Ready-made Materials

Այս թեման վերաբերում է XX դարի սկզբի արևմտահայ մամուլի կարևոր օրինակներից մեկին՝ Զմյուռնիա քաղաքում հրատարակվող «Աշխատանք» պարբերականի էջերում 1910-1915 թվականներին քննարկվող ազգային ինքնության և դիմագծի պահպանման խնդիրներին։ Այդ հրապարակումներում արտացոլվում էին ժամանակի հայ համայնքի մտահոգությունները՝ կապված լեզվի, մշակույթի, կրթության և ազգային ինքնագիտակցության պահպանման հետ այն պայմաններում, երբ արտաքին քաղաքական և սոցիալական ճնշումները մեծ ազդեցություն էին ունենում համայնքային կյանքի վրա։ Պարբերականը կարևորում էր կրթական հաստատությունների դերը, մայրենի լեզվի գործածության ընդլայնումը, ինչպես նաև ազգային արժեքների փոխանցումը երիտասարդ սերնդին՝ դիտարկելով դրանք որպես հիմնական գործիքներ ինքնության պահպանման համար։ Միաժամանակ քննարկվում էին նաև ուծացման վտանգները և դրանց հակազդելու մշակութային ու հասարակական մեխանիզմները, որոնք պետք է ապահովեին ազգային դիմագծի շարունակականությունը սփյուռքյան և տեղական իրականության պայմաններում։

Սա իրավագիտական և համեմատական դատավարական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է United States դատական համակարգի կառուցվածքային և գործառնական առանձնահատկություններին, որտեղ վերլուծվում են դաշնային և նահանգային դատարանների համակարգերը, իրավասությունների բաշխման մեխանիզմները և դատական իշխանության անկախության սկզբունքները, աշխատանքը ընդգրկում է նաև ընդհանուր իրավունքի (common law) ավանդույթի ազդեցությունը դատական պրակտիկայի վրա, դատավորների նշանակման և ընտրության տարբեր մոդելները, ինչպես նաև երդվյալ ատենակալների ինստիտուտի դերը քրեական և քաղաքացիական դատավարություններում, միաժամանակ դիտարկվում են Սահմանադրության և նախադեպային իրավունքի (precedent) կիրառման առանձնահատկությունները, որոնք ձևավորում են ԱՄՆ իրավական համակարգի ճկունությունն ու զարգացող բնույթը՝ ապահովելով իրավունքի կիրառման միասնականություն և դատական վերահսկողություն պետական իշխանության նկատմամբ։

Операционные системы աշխատությունը համակարգչային գիտության հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է օպերացիոն համակարգերի կառուցվածքն ու աշխատանքի սկզբունքները՝ բացատրելով, թե ինչպես են դրանք կառավարում համակարգչի ռեսուրսները և ապահովում ծրագրերի արդյունավետ կատարումը, այն անդրադառնում է գործընթացների կառավարմանը, բազմաթելայնությանը, հիշողության բաշխման մեխանիզմներին, ֆայլային համակարգերին և մուտք/ելք գործողությունների կազմակերպմանը, գիրքը նաև քննարկում է ժամանակակից օպերացիոն համակարգերի ճարտարապետությունները, պլանավորման ալգորիթմները, սինխրոնիզացիայի խնդիրները և անվտանգության հիմնական մեխանիզմները, միաժամանակ ներառելով գործնական օրինակներ և համակարգային մոդելներ, որոնք օգնում են հասկանալ Linux, Windows և այլ համակարգերի ներքին աշխատանքը, դարձնելով այն կարևոր հիմք ծրագրավորողների և համակարգային ինժեներների համար։

Այս գիտական-պատմագիտական աշխատանքը նվիրված է Մխիթարյան միաբանության «Բազմավէպ» հանդեսի գործունեության ուսումնասիրությանը 1843 թվականից մինչև 1880-ական թվականները՝ ընդգծելով դրա դերը հայ գրական, գիտական և հասարակական մտքի զարգացման մեջ։ Գրքում վերլուծվում է հանդեսի հիմնադրումը Վենետիկի Մխիթարյանների կողմից, նրա խմբագրական քաղաքականությունը, հրապարակումների թեմատիկ բազմազանությունը և գիտամշակութային ուղղվածությունը։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում «Բազմավէպ»-ում տեղ գտած պատմագիտական, լեզվաբանական, գրականագիտական և կրոնագիտական նյութերին՝ ցույց տալով դրանց նշանակությունը հայագիտության զարգացման և եվրոպական գիտական մտքի հետ կապերի ամրապնդման գործում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև հանդեսի դերը հայ լեզվի մաքրության պահպանման, կրթական գաղափարների տարածման և ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացներում։ Ներկայացվում են տարբեր հեղինակների ներդրումները, ինչպես նաև հանդեսի ազդեցությունը հետագա հայ պարբերական մամուլի զարգացման վրա։ Գիրքը նախատեսված է հայագետների, գրականագետների, պատմաբանների, ուսանողների և հայ մամուլի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում տարածված ժանգասնկերի (Pucciniales կարգ) կենսաբազմազանության, տարածման առանձնահատկությունների և բուսաբանական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ժանգասնկերի տաքսոնոմիական դասակարգման հիմքերը, կենսացիկլերի առանձնահատկությունները և հյուրընկալ բույսերի հետ փոխազդեցության մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է տարածաշրջանի կլիմայական և էկոլոգիական պայմանների ազդեցությունը ժանգասնկերի տարածվածության վրա՝ ընդգծելով բարձր լեռնային գոտիների, անտառային և մարգագետնային էկոհամակարգերի դերը տեսակային կազմի ձևավորման մեջ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև գյուղատնտեսական մշակաբույսերի վրա ժանգասնկերի հարուցած հիվանդությունները, դրանց տնտեսական վնասները և պայքարի կենսաբանական ու քիմիական միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նորահայտ տեսակների նկարագրությանը, ֆլորիստիկ ուսումնասիրություններին և տարածաշրջանի միկոլոգիական բազմազանության պահպանման խնդիրներին։ Գիրքը նախատեսված է բուսաբանների, միկոլոգների, ագրոնոմների, էկոլոգների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի գիտական վերլուծություն ժանգասնկերի վերաբերյալ։

Անի աշխատությունը պատմագիտական և հնագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի մայրաքաղաք Անիի պատմությանը, նրա քաղաքաշինական զարգացմանը և մշակութային ժառանգությանը, այն ներկայացնում է Անիի ձևավորումը Բագրատունյաց թագավորության շրջանում, քաղաքի քաղաքական և տնտեսական վերելքը, ինչպես նաև նրա՝ որպես միջնադարյան կարևոր քաղաքային կենտրոնի դերակատարությունը տարածաշրջանում, գիրքը անդրադառնում է Անիի ճարտարապետական հուշարձաններին՝ եկեղեցիներ, պալատներ, պարիսպներ և քաղաքային կառուցվածք, միաժամանակ վերլուծելով քաղաքի անկման պատճառները՝ ներառյալ քաղաքական անկայունությունը, արտաքին արշավանքները և տնտեսական փոփոխությունները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր միջնադարյան հայ պատմության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Գրքում ուսումնասիրվում են Երևանի ավագ դասարանների աշակերտների և բժշկական քոլեջների ու համալսարանների ուսանողների առողջության ձևավորման բժշկա-հասարակական ասպեկտները, վերլուծվում են ֆիզիկական, հոգեկան և սոցիալական գործոնների ներդրումը երիտասարդների առողջության վրա, ներկայացվում են առողջապահական վարքագծի, սննդի, ֆիզիկական ակտիվության, սթրեսի և շրջակա միջավայրի ազդեցությունները, դիտարկվում է առողջության պահպանման և խթանման ծրագրերի արդյունավետությունը, ուսումնասիրվում են երիտասարդների գիտելիքների, հմտությունների և վարքագծային մշակույթի դերը առողջության ձևավորման գործընթացում, ներկայացվում են բժշկական և կրթական հաստատությունների միջև համագործակցության մեխանիզմները, առաջարկվում են համակարգային լուծումներ՝ ուղղված առողջ ապրելակերպի խթանմանը, հիվանդությունների կանխարգելմանը և առողջապահական մշակույթի զարգացմանը, գիրքը միավորում է բժշկական հետազոտությունների, սոցիոլոգիական վերլուծության և կրթական մոտեցումների արդյունքները՝ նպաստելով երիտասարդների առողջության պահպանման ռազմավարության մշակմանը Երևանի դպրոցներում և բուհերում։

Գիրքը նվիրված է ամերիկացի գրող և բանաստեղծ Charles Bukowski-ի արձակ ստեղծագործությունների բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա գրական ոճի, թեմատիկ ուղղությունների և գեղարվեստական մտածողության հիմնական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունում վերլուծվում են հեղինակի արձակ երկերի կառուցվածքային, լեզվաոճական և գաղափարական հատկանիշները, անդրադարձ է կատարվում քաղաքային կյանքի, սոցիալական մեկուսացման, աղքատության, մարդկային հարաբերությունների, ազատության և անհատի ներքին պայքարի թեմաներին, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում նրա ստեղծագործություններում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է Բուկովսկու պարզ, անմիջական և երբեմն սուր արտահայտչաձևը, ռեալիստական պատկերման մեթոդները, ինչպես նաև ինքնակենսագրական տարրերի դերը նրա արձակում։ Գիրքը դիտարկում է նաև գրողի ստեղծագործությունների տեղն ու նշանակությունը ժամանակակից ամերիկյան գրականության համատեքստում, ներկայացնում դրանց ընդունելությունն ու ազդեցությունը գրական գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, մշակութաբաններին, ուսանողներին, հետազոտողներին և համաշխարհային գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին, որոնք ցանկանում են ավելի խորությամբ ծանոթանալ Չարլզ Բուկովսկու ստեղծագործական աշխարհին և նրա արձակի գեղարվեստական առանձնահատկություններին։

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական ջրօգտագործման տարածքային բաշխման և կառավարման աշխարհագրական հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով ջրային ռեսուրսների անհամաչափ տեղաբաշխումը, արդյունաբերական կենտրոնների դիրքավորումը և բնապահպանական սահմանափակումները։ Հայաստանը համարվում է ջրային ռեսուրսներով համեմատաբար սահմանափակ երկիր, որտեղ ջրերի հիմնական պաշարները կենտրոնացած են լեռնային շրջաններում և գետային ավազաններում, մինչդեռ արդյունաբերական արտադրության զգալի մասը կենտրոնացած է քաղաքային և ցածրադիր գոտիներում, հատկապես Երևանում և մի շարք արդյունաբերական հանգույցներում։ Այս անհամապատասխանությունը ստեղծում է ջրի տեղափոխման, բաշխման և արդյունավետ օգտագործման լուրջ խնդիրներ։ Արդյունաբերական ջրօգտագործման կարևոր խնդիրներից է նաև ջրային ռեսուրսների որակի վատթարացումը՝ կապված արտադրական արտանետումների, անբավարար մաքրման համակարգերի և տեխնոլոգիական հին ենթակառուցվածքների հետ։ Բացի այդ, որոշ արդյունաբերական ճյուղեր՝ հատկապես քիմիական, մետաղագործական և սննդարդյունաբերական ոլորտները, ունեն բարձր ջրատարածական պահանջներ, ինչը ուժեղացնում է ճնշումը սահմանափակ ջրային պաշարների վրա։ Աշխարհագրական տեսանկյունից խնդիր է նաև ջրային ռեսուրսների անհավասար տարածաշրջանային հասանելիությունը, երբ որոշ մարզերում կա ջրի սեզոնային պակաս, իսկ մյուսներում՝ հարաբերական առատություն, սակայն թույլ արդյունաբերական զարգացում։ Այս իրավիճակը պահանջում է արդյունավետ տարածքային պլանավորում, ջրի ռացիոնալ օգտագործման տեխնոլոգիաների ներդրում, վերամշակված ջրի կիրառման ընդլայնում և ջրային տնտեսության պետական կառավարման կատարելագործում։ Այսպիսով, Հայաստանի արդյունաբերական ջրօգտագործման հիմնախնդիրների լուծումը կախված է ինչպես աշխարհագրական առանձնահատկությունների ճիշտ հաշվառումից, այնպես էլ ժամանակակից տեխնոլոգիաների և կայուն զարգացման սկզբունքների ներդրումից։

Այս աշխատությունը նվիրված է պատերազմի թեմայի և Ռիչարդ Օլդինգտոնի վեպերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բարոյական և սոցիալական ասպեկտներին։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը գրողի ստեղծագործական աշխարհընկալման վրա, ինչպես նաև այն կերպ, թե ինչպես է պատերազմը վերածվում մարդու ներաշխարհի, հասարակական հարաբերությունների և արժեքային համակարգերի քննադատական արտացոլման միջոցի նրա արձակում։ Աշխատությունում դիտարկվում են Օլդինգտոնի վեպերում պատերազմի ներկայացման ձևերը՝ ոչ միայն որպես ռազմական իրադարձություն, այլ նաև որպես մարդկային հոգեբանության, բարոյական անկման և սոցիալական ճգնաժամի աղբյուր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների ներքին կոնֆլիկտներին, հասարակական նորմերի խախտմանը և անհատի օտարացման գործընթացներին պատերազմական իրականության պայմաններում։ Վերլուծվում են նաև բարոյական արժեքների վերաիմաստավորումը և սոցիալական կառուցվածքների քայքայումը, որոնք արտացոլվում են գրողի գեղարվեստական համակարգում։

Այս աշխատանքը նվիրված է Զաքարիա Քանաքեռցու կենսագրության և պատմագրական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա դերը հայկական միջնադարյան պատմագրության զարգացման մեջ։ Նյութում ներկայացվում են նրա կյանքի հիմնական փուլերը, կրթական և հոգևոր ձևավորումը, ինչպես նաև այն պատմական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են նրա պատմագիտական հայացքները։ Աշխատությունը վերլուծում է Քանաքեռցու պատմագրական երկերի կառուցվածքը, աղբյուրագիտական արժեքը, նկարագրական մեթոդները և պատմական իրադարձությունների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա աշխատություններում առկա ժամանակագրական, աշխարհագրական և սոցիալ-մշակութային տեղեկությունների նշանակությանը՝ որպես կարևոր աղբյուր Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների պատմության ուսումնասիրման համար։ Նյութը կարևոր է հայ պատմագրության, միջնադարյան ուսումնասիրությունների և աղբյուրագիտության ոլորտների մասնագետների համար՝ նպաստելով հայկական պատմական մտքի զարգացման ավելի ամբողջական պատկերացմանը։

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ռուսական կայսրությունում հայ բնակչության տեղաբաշխմանը ըստ 1897 թվականի Համառուսաստանյան առաջին մարդահամարի տվյալների՝ ընդգծելով հայերի ժողովրդագրական պատկերը, տարածքային բաշխվածությունը և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունները կայսրության շրջանակներում։ Դիտարկվում է, որ 19-րդ դարի վերջում հայերը բնակվում էին կայսրության տարբեր նահանգներում և քաղաքներում՝ առավել խիտ կենտրոնացում ունենալով Կովկասում, մասնավորապես Թիֆլիսի, Երևանի, Բաքվի նահանգներում և Կարսի մարզում, որտեղ պատմական, տնտեսական և վարչական պայմանները նպաստել էին հայկական համայնքների ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Միաժամանակ նշվում է նաև հայերի ներկայությունը Ռուսաստանի ներքին շրջաններում և խոշոր քաղաքներում՝ Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում և այլ կենտրոններում, որտեղ նրանք հիմնականում զբաղվում էին առևտրով, արհեստներով, արդյունաբերությամբ և մտավորական գործունեությամբ։ Աշխատանքում վերլուծվում են մարդահամարի տվյալների հիման վրա հայերի զբաղվածության կառուցվածքը, քաղաքային և գյուղական բնակչության հարաբերակցությունը, ինչպես նաև ազգային ինքնության պահպանման գործոնները բազմազգ կայսրության պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ հայերի տեղաբաշխումը սերտորեն կապված էր պատմական գաղթերի, տնտեսական հնարավորությունների և Ռուսական կայսրության վարչական քաղաքականության հետ, որոնք միասին ձևավորել էին տարածքային ցրված, բայց միևնույն ժամանակ որոշ շրջաններում բարձր կենտրոնացված հայկական համայնքային պատկեր։ Ընդգծվում է, որ 1897 թվականի մարդահամարի տվյալները կարևոր աղբյուր են ոչ միայն ժողովրդագրական, այլ նաև սոցիալ-պատմական գործընթացների ուսումնասիրության համար՝ բացահայտելով հայերի ինտեգրացիայի և ինքնության պահպանման բարդ մեխանիզմները կայսրության բազմազգ կառուցվածքում։

Բարձրագույն հանրահաշվի դասընթաց աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնական բաժիններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է հանրահաշվի տեսության հիմունքները՝ ընդգրկելով բազմություններ, հարաբերություններ, ֆունկցիաներ, մատրիցներ և դետերմինանտներ, գծային հավասարումների համակարգեր, վեկտորական տարածություններ, գծային արտապատկերումներ, սեփական արժեքներ և սեփական վեկտորներ, ինչպես նաև հանրահաշվական կառուցվածքների՝ խմբերի, օղակների և դաշտերի տարրական գաղափարները, գիրքը միաժամանակ նպատակ ունի զարգացնել մաթեմատիկական մտածողություն և տրամաբանական հիմնավորում, ներկայացնելով թե՛ տեսական սահմանումներ, թե՛ լուծված օրինակներ և վարժություններ, որոնք օգնում են խորացնել հասկացությունների ընկալումը և կիրառել դրանք խնդիրների լուծման գործընթացում, այն հատկապես օգտակար է ինժեներական, ֆիզիկամաթեմատիկական և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ուղղություններով սովորողների համար։

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստան-ԱՊՀ երկրների առևտրաշրջանառության աճի ուղղությունների և հնարավորությունների վերլուծությանը՝ ընդգծելով տնտեսական համագործակցության ներկայիս կառուցվածքը, զարգացման միտումները և ընդլայնման ներուժը տարածաշրջանային ինտեգրացիայի շրջանակում։ Դիտարկվում են Հայաստանի արտաքին առևտրի հիմնական առանձնահատկությունները ԱՊՀ երկրների հետ հարաբերություններում՝ արտահանման և ներմուծման կառուցվածքը, հիմնական ապրանքային խմբերը և գործընկեր երկրների դերը առևտրային հոսքերի ձևավորման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանի Դաշնության, Բելառուսի, Ղազախստանի և այլ ԱՊՀ պետությունների հետ տնտեսական կապերին, որտեղ ընդգծվում են էներգակիրների, արդյունաբերական ապրանքների, գյուղատնտեսական արտադրանքի և վերամշակված ապրանքների փոխանակման հիմնական ուղղությունները։ Աշխատանքում վերլուծվում են առևտրաշրջանառության աճի խոչընդոտները՝ ներառյալ լոգիստիկ սահմանափակումները, տրանսպորտային կապերի արդյունավետությունը, արժութային ռիսկերը և շուկաների կառուցվածքային անհամաչափությունները։ Միաժամանակ քննարկվում են զարգացման հնարավորությունները՝ ազատ առևտրի ռեժիմների ընդլայնում, տրանսպորտային միջանցքների բարելավում, թվային առևտրի և էլեկտրոնային հարթակների զարգացում, ինչպես նաև արտադրանքի դիվերսիֆիկացիա և բարձր ավելացված արժեք ունեցող ապրանքների արտահանման խթանում։ Ընդգծվում է նաև փոքր և միջին բիզնեսի դերի մեծացումը արտաքին շուկաներում և պետական աջակցության ծրագրերի կարևորությունը արտահանման խթանման քաղաքականության մեջ։ Նշվում է, որ Հայաստան-ԱՊՀ տնտեսական համագործակցության խորացումը կարող է նպաստել տարածաշրջանային տնտեսական կայունությանը, ներդրումային միջավայրի բարելավմանը և երկարաժամկետ տնտեսական աճի ապահովմանը։