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու դիմելաձևերը, խոսքի կառուցվածքը, բառապաշարը և մտքերի հաջորդական ներկայացման եղանակները։ Առաջին մասը հիմք է ստեղծում ժողովածուի հաջորդ նյութերի ընթերցման համար և ներկայացնում է նամակագրական շարքի սկզբնական հատվածը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև լեզվական և մշակութային պատմության տեսանկյունից, քանի որ նման գրքերը նպաստել են գրավոր հաղորդակցության տարածմանը և ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության, նամակագրական ժառանգության, պատմական լեզվաբանության և 19-րդ դարի գրավոր մշակույթի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Հրատարակության վերնագիրը մատնանշում է նամակների ժողովածու՝ կազմված «Ֆասըլքեար» անվամբ հայտնի նյութերից։ Նամակագրական գրականությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրավոր մշակույթի մեջ, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու անձնական և հասարակական հաղորդակցության ձևերը, մտքերի արտահայտման եղանակները, լեզվական առանձնահատկություններն ու ժամանակաշրջանի գրական ճաշակը։ Նամակների միջոցով կարող են արտացոլվել մարդկային հարաբերությունները, բարոյական պատկերացումները, առօրյա հարցերը, հասարակական վարքականոնները և տարբեր իրավիճակներում կիրառվող խոսքի ձևերը։ Ժողովածուի երկրորդ մասը շարունակում է նախորդ հատորի նյութերը՝ պահպանելով նամակագրական ձևաչափը և ընթերցողին ներկայացնելով գրավոր խոսքի բազմազան դրսևորումներ։ Այսպիսի հրատարակությունները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև լեզվի պատմության տեսանկյունից՝ որպես ժամանակի բառապաշարի, շարադրանքի և հաղորդակցական սովորույթների ուսումնասիրության նյութ։ Այն արժեքավոր է 19-րդ դարի հայ գրավոր ժառանգությամբ, նամակագրական գրականությամբ և պատմական լեզվական միջավայրով հետաքրքրվողների համար։

Հրատարակությունը Երևանի գիմնազիայի գրադարանի գրացուցակի լրացումն է, որը ներկայացնում է գրադարանային հավաքածուի համալրման և գրքերի մատենագիտական հաշվառման գործընթացը։ Նման կատալոգային լրացումները կարևոր աղբյուրներ են կրթական հաստատությունների գրադարանային ֆոնդերի, ընթերցանության մշակույթի և ուսումնական միջավայրի պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու, թե ինչ գրականություն էր հասանելի աշակերտներին ու ուսուցիչներին, ինչ գիտական և կրթական ուղղություններ էին ներկայացված գրադարանում, ինչպես նաև ինչպես էին կազմակերպվում գրքերի գրանցումն ու դասակարգումը։ Երևանի գիմնազիայի գրադարանն իր հավաքածուով արտացոլում էր ժամանակաշրջանի կրթական պահանջներն ու մտավոր հետաքրքրությունները՝ կապված լեզուների, պատմության, գրականության, բնագիտության և այլ գիտակարգերի ուսումնասիրման հետ։ Կատալոգի լրացումը նաև վկայում է գրադարանային ֆոնդի շարունակական զարգացման և գիտելիքի տարածմանն ուղղված հաստատութենական աշխատանքի մասին։ Այն արժեքավոր նյութ է Երևանի կրթության պատմությամբ, 19-րդ դարի գրադարանային գործով, մատենագիտությամբ և Կովկասի կրթամշակութային կյանքով հետաքրքրվողների համար։

Վերնագրից դատելով՝ աշխատությունը վերաբերում է արաբական թվանշաններին և դրանց ներկայացմանն ու կիրառությանը՝ ընդգրկելով շարքի տասներեքերորդ համարը և առաջին հատորը։ Թվանշանների ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ ունի մաթեմատիկական գիտելիքների, գրավոր հաղորդակցության և թվային հաշվարկների պատմության մեջ։ Արաբական թվանշանները լայն տարածում են ստացել տարբեր ժողովուրդների շրջանում և դարձել ժամանակակից թվային համակարգի հիմքը։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ներկայացնել թվային մեծություններ, կատարել թվաբանական գործողություններ, գրանցել ամսաթվեր, քանակներ և տարբեր հաշվարկային տվյալներ։ Նման թեմայով հրատարակությունը կարող էր ծառայել որպես ուսումնական կամ տեղեկատու նյութ՝ թվանշանների ճանաչման, գրության և գործածության վերաբերյալ գիտելիքներ փոխանցելու նպատակով։ Այն նաև առնչվում է արևելյան գրային ու թվային ավանդույթների տարածման և տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերում դրանց յուրացման պատմությանը։ Հրատարակության վերնագրի սահմանափակ տեղեկության հիման վրա դրա ավելի կոնկրետ բովանդակությունը որոշել հնարավոր չէ, սակայն թեման հետաքրքրություն է ներկայացնում թվագրության, մաթեմատիկայի պատմության, արաբերենի և արևելագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։