Ready-made Materials

Այս տարեցույցը նախատեսված է 1872 թվականի՝ նահանջ տարվա օրացուցային ժամանակաշրջանի համար և ներկայացնում է ժամանակի հաշվարկման ու օրացուցային կազմակերպման հետ կապված տեղեկություններ։ Նման հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել առօրյա կյանքի կազմակերպման գործում՝ ընթերցողներին տրամադրելով տարվա օրերի, ամիսների և ամսաթվերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ։ «Բնական» բնորոշումը կարող է մատնանշել օրացույցի կապը բնական ժամանակային պարբերությունների, տարվա ընթացքի և երկնային երևույթների վրա հիմնված հաշվարկների հետ։ Տարեցույցները հաճախ ունեցել են նաև տեղեկատու նշանակություն՝ ծառայելով որպես ժամանակի կազմակերպման, օրերի հաջորդականության հետևման և տարբեր իրադարձությունների պլանավորման գործիք։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ օրացուցային գրականության և տոմարագիտական գիտելիքների տարածման պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հայերեն տպագիր մշակույթում օրացույցների գործառույթը, դրանց կիրառական նշանակությունը և հասարակական կյանքի հետ կապը։ Գիրքը արժեքավոր մատենագիտական նյութ է նաև ժամանակի հաշվարկման համակարգերի, հայ տպագրության և տեղեկատու գրականության զարգացման պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։

Այս համառոտ բնագիտական աշխատությունը ներկայացնում է բուսաբանության հիմնական հասկացություններն ու գիտելիքները՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ծանոթացնել բույսերի աշխարհին և դրա ուսումնասիրության սկզբունքներին։ Բուսաբանությունը կենսաբանության կարևոր ճյուղերից է, որն ուսումնասիրում է բույսերի կառուցվածքը, կենսագործունեությունը, բազմացումը, զարգացումը, տարածվածությունն ու բազմազանությունը։ Նման ուսումնական հրատարակությունները նպաստել են բնության մասին համակարգված գիտելիքների տարածմանը և բույսերի ուսումնասիրության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը։ Աշխատության համառոտ բնույթը մատնանշում է առարկայի հիմնական դրույթները մատչելի և կենտրոնացված ձևով ներկայացնելու նպատակը։ Այն կարող է դիտարկվել որպես բնագիտական կրթությանն ուղղված գրականություն, որն օգտակար էր բույսերի աշխարհի վերաբերյալ նախնական պատկերացումներ ձեռք բերելու և կենսաբանական երևույթները ճանաչելու համար։ Հրատարակությունը կարևոր է 19-րդ դարի հայերեն բնագիտական գրականության պատմության տեսանկյունից, քանի որ վկայում է բնական գիտությունների վերաբերյալ հայերեն ուսումնական նյութերի ստեղծման և տարածման մասին։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում բուսաբանության, կենսաբանության դասավանդման և հայ կրթական մտքի պատմությամբ զբաղվող ուսումնասիրողների համար։

«Գազամիա» վերնագրով այս հրատարակությունը ներկայացված է որպես առանձին գրքային միավոր՝ 19-րդ դարի հայերեն տպագիր ժառանգության շրջանակում։ Վերնագրի իմաստային նշանակությունը և ստեղծագործության հստակ ժանրային պատկանելությունը միայն մատենագիտական տվյալներից որոշել հնարավոր չէ, ուստի այն նպատակահարմար է դիտարկել առանց բովանդակության վերաբերյալ չհաստատված ենթադրությունների։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ հին գրքի պատմությամբ, արևմտահայերեն տպագրական միջավայրով և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի գրավոր մշակույթով զբաղվող հետազոտողներին։ Այն նաև նյութ է ներկայացնում 19-րդ դարի հայերեն գրքերի վերնագրերի, լեզվական ձևերի և տպագրական ավանդույթի ուսումնասիրության համար։ Նման փոքրածավալ հրատարակությունները կարևոր են հայ գրքի մատենագիտական ամբողջական պատկերը կազմելու տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում են ժամանակի հրատարակչական գործունեության բազմազանությունը և ընթերցողական նյութերի լայն շրջանակը։ Գրքի գրանցումը հայ գրքի պատմության ուսումնասիրության մեջ հնարավորություն է տալիս պահպանելու դրա մատենագիտական ինքնությունը և այն ներառե

Այս հրատարակությունը նվիրված է Գաղիայի և Պրուսիայի պատմական փոխհարաբերություններին՝ ներկայացնելով եվրոպական պատմության մեջ երկու պետությունների ունեցած դերն ու նրանց միջև ձևավորված քաղաքական և ռազմական հարաբերությունները։ Գաղիա անվանումը պատմականորեն գործածվել է Ֆրանսիայի համար, իսկ Պրուսիան եղել է Կենտրոնական Եվրոպայի ազդեցիկ պետություն, որի քաղաքական և ռազմական զարգացումները նշանակալի ազդեցություն են ունեցել եվրոպական ուժերի հարաբերակցության վրա։ Աշխատության երկրորդ մասը շարունակում է թեմայի ուսումնասիրությունը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու երկու երկրների պատմական զարգացման և փոխադարձ առնչությունների մասին։ Նման պատմագիտական հրատարակությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել եվրոպական քաղաքական պատմության, պետությունների ձևավորման, տարածքային և իշխանական հարաբերությունների, ինչպես նաև միջազգային հակամարտությունների վերաբերյալ գիտելիքների տարածման գործում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում Ֆրանսիայի և Պրուսիայի պատմությամբ, եվրոպական քաղաքական զարգացումներով և 19-րդ դարի հայերեն պատմագիտական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է եվրոպական պատմության վերաբերյալ հայերեն գրավոր գիտելիքի տարածման և պատմական թեմաների լուսաբանման ավանդույթը դիտարկելու տեսանկյունից։

Այս աշխատությունը վերաբերում է մարդկային վերարտադրության բնական հիմքերի և սկզբունքների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով մարդու սերնդագործության հետ կապված կենսաբանական երևույթների վերաբերյալ գիտելիքներ։ Վերնագրում ընդգծված «բնության գաղտնիքը» արտահայտությունը մատնանշում է մարդու կյանքի շարունակության և բնության վերարտադրողական գործընթացների ճանաչման ձգտումը։ Նման բնույթի գրականությունը կարևոր տեղ է զբաղեցրել բնագիտական և բժշկական գիտելիքների տարածման գործում՝ անդրադառնալով մարդու մարմնի գործառույթներին, սերնդի շարունակության կենսաբանական հիմքերին և վերարտադրության բնական օրինաչափություններին։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես մարդու ֆիզիոլոգիայի և վերարտադրողական կենսաբանության վերաբերյալ վաղ շրջանի հայերեն գիտահանրամատչելի գրականության օրինակ։ Այն արժեքավոր է նաև գիտության պատմության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին 19-րդ դարի հայերեն հրատարակություններում ներկայացվում մարդու կենսաբանական բնույթին և սերնդագործությանը վերաբերող հարցերը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում կենսաբանության, բժշկագիտության, բնագիտության պատմության և հայերեն գիտական ու հանրամատչելի գրականության զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։

Այս աշխատության վերնագիրը մատնանշում է երիտասարդների առողջությանն առնչվող խնդիրների, մասնավորապես՝ սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունների թեման։ Այն պատկանում է բժշկական և առողջապահական գրականության այն շրջանակին, որը նպատակ ունի ուշադրություն հրավիրելու հիվանդությունների առաջացման, տարածման, հնարավոր հետևանքների և կանխարգելման կարևորության վրա։ Վերնագրի առաջին մասը՝ «Երիտասարդների գերեզմաններ», փոխաբերականորեն ընդգծում է հիվանդությունների հնարավոր ծանր հետևանքները և առողջության պահպանման անհրաժեշտությունը, իսկ երկրորդ մասը հստակեցնում է հիմնական բժշկական թեման։ Նման հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել առողջապահական տեղեկությունների տարածման, հասարակության իրազեկվածության բարձրացման և անձնական հիգիենայի ու կանխարգելիչ վարքագծի վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի բժշկական մտքի և հանրային առողջապահության պատմության ուսումնասիրության համար, հատկապես՝ սեռական առողջության խնդիրների վերաբերյալ հասարակական վերաբերմունքի և բժշկական գիտելիքների տարածման տեսանկյունից։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին այդ ժամանակաշրջանի հայերեն հրատարակություններում ներկայացվում առողջությանը սպառնացող հիվանդությունները և դրանց կանխարգելման կարևորությունը։

Այս հրատարակության վերնագիրը՝ «Աղջիկների նվեր», մատնանշում է աղջիկ ընթերցողներին հասցեագրված գրական նյութի բնույթը։ Նմանատիպ գրքերը կարող էին ծառայել որպես կրթական, դաստիարակչական կամ ընթերցանության համար նախատեսված ժողովածուներ՝ ուղղված աղջիկների գիտելիքների ընդլայնմանը, աշխարհայացքի ձևավորմանը և բարոյական արժեքների ընկալմանը։ Աղջիկների համար նախատեսված գրականությունը 19-րդ դարի կրթական ու հասարակական կյանքում կարևոր տեղ էր զբաղեցնում՝ արտացոլելով կանանց կրթության, ընտանեկան դաստիարակության և հասարակության մեջ նրանց դերի վերաբերյալ ժամանակաշրջանի պատկերացումները։ Հրատարակության վերնագիրը թույլ է տալիս այն դիտարկել որպես հատուկ ընթերցողական խմբի՝ աղջիկների համար նախատեսված գիրք, որի նպատակը կարող էր լինել օգտակար տեղեկությունների, մտքերի կամ դաստիարակչական նյութերի փոխանցումը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն տպագիր գրականության, մանկապատանեկան ընթերցանության, աղջիկների կրթության պատմության և 19-րդ դարի հայ հասարակության մշակութային պատկերացումների ուսումնասիրության համար։ Գրքի նշանակությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ նման հրատարակությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու կրթական գրականության հասցեատերերի շրջանակը և աղջիկ ընթերցողների համար նախատեսված նյութերի տարածումը։

Մ. Հոլիսթերի աշխատությունը նվիրված է աղջիկների ուսուցման և դաստիարակության հարցերին՝ դիտարկելով կրթության դերը նրանց անձնական զարգացման, գիտելիքների ձեռքբերման և հասարակական կյանքին պատրաստվելու գործում։ Վերնագրում արտացոլված են երկու փոխկապակցված ուղղություններ՝ ուսուցումը, որը վերաբերում է գիտելիքների և հմտությունների փոխանցմանը, և դաստիարակությունը, որն ընդգրկում է բարոյական արժեքների, վարքականոնների ու սոցիալական պատասխանատվության ձևավորումը։ Աղջիկների կրթության հարցը 19-րդ դարի հասարակական և մանկավարժական քննարկումների կարևոր թեմաներից էր, քանի որ առնչվում էր ընտանիքի, հասարակության և կրթական հաստատությունների դերերին, ինչպես նաև կանանց կրթական հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Այսպիսի աշխատությունները նպաստում էին աղջիկների կրթության նշանակության քննարկմանը և դաստիարակության վերաբերյալ մանկավարժական պատկերացումների տարածմանը։ Հրատարակությունը կարևոր նյութ է կանանց կրթության պատմության, հայ իրականության մեջ մանկավարժական գաղափարների զարգացման և աղջիկների դաստիարակության վերաբերյալ ժամանակաշրջանի մոտեցումների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է դիտարկվել նաև որպես կրթական մտքի պատմության աղբյուր՝ հատկապես գենդերային դերերի և կրթության հասարակական նշանակության տեսանկյունից։

Ռ. Սթորզոնի հեղինակած այս հրատարակությունը ներկայացնում է Սուրբ Բեռնարդոսի կյանքին և գործունեությանը նվիրված կենսագրական նյութ։ Վերնագրում գործածված «ազիզ» բառը նշանակում է սուրբ, իսկ «թերջեմե-ի ահվալ» արտահայտությունը՝ կենսագրություն կամ կյանքի պատմություն։ Հետևաբար աշխատության հիմնական թեման քրիստոնեական սրբերից մեկի կյանքի ներկայացումն է՝ նրա անձի, հոգևոր ուղու և կրոնական նշանակության համատեքստում։ Սրբերի կենսագրությունները քրիստոնեական գրականության կարևոր տեսակ են․ դրանք ներկայացնում են հոգևոր գործիչների կյանքը, հավատքի դրսևորումները և նրանց թողած կրոնական ու բարոյական ժառանգությունը։ Նման երկերը ծառայել են ոչ միայն պատմական տեղեկություններ հաղորդելուն, այլև ընթերցողների հոգևոր կրթությանը, քրիստոնեական արժեքների տարածմանը և սրբերի հիշատակի պահպանմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն թարգմանական կրոնական գրականության, սրբախոսական ավանդույթի և 19-րդ դարի հայ ընթերցողական միջավայրում տարածված հոգևոր-կենսագրական երկերի ուսումնասիրության համար։

Փ. Վիկանոյի այս հրատարակության վերնագիրը մատնանշում է աշխատավոր մարդկանց՝ գործավորների կյանքին, զբաղվածությանը և հասարակական դիրքին առնչվող թեմատիկ ուղղվածություն։ Աշխատավոր խավի խնդիրները 19-րդ դարի հասարակական մտքի կարևոր հարցերից էին՝ կապված աշխատանքի կազմակերպման, սոցիալական հարաբերությունների, նյութական պայմանների և հասարակության տարբեր շերտերի փոխազդեցության հետ։ Նման թեմայով գրականությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու աշխատանքի և աշխատավորի դերի վերաբերյալ ժամանակաշրջանի պատկերացումները, ինչպես նաև հասարակական կյանքի այն հարցերը, որոնք առնչվում էին տնտեսական գործունեությանը և սոցիալական կառուցվածքին։ Հրատարակությունը կարող է դիտարկվել որպես նյութ աշխատավորության թեմայի արտացոլման, հասարակական հարաբերությունների և աշխատանքի մշակույթի պատմական ընկալումների ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն տպագիր գրականության պատմության տեսանկյունից՝ հատկապես սոցիալական թեմաներով ստեղծված երկերի, հասարակական մտածողության և աշխատավոր խավի վերաբերյալ պատկերացումների ուսումնասիրությամբ։ Վերնագրից բխող թեմատիկ շրջանակը թույլ է տալիս այն ներառել աշխատանքի և հասարակական կյանքի հարցերին առնչվող գրականության շարքում՝ առանց ստեղծագործության բովանդակության կամ ժանրի վերաբերյալ չհաստատված ենթադրությունների։

Ն. Տյուզենճյանի աշխատությունը նվիրված է գործնական տոմարագիտությանը՝ ժամանակի հաշվարկման, օրացուցային համակարգերի կազմման և կիրառման սկզբունքներին։ Այն ներկայացնում է տոմարագիտական գիտելիքները գործնական կիրառության տեսանկյունից՝ անդրադառնալով օրերի, ամիսների և տարիների հաշվարկին, օրացուցային ժամանակի կազմակերպմանը և տարբեր ժամանակային միավորների փոխկապակցվածությանը։ Տոմարագիտությունը կարևոր նշանակություն ունի հասարակական, կրթական, կրոնական և առօրյա կյանքի կազմակերպման համար, քանի որ դրա միջոցով որոշվում են ամսաթվերը, տոնական և հիշատակի օրերը, ժամանակաշրջանների հերթականությունն ու օրացուցային իրադարձությունները։ Աշխատության գործնական ուղղվածությունը ենթադրում է, որ նյութը նախատեսված է ոչ միայն տեսական տեղեկություններ հաղորդելու, այլև տոմարագիտական հաշվարկների և համապատասխան գիտելիքների կիրառման հմտություններ զարգացնելու համար։ Հրատարակությունը արժեքավոր է 19-րդ դարի հայերեն գիտաուսումնական գրականության, մասնավորապես՝ ճշգրիտ գիտությունների և ժամանակի հաշվարկման վերաբերյալ գիտելիքների տարածման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել տոմարագիտության, աստղագիտության, գիտության պատմության և հայ կրթական մտքի հետազոտողներին։

Սույն մատենագիտական հրատարակությունը ներկայացնում է Կովկասի Հայոց բարեգործական ընկերության Շուշիի գրադարանի գրքային հավաքածուն՝ համակարգված գրացուցակի ձևով։ Այն նախատեսված է գրադարանի ֆոնդում առկա հրատարակությունները ներկայացնելու, դրանց որոնումն ու օգտագործումը դյուրացնելու և ընթերցողներին գրականության ընտրության հարցում կողմնորոշելու համար։ Գրացուցակը կարևոր տեղեկատու աղբյուր է գրադարանային հավաքածուների կազմի, գրքերի դասակարգման և ժամանակի ընթերցողական հետաքրքրությունների ուսումնասիրության համար։ Այն նաև վկայում է հայ հասարակական կազմակերպությունների՝ կրթության, լուսավորության և մշակույթի տարածման գործում ունեցած դերի մասին։ Կովկասի Հայոց բարեգործական ընկերության գործունեության համատեքստում գրադարանի գոյությունը ցույց է տալիս, որ բարեգործական նախաձեռնությունները ներառել են ոչ միայն նյութական աջակցություն, այլև գիտելիքի հասանելիության և ընթերցանության մշակույթի խթանում։ Գրացուցակը արժեքավոր նյութ է Շուշիի հայ համայնքի կրթամշակութային կյանքի, գրադարանային գործի զարգացման, գրքի շրջանառության և հայկական հասարակական հաստատությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև մատենագետներին, գրադարանագետներին, պատմաբաններին և հայ գրքի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Բաքվի Հայոց մարդասիրական ընկերության գրադարանի գրքային հավաքածուի գրացուցակը՝ համակարգված ձևով արձանագրելով գրադարանում պահպանվող հրատարակությունները։ Այն կարևոր տեղեկատու նյութ է գրադարանի կազմի, գրքային ֆոնդի և հայ համայնքի կրթական ու մշակութային գործունեության ուսումնասիրության համար։ Գրացուցակները գրադարանային աշխատանքի կարևոր գործիքներ են․ դրանք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու հավաքածուի թեմատիկ ընդգրկումը, գրականության բազմազանությունը և ընթերցողներին անհրաժեշտ հրատարակությունները գտնելու սկզբունքները։ Այս հրատարակությունը նաև փաստագրում է 19-րդ դարի վերջի Բաքվի հայ համայնքի մտավոր և մշակութային կյանքը, որտեղ մարդասիրական ընկերությունները կարևոր դեր ունեին կրթության, գրագիտության, գրքի տարածման և հասարակական նախաձեռնությունների զարգացման գործում։ Գրադարանի հավաքածուի մատենագիտական նկարագրությունները կարող են տեղեկություններ հաղորդել ժամանակաշրջանում շրջանառվող գրքերի, գիտական ու գեղարվեստական գրականության և ընթերցանության մշակույթի մասին։ Աշխատությունը արժեքավոր աղբյուր է հայ գրադարանների պատմության, մատենագիտության զարգացման, հայկական բարեգործական ընկերությունների գործունեության և Բաքվի հայ համայնքի մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Հրատարակությունը նվիրված է Հ. Կղեմես վարդապետ Սիպիլյանի հիշատակին և ներկայացնում է նրա մահվան առիթով արտասանված կամ գրավոր ձևով շարադրված դամբանական խոսք։ Դամբանական գրականությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ հոգևոր և հասարակական մշակույթում՝ ծառայելով հանգուցյալի կյանքի, գործունեության և անձնական ու հասարակական արժանիքների հիշատակմանն ու գնահատմանը։ Այս բնույթի նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի հոգևորականության հանդեպ հասարակական վերաբերմունքի, եկեղեցական համայնքի հիշատակի ավանդույթների և անձի վաստակի գնահատման սկզբունքների մասին։ Հ. Կղեմես վարդապետ Սիպիլյանի հիշատակին նվիրված այս հրատարակությունը կարելի է դիտարկել հայ եկեղեցական կյանքի և հոգևորականության պատմության փաստագրական նյութերի շարքում։ Այն նաև արտացոլում է 19-րդ դարի հայ մամուլի ու տպագրական մշակույթի մասնակցությունը հիշատակի և կենսագրական տեղեկությունների պահպանման գործին։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցու պատմությամբ, հոգևորականության կենսագրություններով, դամբանական գրականությամբ և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի մշակութային կյանքով զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։