Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է կաթի վերամշակման ոլորտում գործող կազմակերպությունների ձեռնարկատիրական ռիսկերի բացահայտման, գնահատման և կառավարման արդյունավետության բարձրացման տնտեսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության համապատասխան ոլորտի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ձեռնարկատիրական գործունեությանը բնորոշ անորոշությունների և ռիսկային գործոնների ազդեցությունն է կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական արդյունքների, մրցունակության, արտադրության կայունության և զարգացման հնարավորությունների վրա։ Քննվում են ոլորտին բնորոշ արտադրական, ֆինանսական, շուկայական, գնային, մատակարարման, իրացման և ներդրումային ռիսկերը, ինչպես նաև դրանց առաջացման պատճառներն ու փոխադարձ կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հում կաթի մատակարարման ծավալների և որակի տատանումների, արտադրության սեզոնայնության, հումքի ու պատրաստի արտադրանքի գների փոփոխությունների, սպառողական պահանջարկի և մրցակցային միջավայրի ազդեցությանը ձեռնարկությունների գործունեության վրա։ Դիտարկվում է ռիսկերի կառավարման համակարգի նշանակությունը կառավարչական որոշումների ընդունման գործընթացում՝ շեշտադրելով ռիսկերի ժամանակին նույնականացման, դասակարգման և դրանց հնարավոր հետևանքների գնահատման անհրաժեշտությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության, ծախսերի կառուցվածքի, եկամտաբերության և արտադրական արդյունավետության ցուցանիշների ուսումնասիրությունը՝ ռիսկային գործոնների ազդեցության գնահատման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մատակարարման և իրացման շղթաների կազմակերպմանը, արտադրական կարողությունների օգտագործմանը, արտադրանքի տեսականու ձևավորմանը և շուկայական փոփոխություններին կազմակերպությունների հարմարվելու հնարավորություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել տնտեսական վերլուծության, համեմատական գնահատման, վիճակագրական տվյալների մշակման և ռիսկերի գնահատման մեթոդներ՝ ոլորտում գործող կազմակերպությունների խնդիրներն ու զարգացման հնարավորությունները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։ Ռիսկերի կառավարման արդյունավետության բարձրացումը դիտարկվում է որպես կազմակերպությունների ռազմավարական կառավարման կարևոր բաղադրիչ, որը կարող է նպաստել ռեսուրսների առավել հիմնավորված օգտագործմանը, հնարավոր կորուստների նվազեցմանը և գործունեության կայունության ամրապնդմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ձեռնարկատիրության, ռիսկերի կառավարման, ագրոպարենային տնտեսագիտության և կազմակերպությունների կառավարման մոտեցումները՝ կաթի վերամշակման ոլորտի տնտեսական կայունության և կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան հարթավայրի ոռոգվող հողերի մելիորատիվ և էկոլոգիական վիճակի համալիր ուսումնասիրությանը, հողային ռեսուրսների որակի վրա ազդող բնական ու մարդածին գործոնների բացահայտմանը և դրանց բարելավման գիտականորեն հիմնավորված ուղղությունների գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ոռոգվող հողերի ֆիզիկական, քիմիական և ջրային հատկությունների փոփոխություններն են, որոնք պայմանավորված են երկարատև գյուղատնտեսական օգտագործմամբ, ոռոգման ռեժիմով, ստորերկրյա ջրերի մակարդակով, հողերի աղակալմամբ, գերխոնավացմամբ և դրենաժային համակարգերի վիճակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հողերի աղային կազմի և աղակալման աստիճանի տարածական տարբերություններին, քանի որ դրանք կարող են էականորեն ազդել հողի բերրիության, բույսերի աճի և գյուղատնտեսական հողօգտագործման արդյունավետության վրա։ Քննվում են նաև ստորերկրյա ջրերի խորության և հանքայնացման առանձնահատկությունները, ոռոգման ջրի որակը, ջրահեռացման պայմանները և դրանց փոխազդեցությունը հողային միջավայրի հետ։ Մելիորատիվ վիճակի գնահատումը դիտարկվում է էկոլոգիական խնդիրների հետ միասնական համակարգում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել այն տարածքները, որտեղ հողերի դեգրադացման վտանգն առավել արտահայտված է։ Ուսումնասիրվում են հողի կառուցվածքի, խոնավության ռեժիմի, օրգանական նյութերի պարունակության և այլ ագրոէկոլոգիական ցուցանիշների փոփոխությունները՝ գյուղատնտեսական օգտագործման կայունությունը գնահատելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարածքային տարբերակված մոտեցումը, քանի որ հարթավայրի տարբեր հատվածներում բնական պայմանները, ջրային ռեժիմը և հողօգտագործման ինտենսիվությունը կարող են էապես տարբերվել։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դաշտային դիտարկումները, լաբորատոր տվյալները, հողային և մելիորատիվ քարտեզները, ջրաբանական տեղեկատվությունը և տարածական վերլուծության մեթոդները։ Հողերի վիճակի բարելավման ուղղությունները դիտարկվում են ջրային ռեժիմի արդյունավետ կառավարման, դրենաժային պայմանների բարելավման, երկրորդային աղակալման կանխարգելման, հողի բերրիության պահպանման և հողօգտագործման առավել կայուն կազմակերպման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է հողագիտության, մելիորացիայի, ագրոէկոլոգիայի և ջրային ռեսուրսների կառավարման մոտեցումները՝ Արարատյան հարթավայրի ոռոգվող հողերի պահպանության և արդյունավետ օգտագործման գիտական հիմքերը զարգացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է բազմամակարդակ ավտոմատացված համակարգերի պարամետրերի գնահատման և դրանց գործունեության որակական վերլուծության տեսական ու մեթոդական խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում բարդ ավտոմատացված համակարգի տարբեր հիերարխիկ մակարդակների կառուցվածքը, դրանց միջև տեղեկատվական և կառավարչական կապերը, ինչպես նաև ամբողջ համակարգի արդյունավետության վրա առանձին բաղադրիչների ազդեցությունն է։ Քննվում են համակարգի հիմնական պարամետրերի ընտրության և գնահատման մոտեցումները՝ հաշվի առնելով կառավարման ճշգրտությունը, արձագանքման արագությունը, կայունությունը, հուսալիությունը, տեղեկատվության մշակման արդյունավետությունը և տարբեր մակարդակների փոխհամաձայնեցված աշխատանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիերարխիկ կառավարման սկզբունքներին, որոնց դեպքում ընդհանուր խնդիրը բաժանվում է փոխկապակցված ենթախնդիրների և իրականացվում համակարգի տարբեր մակարդակներում։ Ուսումնասիրվում են վերին և ստորին կառավարման մակարդակների միջև տեղեկատվության փոխանցման առանձնահատկությունները, հետադարձ կապերի նշանակությունը և որոշումների ձևավորման մեխանիզմները։ Որակական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել համակարգի վարքը տարբեր աշխատանքային պայմաններում՝ առանց այն միայն առանձին թվային ցուցանիշներով սահմանափակելու։ Դիտարկվում են համակարգի կայունության, կառավարելիության, կառուցվածքային ամբողջականության և արտաքին կամ ներքին փոփոխությունների նկատմամբ արձագանքման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր պարամետրերի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ մեկ մակարդակում կատարված փոփոխությունը կարող է անդրադառնալ մյուս ենթահամակարգերի և ամբողջ ավտոմատացված համալիրի աշխատանքի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել համակարգային վերլուծության, ավտոմատ կառավարման տեսության, մաթեմատիկական մոդելավորման և օպտիմալացման ընդհանուր մոտեցումներ։ Մոդելավորման միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տարբեր կառուցվածքային տարբերակներ, համեմատել դրանց հատկությունները և գնահատել համակարգի աշխատանքը բնութագրող ցուցանիշների փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բազմամակարդակ համակարգերի նախագծման և արդիականացման խնդիրներին՝ պարամետրերի հիմնավորված ընտրությունը դիտարկելով որպես հուսալի և արդյունավետ կառավարման կարևոր պայման։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ավտոմատ կառավարման, համակարգային վերլուծության և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդները՝ բարդ հիերարխիկ համակարգերի կառուցվածքային ու գործառական առանձնահատկությունները գնահատելու նպատակով։

Հրատարակությունը հաշվետվական բնույթի փաստաթուղթ է, որը համակարգված ձևով ամփոփում և ներկայացնում է տվյալ կազմակերպության, հաստատության կամ կառույցի՝ 2016 թվականի ընթացքում իրականացրած գործունեության հիմնական ուղղությունները, կատարված աշխատանքները և արձանագրված արդյունքները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել հաշվետու ժամանակաշրջանի համար սահմանված ծրագրերի և խնդիրների իրականացման ընթացքի, կազմակերպչական գործունեության, իրականացված նախաձեռնությունների և առանձին ստորաբաժանումների աշխատանքի վերաբերյալ։ Ներկայացվող տեղեկատվությունը կարող է ներառել գիտական, կրթական, մշակութային, վարչական, կազմակերպչական կամ այլ բնույթի աշխատանքների ամփոփ նկարագրություններ՝ կախված հաշվետվությունը կազմած հաստատության գործունեության ոլորտից։ Առանձնահատուկ տեղ կարող է հատկացվել տարվա ընթացքում իրականացված ծրագրերին, կազմակերպված միջոցառումներին, հրատարակչական գործունեությանը, համագործակցության նախաձեռնություններին, մասնագիտական հանդիպումներին և զարգացման ծրագրերին։ Հաշվետվական տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս համադրել նախապես նախատեսված և փաստացի կատարված աշխատանքները, առանձնացնել ձեռքբերումները, ընթացիկ խնդիրները և հետագա գործունեության համար կարևոր ուղղությունները։ Փաստաթղթում կարող են ներկայացվել նաև քանակական ու որակական ցուցանիշներ, որոնք բնութագրում են աշխատանքի ծավալը, ծրագրերի իրականացման մակարդակը և տարբեր ստորաբաժանումների մասնակցությունը ընդհանուր գործունեությանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ֆինանսական, նյութատեխնիկական կամ մարդկային ռեսուրսների օգտագործման վերաբերյալ ամփոփ տեղեկատվությունը, եթե այն ներառված է տվյալ հաշվետվության կառուցվածքում։ Նման փաստաթղթերը ծառայում են ոչ միայն ընթացիկ գործունեության գնահատման, այլև կազմակերպության պատմության փաստագրման նպատակին՝ պահպանելով տվյալ տարվա աշխատանքների մասին սկզբնաղբյուրային տեղեկատվություն։ Դրանք կարող են օգտակար լինել հետագա տարիների գործունեության համեմատական ուսումնասիրության, ռազմավարական պլանավորման, կառավարման արդյունավետության գնահատման և կազմակերպության զարգացման միտումների բացահայտման համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ներկայացնում է մեկ տարվա գործունեության փաստաթղթավորված ամփոփ պատկերը՝ միավորելով իրականացված աշխատանքների, արդյունքների, կազմակերպչական գործընթացների և հետագա առաջնահերթությունների վերաբերյալ տեղեկությունները։

Աշխատությունը նվիրված է 1989–2008 թվականներին Ռուսաստանի և Վրաստանի հարաբերությունների զարգացման ուսումնասիրությանը՝ վրաց-աբխազական և վրաց-օսական հակամարտությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Հարավային Կովկասում Խորհրդային Միության վերջին տարիներին և հետխորհրդային ժամանակաշրջանում ձևավորված քաղաքական ու անվտանգային միջավայրն է, ինչպես նաև Ռուսաստանի, Վրաստանի և հակամարտությունների անմիջական կողմերի միջև հարաբերությունների փոփոխվող բնույթը։ Քննվում են ԽՍՀՄ կազմալուծմանը նախորդած ազգային և տարածքային հակասությունների սրացումը, նոր պետական և քաղաքական իրողությունների ձևավորումը, զինված հակամարտությունների առաջացումը և դրանց կարգավորման ուղղությամբ ձեռնարկված դիվանագիտական նախաձեռնությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Ռուսաստանի տարածաշրջանային քաղաքականությանը՝ դիտարկելով քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և դիվանագիտական գործոնների փոխազդեցությունը։ Միաժամանակ ներկայացվում են Վրաստանի պետական շահերի և տարածքային ամբողջականության վերաբերյալ դիրքորոշումները, Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի քաղաքական ձգտումները, ինչպես նաև հակամարտությունների կարգավիճակի շուրջ ձևավորված տարբեր և հաճախ հակադիր մոտեցումները։ Ուսումնասիրվում է խաղաղապահ մեխանիզմների, բանակցային ձևաչափերի և միջազգային կազմակերպությունների մասնակցությունը հակամարտությունների կարգավորման գործընթացներում՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց հնարավորություններին և սահմանափակումներին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Ռուսաստանի և Վրաստանի երկկողմ հարաբերությունների աստիճանական լարվածության վերլուծությունը, որը դիտարկվում է տարածաշրջանային անվտանգության, արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների և հետխորհրդային տարածքում ազդեցության վերաբերյալ տարբեր պատկերացումների համատեքստում։ Ժամանակագրական շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու գործընթացների զարգացմանը ուշ խորհրդային շրջանից մինչև 2008 թվականի ռուս-վրացական պատերազմի և դրան ուղեկցող քաղաքական փոփոխությունների փուլը։ Հետազոտության աղբյուրային հիմքում կարող են դիտարկվել պաշտոնական փաստաթղթեր, միջազգային կազմակերպությունների նյութեր, դիվանագիտական հայտարարություններ, մամուլի հրապարակումներ, հուշագրություններ և գիտական ուսումնասիրություններ՝ տարբեր կողմերի դիրքորոշումները համադրելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը Հարավային Կովկասի հետխորհրդային պատմության և միջազգային հարաբերությունների շրջանակում վերլուծում է տարածքային հակամարտությունների, պետական շահերի, տարածաշրջանային անվտանգության և ռուս-վրացական հարաբերությունների փոխկապակցված զարգացումը՝ առանձնացնելով 1989–2008 թվականների հիմնական փուլերն ու քաղաքական գործընթացները։

Աշխատությունը նվիրված է նոր էլեկտրաակտիվ և կոմպլեքսագոյացնող պոլիմերային նյութերի ստացման ընդհանուր գիտական սկզբունքների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պոլիմերների մոլեկուլային կառուցվածքի և դրանց էլեկտրական, էլեկտրաքիմիական ու կոմպլեքսագոյացման հատկությունների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում են այն կառուցվածքային գործոնները, որոնք կարող են նպաստել պոլիմերային համակարգերում լիցքի տեղափոխմանը, էլեկտրոնային կամ իոնային հաղորդականության դրսևորմանը և արտաքին էլեկտրական ազդեցությունների նկատմամբ նյութի արձագանքին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթին և դրանց դիրքին մակրոմոլեկուլային շղթայում, քանի որ այդ խմբերը կարող են պայմանավորել մետաղական իոնների կամ այլ մասնիկների հետ ընտրողական փոխազդեցությունը և կայուն համալիրների առաջացումը։ Հետազոտվում են ստացված նյութերի կառուցվածքային, ջերմային, օպտիկական, էլեկտրական և էլեկտրաքիմիական բնութագրերը՝ դրանց հատկությունների վերաբերյալ ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պոլիմերի քիմիական կառուցվածքի, մոլեկուլային կազմակերպման և ֆունկցիոնալ վարքի միջև օրինաչափությունների բացահայտումը։ Կոմպլեքսագոյացման հատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր իոնների նկատմամբ նյութերի փոխազդեցության բնույթը, ընտրողականությունը և առաջացող պոլիմերային համալիրների կայունության ընդհանուր միտումները։ Էլեկտրաակտիվ հատկությունների վերլուծությունը կապված է արտաքին էլեկտրական կամ էլեկտրաքիմիական ազդեցության պայմաններում նյութի վիճակի փոփոխությունների և դրանց հնարավոր դարձելիության գնահատման հետ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են համադրվել պոլիմերային քիմիայի, ֆիզիկական քիմիայի, նյութագիտության և սպեկտրային ու էլեկտրաքիմիական հետազոտությունների ընդհանուր մոտեցումները։ Նման բազմաֆունկցիոնալ նյութերի ուսումնասիրությունն ունի կիրառական նշանակություն սենսորային համակարգերի, ընտրողական կապակցման նյութերի, էլեկտրաքիմիական սարքերի, թաղանթային համակարգերի և ժամանակակից ֆունկցիոնալ նյութագիտության այլ ուղղությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը նպատակաուղղված է կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության բացահայտմանը և այնպիսի պոլիմերային համակարգերի գիտական հիմքերի ձևավորմանը, որոնք միավորում են էլեկտրաակտիվությունն ու կոմպլեքսագոյացման ունակությունը։

Հրատարակությունը մատենագիտական և երկրագիտական բնույթի տեղեկատու է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է տարվա առաջին երեք ամիսների ընթացքում Խորհրդային Հայաստանի վերաբերյալ հրապարակված կամ մատենագիտական հաշվառման մեջ ընդգրկված գրականությունը։ Այն նախատեսված է հանրապետության պատմությանը, աշխարհագրությանը, տնտեսությանը, հասարակական կյանքին, մշակույթին, գիտությանը, կրթությանը, բնությանը և առանձին բնակավայրերին վերաբերող նյութերի որոնումն ու օգտագործումը հեշտացնելու համար։ Ցանկում կարող են ընդգրկված լինել գրքեր, գրքույկներ, գիտական աշխատություններ, ժողովածուների նյութեր, պարբերական մամուլի հոդվածներ և երկրագիտական նշանակություն ունեցող այլ հրապարակումներ։ Նյութերի թեմատիկ համակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արագ կողմնորոշվել գրականության բազմազանության մեջ և առանձնացնել իրեն հետաքրքրող բնագավառին կամ տարածքին վերաբերող աղբյուրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հայաստանի քաղաքների և շրջանների, բնական պայմանների ու ռեսուրսների, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, շինարարության, տրանսպորտի, բնակչության, կրթական ու մշակութային հաստատությունների վերաբերյալ հրապարակումների մատենագիտական գրանցումը։ Նման տեղեկատուներում կարող են արտացոլվել նաև պատմական հուշարձաններին, հնագիտությանը, ազգագրությանը, ժողովրդական մշակույթին, արվեստին և գրական կյանքին վերաբերող նյութեր՝ երկրագիտական տեղեկատվության շրջանակն առավել ամբողջական դարձնելով։ Հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների առանձին ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու նոր հրատարակությունների և պարբերական մամուլում հայտնված նյութերի ընթացիկ հոսքին։ Այսպիսի ցանկերը կարևոր գործիք են գրադարանային և տեղեկատվական աշխատանքի համար, քանի որ նպաստում են երկրագիտական ֆոնդերի համալրմանը, թեմատիկ տեղեկանքների կազմմանը, ցուցահանդեսների կազմակերպմանը և հետազոտողների համար անհրաժեշտ աղբյուրների հայտնաբերմանը։ Միաժամանակ դրանք պատմական արժեք են ձեռք բերում՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակչական և տեղեկատվական գործունեության պատկերը և հնարավորություն տալով հետագայում ուսումնասիրել, թե ինչ թեմաներ ու ոլորտներ են առավել լայնորեն ներկայացված եղել Հայաստանի վերաբերյալ գրականության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ծառայում է որպես համակարգված մատենագիտական ուղեցույց՝ միավորելով երկրագիտության, գրադարանագիտության և տեղեկատվական սպասարկման խնդիրները։

Աշխատությունը նվիրված է 1915–2004 թվականներին Միացյալ Նահանգներում Հայոց ցեղասպանության պաշտոնական ճանաչման և դատապարտման գործընթացի պատմական, քաղաքական և իրավական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ամերիկյան պետական և հասարակական շրջանակներում հարցի ձևավորման, տարբեր ժամանակաշրջաններում դրա նկատմամբ վերաբերմունքի փոփոխության և ճանաչման նախաձեռնությունների ընթացքի վերլուծությունն է։ Քննվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին և դրանից հետո հայկական բնակչության զանգվածային տեղահանությունների ու կոտորածների վերաբերյալ ամերիկյան դիվանագիտական, մարդասիրական և հասարակական շրջանակներում ձևավորված տեղեկատվական դաշտը, ինչպես նաև այդ նյութերի հետագա նշանակությունը պատմական հիշողության պահպանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ԱՄՆ օրենսդիր մարմիններում քննարկված նախաձեռնություններին, բանաձևերին, հայտարարություններին և քաղաքական քննարկումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանների արտաքին քաղաքական և ներքաղաքական պայմանների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է նաև ամերիկահայ համայնքի և հայկական կազմակերպությունների գործունեությունը՝ պատմական հիշողության պահպանման, հանրային իրազեկման և պաշտոնական ճանաչման հարցը պետական կառույցների օրակարգում պահելու տեսանկյունից։ Միաժամանակ դիտարկվում են ճանաչման գործընթացի շուրջ ձևավորված հակադիր դիրքորոշումները, դիվանագիտական նկատառումները և թուրք-ամերիկյան հարաբերությունների ազդեցության վերաբերյալ քաղաքական ու պատմագիտական մեկնաբանությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում «ճանաչում», «դատապարտում» և «ցեղասպանություն» հասկացությունների քաղաքական ու իրավական կիրառության տարբերակումը, քանի որ տարբեր փաստաթղթեր և պետական հայտարարություններ կարող էին ունենալ տարբեր կարգավիճակ, ձևակերպումներ և իրավաքաղաքական նշանակություն։ Ժամանակագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես է հարցը մարդասիրական արձագանքի և պատմական վկայությունների դաշտից աստիճանաբար տեղափոխվել հիշողության քաղաքականության, մարդու իրավունքների և պետական ճանաչման վերաբերյալ քննարկումների ոլորտ։ Հետազոտության համար կարևոր աղբյուրային հիմք կարող են կազմել դիվանագիտական փաստաթղթերը, Կոնգրեսի նյութերը, պետական գործիչների հրապարակային հայտարարությունները, մամուլի հրապարակումները, հայկական կազմակերպությունների փաստաթղթերը և պատմագիտական ուսումնասիրությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է երկարատև և բազմաշերտ գործընթացի պատմությունը՝ բացահայտելով պատմական հիշողության, համայնքային գործունեության, օրենսդրական նախաձեռնությունների, դիվանագիտության և միջազգային հարաբերությունների փոխազդեցությունը։

Աշխատությունը նվիրված է կլիմայական պայմանների փոփոխությունների և գյուղատնտեսական հողատեսքերի օգտագործման միջև փոխկապակցվածության տարածաժամանակային գնահատմանը՝ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և հեռահար զոնդավորման տվյալների համատեղ կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում գյուղատնտեսական տարածքների կառուցվածքի, տարածական բաշխման և օգտագործման փոփոխությունների բացահայտումն է՝ դրանք համադրելով ջերմաստիճանի, տեղումների, խոնավության և գյուղատնտեսական արտադրության համար նշանակություն ունեցող այլ կլիմայական գործոնների փոփոխությունների հետ։ Իրանի հյուսիսային հատվածը դիտարկվում է որպես ուսումնասիրության տարածքային օրինակ, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր բնական և կլիմայական պայմաններում գյուղատնտեսական հողօգտագործման փոփոխությունների բնույթը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում բազմաժամանակային արբանյակային պատկերների մշակմանը և դրանց հիման վրա հողածածկույթի ու հողօգտագործման դասերի առանձնացմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր ժամանակաշրջանների տարածական պատկերը և հայտնաբերել գյուղատնտեսական նշանակության տարածքների փոփոխությունները։ Աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերը դիտարկվում են որպես տարբեր աղբյուրներից ստացված տարածական և նկարագրական տվյալների միավորման, քարտեզագրման, վերլուծության և մոդելավորման հիմնական գործիք։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կլիմայական դիտարկումների շարքերը, թվային քարտեզները, ռելիեֆի տվյալները, հողային և բուսածածկույթի վերաբերյալ տեղեկությունները և հեռահար զոնդավորման արդյունքները։ Դիտարկվում է նաև հողօգտագործման փոփոխությունների վրա բնական պայմանների և մարդածին գործոնների համատեղ ազդեցությունը, քանի որ գյուղատնտեսական տարածքների ընդարձակումը, կրճատումը կամ օգտագործման ձևերի փոփոխությունը միշտ չէ, որ պայմանավորված է միայն կլիմայական գործոններով։ Տարածական մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել առավել զգայուն տարածքները, բացահայտել փոփոխությունների հիմնական միտումները և ձևավորել գյուղատնտեսական հողային ռեսուրսների վիճակի համալիր գնահատական։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հողային ռեսուրսների կառավարման, գյուղատնտեսական տարածքների պլանավորման, կլիմայական փոփոխություններին հարմարվողականության և բնապահպանական որոշումների գիտական հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կլիմայագիտության, հողօգտագործման ուսումնասիրության, հեռահար զոնդավորման և GIS տեխնոլոգիաների մեթոդները՝ գյուղատնտեսական տարածքների փոփոխությունների օրինաչափությունները տարածական տեսանկյունից գնահատելու նպատակով։

Հրատարակությունը մեթոդական բնույթի աշխատանք է, որը նվիրված է գյուղական բնակավայրի մշակութային համալիրի կազմում գործող գրադարանային հաստատության աշխատանքի կազմակերպման, զարգացման և մյուս մշակութային օղակների հետ համագործակցության հարցերին։ Ներկայացվում են գյուղական մշակութային կյանքի պայմաններում գրադարանի հիմնական գործառույթները՝ բնակչության ընթերցանության սպասարկումը, գրքային և տեղեկատվական պաշարների օգտագործումը, կրթական ու մշակութային նախաձեռնությունների կազմակերպումը և տարբեր տարիքային խմբերի ներգրավումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրադարանի, ակումբի, մշակույթի տան և համայնքային մշակութային գործունեության այլ ձևերի փոխգործակցությանը՝ միասնական մշակութային միջավայր ձևավորելու նպատակով։ Մեթոդական հանձնարարականները կարող են ընդգրկել աշխատանքի պլանավորման, ընթերցողների պահանջմունքների ուսումնասիրման, գրականության ընտրության ու հանրայնացման, թեմատիկ միջոցառումների, գրքի ցուցադրությունների, գրական հանդիպումների, քննարկումների և տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպման սկզբունքներ։ Կարևորվում է տարբեր սոցիալական և տարիքային խմբերի՝ երեխաների, երիտասարդների, աշխատավորների և տարեց բնակիչների հետաքրքրությունների հաշվառումը՝ գրադարանային ծառայություններն առավել նպատակային կազմակերպելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղական պատմության, մշակույթի, ավանդույթների և գյուղական համայնքի կյանքի վերաբերյալ նյութերի հավաքագրման ու տարածման նշանակությանը, որի շնորհիվ գրադարանը կարող է նպաստել տեղական մշակութային հիշողության պահպանմանը։ Դիտարկվում են գրադարանային աշխատողի մասնագիտական պարտականությունները, կազմակերպչական աշխատանքի ձևերը և մշակութային համալիրի մյուս աշխատակիցների հետ համատեղ ծրագրերի իրականացման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրքային ֆոնդի արդյունավետ օգտագործմանը, մատենագիտական և տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպմանը, ինչպես նաև ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության խթանմանը։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց գյուղական գրադարանների և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների համար՝ առաջարկելով աշխատանքի կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքներ և մեթոդական մոտեցումներ։ Ընդհանուր առմամբ այն արտացոլում է գյուղական գրադարանի դերը ոչ միայն որպես գրականության տրամադրման վայր, այլև որպես կրթական, տեղեկատվական և մշակութային գործունեության կարևոր կենտրոն։

Աշխատությունը նվիրված է ճեղքեր պարունակող պիեզոկերամիկական կառուցվածքային տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի տեսական և հաշվարկային ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով նյութի մեխանիկական և էլեկտրական հատկությունների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության կենտրոնում պիեզոէլեկտրական միջավայրերում ճեղքերի առկայությամբ պայմանավորված լարումների և դեֆորմացիաների բաշխման առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը կառուցվածքային տարրերի մեխանիկական վարքի վրա։ Քննվում են պիեզոկերամիկական նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները և էլեկտրամեխանիկական կապի հիմնական օրինաչափությունները, որոնց շնորհիվ մեխանիկական բեռնավորումը կարող է առաջացնել էլեկտրական արձագանք, իսկ արտաքին էլեկտրական դաշտը՝ փոփոխել նյութի դեֆորմացիոն վիճակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ճեղքի ծայրամասում առաջացող լարումների կենտրոնացմանը, քանի որ այդ գոտիներում ձևավորվող բարձր լարվածությունները կարևոր նշանակություն ունեն վնասվածքի հետագա զարգացման և կառուցվածքային տարրի ամրության գնահատման համար։ Ուսումնասիրվում է ճեղքի չափերի, դիրքի և կողմնորոշման, ինչպես նաև տարրի երկրաչափական պարամետրերի և սահմանային պայմանների ազդեցությունը ընդհանուր լարվածադեֆորմացիոն պատկերի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մեխանիկական և էլեկտրական բեռնավորումների համատեղ ազդեցության վերլուծությունը՝ պիեզոկերամիկական տարրերի իրական աշխատանքային պայմաններին առավել մոտ մոդելներ ձևավորելու նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել առաձգականության և պիեզոէլեկտրականության տեսությունների հավասարումները, քայքայման մեխանիկայի մոտեցումները, ինչպես նաև անալիտիկ և թվային հաշվարկային մեթոդներ։ Դիտարկվում են ճեղքի շրջակայքում դաշտերի բաշխման բնութագրերը և կառուցվածքային տարրի վնասման նկատմամբ կայունությունը գնահատող չափանիշները։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են պիեզոկերամիկական նյութերի վրա հիմնված տվիչների, փոխակերպիչների, ակտուատորների և այլ էլեկտրամեխանիկական համակարգերի հուսալիության գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պիեզոէլեկտրականության տեսության, շարունակական միջավայրի մեխանիկայի, առաձգականության տեսության և քայքայման մեխանիկայի մոտեցումները՝ ճեղքեր ունեցող պիեզոկերամիկական տարրերի ամրության և աշխատանքային կայունության օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։

Հրատարակությունը մատենագիտական բնույթի տեղեկատու է՝ նվիրված հայ գրող, մանկավարժ և հասարակական գործիչ Ղազարոս Աղայանի գրական ժառանգության ուսումնասիրությանը և նրա վերաբերյալ որոշակի ժամանակահատվածում հրապարակված գրականության համակարգմանը։ Այն կազմվել է գրողի ծննդյան հոբելյանի առիթով և ընդգրկում է 1972–1990 թվականներին լույս տեսած համապատասխան նյութերի մատենագիտական նկարագրությունները՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել տվյալ տարիներին Աղայանի կյանքի, ստեղծագործության և գործունեության ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունների մասին։ Ցանկում կարող են ներկայացված լինել մենագրություններ, գիտական և գրականագիտական հոդվածներ, ժողովածուներում հրապարակված ուսումնասիրություններ, մամուլի նյութեր, հոբելյանական հրապարակումներ, մեթոդական աշխատություններ և այլ աղբյուրներ։ Մատենագիտական նյութերի համակարգումը նպաստում է անհրաժեշտ գրականության որոնմանը և հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե տարբեր տարիներին հետազոտողների ուշադրության կենտրոնում Աղայանի ժառանգության որ կողմերն են եղել։ Առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ նրա գեղարվեստական արձակին, մանկական գրականությանը, ժողովրդական բանահյուսության հետ կապերին, լեզվաոճական առանձնահատկություններին, մանկավարժական հայացքներին և կրթական գործունեությանը վերաբերող ուսումնասիրությունները։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև գրողի ստեղծագործությունների հրատարակությունների, վերահրատարակությունների և դրանց վերաբերյալ քննադատական արձագանքների մասին տեղեկություններ ստանալու տեսանկյունից։ Ժամանակագրորեն սահմանված մատենագիտական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել խորհրդային շրջանի վերջին տասնամյակներում ձևավորված աղայանագիտական գրականությունը և այն դիտարկել հայ գրականագիտության ու մանկավարժական մտքի պատմության ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Նման ցանկը կարող է ծառայել որպես սկզբնական տեղեկատվական աղբյուր գիտական աշխատանքների, գրականագիտական ուսումնասիրությունների, կենսամատենագիտական հետազոտությունների և թեմատիկ ցուցահանդեսների պատրաստման ժամանակ։ Միաժամանակ այն նպաստում է նախկինում հրապարակված նյութերի պահպանմանը և գիտական շրջանառության մեջ դրանց հասանելիության ապահովմանը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունն ունի մատենագիտական, գրականագիտական և տեղեկատու նշանակություն՝ համակարգված ձևով ներկայացնելով Ղազարոս Աղայանի անձին, ստեղծագործական ժառանգությանը և մանկավարժական գործունեությանը վերաբերող երկու տասնամյակի գրականությունը։

Աշխատությունը նվիրված է բուլյան փոփոխականներով հավասարումների համակարգերի մոտավոր լուծման տեսական և ալգորիթմական մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն խնդիրներն են, որոնց դեպքում փոփոխականները ընդունում են երկու հնարավոր արժեքներից մեկը, իսկ անհրաժեշտ է գտնել այնպիսի արժեքավորում, որը ամբողջությամբ կամ հնարավորինս մեծ չափով բավարարում է տրված հավասարումների համակարգը։ Քննվում են բուլյան ֆունկցիաների ներկայացման տարբեր եղանակները, հավասարումների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց լուծելիության հետ կապված հաշվարկային խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ ճշգրիտ լուծման որոնումը մեծ չափերի համակարգերի համար պահանջում է զգալի հաշվարկային ռեսուրսներ, ինչի պատճառով նպատակահարմար է կիրառել մոտավոր, էվրիստիկ կամ օպտիմալացման վրա հիմնված ալգորիթմներ։ Ուսումնասիրվում են լուծման որակը գնահատող չափանիշներ, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել, թե ստացված արժեքավորումը որքանով է համապատասխանում սկզբնական սահմանափակումներին կամ քանի հավասարում է այն բավարարում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ալգորիթմների հաշվարկային բարդության, աշխատանքի արագության և ստացվող մոտավոր լուծման ճշգրտության միջև հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են նաև հավասարումների համակարգերի տարբեր դասեր և դրանց կառուցվածքային հատկությունների ազդեցությունը լուծման մեթոդների արդյունավետության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դիսկրետ մաթեմատիկայի, կոմբինատորային օպտիմալացման և ալգորիթմների տեսության մեթոդները՝ արդյունավետ մոտարկման ընթացակարգեր կառուցելու և դրանց տեսական հատկությունները գնահատելու նպատակով։ Առանձին նշանակություն ունի այնպիսի պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում հնարավոր է նախապես սահմանել մոտավոր լուծման որակի որոշակի երաշխիք կամ գնահատել ճշգրիտ լուծումից հնարավոր շեղումը։ Բուլյան հավասարումների համակարգերը կապված են նաև տրամաբանական սահմանափակումների, որոշումների ընդունման, կոդավորման և տարբեր դիսկրետ օպտիմալացման խնդիրների մաթեմատիկական ներկայացման հետ, ինչն ուսումնասիրությանը տալիս է ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական նշանակություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բուլյան հանրահաշվի, դիսկրետ մաթեմատիկայի, հաշվողական բարդության և մոտարկման ալգորիթմների մոտեցումները՝ մեծածավալ բուլյան համակարգերի արդյունավետ լուծման հնարավորությունները ուսումնասիրելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Գրիգոր Նարեկացու լեզվական ստեղծագործության մեջ բառային նորաբանությունների ձևավորման, կառուցվածքի, իմաստային առանձնահատկությունների և գեղարվեստական գործառույթների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հեղինակի ստեղծած կամ նրա գրական լեզվում առանձնահատուկ կիրառություն ստացած բառային միավորներն են, որոնց միջոցով ընդլայնվել են միջնադարյան հայերենի արտահայտչական հնարավորությունները և ձևավորվել ինքնատիպ բանաստեղծական բառապաշար։ Քննվում են նոր բառերի կազմության հիմնական եղանակները՝ բառաբարդումը, ածանցումը, գոյություն ունեցող բառային հիմքերի նոր համադրությունները և լեզվական տարբեր միջոցների ստեղծագործական օգտագործումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորաբանությունների իմաստային կառուցվածքին՝ պարզելու, թե ինչպես են դրանց միջոցով արտահայտվում հոգևոր ապրումները, մարդու ներաշխարհը, բարոյական ինքնաքննությունը, աստվածաբանական պատկերացումները և վերացական հասկացությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև բառային նորարարության կապը հեղինակի պատկերավոր մտածողության հետ, քանի որ բազմաթիվ նոր կազմություններ ոչ միայն անվանում են որոշակի հասկացություններ, այլև հանդես են գալիս որպես գեղարվեստական պատկեր ստեղծող միջոցներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նորաբանությունների ոճական արժեքի վերլուծությունը՝ դրանց հուզական, արտահայտչական, խորհրդանշական և բանաստեղծական գործառույթների բացահայտմամբ։ Դիտարկվում են բառային միավորների ներքին կառուցվածքը, բաղադրիչների իմաստային հարաբերությունները, համատեքստային նշանակությունները և դրանց կապը գրաբարի բառակազմական համակարգի ընդհանուր օրինաչափությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող է կատարվել նորաբանությունների դասակարգում ըստ կազմության եղանակի, իմաստային խմբերի և գործառական նշանակության, ինչպես նաև համեմատություն ժամանակաշրջանի այլ գրավոր աղբյուրներում հանդիպող համապատասխան բառամթերքի հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն հարցին, թե հեղինակի լեզվական նորարարությունները ինչպիսի հետագա ազդեցություն կարող էին ունենալ հայ գրական լեզվի, հոգևոր գրականության և բանաստեղծական խոսքի զարգացման վրա։ Բառային նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ոչ միայն հեղինակի անհատական լեզվաոճական համակարգի, այլև միջնադարյան հայերենի բառակազմական ներուժի մասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմական բառագիտության, բառակազմության, իմաստաբանության և ոճագիտության մոտեցումները՝ Նարեկացու լեզվական նորարարության առանձնահատկությունները համակարգված բացահայտելու նպատակով։