Պատրաստի նյութեր

Մ. Գյուլգեազյանի այս ստեղծագործությունը հեքիաթային բնույթի պատմողական երկ է, որի կենտրոնում Սմբատ անունով հերոսն է։ Հեքիաթի ժանրին բնորոշ գեղարվեստական պատումի միջոցով ներկայացվում է հերոսի պատմությունը՝ ընթերցողին ներգրավելով երևակայական և դաստիարակչական նշանակություն ունեցող իրադարձությունների աշխարհ։ Հեքիաթները կարևոր տեղ են զբաղեցնում հայ գրականության մեջ՝ փոխանցելով բարոյական պատկերացումներ, մարդկային արժեքներ, կյանքի փորձի ընդհանրացումներ և հասարակական միջավայրում ձևավորված ավանդույթներ։ Նման ստեղծագործություններում հերոսի արարքները, հանդիպումները և փորձությունները կարող են ծառայել որպես բնավորության, ընտրության և վարքագծի գեղարվեստական բացահայտման միջոց։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XX դարի սկզբի հայ գեղարվեստական գրականության, մասնավորապես՝ հեքիաթային և մանկապատանեկան ընթերցանության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն նաև վկայում է Ալեքսանդրապոլի գրական ու տպագրական կյանքի մասին՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի հայերեն գրքի ստեղծման և տարածման միջավայրը։

«Սուգի հովահարը» վերնագրով հրատարակությունը պատկանում է արևմտահայ տպագիր գրական ժառանգությանը։ Վերնագրի պատկերավոր ձևակերպումը հուշում է սգի, կորստի և վշտի թեմատիկ շրջանակ, իսկ հովհարի խորհրդանիշը կարող է հանդես գալ որպես հուզական ապրումների կամ հիշողությունների գեղարվեստական արտահայտման միջոց։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես փոքրածավալ գրական ստեղծագործություն, որի բովանդակային առանցքը, ըստ վերնագրի, կապված է մարդկային վշտի, կորստի զգացողության և դրանց շուրջ ձևավորվող ապրումների հետ։ Նման գրական երկերում սուգը հաճախ ներկայացվում է ոչ միայն որպես անձնական զգացում, այլև որպես հիշողության, կարոտի և մարդկային հարաբերությունների արժեքի բացահայտման միջոց։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի արևմտահայ գրական միջավայրի, Կոստանդնուպոլսի տպագրական մշակույթի և ժամանակաշրջանի գեղարվեստական լեզվի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, արևմտահայ գրական ժառանգությամբ և պատմական տպագիր նյութերով հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Հրատարակության վերնագիրը վերաբերում է Սուրբ Հակոբի անվան հետ կապված առաքելական նավակին՝ ներկայացնելով քրիստոնեական կրոնական ավանդույթի և եկեղեցական խորհրդանիշների հետ առնչվող թեմա։ Սուրբ Հակոբ անունը կարևոր տեղ ունի Երուսաղեմի հայոց հոգևոր կյանքում, քանի որ Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբյանց վանքը հայ եկեղեցական պատմության և սրբավայրերի համակարգի առանցքային կենտրոններից է։ Այս համատեքստում աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես Երուսաղեմի հայ համայնքի կրոնական կյանքի, եկեղեցական ավանդույթների և սրբավայրերի հետ կապված պատմական հիշողության ուսումնասիրությանն առնչվող փոքրածավալ հրատարակություն։ Վերնագրի հին ուղղագրությունն ու արևմտահայերեն ձևերը վկայում են տվյալ շրջանի հայերեն գրավոր լեզվի առանձնահատկությունների մասին և ինքնին հետաքրքրություն են ներկայացնում լեզվական ու մատենագիտական տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հայ եկեղեցու պատմությամբ, Երուսաղեմի հայոց հոգևոր ժառանգությամբ, կրոնական ավանդույթներով և արևմտահայերեն տպագիր մշակույթով հետաքրքրվողների համար։

Հատորը նվիրված է Ստեփանոս Նազարյանցի գրական, գիտական և հասարակական ժառանգությանը՝ ներկայացնելով հայ մտավորականության պատմության մեջ նշանակալի դեր ունեցած այս գործչի գործունեության տարբեր կողմերը։ Նազարյանցը XIX դարի հայ լուսավորական շարժման կարևոր ներկայացուցիչներից էր, որի գաղափարները կապված էին կրթության զարգացման, գիտելիքի տարածման, հասարակական առաջընթացի և ազգային մշակույթի արդիականացման հետ։ Նրա աշխատություններում արտահայտված են ժամանակի մտավոր ու հասարակական կյանքի խնդիրները, լեզվի, գրականության, կրթության և փիլիսոփայական մտածողության վերաբերյալ հայացքները։ Հատորը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հեղինակի ստեղծագործական ու մտավոր ժառանգության շարունակությանը և դիտարկելու նրա գաղափարների զարգացումը ժամանակաշրջանի պատմական ու մշակութային իրողությունների համատեքստում։ Նյութը կարևոր է XIX դարի հայ հասարակական մտքի, լուսավորական գաղափարների, գրական քննադատության և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայագիտությամբ, գրականության պատմությամբ, փիլիսոփայությամբ և հայ մտավորականության գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Աշխատությունը ներկայացնում է անցյալ դարաշրջանների նշանավոր անձանց և նրանց թողած պատմական, հասարակական ու մշակութային հետքը՝ ընդգրկելով 1635–1900 թվականների ժամանակահատվածը։ Վերնագրի փոխաբերական բնույթը հուշում է անցյալի անհատների, նրանց գործունեության և ժամանակի ընթացքում պահպանված հիշատակի անդրադարձ։ Գիրքը կարող է դիտարկվել որպես պատմական ու կենսագրական բնույթի երկ՝ ուղղված տարբեր ժամանակաշրջանների գործիչների կերպարների և նրանց ապրած միջավայրի ներկայացմանը։ Նման ուսումնասիրություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում անհատական ճակատագրերի և պատմական իրադարձությունների փոխկապակցվածությունը, հասարակական կյանքի փոփոխությունները, մտավոր ու մշակութային շարժումները, ինչպես նաև անցյալի ժառանգության գնահատումը։ Ժամանակագրական ընդգրկումը թույլ է տալիս աշխատությունը դիտարկել որպես մի քանի դարերի պատմական հիշողությանն անդրադարձող հրատարակություն։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ ընթերցողների և հետազոտողների համար, որոնք ուսումնասիրում են պատմական անձանց կերպարները, կենսագրական գրականությունը, անցյալի հասարակական միջավայրը և մշակութային հիշողության ձևավորումը։

Գիրքը ներկայացնում է քրիստոնեական սրբազան պատմության հիմնական իրադարձություններն ու դրվագները՝ հիմնվելով աստվածաշնչյան ավանդության և քրիստոնեական կրոնական պատկերացումների վրա։ Նման բնույթի աշխատություններում սովորաբար լուսաբանվում են աշխարհի արարչագործության, մարդկության վաղ պատմության, աստվածաշնչյան նահապետների, մարգարեների, Իսրայելի ժողովրդի պատմության, ինչպես նաև Հիսուս Քրիստոսի կյանքի և քրիստոնեության սկզբնավորման հետ կապված իրադարձությունները։ Նյութը կարող է ընդգրկել Հին և Նոր Կտակարանների առանցքային պատմությունները՝ ներկայացնելով դրանց կրոնական, բարոյական և դաստիարակչական նշանակությունը։ Աշխատության թեմատիկ ուղղվածությունը միավորում է պատմական պատումը և հավատքի ուսուցումը՝ ընթերցողին ծանոթացնելով քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորման կարևոր հիմքերին։ Այն կարող է ծառայել որպես կրոնական գիտելիքների ձեռքբերման և աստվածաշնչյան պատմությունների հետ ծանոթացման ուսումնական աղբյուր՝ հատկապես կրթական ու դաստիարակչական միջավայրում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն կրոնական հրատարակությունների, քրիստոնեական կրթության պատմության և հայ հասարակության հոգևոր-մշակութային կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Աշխատությունը նվիրված է V դարի հայ մշակութային և հոգևոր կյանքի կարևորագույն դեմքերին՝ Սուրբ Սահակ Պարթև կաթողիկոսի և Մեսրոպ Մաշտոցի անմիջական աշակերտներին, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել հայ գրավոր մշակույթի ձևավորման և զարգացման գործում։ Ներկայացվում են նրանց կրթական միջավայրը, ուսուցչական ավանդույթը, գիտելիքների փոխանցման գործընթացը և հայերեն թարգմանական գրականության սկզբնավորման պատմական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի առաջին թարգմանիչների գործունեությունը, նրանց մասնակցությունը քրիստոնեական գրականության հայացմանը, գրավոր լեզվի մշակմանը և ազգային կրթական ու հոգևոր կյանքի ամրապնդմանը։ Աշխատության թեման առնչվում է հայոց գրերի գյուտից հետո ծավալված մշակութային շարժմանը, թարգմանչական դպրոցի ձևավորմանը և հայ մատենագրության վաղ շրջանի զարգացմանը։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են Սահակ Պարթևի և Մեսրոպ Մաշտոցի աշակերտները շարունակել իրենց ուսուցիչների գործը՝ նպաստելով հայերեն գրավոր ժառանգության հարստացմանը և կրթական ավանդույթի հաստատմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտությամբ, հայոց լեզվի ու գրականության պատմությամբ, թարգմանական արվեստով և վաղ միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր-մշակութային զարգացումներով զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Հրատարակությունը գրական ժողովածու է, որի վերնագիրը հուշում է անձնական ապրումների, ներաշխարհի և մարդկային զգացմունքների գեղարվեստական արտահայտման մասին։ Ժողովածուի բնույթը ենթադրում է սրտի, սիրո, կարոտի, հույսի, հիշողության և հոգևոր ապրումների թեմաների անդրադարձ՝ բանաստեղծական կամ արձակ ստեղծագործությունների միջոցով։ Նման գրական էջերում անհատական զգացմունքները կարող են միահյուսվել մարդկային հարաբերությունների, կյանքի գեղեցկության, ուրախության ու տխրության, ինչպես նաև բարոյական և հոգևոր արժեքների պատկերումներին։ Հրատարակությունը ներկայացնում է արևմտահայ գրական միջավայրի տպագիր ժառանգության մի նմուշ և հետաքրքրություն է ներկայացնում 20-րդ դարասկզբի հայ գրական կյանքի, գրահրատարակչական գործունեության ու ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ժողովածուի պահպանված լինելը կարևոր է նաև ժամանակաշրջանի գրական լեզվի, ուղղագրական առանձնահատկությունների և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների հետազոտության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, հայագետներին, արևմտահայ գրականությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին և հայ գրքի պատմությունն ուսումնասիրողներին։

Հրատարակությունը 1922 թվականի համար նախատեսված օրացուցային նյութ է, որի հիմնական նպատակը տարվա օրերի, ամսաթվերի և ժամանակագրական հաջորդականության ներկայացումն է։ Օրացույցը ժամանակի կազմակերպման և առօրյա գործունեության պլանավորման գործնական միջոց լինելուց բացի, պատմական նշանակություն ունեցող տպագիր աղբյուր է, որն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակչական ու գրահրատարակչական ավանդույթները։ Հայկական օրացույցները կարևոր դեր են ունեցել հասարակական, կրթական և հոգևոր կյանքում՝ ծառայելով որպես ամսաթվերի հաշվարկման, տոնական օրերի ու հիշատակի օրերի որոշման և ժամանակի հաշվառման միջոց։ Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1922 թվականի օրացուցային համակարգը և կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև որպես հայ տպագիր ժառանգության նմուշ։ Այն օգտակար սկզբնաղբյուր է հայկական գրքի պատմությամբ, օրացույցների զարգացման, ժամանակագրության և 20-րդ դարասկզբի հայ հրատարակչական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Աստվածաշունչը քրիստոնեական կրոնի հիմնարար սուրբ գիրքն է, որն ընդգրկում է Հին և Նոր Կտակարանները՝ ներկայացնելով կրոնական, պատմական, բարոյախոսական և հոգևոր բովանդակության բազմաշերտ ժառանգություն։ Հին Կտակարանը ներառում է արարչագործության, մարդկության սկզբնավորման, նախահայրերի պատմության, Իսրայելի ժողովրդի անցյալի, մարգարեությունների, օրհներգերի, իմաստասիրական խրատների և կրոնական օրենքների վերաբերյալ գրքեր։ Նոր Կտակարանը կենտրոնանում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության, առաքելական գործունեության և քրիստոնեական համայնքների ձևավորման վրա՝ ընդգրկելով Ավետարանները, Գործք առաքելոցը, առաքելական թղթերը և Հայտնության գիրքը։ Երկու Կտակարանները միասին ներկայացնում են քրիստոնեական հավատքի հիմնական դրույթները, Աստծու և մարդու փոխհարաբերության, մեղքի ու փրկության, սիրո, հավատարմության, արդարության, ողորմածության և բարոյական պատասխանատվության գաղափարները։ Գիրքը դարեր շարունակ կարևոր դեր է ունեցել քրիստոնեական աստվածաբանության, եկեղեցական ավանդության, գրականության, արվեստի և հասարակական մտածողության զարգացման գործում։ Այն նաև նշանակալի աղբյուր է հին աշխարհի պատմության, մշակույթի, լեզվի և կրոնական պատկերացումների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայերեն կրոնական գրականության և հոգևոր ընթերցանության ավանդույթի մեջ։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ազգային փոքրամասնությունների միգրացիոն գործընթացների էթնոսոցիոլոգիական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց պատճառները, առանձնահատկությունները և ազդեցությունը երկրի էթնիկ ու հասարակական միջավայրի վրա։ Հետազոտության շրջանակում միգրացիան դիտարկվում է որպես բազմագործոն սոցիալական երևույթ, որը պայմանավորված է տնտեսական, սոցիալական, ժողովրդագրական, կրթական և ընտանեկան հանգամանքներով։ Կարևորվում են ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների արտագաղթի և ներգաղթի շարժառիթները, միգրացիոն ուղղությունները, բնակչության սոցիալական կազմը, ինչպես նաև տեղափոխության հետևանքով առաջացող փոփոխությունները համայնքային հարաբերություններում և առօրյա կյանքում։ Էթնոսոցիոլոգիական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու միգրացիայի կապը էթնիկ ինքնության, լեզվի պահպանման, մշակութային ավանդույթների շարունակականության և համայնքային համախմբվածության հետ։ Առանձին ուշադրության են արժանի միգրանտների սոցիալական հարմարվողականության խնդիրները, նոր բնակության միջավայրում նրանց ներգրավվածությունը, Հայաստանի հետ պահպանվող ընտանեկան ու մշակութային կապերը և միգրացիայի ազդեցությունը ազգային փոքրամասնությունների համայնքների հետագա զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարևոր նյութ է Հայաստանի էթնիկ կազմի, ժողովրդագրական փոփոխությունների և ազգային փոքրամասնությունների սոցիալական վիճակի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգներին, ժողովրդագրագետներին, ազգագրագետներին, միգրացիայի և ազգային փոքրամասնությունների հարցերով զբաղվող հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության բանավոր ստեղծագործության հավաքմանը, ուսումնասիրմանն ու ներկայացմանը։ Այն ընդգրկում է ժողովրդական բանահյուսության տարբեր ժանրեր և արտացոլում տարածաշրջանի բնակչության պատմական հիշողությունը, աշխարհընկալումը, հոգևոր կյանքն ու մշակութային ինքնատիպությունը։ Բանահյուսական ժառանգությունը դիտարկվում է որպես սերնդեսերունդ փոխանցվող մշակութային արժեքների ամբողջություն, որի միջոցով պահպանվել և արտահայտվել են համայնքային կյանքի փորձը, բարոյական պատկերացումները, ավանդական սովորույթներն ու հասարակական հարաբերությունները։ Ժողովրդական պատմությունների, հեքիաթների, ավանդազրույցների, առասպելական պատումների, երգերի, ասացվածքների և այլ բանավոր ստեղծագործությունների միջոցով բացահայտվում են տարածաշրջանի բնակչության առօրյան, աշխատանքային գործունեությունը, ընտանեկան ու համայնքային հարաբերությունները, տոնական սովորույթներն ու հավատալիքները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն տեղական բարբառային առանձնահատկությունները, պատումների լեզվական ու գեղարվեստական ինքնատիպությունը և տարբեր բնակավայրերում պահպանված բանավոր ավանդույթները։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է Լեռնային Ղարաբաղի մշակութային ժառանգության, հայ ժողովրդական բանահյուսության տարածաշրջանային դրսևորումների և ազգային հիշողության ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է բանագետների, ազգագրագետների, լեզվաբանների, պատմաբանների, հայագետների, ուսանողների և ժողովրդական ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի Քեսապի հայաբնակ շրջանի նյութական մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տեղի հայ համայնքի պատմականորեն ձևավորված կենցաղը, տնտեսական գործունեությունը և մշակութային ինքնատիպությունը։ Նյութական մշակույթը դիտարկվում է որպես համայնքի պատմական հիշողության, կենսակերպի և ինքնության կարևոր արտահայտություն, որն արտացոլվում է բնակարանային միջավայրում, բնակավայրերի կառուցվածքում, հագուստի, սննդի, կենցաղային իրերի, արհեստների և աշխատանքի կազմակերպման ավանդույթներում։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է Քեսապի աշխարհագրական միջավայրի և բնակչության զբաղմունքի կապը, ինչպես նաև բնական պայմանների ազդեցությունը տեղական տնտեսության ու առօրյա կյանքի ձևավորման վրա։ Ուշադրության են արժանի գյուղատնտեսական գործունեությունը, տնային տնտեսության վարումը, արհեստագործական հմտությունները, սննդի պատրաստման և պահպանման եղանակները, ինչպես նաև կենցաղային իրերի պատրաստման ու օգտագործման ավանդույթները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Քեսապի հայերի մշակութային առանձնահատկությունները, ավանդական գիտելիքների փոխանցման ուղիները և նյութական ժառանգության պահպանման նշանակությունը համայնքային կյանքի շարունակականության մեջ։ Այն արժեքավոր աղբյուր է ազգագրագետների, հայագետների, մարդաբանների, սփյուռքագիտությամբ զբաղվող մասնագետների և հայկական ավանդական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Ժողովածուն ներառում է երիտասարդ գիտնականների գիտաժողովի շրջանակում ներկայացված զեկուցումներն ու գիտական ուսումնասիրությունները՝ արտացոլելով տարբեր մասնագիտական ուղղություններով իրականացվող հետազոտական աշխատանքների շրջանակն ու արդյունքները։ Հրատարակությունը միավորում է գիտական տարբեր բնագավառներին վերաբերող նյութեր, որոնք անդրադառնում են արդիական հետազոտական խնդիրների, տեսական մոտեցումների, մեթոդաբանական հարցերի և գիտական նոր դիտարկումների։ Գիտաժողովի նյութերը հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու երիտասարդ հետազոտողների գիտական հետաքրքրություններին, նրանց կողմից ուսումնասիրվող թեմաներին և գիտելիքի զարգացմանը նպաստող աշխատանքներին։ Ժողովածուի կարևոր առանձնահատկություններից է միջգիտակարգային բնույթը, որը հնարավորություն է տալիս տարբեր գիտությունների ներկայացուցիչների ուսումնասիրությունները դիտարկել ընդհանուր գիտական միջավայրում և բացահայտել դրանց միջև առկա կապերը։ Հրատարակությունը նաև արտացոլում է գիտական ներուժի զարգացման, երիտասարդ մասնագետների հետազոտական գործունեության խթանման և գիտական համայնքում նրանց ներգրավման նշանակությունը։ Այն կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական աղբյուր տարբեր բնագավառների մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և գիտական գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի երիտասարդ գիտնականների հետազոտական աշխատանքների բազմազանությունը։