Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է գրաբարի քերականական համակարգում ածականի և մակբայի միջև տեղի ունեցող խոսքիմասային անցումների, դրանց կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն լեզվական պայմանները, որոնց ազդեցությամբ ածականական միավորները կարող են ձեռք բերել մակբայական գործառույթ, իսկ որոշ մակբայական ձևեր՝ հանդես գալ ածականին բնորոշ նշանակությամբ կամ շարահյուսական դերով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառերի խոսքիմասային պատկանելությունը որոշող ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական հատկանիշներին, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ նույն բառաձևի դասակարգումը հնարավոր է միայն տվյալ նախադասության կառուցվածքի և համատեքստային նշանակության հիման վրա։ Քննության են առնվում ածականների մակբայական կիրառությունները՝ գործողության հատկանիշ, եղանակ, չափ, աստիճան կամ այլ հանգամանքային նշանակություն արտահայտելու տեսանկյունից։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն երևույթները, որոնց դեպքում բառի գործառական փոփոխությունը կարող է աստիճանաբար հանգեցնել նրա քերականական կարգավիճակի վերաիմաստավորմանը։ Վերլուծության համար կարևորվում են գրաբարի մատենագրական աղբյուրներից քաղված լեզվական օրինակները, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու խոսքիմասային փոխանցումների տարածվածությունը, կիրառման օրինաչափությունները և պատմական զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև բառի բառարանային նշանակության և նախադասության մեջ ստանձնած շարահյուսական դերի փոխհարաբերությունը՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի գործոններ են նպաստում մի խոսքի մասից մյուսին անցմանը։ Անդրադարձ է կատարվում խոսքիմասային փոխանցումների և բառապաշարի զարգացման կապին, քանի որ գործառական տեղաշարժերը կարող են նպաստել նոր իմաստների և կիրառությունների ձևավորմանը։ Համեմատական դիտարկումները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու նաև գրաբարի համապատասխան երևույթների հետագա զարգացումները հայերենի մյուս պատմական փուլերում և ժամանակակից լեզվում։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի գրաբարի ձևաբանության, շարահյուսության, բառագիտության և հայերենի պատմական քերականության ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով խոսքի մասերի փոխհարաբերությունների և հայերենի քերականական համակարգի պատմական զարգացման առավել խորքային ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի նշանակության և Եվրոպայի խորհրդի անդամ պետությունների ներպետական իրավական համակարգերի վրա դրա ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում մարդու իրավունքների եվրոպական պաշտպանության համակարգի իրավական հիմքերը, Եվրոպական կոնվենցիայի դրույթների մեկնաբանման առանձնահատկությունները և դատական որոշումների դերը մարդու հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության միասնական չափանիշների ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են դատարանի իրավական դիրքորոշումները ներառվում ազգային իրավական համակարգերում և ինչ ազդեցություն են ունենում օրենսդրության, դատական պրակտիկայի, իրավակիրառ գործունեության և պետական մարմինների որոշումների վրա։ Վերլուծվում են միջազգային և ներպետական իրավունքի փոխհարաբերությունները, դատարանի վճիռների պարտադիր կատարման սկզբունքները և անդամ պետությունների կողմից դրանց իրականացման համար կիրառվող անհատական ու ընդհանուր բնույթի միջոցները։ Քննության են առնվում ազգային դատարանների կողմից նախադեպային իրավունքի օգտագործման եղանակները, իրավական նորմերի մեկնաբանման վրա դրա ազդեցությունը և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով եվրոպական իրավական չափանիշները կարող են նպաստել ներպետական իրավունքի զարգացմանը։ Կարևորվում է նաև պետությունների իրավական համակարգերի և սահմանադրական ավանդույթների բազմազանությունը, որի պայմաններում նույն սկզբունքների ներպետական կիրառումը կարող է ունենալ տարբեր առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրվում են մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում ազգային մարմինների հայեցողության սահմանները, միջազգային պարտավորությունների կատարման հետ կապված խնդիրները և դատական նախադեպերի կիրառման ընթացքում առաջացող տեսական ու գործնական հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն դեպքերին, երբ դատական որոշումների արդյունքում պետությունները փոփոխություններ են կատարում օրենսդրության կամ իրավակիրառ պրակտիկայի մեջ՝ նպատակ ունենալով կանխել նմանատիպ խախտումները հետագայում։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր անդամ պետություններում նախադեպային իրավունքի ընկալման և կիրառման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի միջազգային և սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության և ազգային իրավական համակարգերի զարգացման ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել եվրոպական դատական չափանիշների և ներպետական իրավունքի փոխազդեցության մասին։

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիացի բանաստեղծ Սեն-Ժոն Պերսի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանություններում կիրառված լեզվական միջոցների, թարգմանական սկզբունքների և գեղարվեստական խոսքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում բնագրի և հայերեն տարբերակների բառապաշարային, քերականական, շարահյուսական ու ոճական համապատասխանությունները՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են հայերենում փոխանցվել հեղինակի բանաստեղծական մտածողությունը, պատկերային համակարգը, խոսքի ռիթմը և արտահայտչականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառընտրությանը, փոխաբերությունների, խորհրդանիշների, պատկերավոր արտահայտությունների, դարձվածքների և բանաստեղծական այլ միջոցների վերարտադրմանը։ Ուսումնասիրվում են այն լեզվական լուծումները, որոնց միջոցով թարգմանիչները փորձել են պահպանել բնագրի իմաստային բազմաշերտությունը և միաժամանակ ստեղծել բնական ու գեղարվեստական արժեք ունեցող հայերեն խոսք։ Քննության են առնվում երկար և բարդ շարահյուսական կառույցների փոխանցման եղանակները, նախադասությունների կառուցվածքային փոփոխությունները, բառերի դասավորությունը և հայերենի լեզվական հնարավորությունների կիրառումը բանաստեղծական ռիթմի ու հնչերանգի պահպանման նպատակով։ Կարևորվում է նաև հեղինակի ինքնատիպ բառապաշարի, մշակութային հասկացությունների և բնության, մարդու ու աշխարհի վերաբերյալ պատկերների հայերեն արտահայտման խնդիրը։ Համեմատական վերլուծության միջոցով հնարավոր է բացահայտել թարգմանության ընթացքում կատարված բառային կամ կառուցվածքային փոխակերպումները, իմաստային շեշտադրումների փոփոխությունները և թարգմանչական մեկնաբանության դերը վերջնական տեքստի ձևավորման մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայերենի գրական և ոճական միջոցների ընտրությանը, նոր բառային համադրությունների ստեղծմանը և բանաստեղծական խոսքի արտահայտչական հնարավորությունների օգտագործմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ֆրանսիական բանաստեղծական լեզվի հայերեն վերարտադրության առանձնահատկությունները և բացահայտել տարբեր լեզվական համակարգերի միջև գեղարվեստական տեքստի փոխանցման ընթացքում առաջացող հիմնական խնդիրները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի թարգմանաբանության, համեմատական գրականագիտության և հայոց լեզվի ոճաբանության համար՝ նպաստելով գեղարվեստական թարգմանության լեզվի և ֆրանս-հայկական գրական փոխառնչությունների առավել խորքային ուսումնասիրությանը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզում խաղողագործության և գինեգործության ոլորտների զարգացման տնտեսական, արտադրական և կազմակերպական խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են մարզի խաղողագործական տնտեսությունների վիճակը, խաղողի արտադրության ծավալների և արդյունավետության վրա ազդող գործոնները, հողային ու ջրային ռեսուրսների օգտագործումը, այգիների մշակության տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները և արտադրողների առջև ծառացած հիմնական դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղողի արտադրությունից մինչև վերամշակում և պատրաստի գինեգործական արտադրանքի իրացում ձևավորվող ամբողջ արժեշղթային՝ ուսումնասիրելով գյուղացիական տնտեսությունների, մթերող և վերամշակող կազմակերպությունների ու իրացման համակարգերի փոխհարաբերությունները։ Քննության են առնվում խաղողի մթերման կազմակերպումը, գնագոյացման մեխանիզմները, արտադրողների եկամտաբերությունը, վերամշակող ձեռնարկությունների արտադրական կարողությունները և հումքի որակի նկատմամբ ներկայացվող պահանջները։ Կարևորվում են ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման, այգիների վերականգնման և ընդլայնման, բարձրորակ տնկանյութի կիրառման, ոռոգման արդյունավետության բարձրացման և արտադրական ծախսերի օպտիմալացման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գինեգործական արտադրանքի որակի, տեսականու ընդլայնման, ապրանքանիշերի զարգացման, ներքին շուկայում մրցունակության և արտահանման հնարավորությունների բարձրացման հարցերին։ Վերլուծվում են ոլորտի ներդրումային միջավայրը, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, պետական աջակցության մեխանիզմները և գյուղատնտեսական ռիսկերի կառավարման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև արտադրողների և վերամշակողների միջև երկարաժամկետ համագործակցության ձևավորման նշանակությունը, որը կարող է նպաստել մթերման գործընթացի կայունությանը և արտադրության կանխատեսելիության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքում հնարավոր է բացահայտել ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնները և ձևակերպել առաջարկություններ՝ ուղղված արտադրողականության բարձրացմանը, խաղողի և գինու որակի բարելավմանը, վերամշակման կարողությունների արդյունավետ օգտագործմանը, ներդրումների խթանմանը և իրացման նոր շուկաների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի Արմավիրի մարզի ագրարային տնտեսության կայուն զարգացման, գյուղական բնակչության տնտեսական ակտիվության բարձրացման և Հայաստանի խաղողագինեգործական ոլորտի մրցունակության ամրապնդման տեսանկյունից։

Աշխատությունը նվիրված է Կիլիկյան Հայաստանի պետականության ժամանակաշրջանում ձևավորված քրեաիրավական համակարգի, հանցագործությունների վերաբերյալ իրավական պատկերացումների և պատժի կիրառման սկզբունքների պատմաիրավական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում ժամանակաշրջանի իրավական աղբյուրները, օրենսդրական ժողովածուները, դատական սովորույթները և իրավական նորմերը՝ բացահայտելու համար քրեական պատասխանատվության ձևավորման և իրականացման հիմնական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանցավոր համարվող արարքների տեսակներին, դրանց դասակարգման սկզբունքներին և հասարակության, պետության, եկեղեցու, սեփականության, ընտանիքի ու անհատի դեմ ուղղված իրավախախտումների նկատմամբ կիրառվող մոտեցումներին։ Վերլուծվում են պատժի նպատակներն ու տեսակները, պատասխանատվության աստիճանի որոշման չափանիշները, ինչպես նաև հանցանքի ծանրության, մեղավորության և պատճառված վնասի նշանակությունը պատժի ընտրության գործընթացում։ Քննության են առնվում նաև դատական իշխանության կազմակերպումը, քրեական գործերի քննության ընթացակարգային առանձնահատկությունները և աշխարհիկ ու եկեղեցական իրավական նորմերի փոխազդեցությունը։ Կարևորվում է հայկական ավանդական իրավական մտածողության դերը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով Կիլիկյան Հայաստանի ակտիվ քաղաքական, առևտրային և մշակութային կապերը հարևան պետությունների ու եվրոպական երկրների հետ, որոնք կարող էին նպաստել տարբեր իրավական ավանդույթների փոխազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում է քրեաիրավական նորմերի կապը տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կառուցվածքի, բարոյական պատկերացումների և պետական կառավարման պահանջների հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում միջնադարյան հայկական իրավական հուշարձանների նշանակությանը, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հանցագործության, մեղքի, պատասխանատվության և արդարադատության վերաբերյալ ժամանակի պատկերացումները։ Համեմատական մոտեցմամբ հնարավոր է բացահայտել Կիլիկյան Հայաստանի իրավական համակարգի ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները հայկական իրավունքի նախորդ և հետագա զարգացման փուլերի համեմատությամբ։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի հայոց պետության և իրավունքի պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել միջնադարյան հայկական պետականության իրավական մշակույթի, քրեական արդարադատության և հասարակական հարաբերությունների իրավական կարգավորման սկզբունքների մասին։

Աշխատությունը նվիրված է իրավունքի տեսության և փիլիսոփայության առանցքային հարցերից մեկի՝ պետության կողմից սահմանված կամ ճանաչված իրավական նորմերի օբյեկտիվ բնույթի, դրանց գոյության հիմքերի և հասարակական հարաբերությունների հետ փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում իրավական նորմի, իրավական համակարգի, պետական կամքի և հասարակական իրականության հարաբերակցության վերաբերյալ տարբեր տեսական մոտեցումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե որքանով կարող է գործող իրավունքը դիտարկվել որպես անհատական կամ խմբային կամքից անկախ կարգավորող համակարգ, և ինչպիսի սոցիալական, քաղաքական, տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ գործոններ են ազդում դրա ձևավորման և զարգացման վրա։ Վերլուծվում են իրավական նորմերի պարտադիր ուժի, իրավաչափության, որոշակիության և կայունության հիմքերը, ինչպես նաև իրավունքի ու բարոյականության, արդարության և հասարակական արժեքների փոխհարաբերությունները։ Քննության են առնվում իրավաստեղծ գործունեության ընթացքում առաջացող տեսական խնդիրները, երբ անհրաժեշտ է հասարակական հարաբերությունների բազմազանությունը վերածել ընդհանուր և պարտադիր վարքագծի կանոնների։ Կարևորվում է նաև իրավակիրառ գործունեությունը, քանի որ իրավական նորմերի բովանդակությունը գործնական նշանակություն է ստանում դրանց մեկնաբանման և կոնկրետ հարաբերությունների նկատմամբ կիրառման ընթացքում։ Ուսումնասիրվում է իրավական մեկնաբանության ազդեցությունը իրավունքի օբյեկտիվության ընկալման վրա և այն հարցը, թե ինչպես կարելի է սահմանափակել սուբյեկտիվ գնահատականների ազդեցությունը իրավական որոշումների կայացման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում իրավական պոզիտիվիզմի, բնական իրավունքի և իրավափիլիսոփայական այլ ուղղությունների մոտեցումներին՝ բացահայտելով իրավունքի էության և պարտադիր ուժի վերաբերյալ դրանց հիմնական տարբերությունները։ Վերլուծվում է նաև պետության և իրավունքի փոխհարաբերությունը, իրավական համակարգի ինքնուրույնության աստիճանը և հասարակական փոփոխություններին իրավունքի արձագանքելու առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է իրավական իրականության, իրավական նորմերի գործողության և դրանց օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ բաղադրիչների հարաբերակցության առավել խորքային ըմբռնմանը՝ կարևոր նշանակություն ունենալով իրավունքի ընդհանուր տեսության, իրավափիլիսոփայության և իրավական մեթոդաբանության զարգացման համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսական գործունեության ֆինանսավորման և վարկավորման համակարգի ուսումնասիրությանը, ոլորտում առկա խնդիրների բացահայտմանը և դրա կարգավորման ու կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում գյուղատնտեսական արտադրողների ֆինանսական ռեսուրսների պահանջարկը, վարկային միջոցների հասանելիության պայմանները, տոկոսադրույքների, մարման ժամկետների, գրավային ապահովման և վարկունակության գնահատման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսությանը բնորոշ ռիսկային գործոններին՝ արտադրության սեզոնայնությանը, բնակլիմայական պայմաններից կախվածությանը, բերքատվության տատանումներին, իրացման շուկաների անկայունությանը և եկամուտների ոչ հավասարաչափ ձևավորմանը, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ վարկառուների վճարունակության և ֆինանսական կազմակերպությունների վարկային քաղաքականության վրա։ Վերլուծվում է առևտրային բանկերի, վարկային կազմակերպությունների և պետական աջակցության ծրագրերի դերը գյուղատնտեսական արտադրության ֆինանսավորման գործում, ինչպես նաև վարկավորման խթանման համար կիրառվող տոկոսադրույքների սուբսիդավորման, երաշխիքային և այլ ֆինանսական մեխանիզմների նշանակությունը։ Քննության են առնվում փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների ֆինանսական միջոցների հասանելիության սահմանափակումները և դրանց հաղթահարման հնարավոր մոտեցումները։ Կարևորվում է վարկային ռիսկերի գնահատման մեթոդների կատարելագործումը, գյուղատնտեսական ապահովագրության և վարկավորման փոխկապակցումը, ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության ընդլայնումը և արտադրողների ֆինանսական իրազեկվածության բարձրացումը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համադրվել ոլորտի տնտեսական ցուցանիշները, վարկավորման ծավալներն ու կառուցվածքը և պետական կարգավորման գործիքները՝ գնահատելու դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման վրա։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ձևակերպելու առաջարկություններ՝ ուղղված վարկային ռեսուրսների առավել արդյունավետ բաշխմանը, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցմանը, գյուղատնտեսական տնտեսությունների ներդրումային հնարավորությունների ընդլայնմանը և ֆինանսավորման համակարգի կայունության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գյուղատնտեսական և ֆինանսական քաղաքականության կատարելագործման, գյուղացիական տնտեսությունների տնտեսական ակտիվության խթանման և Հայաստանի գյուղատնտեսության կայուն զարգացման համար։

Աշխատությունը նվիրված է լողորդների մարզական պատրաստության համակարգում արագության և ուժի համակցված դրսևորումների զարգացման ու արդյունավետ կիրառման մեթոդների ուսումնասիրությանը և կատարելագործմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն ֆիզիկական ու ֆունկցիոնալ գործոնները, որոնք պայմանավորում են մարզիկի՝ կարճ ժամանակահատվածում առավելագույն կամ բարձր ինտենսիվությամբ շարժումներ կատարելու կարողությունը և անմիջականորեն ազդում են մրցակցային արդյունքների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեկնարկի, շրջադարձերի, ջրում արագացման և մրցատարածության տարբեր հատվածներում շարժման բարձր տեմպի պահպանման համար անհրաժեշտ արագաուժային կարողությունների ձևավորմանը։ Քննության են առնվում մարզումային տարբեր միջոցներ և վարժությունների համալիրներ, դրանց ծավալի, ինտենսիվության, կրկնությունների քանակի և հանգստի ժամանակահատվածների արդյունավետ հարաբերակցությունը, ինչպես նաև ցամաքային և ջրային պատրաստության համադրման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում է ուժային պատրաստության ազդեցությունը լողի տեխնիկայի, շարժումների հզորության, արագության և արդյունավետության վրա՝ հաշվի առնելով մարզիկների տարիքային, ֆիզիկական և պատրաստվածության անհատական առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է մարզումային բեռնվածության փուլային կազմակերպումը, որպեսզի արագաուժային հատկանիշների զարգացումը ներդաշնակորեն համակցվի տեխնիկական, ֆունկցիոնալ և ընդհանուր ֆիզիկական պատրաստության հետ։ Փորձարարական գնահատման միջոցով հնարավոր է համեմատել ավանդական և կատարելագործված մարզումային մոտեցումների ազդեցությունը՝ օգտագործելով ֆիզիկական պատրաստվածության թեստեր, ժամանակային ցուցանիշներ և մրցակցային գործունեությունը բնութագրող այլ չափանիշներ։ Վերլուծվում են նաև մարզիկների օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքները և մարզումային գործընթացի անհատականացման հնարավորությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել մարզիչների աշխատանքի արդյունավետության բարձրացմանը, մարզումային ծրագրերի գիտականորեն հիմնավորված կազմակերպմանը և լողորդների ֆիզիկական հնարավորությունների առավել լիարժեք իրացմանը՝ ստեղծելով պայմաններ տեխնիկական կատարողականության ու մարզական արդյունքների բարելավման համար։

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 20-րդ դարի սկիզբն ընկած ժամանակահատվածում Արցախի հասարակական և մշակութային միջավայրի զարգացման հիմնական ուղղությունների ու առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում կրթության, գրականության, մամուլի, թատրոնի, երաժշտության, արվեստի, գրահրատարակչության և հասարակական-մշակութային գործունեության տարբեր դրսևորումները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի պատմական և սոցիալական գործընթացների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական հաստատությունների գործունեությանը, դպրոցական ցանցի զարգացմանը, ուսուցիչների և մտավորականների դերակատարությանը, ինչպես նաև կրթության տարածման նշանակությանը բնակչության մշակութային և հասարակական կյանքի ակտիվացման գործում։ Ուսումնասիրվում են գրական և հրապարակախոսական գործունեությունը, ընթերցանության մշակույթի ձևավորումը, գրքերի ու պարբերական հրատարակությունների տարածումը և դրանց ազդեցությունը հասարակական մտքի զարգացման վրա։ Կարևորվում է Շուշիի՝ որպես տարածաշրջանի նշանակալի կրթական և մշակութային կենտրոններից մեկի դերակատարությունը, որտեղ կենտրոնացած էին բազմաթիվ կրթական, գրական, թատերական և հասարակական նախաձեռնություններ։ Քննության են առնվում մշակութային ընկերությունների, բարեգործական կազմակերպությունների, ստեղծագործական խմբերի և անհատ գործիչների գործունեությունը, որոնք նպաստել են մշակութային արժեքների ստեղծմանը, պահպանմանը և տարածմանը։ Անդրադարձ է կատարվում թատերական ներկայացումներին, երաժշտական կյանքին, ժողովրդական մշակույթի դրսևորումներին, ազգային ավանդույթներին և դրանց փոխազդեցությանը ժամանակի նոր մշակութային երևույթների հետ։ Վերլուծվում է նաև տարածաշրջանի քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական իրադրության ազդեցությունը մշակութային զարգացման վրա, ինչպես նաև Կովկասի այլ կենտրոնների հետ ձևավորված մտավոր ու մշակութային կապերի նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի Արցախի հասարակության մտավոր և մշակութային ներուժի, կրթական ու ստեղծագործական նախաձեռնությունների և մշակութային հաստատությունների զարգացման մասին՝ միաժամանակ բացահայտելով դրանց դերը տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգության ձևավորման և հետագա սերունդներին փոխանցման գործում։

Աշխատությունը նվիրված է մանկական բազմապրոֆիլ ստացիոնար բուժհաստատություններում վարակների համաճարակաբանական հսկողության կազմակերպման առանձնահատկությունների, արդյունավետության և հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ներհիվանդանոցային վարակների առաջացման և տարածման հիմնական գործոնները, դրանց փոխանցման հնարավոր ուղիները, ռիսկային խմբերը և կանխարգելման կազմակերպական ու բժշկական միջոցառումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանկական հիվանդների խոցելիությանը, քանի որ նրանց տարիքային, ֆիզիոլոգիական և իմունաբանական առանձնահատկությունները կարող են պայմանավորել վարակների տարածման նկատմամբ բարձր զգայունություն և պահանջել վերահսկողության առավել նպատակային մոտեցումներ։ Քննության են առնվում տարբեր բաժանմունքներում հիվանդների տեղաբաշխման, մեկուսացման, հիգիենիկ և հակահամաճարակային ռեժիմների պահպանման, բժշկական անձնակազմի աշխատանքի կազմակերպման, ախտահանման ու մանրէազերծման գործընթացների վերահսկման սկզբունքները։ Կարևորվում են վարակման դեպքերի ժամանակին հայտնաբերումը, գրանցումը, տվյալների համակարգված հավաքագրումն ու վերլուծությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել համաճարակաբանական իրավիճակը և վաղ փուլում հայտնաբերել վարակի տարածման վտանգը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև լաբորատոր հետազոտությունների նշանակությանը, հակամանրէային դեղերի նկատմամբ հարուցիչների կայունության վերահսկմանը և հակաբիոտիկների նպատակային օգտագործման կարևորությանը։ Ուսումնասիրվում են բուժանձնակազմի շարունակական մասնագիտական պատրաստվածության, ձեռքերի հիգիենայի, անհատական պաշտպանիչ միջոցների ճիշտ կիրառման և հաստատված կանխարգելիչ ընթացակարգերի պահպանման հետ կապված հարցերը։ Վերլուծվում են համաճարակաբանական հսկողության իրականացման ընթացքում հանդիպող կազմակերպական և գործնական դժվարությունները, ինչպես նաև տարբեր մասնագիտությունների բուժաշխատողների համագործակցության նշանակությունը վարակի կանխարգելման և վերահսկման գործում։ Աշխատանքը կարևորում է համակարգված համաճարակաբանական հսկողության դերը բուժօգնության անվտանգության բարձրացման, ներհիվանդանոցային վարակների հաճախականության նվազեցման, հնարավոր բռնկումների կանխարգելման և մանկական հիվանդների առողջության պաշտպանության տեսանկյունից։

Աշխատությունը նվիրված է խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանում ձևավորված հասարակական նշանակության մշակութային կառույցների ճարտարապետական առանձնահատկությունների, պատմական զարգացման և ժառանգական արժեքի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում քաղաքներում և գյուղական բնակավայրերում կառուցված ակումբային շենքերը, մշակութային կենտրոնները և պալատները՝ որպես խորհրդային հասարակական կյանքի կազմակերպման կարևոր տարածքներ։ Վերլուծվում են դրանց հատակագծային լուծումները, ծավալատարածական կառուցվածքը, ճակատների ձևավորումը, շինարարական նյութերի և կոնստրուկտիվ համակարգերի կիրառումը, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններին բնորոշ գեղարվեստական ու ոճական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են խորհրդային ճարտարապետական սկզբունքները Հայաստանում համադրվել տեղական շինարարական ավանդույթների, ազգային ճարտարապետության տարրերի, բնական միջավայրի և քաղաքաշինական առանձնահատկությունների հետ։ Դիտարկվում է նաև այդ կառույցների հասարակական գործառույթը՝ որպես թատերական ներկայացումների, համերգների, կինոդիտումների, ժողովների, կրթական խմբակների, ցուցահանդեսների և համայնքային այլ միջոցառումների անցկացման վայրեր։ Ճարտարապետական զարգացման տարբեր փուլերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոճական փոփոխությունները՝ վաղ խորհրդային շրջանի կառուցողական և համեմատաբար զուսպ լուծումներից մինչև հետագա տասնամյակների մոնումենտալ, արդիական և փորձարարական մոտեցումները։ Կարևորվում է շենքերի ներկայիս ֆիզիկական վիճակի, սկզբնական գործառույթի փոփոխության, վերակառուցումների և պահպանության խնդիրների ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն կառույցներին, որոնք ժամանակի ընթացքում կորցրել են իրենց նախկին նշանակությունը, ենթարկվել են էական փոփոխությունների կամ հայտնվել քայքայման ու վերացման վտանգի առջև։ Դրանց փաստագրումը, արժեքավորումը և պահպանության հնարավոր մեխանիզմների մշակումը դիտարկվում են որպես Հայաստանի նորագույն ճարտարապետական ժառանգության պահպանման կարևոր ուղղություններ։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է խորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական ճարտարապետության պատմության առավել ամբողջական ընկալմանը և հնարավորություն է տալիս գնահատելու այդ կառույցները ոչ միայն որպես որոշակի ժամանակաշրջանի գաղափարական ու հասարակական միջավայրի արտահայտություն, այլև որպես Հայաստանի քաղաքների և բնակավայրերի ճարտարապետական դիմագիծը ձևավորող մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչներ։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բարբառային համակարգի առանձին ճյուղերից մեկի լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ պատմական, հնչյունաբանական, ձևաբանական, բառագիտական և շարահյուսական տեսանկյուններից։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում տվյալ խոսվածքի ձևավորման պատմական պայմանները, տարածման աշխարհագրական սահմանները, լեզվակիր համայնքների առանձնահատկությունները և այլ հայկական բարբառների հետ ունեցած փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունական համակարգին՝ ձայնավորների և բաղաձայնների արտասանությանը, պատմական հնչյունափոխություններին, շեշտադրության օրինաչափություններին և գրական հայերենի համեմատությամբ նկատվող տարբերություններին։ Ուսումնասիրվում են գոյականի հոլովման, բայի խոնարհման, դերանունների, ածականների և մյուս խոսքի մասերի կազմության ու գործածության բնորոշ ձևերը, ինչպես նաև քերականական այն հատկանիշները, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել տվյալ բարբառի տեղը հայերենի բարբառների դասակարգման համակարգում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բառապաշարի քննությանը՝ ներկայացնելով տեղական բառերը, հնաբանությունները, իմաստային առանձնահատկությունները, դարձվածային միավորները և հարևան լեզուների հետ երկարատև շփումների հետևանքով առաջացած փոխառությունները։ Բառային նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև լեզվակիրների ավանդական կենցաղի, զբաղմունքների, սովորույթների և մշակութային միջավայրի հետ կապված բազմաթիվ իրողություններ։ Անդրադարձ է կատարվում պատմական իրադարձությունների, բնակչության տեղաշարժերի և լեզվական շփումների ազդեցությանը բարբառի զարգացման ու պահպանման վրա։ Համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են ինչպես ընդհանուր հայերենին բնորոշ հատկանիշները, այնպես էլ տվյալ խոսվածքի ինքնատիպ լեզվական երևույթները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ բարբառագիտության, հայոց լեզվի պատմության և պատմահամեմատական լեզվաբանության համար, քանի որ բարբառային նյութի գրանցումն ու վերլուծությունը նպաստում են հայերենի պատմական զարգացման տարբեր փուլերի վերականգնմանը, լեզվական բազմազանության ուսումնասիրությանը և ժամանակի ընթացքում անհետացման վտանգի ենթարկված լեզվական ժառանգության պահպանմանը։

Աշխատությունը նվիրված է Արաբական թերակղզու հարավային հատվածում տեղի ունեցած քաղաքական և պատմական զարգացումներին, որոնք հանգեցրին երկու առանձին պետական կազմավորումների աստիճանական մերձեցմանը և վերջնական միավորմանը։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակն ընդգրկում է 1967 թվականից՝ Հարավային Եմենի անկախության ձեռքբերումից, մինչև 1990 թվականը, երբ Հյուսիսային և Հարավային Եմենները միավորվեցին՝ ստեղծելով միասնական Եմենի Հանրապետությունը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում երկու պետությունների քաղաքական համակարգերի, գաղափարախոսությունների և արտաքին քաղաքական ուղղությունների տարբերությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հյուսիսային Եմենի և Հարավային Եմենի միջև պարբերաբար առաջացած ռազմական ու քաղաքական հակասություններին, սահմանային բախումներին, բանակցային գործընթացներին և միավորման վերաբերյալ ձեռք բերված համաձայնություններին։ Վերլուծվում են նաև տարածաշրջանային և միջազգային գործոնները, մասնավորապես Սառը պատերազմի պայմաններում տարբեր արտաքին ուժերի ազդեցությունը, արաբական պետությունների դիրքորոշումները և Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցող քաղաքական փոփոխությունների նշանակությունը։ Ներկայացվում են երկու կողմերում տեղի ունեցած ներքաղաքական զարգացումները, իշխանության փոփոխությունները, գաղափարական հակասությունները և տնտեսական դժվարությունները, որոնք տարբեր ժամանակահատվածներում կարող էին ինչպես խոչընդոտել, այնպես էլ նպաստել միավորման գործընթացին։ Կարևորվում են քաղաքական ղեկավարությունների միջև բանակցությունները, համատեղ պետական կառույցների ստեղծման փորձերը և այն պայմանավորվածությունները, որոնք աստիճանաբար ձևավորեցին միասնական պետության ստեղծման քաղաքական ու իրավական հիմքերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև 1980-ականների վերջի միջազգային և տարածաշրջանային փոփոխություններին, որոնք նոր հնարավորություններ ստեղծեցին երկու պետությունների հարաբերությունների կարգավորման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու միավորման երկարատև և հակասական բնույթը, դրա ներքին ու արտաքին նախադրյալները և 1990 թվականին միասնական պետության ստեղծմանը հանգեցրած քաղաքական գործընթացների փոխկապակցվածությունը՝ միաժամանակ ներկայացնելով այդ իրադարձության նշանակությունը Եմենի հետագա պետական և հասարակական զարգացման համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի հոլովական կառուցվածքի գիտական մեկնաբանությունների ձևավորման, զարգացման և փոփոխության պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը՝ հայ քերականագիտական մտքի տարբեր փուլերի համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում գոյականի և անվանական այլ խոսքի մասերի հոլովման վերաբերյալ տարբեր ժամանակաշրջաններում առաջադրված տեսական մոտեցումները, հոլովների դասակարգման սկզբունքները, դրանց քանակի և գործառույթների վերաբերյալ տեսակետները, ինչպես նաև հոլովական ձևերի կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունների մեկնաբանությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ քերականների աշխատություններում ձևավորված ըմբռնումների համեմատական վերլուծությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են լեզվաբանական տարբեր դպրոցները, քերականական ավանդույթները և գիտական մեթոդաբանությունները ազդել հոլովական համակարգի նկարագրության վրա։ Դիտարկվում է գրաբարի, միջին հայերենի և աշխարհաբարի տվյալների ուսումնասիրության նշանակությունը հոլովական ձևերի պատմական փոփոխությունների, որոշ ձևերի վերացման, վերաիմաստավորման կամ նոր գործառույթների ձեռքբերման բացահայտման համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արևելահայերենի և արևմտահայերենի հոլովական առանձնահատկություններին, դրանց ընդհանրություններին ու տարբերություններին և քերականագիտական աշխատություններում դրանց ներկայացման եղանակներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել հայ քերականագիտական մտքի զարգացմանը՝ վաղ շրջանի ավանդական նկարագրություններից մինչև ժամանակակից լեզվաբանական տեսությունների վրա հիմնված վերլուծություններ։ Միաժամանակ լուսաբանվում են հոլովի ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական բնույթի վերաբերյալ գիտական քննարկումները, տերմինաբանության ձևավորման գործընթացը և դասակարգման տարբեր սկզբունքների փոխհարաբերությունները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի քերականական կառուցվածքի պատմական զարգացման, հայ լեզվաբանական մտքի ժառանգության և ժամանակակից հայերենի անվանական համակարգի առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ու համակարգված ըմբռնման համար։