Սրտի էջեր. ժողովածու, փունջ առաջին

Литература

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի մշակութապատմական ժառանգության վերաբերյալ աշխարհի տարբեր ժողովուրդների լեզուներով հրատարակված գրականության ուսումնասիրությանը, որը պահպանվում է օտարալեզու գրականության գրադարանային ֆոնդերում։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում է հայ ժողովրդի պատմությանը, մշակույթին, լեզվին, գրականությանը, արվեստին, ճարտարապետությանը, կրոնին և հասարակական կյանքին վերաբերող օտարալեզու հրատարակությունների բազմազանությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր լեզուներով ստեղծված և Հայաստանի մասին տեղեկատվություն պարունակող գրքերի, գիտական աշխատությունների, հոդվածների, ժողովածուների, կատալոգների և այլ մատենագիտական նյութերի հավաքագրմանը, դասակարգմանը և բովանդակային ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես է Հայաստանի պատմական և մշակութային ժառանգությունը ներկայացվել տարբեր ժողովուրդների գիտական, մշակութային և տեղեկատվական միջավայրերում, ինչպես նաև բացահայտել այդ գրականության ձևավորման հիմնական ժամանակաշրջաններն ու թեմատիկ ուղղությունները։ Ուսումնասիրվում են հայագիտության, պատմագիտության, արվեստագիտության, գրականագիտության և մշակութաբանության ոլորտներին վերաբերող նյութերը՝ առանձնացնելով այն հրատարակությունները, որոնք ունեն հատկապես կարևոր աղբյուրագիտական կամ գիտական նշանակություն։ Կարևորվում է գրադարանային ֆոնդերի դերը մշակութային հիշողության պահպանման և տարբեր լեզուներով ստեղծված գիտելիքի հասանելիության ապահովման գործում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել ֆոնդերի լեզվական և ժամանակագրական կազմը, հրատարակությունների աշխարհագրական ծագումը, թեմատիկ բաշխվածությունը և դրանց համալրման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում օտարալեզու գրականության միջոցով Հայաստանի մշակութային ժառանգության միջազգային ներկայացվածությանը և տարբեր գիտական ու մշակութային ավանդույթների միջև կապերի ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ նման հավաքածուները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի վերաբերյալ օտարերկրյա հեղինակների և հետազոտողների մոտեցումները, մեկնաբանությունները և գիտական հետաքրքրությունները տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել գրադարանային ֆոնդերի առավել արդյունավետ ուսումնասիրմանը, հայագիտական նյութերի մատենագիտական բացահայտմանը, մշակութային ժառանգության հանրահռչակմանը և միջազգային գիտական համագործակցության զարգացմանը։ Աշխատանքը արժեքավոր է գրադարանագետների, մատենագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների և հայագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների համար՝ որպես Հայաստանի մասին բազմալեզու տեղեկատվական և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրման կարևոր հիմք։

Право

Աշխատությունը նվիրված է արևմտահայերի կանոնադրության իրավաքաղաքական գաղափարների պատմաիրավական վերլուծությանը՝ ընդգծելով օսմանյան կայսրության հայկական համայնքների ինքնակազմակերպման և իրավական կարգավիճակի ձևավորման գործընթացները։ Վերլուծվում են կանոնադրությունների բովանդակային կառուցվածքը, համայնքային ինքնավարության սկզբունքները, ներկայացուցչական մարմինների ձևավորման մեխանիզմները և կրոնական ու քաղաքացիական իշխանությունների փոխհարաբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավաքաղաքական գաղափարների էվոլյուցիային՝ կապված ազգային ինքնության պահպանման, համայնքային ինքնակառավարման և իրավական կարգավորման արդիականացման փորձերի հետ։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է արևմտահայ իրավական մտքի ձևավորումը օսմանյան իրավական համակարգի համատեքստում՝ բացահայտելով եվրոպական սահմանադրական գաղափարների ազդեցությունը և դրանց տեղայնացման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է պատմական աղբյուրների և իրավական փաստաթղթերի վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով վեր հանել արևմտահայերի կանոնադրության իրավաքաղաքական նշանակությունը և դրա ազդեցությունը հայ իրավական մտքի զարգացման վրա։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անչափահասների դեմ ուղղված սեռական բնույթի բռնի հանցագործությունների քրեաիրավական բնութագրի և դրանց նկատմամբ քրեական պատասխանատվության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ հանցագործությունների իրավական հատկանիշները, քրեականացման հիմքերը, հանցակազմերի կառուցվածքը և հարակից հանցագործություններից դրանց սահմանազատման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անչափահասի իրավունքների, անձնական անձեռնմխելիության, արժանապատվության և անվտանգության քրեաիրավական պաշտպանության երաշխիքներին։ Վերլուծվում են հանցագործության օբյեկտին, սուբյեկտին, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերին վերաբերող իրավական հարցերը, ինչպես նաև արարքների ճիշտ որակման և քրեական պատասխանատվության տարբերակման սկզբունքները։ Քննարկվում են տուժողի տարիքի, հարկադրանքի և այլ իրավաբանորեն նշանակալի հանգամանքների ազդեցությունը արարքի քրեաիրավական գնահատման վրա՝ առանց տուժողներին մեղադրող մոտեցումների։ Անդրադարձ է կատարվում անչափահասների հատուկ պաշտպանության անհրաժեշտությանը, քրեական վարույթի ընթացքում նրանց իրավունքների ապահովմանը և կրկնակի հոգեբանական վնասի ռիսկի նվազեցմանը։ Դիտարկվում են նաև ներպետական քրեական օրենսդրության և երեխաների պաշտպանության վերաբերյալ միջազգային իրավական չափանիշների փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում են իրավական նորմերի հստակությունը, իրավակիրառ պրակտիկայի հետևողականությունը, հանցագործությունների կանխարգելումը և տուժած երեխաների շահերի առաջնահերթ պաշտպանությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել անչափահասների դեմ ուղղված հանցագործությունների քրեաիրավական կարգավորման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը և պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման ուղղությունների բացահայտմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի մասնագետների, իրավաբանների, հետազոտողների, երեխաների իրավունքների պաշտպանության ոլորտի աշխատակիցների և ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի վերջին քառորդում հայ պատմագիտական մտքի զարգացման հիմնական ուղղությունների, մեթոդաբանական առանձնահատկությունների և պատմության ուսումնասիրման նոր մոտեցումների ձևավորման քննությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում տվյալ ժամանակաշրջանի պատմագիտական ժառանգությունն է՝ դիտարկված հասարակական-քաղաքական, մշակութային և գիտական փոփոխությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում այն պայմանները, որոնց ազդեցությամբ պատմության ուսումնասիրությունը աստիճանաբար ձեռք էր բերում առավել համակարգված և գիտական բնույթ՝ ընդլայնելով օգտագործվող սկզբնաղբյուրների շրջանակը և մեծացնելով փաստերի քննադատական վերլուծության նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հայ ժողովրդի անցյալի վերաբերյալ աշխատությունների թեմատիկ ուղղություններին, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության սկզբունքներին և ազգային պատմության ամբողջական պատկեր ստեղծելու փորձերին։ Դիտարկվում է պատմագրության կապը ժամանակաշրջանի ազգային ինքնագիտակցության զարգացման, կրթական և մշակութային շարժումների, մամուլի ու գիտական հրապարակումների տարածման հետ։ Պատմական գիտելիքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների նկարագրություն, այլև որպես հասարակության կողմից սեփական պատմական փորձը հասկանալու և ազգային մշակութային ժառանգությունը համակարգելու կարևոր միջոց։ Ուսումնասիրվում է միջնադարյան հայկական մատենագրության, ձեռագրական նյութերի, վիմագրական արձանագրությունների, արխիվային փաստաթղթերի, եկեղեցական աղբյուրների և օտարալեզու տեղեկությունների օգտագործման ընդլայնումը։ Կարևորվում է սկզբնաղբյուրների համեմատական քննությունը, դրանց արժանահավատության գնահատումը և տարբեր վկայությունների համադրման միջոցով պատմական իրադարձությունների առավել հիմնավորված վերականգնման ձգտումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պատմագիտական աշխատանքի և բանասիրության, հնագիտության, ազգագրության, աշխարհագրության ու լեզվաբանության փոխհարաբերություններին, քանի որ հայագիտական ուսումնասիրությունների զարգացումը նպաստում էր պատմության վերաբերյալ նոր տվյալների շրջանառությանը։ Քննության են առնվում հայ ժողովրդի հին և միջնադարյան պատմության, եկեղեցու պատմության, քաղաքական հարաբերությունների, մշակույթի, հասարակական կյանքի և նոր ժամանակների պատմական զարգացումների ուսումնասիրության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև պատմական աշխարհագրության դերը՝ բնակավայրերի, պատմական նահանգների, քաղաքական սահմանների և մշակութային կենտրոնների վերաբերյալ տեղեկությունների ճշգրտման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել պատմագրության մեջ փաստագրական և քննադատական մոտեցումների ամրապնդմանը, ինչպես նաև պատմական շարադրանքի ավանդական ձևերից դեպի գիտական հիմնավորման առավել հետևողական մեթոդներ անցման գործընթացին։ Դիտարկվում են պատմաբանների աշխարհայացքային և գաղափարական դիրքորոշումների ազդեցությունները պատմական նյութի ընտրության ու մեկնաբանության վրա՝ հաշվի առնելով տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական խնդիրները և ազգային կյանքի զարգացումները։ Առանձին նշանակություն է տրվում հայկական պարբերական մամուլին և գիտական հրատարակություններին, որոնք նպաստում էին նոր ուսումնասիրությունների տարածմանը, պատմագիտական բանավեճերի ձևավորմանը և աղբյուրագիտական նյութերի հրապարակմանը։ Քննության են առնվում նաև հայկական գիտական կենտրոնների ու մտավորական շրջանակների կապերը ռուսական և եվրոպական գիտական միջավայրերի հետ, որոնց միջոցով հայ հետազոտողները ծանոթանում էին պատմագիտական նոր տեսություններին, աղբյուրների քննության եղանակներին և գիտական աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքներին։ Այդ փոխազդեցությունները նպաստում էին հայագիտական հետազոտությունների մեթոդական գործիքակազմի ընդլայնմանը՝ միաժամանակ պահպանելով ազգային պատմության ուսումնասիրության առանձնահատուկ խնդիրները։ Կարևորվում է նաև անհատ պատմաբանների և գիտնականների ներդրման գնահատումը՝ նրանց աշխատությունները համադրելով ժամանակաշրջանի ընդհանուր գիտական միտումների հետ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես տարբեր հեղինակների հայեցակարգային առանձնահատկությունները, այնպես էլ նրանց միջև առկա շարունակականությունն ու գիտական բանավեճերը։ Աշխատությունը լուսաբանում է պատմագիտության աստիճանական մասնագիտացման ընթացքը և այն նախադրյալները, որոնք հետագայում նպաստեցին հայ պատմագիտական դպրոցների ու գիտական հաստատությունների զարգացմանը։ XIX դարի վերջին տասնամյակների պատմագիտական ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայ ազգային մտքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ պատմական գիտելիքի ձևավորումն ու տարածումը սերտորեն կապված էին ինքնության, մշակութային ժառանգության և ժողովրդի պատմական շարունակականության վերաբերյալ պատկերացումների հետ։ Հետազոտության նշանակությունը պայմանավորված է տվյալ ժամանակաշրջանի պատմագիտական աշխատությունների ոչ միայն փաստական բովանդակության, այլև դրանց մեթոդաբանության, աղբյուրագիտական հիմքի և գիտական արժեքի գնահատմամբ։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալ հայ պատմագիտության զարգացման այն փուլը, որի ընթացքում ձևավորվեցին պատմության մասնագիտական ուսումնասիրության մի շարք կարևոր սկզբունքներ և ամրապնդվեց պատմական սկզբնաղբյուրների քննադատական օգտագործման մշակույթը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, պատմագրության, աղբյուրագիտության, հայագիտության և XIX դարի հայկական հասարակական ու մշակութային մտքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Медицина

Գիրքը նվիրված է միզածորանի քարերի բուժման ժամանակ արտամարմնային հարվածային ալիքային լիտոտրիպսիայի կիրառման ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են միզաքարային հիվանդության առաջացման պատճառները, քարերի տեղակայման և կառուցվածքի առանձնահատկությունները, հիվանդության ախտորոշման ժամանակակից մեթոդները և բուժման տարբեր մոտեցումները։ Քննարկվում են արտամարմնային հարվածային ալիքների ազդեցության մեխանիզմները, միջամտության կատարման տեխնիկան, բուժման արդյունավետության գնահատման չափանիշները, հնարավոր բարդությունները և հետվիրահատական հսկողության սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդների անհատական ընտրությանը, քարերի քայքայման հաջողության վրա ազդող գործոններին և նվազագույն ինվազիվ բուժման առավելություններին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ուրոլոգների, վիրաբույժների, ճառագայթային ախտորոշման մասնագետների, բժշկական բուհերի դասախոսների, կլինիկական օրդինատորների, ուսանողների և միզաքարային հիվանդության բուժմամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է ատամնաշարերի մեսիալ օկլյուզիայի սահմանային ձևերի կլինիկամորֆոմետրիկ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց հիման վրա բուժման առավել նպատակահարմար մեթոդի ընտրության հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմնական խնդիրն է բացահայտել այն կլինիկական և չափաբանական ցուցանիշները, որոնք հնարավորություն են տալիս տարբերակել սահմանային դեպքերը և յուրաքանչյուր հիվանդի համար ընտրել առավել արդյունավետ ու կանխատեսելի օրթոդոնտիկ բուժման մոտեցում։ Ուսումնասիրության շրջանակում մեսիալ օկլյուզիան դիտարկվում է որպես ատամնաշարերի և ծնոտների փոխհարաբերությունների խանգարում, որի տարբեր ձևերը կարող են ունենալ տարբեր անատոմիական և ֆունկցիոնալ հիմքեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ շեղման արտահայտվածությունը գտնվում է սահմանային մակարդակում, և միայն մեկ ախտորոշիչ ցուցանիշի հիման վրա բուժման մարտավարության որոշումը կարող է բավարար չլինել։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են հիվանդների դեմքի և ատամնածնոտային համակարգի կլինիկական առանձնահատկությունները, ատամների և ատամնաշարերի փոխհարաբերությունները, ծնոտների չափերն ու դիրքային հարաբերությունները, ինչպես նաև օկլյուզիայի բնութագրիչները։ Մորֆոմետրիկ հետազոտությունների միջոցով գնահատվում են տարբեր գծային և անկյունային չափումներ, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ որոշել կմախքային և ատամնային բաղադրիչների հարաբերակցությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր ախտորոշիչ մեթոդների արդյունքների համադրումը՝ կլինիկական զննության, չափաբանական տվյալների և ռենտգենաբանական կամ ցեֆալոմետրիկ ցուցանիշների հիման վրա։ Այսպիսի համալիր մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ տարբերակել այն դեպքերը, որոնց դեպքում հնարավոր է օրթոդոնտիկ եղանակով ուղղել խանգարումը, և այն իրավիճակները, երբ անհրաժեշտ է այլ բուժական մարտավարություն։ Աշխատությունում կարող են համեմատվել բուժման տարբեր մեթոդների ցուցումները, սահմանափակումները և ակնկալվող արդյունքները՝ հաշվի առնելով հիվանդի տարիքը, ատամնաշարերի վիճակը, ծնոտների փոխհարաբերությունները և անոմալիայի ծանրության աստիճանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բուժման արդյունքի կանխատեսումը, քանի որ սահմանային ձևերի դեպքում սխալ ընտրված մեթոդը կարող է հանգեցնել ոչ բավարար արդյունքի կամ բուժման կայունության նվազմանը։ Կլինիկամորֆոմետրիկ տվյալների կիրառումը հնարավորություն է տալիս բուժման որոշումը դարձնել առավել օբյեկտիվ և անհատականացված՝ նվազեցնելով միայն տեսողական գնահատման կամ առանձին չափանիշների վրա հիմնվելու հավանական սխալները։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև օրթոդոնտիկ ախտորոշման կատարելագործման տեսանկյունից, քանի որ սահմանային ձևերի ճիշտ դասակարգումը բուժման պլանավորման առանցքային պայմաններից է։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել բուժման արդյունավետության բարձրացմանը, բուժական սխեմաների անհատականացմանը և երկարաժամկետ կայուն արդյունքների ապահովմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել օրթոդոնտներին, ստոմատոլոգներին, դիմածնոտային մասնագետներին, կլինիկական ախտորոշմամբ զբաղվող բժիշկներին, ինչպես նաև բժշկական բուհերի համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է մեսիալ օկլյուզիայի կլինիկական գնահատումը և մորֆոմետրիկ վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով սահմանային դեպքերի համար մշակել բուժման ընտրության ավելի հիմնավորված չափանիշներ և ապահովել առավել կանխատեսելի, արդյունավետ ու անհատականացված օրթոդոնտիկ բուժում։