Սրտի էջեր. ժողովածու, փունջ առաջին

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ճարտարագիտության ոլորտում անգլերենի գործառական քննության ուսումնասիրությանը՝ իրանական գիտակրթական համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես է անգլերենը գործածվում ճարտարագիտական կրթության, գիտական հաղորդակցության, մասնագիտական ուսուցման և ոլորտային գործունեության շրջանակներում, ինչպես նաև պարզել այն լեզվական և հաղորդակցական պահանջները, որոնք անհրաժեշտ են ապագա և գործող ճարտարագետների համար։ Ուսումնասիրությունը հիմնվում է այն մոտեցման վրա, որ մասնագիտական անգլերենի ուսուցումը պետք է կառուցվի ոչ միայն ընդհանուր լեզվական գիտելիքների, այլև տվյալ մասնագիտական ոլորտում իրական հաղորդակցական կարիքների վրա։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել ճարտարագիտական դասագրքերի, գիտական հոդվածների, տեխնիկական փաստաթղթերի, մասնագիտական հաղորդակցության և կրթական նյութերի լեզվական առանձնահատկությունները՝ բացահայտելու մասնագիտական բառապաշարի, տերմինաբանության, շարահյուսական կառույցների, խոսքային ժանրերի և հաղորդակցական ռազմավարությունների կիրառման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել իրանական բուհերում ճարտարագիտական մասնագիտությունների ուսանողների անգլերենի կարիքներին՝ հաշվի առնելով նրանց կրթական մակարդակը, մասնագիտական ուղղվածությունը և ապագա աշխատանքային միջավայրի պահանջները։ Գործառական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու լեզուն որպես կոնկրետ մասնագիտական խնդիրներ լուծելու գործիք՝ տեղեկատվություն ստանալու և փոխանցելու, գիտական տեքստեր հասկանալու, հետազոտական արդյունքներ ներկայացնելու, տեխնիկական գործընթացներ նկարագրելու և մասնագիտական հաղորդակցության մեջ արդյունավետ մասնակցելու նպատակներով։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև լեզվական կարիքների վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է պարզել, թե ճարտարագիտության տարբեր ոլորտների ներկայացուցիչներն իրականում ինչպիսի լեզվական հմտությունների կարիք ունեն և ինչ իրավիճակներում են օգտագործում անգլերենը։ Այդ տվյալների հիման վրա կարող են առաջարկվել մասնագիտական անգլերենի դասընթացների բովանդակության, ուսումնական նյութերի, առաջադրանքների և գնահատման համակարգերի կատարելագործման ուղիներ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև անգլերենի՝ որպես միջազգային գիտական հաղորդակցության հիմնական լեզվի դերին և այն խնդիրներին, որոնց բախվում են իրանցի ուսանողներն ու հետազոտողները միջազգային գիտակրթական միջավայրում։ Կարևոր է նաև մշակութային և կրթական համատեքստի հաշվառումը, քանի որ լեզվի ուսուցման արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն լեզվական նյութով, այլև տվյալ կրթական համակարգի ավանդույթներով, ուսուցման մեթոդներով և սովորողների ակնկալիքներով։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ արդյունքները կարող են կիրառվել ճարտարագիտական բուհերի մասնագիտական անգլերենի ծրագրերի մշակման, դասավանդման մեթոդների կատարելագործման և ուսումնական նյութերի ընտրության ժամանակ։ Այն կարող է նպաստել ուսանողների ոչ միայն ընդհանուր լեզվական կարողությունների, այլև մասնագիտական ընթերցանության, գրավոր հաղորդակցության, բանավոր ներկայացման և տեխնիկական տեղեկատվության ընկալման հմտությունների զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կիրառական լեզվաբաններին, մասնագիտական անգլերենի դասավանդման մասնագետներին, ճարտարագիտական կրթության կազմակերպիչներին, անգլերենի դասախոսներին և կրթական ծրագրեր մշակողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ճարտարագիտության ոլորտում անգլերենը դիտարկում է որպես մասնագիտական և գիտակրթական հաղորդակցության գործիք՝ իրանական կրթական միջավայրի առանձնահատկությունների հաշվառմամբ և նպատակ ունենալով հիմնավորել ոլորտային լեզվի ուսուցման առավել նպատակային, կարիքահեն ու գործառական մոտեցումները։

Կենսաբանություն

Монография «Молибден и животный организм» посвящена роли микроэлемента молибдена в жизнедеятельности животных. В работе рассматривается его биологическое значение, участие в ферментативных процессах и влияние на обмен веществ. Основные темы включают: Биологическая роль молибдена как микроэлемента Его участие в работе ферментов (например, оксидоредуктаз) Влияние на белковый, углеводный и азотистый обмен Последствия дефицита и избытка молибдена в организме Взаимосвязь молибдена с другими микроэлементами Значение в ветеринарии и животноводстве Работа имеет прикладное значение для биохимии, ветеринарии и зоотехнии, так как помогает понимать микроэлементный баланс в организме животных.

Գրականություն

Աշխարհագրական գիտելիքների ուսուցմանն ու տարածմանն ուղղված այս աշխատությունը պատկանում է աշխարհը, նրա բնական միջավայրը և բնակեցված տարածքները ճանաչելու համար նախատեսված ուսումնական գրականության շարքին։ Վերնագրում գործածված «ընթացք» բառը մատնանշում է գիտելիքների համակարգված և հաջորդական ներկայացման սկզբունքը, իսկ «աշխարհիս» ձևը վերաբերում է աշխարհին՝ որպես ուսումնասիրության առարկայի։ Աշխարհագրության դասընթացի հիմնական նշանակությունն աշխարհը ճանաչելու համար անհրաժեշտ գիտելիքների փոխանցումն է՝ նպաստելով Երկրի, նրա տարածքների, բնակավայրերի և բնական ու հասարակական երևույթների վերաբերյալ ամբողջական պատկերացման ձևավորմանը։ Աշխարհագրությունը, որպես գիտելիքի բնագավառ, ուսումնասիրում է Երկրի մակերևույթը, բնական պայմանների բազմազանությունը, բնակչության տեղաբաշխումը, երկրների ու տարածաշրջանների առանձնահատկությունները և մարդու ու շրջակա միջավայրի փոխազդեցությունը։ Այդ գիտելիքների համակարգված յուրացումը կարևոր է տարածական մտածողության զարգացման, աշխարհագրական օբյեկտների փոխհարաբերությունները հասկանալու և շրջակա աշխարհի մասին տեղեկությունները համադրելու համար։ Դասընթացային բնույթի նման աշխատությունները սովորաբար նպատակ ունեն աշխարհագրական հասկացությունները ներկայացնել մատչելի ու հաջորդական ձևով՝ ընթերցողին ծանոթացնելով աշխարհը նկարագրելու և տարբեր տարածքներ համեմատելու սկզբունքներին։ Աշխարհագրական կրթությունը նաև նպաստում է մարդու աշխարհայացքի ընդլայնմանը՝ հնարավորություն տալով ճանաչելու տարբեր երկրների ու ժողովուրդների գոյության պայմանները, բնական միջավայրերի բազմազանությունը և մարդկային հասարակությունների զարգացման վրա աշխարհագրական գործոնների ազդեցությունը։ Այսպիսի ուսումնական գրականության կարևոր առանձնահատկություններից է գիտելիքների կազմակերպված ներկայացումը, որի միջոցով առանձին փաստերն ու տեղեկությունները միավորվում են ավելի լայն աշխարհագրական պատկերացման մեջ։ Աշխարհի մասին գիտելիքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղանունների կամ տարածքների մասին տեղեկությունների ամբողջություն, այլև որպես բնության և հասարակության միջև կապերը հասկանալու միջոց։ Աշխատության պատմամշակութային նշանակությունը հատկապես հետաքրքրական է 19-րդ դարի հայ կրթական կյանքի համատեքստում, երբ աշխարհագրական գիտելիքների տարածումը կարևոր տեղ էր զբաղեցնում աշխարհիկ կրթության զարգացման և ուսումնական գրականության ընդլայնման գործընթացում։ Այդ ժամանակաշրջանում աշխարհագրությունը նպաստում էր սովորողների մտահորիզոնի ընդլայնմանը, տարբեր ժողովուրդների ու երկրների մասին տեղեկությունների յուրացմանը և աշխարհի վերաբերյալ ավելի համակարգված պատկերացումների ձևավորմանը։ Հայերենով աշխարհագրական դասընթացների հրատարակումը կարևոր էր նաև մայրենի լեզվով գիտելիք փոխանցելու հնարավորությունների ընդլայնման տեսանկյունից՝ նպաստելով հայերեն կրթական բառապաշարի զարգացմանն ու գիտական տեղեկությունների տարածմանը։ Կոստանդնուպոլիսը հայ տպագրության և կրթական կյանքի նշանակալի կենտրոններից էր, որտեղ ստեղծված ու հրատարակված ուսումնական գրքերը ծառայում էին կրթության տարածմանը և տարբեր գիտակարգերի մատչելիացմանը։ Այս միջավայրում լույս տեսած աշխարհագրական աշխատությունները կարևոր դեր կարող էին ունենալ աշխարհագրության՝ որպես ուսումնական առարկայի զարգացման, աշխարհաճանաչողության խթանման և գիտելիքների համակարգված մատուցման գործում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ աշխարհագրական գրականության պատմությամբ, 19-րդ դարի մանկավարժությամբ, գիտելիքի տարածման եղանակներով և հայալեզու ուսումնական գրքերի զարգացմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտագործվել տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական հետաքրքրությունների, աշխարհագրական գիտելիքների դասավանդման ավանդույթների և գիտահանրամատչելի գրականության ձևավորման ուսումնասիրության մեջ։ Ընթերցողական առումով աշխատության արժեքը կապված է աշխարհը ճանաչելու, տարածական մտածողությունը զարգացնելու և տարբեր աշխարհագրական երևույթների միջև կապերը հասկանալու կրթական նպատակի հետ։ Որպես պատմական ուսումնական հրատարակություն՝ այն ներկայացնում է հայերենով գիտելիքի փոխանցման ավանդույթի կարևոր ուղղություններից մեկը և արտացոլում աշխարհագրական կրթության նշանակությունը մտավոր զարգացման, աշխարհաճանաչողության ու կրթական մշակույթի ձևավորման գործում։

Ֆինանսներ

Նվիրված է կազմակերպությունների գործունեության ֆինանսական արդյունքների ձևավորման, գնահատման և մեկնաբանման համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, ֆինանսների, հաշվապահության և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են ֆինանսական արդյունքների վերլուծության հիմնական մոտեցումները՝ եկամուտների, ծախսերի և շահույթի կառուցվածքային վերլուծություն, շահութաբերության ցուցանիշների գնահատում, ինչպես նաև ֆինանսական արդյունքների վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնների բացահայտում, բացատրվում է ֆինանսական հաշվետվությունների՝ շահույթի և վնասի հաշվետվության, հաշվեկշռի և դրամական հոսքերի հաշվետվության դերը վերլուծության գործընթացում, մանրամասն քննարկվում են շահութաբերության ցուցանիշները՝ համախառն, գործառնական և զուտ շահույթ, ինչպես նաև կապիտալի վերադարձելիության և ակտիվների արդյունավետության գործակիցները, աշխատությունը անդրադառնում է նաև ֆինանսական արդյունքների դինամիկ վերլուծությանը՝ ժամանակային շարքերի և համեմատական մեթոդների կիրառմամբ, ինչպես նաև պլանավորված և փաստացի արդյունքների շեղումների գնահատմանը, ներկայացվում են վերլուծության արդյունքների հիման վրա կառավարչական որոշումների կայացման մոտեցումները և կազմակերպության արդյունավետության բարձրացման ուղիները, գրքում ընդգծվում է ֆինանսական վերլուծության դերը ռազմավարական պլանավորման, ներդրումային որոշումների և ձեռնարկության մրցունակության ապահովման գործընթացներում, աշխատությունը համադրում է տեսական մեթոդաբանությունը և գործնական վերլուծական գործիքները՝ ձևավորելով ֆինանսական արդյունքների գնահատման ամբողջական համակարգ։

Բժշկություն

Այս գիրքը նվիրված է հայկական կոպտաբուրդ և կիսակոպտաբուրդ ցեղերի ոչխարների վեգետատիվ նյարդային համակարգի մակրո- և միկրոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում ներկայացվում են կենդանիների նյարդային համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրա տարբեր բաժինների ձևաբանական բնութագրերը և ֆունկցիոնալ նշանակությունը։ Գրքում ուսումնասիրվում են ցեղային առանձնահատկությունների ազդեցությունը նյարդային համակարգի զարգացման վրա, կիրառվում են անատոմիական և հյուսվածաբանական հետազոտության մեթոդներ՝ բացահայտելու օրգանիզմի կարգավորող համակարգերի կառուցվածքային հիմքերը։ Այն կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, կենսաբանների, անատոմների, կենդանաբանների, գյուղատնտեսական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և կենդանիների ֆիզիոլոգիայով ու մորֆոլոգիայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է արդյունաբերական 3-մեթիլպիրազոլի հիման վրա բազմաֆունկցիոնալ պիրազոլային ածանցյալների ստացման և դրանց քիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում պիրազոլային համակարգը դիտարկվում է որպես օրգանական քիմիայի կարևոր հետերոցիկլային կառուցվածք, որի տարբեր ածանցյալները կարող են ունենալ արժեքավոր ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական հատկություններ։ Ուսումնասիրվում են սկզբնական միացության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆունկցիոնալ խմբերի ներմուծման հնարավորությունները և ստացվող նոր ածանցյալների կառուցվածքի ու հատկությունների միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաֆունկցիոնալ միացությունների ձևավորմանը, որոնց մոլեկուլներում միաժամանակ առկա են տարբեր քիմիական խմբեր և համապատասխանաբար հնարավոր են հետագա կառուցվածքային փոխակերպումներ։ Քննության են առնվում օրգանական փոխարկումների ընդհանուր օրինաչափությունները, ռեակցիաների ուղղության վրա ազդող կառուցվածքային և էլեկտրոնային գործոնները, ինչպես նաև ստացվող նյութերի կայունությունն ու ռեակցունակությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում սինթեզված միացությունների կառուցվածքի հաստատմանը և դրանց ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից վերլուծական ու սպեկտրային մեթոդների կիրառմամբ։ Վերլուծվում է տարբեր տեղակալիչների ազդեցությունը պիրազոլային օղակի հատկությունների վրա և գնահատվում են ստացված ածանցյալների հետագա քիմիական ձևափոխման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև արդյունաբերական հասանելիություն ունեցող սկզբնական նյութի արդյունավետ օգտագործումը՝ նոր օրգանական միացությունների դասերի ձևավորման տեսանկյունից։ Ստացված նյութերը կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել հետերոցիկլային միացությունների հետագա գիտական ուսումնասիրությունների, նյութագիտության, ագրոքիմիայի և կենսաբանական ակտիվություն ունեցող նոր նյութերի որոնման համար։ Աշխատությունը նպաստում է պիրազոլային միացությունների քիմիայի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը, նոր կառուցվածքային ածանցյալների հատկությունների բացահայտմանը և օրգանական սինթեզում արդյունաբերական հումքի կիրառման հնարավորությունների գնահատմանը։