Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի մարզի մի շարք անասնապահական տնտեսություններում տավարի մակաբուծային հիվանդության տարածվածության ուսումնասիրմանը և դրա կանխարգելման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում կենդանիների շրջանում հիվանդության հանդիպման հաճախականության, տարածման առանձնահատկությունների և դրա վրա ազդող անասնաբուժական, տնտեսավարման ու շրջակա միջավայրի գործոնների բացահայտումն է։ Համաճարակաբանական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր տնտեսություններում հիվանդության տարածվածության մակարդակը, համեմատելու առանձին բնակավայրերի կամ տնտեսությունների տվյալները և առանձնացնելու առավել բարձր ռիսկ ունեցող պայմանները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել կենդանիների պահվածքի համակարգը, արոտավայրերի օգտագործման առանձնահատկությունները, նախիրների կազմը, սեզոնային փոփոխությունները և անասնաբուժական հսկողության կազմակերպումը՝ որպես հիվանդության տարածման հետ հնարավոր կապ ունեցող գործոններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպմանը և առաջարկվող նոր մոտեցման արդյունավետության գիտական գնահատմանը՝ առանց այն դիտարկելու որպես մեկուսացված գործողություն։ Կանխարգելումը կարող է ուսումնասիրվել տնտեսության ընդհանուր անասնաբուժասանիտարական կառավարման, կենդանիների պարբերական զննման, հիվանդության ժամանակին հայտնաբերման և համաճարակաբանական տվյալների շարունակական վերահսկման համատեքստում։ Կարևորվում է նաև կիրառվող մոտեցման արդյունքների համեմատական գնահատումը՝ պարզելու դրա ազդեցությունը հիվանդության տարածվածության փոփոխության, կենդանիների առողջական վիճակի և տնտեսությունների արտադրական ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության առանձին ուղղություն կարող է լինել հիվանդության տնտեսական նշանակության գնահատումը, քանի որ մակաբուծային հիվանդությունները կարող են բացասաբար անդրադառնալ կենդանիների ընդհանուր վիճակի, արտադրողականության և տնտեսությունների տնտեսական արդյունավետության վրա։ Տարածքային տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս ձևավորելու տվյալ մարզի համար ավելի ամբողջական համաճարակաբանական պատկեր և հիմնավորելու ռիսկի վրա հիմնված անասնաբուժական հսկողության անհրաժեշտությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անասնաբուժական մակաբուծաբանության, համաճարակաբանության, կենդանիների առողջության կառավարման և գյուղատնտեսական տնտեսությունների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել հիվանդության տարածման օրինաչափությունները և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։

Աշխատությունը մատենագիտական և վիճակագրական բնույթի տեղեկատվական հրատարակություն է, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում 2022 թվականի ընթացքում լույս տեսած տպագիր արտադրանքի ընդհանուր պատկերը։ Նյութի հիմնական նպատակը տվյալ ժամանակահատվածում հրատարակված գրքերի, գրքույկների, պարբերականների և այլ տպագիր նյութերի վերաբերյալ տեղեկությունների համակարգումն ու դրանց հասանելիության ապահովումն է հետազոտողների, գրադարանավարների, մատենագետների և ընթերցողների համար։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու երկրի հրատարակչական գործունեության տարեկան արդյունքները՝ ըստ հրատարակությունների տեսակների, թեմատիկ ուղղությունների, լեզուների և այլ մատենագիտական հատկանիշների։ Նման տեղեկատվական նյութերում առանձնահատուկ նշանակություն ունի յուրաքանչյուր հրատարակության ճշգրիտ մատենագիտական նկարագրությունը, որը կարող է ներառել հեղինակի կամ կազմողի անունը, հրատարակության տվյալները, հրատարակչությունը, ծավալը և նույնականացման համար անհրաժեշտ այլ տեղեկություններ։ Հավաքագրված տվյալները կարևոր են ազգային տպագիր ժառանգության փաստագրման և պահպանման տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն են տալիս արձանագրելու որոշակի տարվա ընթացքում երկրում ձևավորված հրատարակչական արտադրանքը և հետագայում այն օգտագործելու որպես մատենագիտական ու պատմամշակութային ուսումնասիրությունների աղբյուր։ Տեղեկությունների համակարգումը կարող է հնարավորություն տալ նաև ուսումնասիրելու հրատարակչական ոլորտի կառուցվածքը, տարբեր թեմատիկ բնագավառների ներկայացվածությունը, հայերեն և այլ լեզուներով հրատարակությունների հարաբերակցությունը և առանձին հրատարակչությունների գործունեությունը։ Նման տարեկան մատենագիտական նյութերը կարևոր դեր ունեն ազգային մատենագիտության շարունակականության ապահովման գործում՝ ստեղծելով տարբեր տարիների հրատարակչական ցուցանիշների համեմատության հնարավորություն։ Դրանք կարող են օգտակար լինել նաև գրադարանային ֆոնդերի համալրման, տեղեկատվական որոնման և գրքային մշակույթի զարգացման միտումների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակչական տվյալների երկարաժամկետ համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տպագիր արտադրանքի քանակական և կառուցվածքային փոփոխությունները, տարբեր գիտական ու մշակութային ոլորտների հրատարակչական ակտիվությունը և գրահրատարակչության զարգացման ընդհանուր միտումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ազգային մատենագիտության, գրադարանային վիճակագրության և հրատարակչական գործունեության փաստագրման գործառույթները՝ ծառայելով որպես տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի տպագիր արտադրանքի ուսումնասիրման և հետագա մատենագիտական որոնումների տեղեկատվական աղբյուր։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի իրավական համակարգի և Եվրոպական միության իրավական կարգավորումների փոխհարաբերության շրջանակում օրենսդրական մոտարկման չափորոշիչների տեսական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն իրավական մեխանիզմներն ու գնահատման չափանիշներն են, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել ազգային իրավական կարգավորումների համապատասխանության, համադրելիության կամ աստիճանական ներդաշնակեցման մակարդակը եվրոպական իրավական պահանջների հետ։ Օրենսդրական մոտարկումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես իրավական ակտերի ձևական համապատասխանեցում, այլև որպես համալիր գործընթաց, որը կարող է ներառել իրավական հասկացությունների, կարգավորման սկզբունքների, ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների և իրավակիրառ պրակտիկայի համադրելիության գնահատում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մոտարկման տարբեր մակարդակները, իրավական նորմերի համեմատության մեթոդները և այն չափորոշիչները, որոնց օգնությամբ հնարավոր է գնահատել համապատասխան կարգավորումների բովանդակային ներդաշնակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել Եվրոպական միության իրավունքի աղբյուրների առանձնահատկություններին և դրանց հարաբերակցությանը Հայաստանի ազգային օրենսդրության հետ՝ հաշվի առնելով երկու իրավական համակարգերի ինստիտուցիոնալ տարբերությունները։ Կարևորվում է նաև իրավական նորմերի ընդունման և դրանց արդյունավետ կիրառման տարբերակումը, քանի որ օրենսդրական մոտարկման իրական մակարդակը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն համապատասխան իրավական ակտերի առկայությամբ, այլև դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ վարչական կարողություններով, իրավական ընթացակարգերով և վերահսկողական մեխանիզմներով։ Հետազոտության առանձին ուղղություն կարող է լինել տարբեր ոլորտներում կիրառվող մոտարկման չափորոշիչների համեմատությունը՝ բացահայտելու միասնական և ոլորտային առանձնահատկությունները։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև իրավական որոշակիության, համաչափության, թափանցիկության, արդյունավետ կիրարկման և ինստիտուցիոնալ համապատասխանության սկզբունքների նշանակությունը։ Համեմատական իրավական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ազգային և եվրոպական կարգավորումների միջև առկա տարբերությունները, դրանց պատճառները և իրավական համակարգերի փոխհամապատասխանեցման հնարավոր մեթոդները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է եվրոպական իրավունքի, համեմատական իրավագիտության և իրավական ինտեգրման ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգել օրենսդրական մոտարկման գնահատման չափորոշիչները և պարզաբանել դրանց կիրառման տեսական ու գործնական խնդիրները։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտադրական ոլորտում գործող փոքր և միջին առևտրային կազմակերպությունների վարկունակության գնահատման և դրա բարձրացման տնտեսական ու ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի, պարտքային պարտավորությունների սպասարկման կարողության, դրամական հոսքերի կայունության և արտաքին ֆինանսավորման հասանելիության փոխկապակցվածությունն է։ Վարկունակությունը դիտարկվում է որպես կազմակերպության ֆինանսական կայունությունը և ստանձնած վարկային պարտավորությունները ժամանակին կատարելու հնարավորությունը բնութագրող համալիր հասկացություն, որի գնահատման ժամանակ կարող են հաշվի առնվել իրացվելիությունը, շահութաբերությունը, սեփական և փոխառու միջոցների հարաբերակցությունը, գործարար ակտիվությունը, դրամական հոսքերը և գործունեության այլ տնտեսական ցուցանիշներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել փոքր և միջին արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսավորման առանձնահատկությունները, բանկային վարկերի հասանելիությունը սահմանափակող գործոնները, գրավային ապահովման խնդիրները և ֆինանսական հաշվետվությունների որակի ազդեցությունը վարկատուների որոշումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հանգամանքին, որ փոքր և միջին կազմակերպությունները հաճախ ունեն ֆինանսական ռեսուրսների ավելի սահմանափակ աղբյուրներ և տնտեսական փոփոխությունների նկատմամբ ավելի բարձր զգայունություն, ինչի պատճառով նրանց վարկունակության գնահատումը պահանջում է ինչպես ֆինանսական ցուցանիշների, այնպես էլ գործունեության առանձնահատկությունների համակողմանի վերլուծություն։ Կարևորվում է կազմակերպությունների ֆինանսական կառավարման կատարելագործումը՝ շրջանառու կապիտալի արդյունավետ օգտագործման, ծախսերի կառավարման, եկամուտների կայունության և դրամական հոսքերի պլանավորման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել վարկունակության գնահատման կիրառվող մեթոդների համեմատությունը և փոքր ու միջին ձեռնարկությունների առանձնահատկություններին համապատասխան գնահատման չափանիշների ընտրությունը։ Կարող են դիտարկվել նաև վարկային պատմության, գործարար համբավի, կառավարման որակի, արտադրանքի իրացման հնարավորությունների և շուկայական դիրքի նշանակությունը՝ որպես ֆինանսական գործակիցները լրացնող գործոններ։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա հնարավոր է հիմնավորել կազմակերպությունների ֆինանսական թափանցիկության, կառավարման արդյունավետության և վարկային ռիսկի նվազեցման ուղղությունները, որոնք կարող են նպաստել արտաքին ֆինանսավորման հասանելիության բարելավմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կորպորատիվ ֆինանսների, վարկային ռիսկի կառավարման, ֆինանսական վերլուծության և փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության տնտեսագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել արտադրական կազմակերպությունների վարկունակության բարձրացման հիմնական տնտեսական և կառավարչական հնարավորությունները։

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի 50–60-ական թվականների հայ գեղարվեստական արձակի լեզվում խնդրային ստորադաս բաղադրիչ ունեցող բարդ նախադասությունների կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ստորադասական կապով կազմված այն շարահյուսական կառույցներն են, որոնց ստորադաս բաղադրիչը գլխավոր նախադասության բայական անդամի նկատմամբ կատարում է խնդրի գործառույթ և լրացնում կամ ամբողջացնում նրա արտահայտած իմաստը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննության առնվել նման նախադասությունների կառուցման հիմնական կաղապարները, գլխավոր և ստորադաս բաղադրիչների հարաբերությունները, կապակցման լեզվական միջոցները և ստորադաս բաղադրիչի դիրքային առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել շաղկապների, հարաբերական բառերի և այլ կապակցական միջոցների գործածությանը, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ բաղադրիչների իմաստային հարաբերությունը պայմանավորված է գլխավոր մասում կիրառված բայի կամ այլ գերադաս անդամի բառաքերականական հատկություններով։ Կարևորվում է խնդրային ստորադաս նախադասությունների դասակարգումը՝ ըստ դրանց շարահյուսական կառուցվածքի, իմաստային հարաբերությունների և խոսքային կիրառության։ Գեղարվեստական արձակի նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ոչ միայն տվյալ կառույցների քերականական առանձնահատկությունները, այլև դրանց ոճական և արտահայտչական հնարավորությունները։ Նման շարահյուսական ձևերը կարող են մասնակցել կերպարների խոսքի կառուցմանը, մտքերի, զգացումների և ընկալումների փոխանցմանը, հեղինակային պատմողական խոսքի կազմակերպմանը և երկխոսությունների բնականության ապահովմանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում հանդիպող կառուցվածքային տարբերակները՝ բացահայտելու տվյալ ժամանակաշրջանի արձակին բնորոշ ընդհանուր միտումները և անհատական լեզվաոճական առանձնահատկությունները։ Առանձին նշանակություն ունի ուսումնասիրվող կառույցների հարաբերակցությունը հայերենի բարդ ստորադասական նախադասությունների ընդհանուր համակարգի հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս ճշգրտել դրանց տեղը շարահյուսական դասակարգման մեջ։ Լեզվական փաստերի քանակական և որակական քննությունը կարող է նաև ցույց տալ առանձին կառուցվածքների գործածության հաճախականությունը և դրանց զարգացման որոշ միտումներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայերենի շարահյուսության, քերականական իմաստաբանության և գեղարվեստական խոսքի լեզվաոճական ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ արձակում խնդրային ստորադաս բաղադրիչով բարդ նախադասությունների կառուցվածքի և գործառության մասին։

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր էթնիկական խմբերի միջև անհանդուրժողական վերաբերմունքի ձևավորման և դրսևորման վրա ազդող սոցիալական ու հոգեբանական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում անհատական վերաբերմունքների, խմբային ինքնության, սոցիալական միջավայրի և հասարակական գործընթացների փոխազդեցությունն է՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնց պայմաններում կարող են ձևավորվել կանխակալ պատկերացումներ, բացասական կարծրատիպեր և սոցիալական հեռավորություն այլ խմբերի նկատմամբ։ Միջէթնիկական անհանդուրժողականությունը դիտարկվում է որպես բազմագործոն երևույթ, որը հնարավոր չէ բացատրել միայն անձի անհատական հատկանիշներով կամ միայն հասարակական պայմաններով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սոցիալական նույնականացման գործընթացները, «մենք» և «նրանք» խմբային սահմանների ձևավորումը, խմբային պատկանելության նշանակությունը և այն պայմանները, որոնցում տարբերությունների ընդգծումը կարող է վերածվել բացասական վերաբերմունքի։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել կարծրատիպերի և նախապաշարմունքների ձևավորման մեխանիզմներին, դրանց փոխանցմանը սոցիալական միջավայրում և անհատների վարքագծի վրա ունեցած ազդեցությանը։ Կարևորվում է նաև ընտանիքի, կրթական միջավայրի, հասակակիցների խմբերի, զանգվածային հաղորդակցության և հանրային խոսույթի դերը տարբեր էթնիկական խմբերի վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել սոցիալական անորոշության, մրցակցության ընկալման, խմբային սպառնալիքի զգացման և հասարակական լարվածության կապը անհանդուրժողական վերաբերմունքների հետ՝ հաշվի առնելով, որ նման կապերը կարող են տարբեր կերպ արտահայտվել տարբեր սոցիալական և պատմական պայմաններում։ Միաժամանակ կարող են քննության առնվել այն գործոնները, որոնք նպաստում են հանդուրժողականության, փոխադարձ վստահության և կառուցողական միջխմբային հարաբերությունների ձևավորմանը։ Դրանց շարքում կարող են դիտարկվել համագործակցային շփումները, ընդհանուր նպատակների առկայությունը, կրթությունը, քննադատական մտածողությունը և տարբեր խմբերի ներկայացուցիչների միջև հավասար ու շարունակական հաղորդակցությունը։ Հետազոտությունը կարող է համադրել հարցումների, սոցիալ-հոգեբանական գնահատումների և խմբային հարաբերությունների վերլուծության արդյունքները՝ անհանդուրժողականության ձևավորման պայմանների բազմակողմանի պատկեր ստանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական հոգեբանության, էթնոհոգեբանության և միջխմբային հարաբերությունների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել միջէթնիկական անհանդուրժողականության առաջացման սոցիալ-հոգեբանական նախադրյալները և հանդուրժողական փոխհարաբերությունների ձևավորմանը նպաստող պայմանները։

Աշխատությունը նվիրված է դպրոցական ֆիզիկայի ուսուցման գործընթացում համընդհանուր բնույթի ֆիզիկական մոդելների ճանաչողական և մեթոդական նշանակության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց նպատակային կիրառման արդյունավետ եղանակների մշակմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ֆիզիկական երևույթների և օրինաչափությունների ուսումնասիրման համար կիրառվող ընդհանրացված մոդելներն են, որոնք հնարավորություն են տալիս իրական համակարգերի բարդ հատկություններից առանձնացնել էական հատկանիշները և դրանց հիման վրա բացատրել տարբեր երևույթների ընդհանուր օրինաչափությունները։ Մոդելավորումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատրաստի գիտելիքի ներկայացման միջոց, այլև որպես գիտական ճանաչողության մեթոդ, որի յուրացումը կարող է նպաստել սովորողների տեսական մտածողության, վերլուծական կարողությունների և խնդիրների լուծման հմտությունների զարգացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նյութական կետի, բացարձակ պինդ մարմնի, իդեալական գազի, փակ համակարգի, դաշտի և այլ ընդհանրացված ֆիզիկական մոդելների ուսուցողական հնարավորությունները՝ տարբեր թեմաների միջև գաղափարական կապեր ստեղծելու տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն մեթոդական հաջորդականությանը, որով սովորողները իրական օբյեկտից կամ երևույթից անցնում են դրա պարզեցված ներկայացմանը, սահմանում մոդելի կիրառելիության պայմանները, օգտագործում այն համապատասխան խնդրի լուծման համար և վերջում գնահատում ստացված արդյունքի համապատասխանությունը իրական համակարգին։ Կարևորվում է սովորողների կողմից մոդելի և իրականության տարբերակման գիտակցումը, քանի որ ցանկացած ֆիզիկական մոդել արտացոլում է ուսումնասիրվող համակարգի միայն տվյալ խնդրի համար էական հատկությունները և ունի կիրառելիության որոշակի սահմաններ։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել մոդելային պատկերացումների օգտագործումը փորձարարական աշխատանքներում, ֆիզիկական խնդիրների լուծման, գրաֆիկական ներկայացումների և համակարգչային մոդելավորման ընթացքում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կապ հաստատել տեսական գիտելիքի, դիտվող երևույթների և մաթեմատիկական նկարագրության միջև։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև ուսուցչի կողմից կիրառվող բացատրական մեթոդները, մոդելային առաջադրանքների համակարգը և սովորողների կողմից ինքնուրույն մոդելներ կառուցելու կարողությունների զարգացման պայմանները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի, մանկավարժության, գիտական ճանաչողության մեթոդաբանության և մոդելավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել ֆիզիկական մոդելների համակարգված կիրառումը որպես դպրոցականների գիտական մտածողության և ֆիզիկական երևույթների խորքային ըմբռնման զարգացման արդյունավետ միջոց։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արժեթղթերի շուկայի ձևավորման, կարգավորման և զարգացման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կապիտալի ներգրավման և ներդրումային ռեսուրսների վերաբաշխման գործում արժեթղթերի շուկայի նշանակությունն է, ինչպես նաև դրա արդյունավետ գործունեության համար անհրաժեշտ իրավական, կազմակերպական և տնտեսական պայմանների ձևավորումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի և այլ ֆինանսական գործիքների թողարկման ու շրջանառության առանձնահատկությունները, առաջնային և երկրորդային շուկաների փոխկապակցվածությունը, ներդրումային ծառայությունների կազմակերպումը և շուկայի ենթակառուցվածքների գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել կարգավորման և վերահսկողության մեխանիզմներին՝ շուկայի թափանցիկության, ֆինանսական տեղեկատվության հասանելիության, ներդրողների իրավունքների պաշտպանության և մասնակիցների նկատմամբ միասնական պահանջների ապահովման տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև շուկայի իրացվելիության և ներդրումային ակտիվության խնդիրը, քանի որ արժեթղթերի արդյունավետ շրջանառության համար անհրաժեշտ է ինչպես բավարար թվով ֆինանսական գործիքների առկայություն, այնպես էլ ներդրողների մասնակցության և վստահության համապատասխան մակարդակ։ Հետազոտության առանձին ուղղություն կարող է լինել կորպորատիվ արժեթղթերի շուկայի զարգացման ուսումնասիրությունը՝ գնահատելով ձեռնարկությունների կողմից կապիտալի շուկայից ֆինանսավորում ներգրավելու հնարավորությունները և դրա հարաբերակցությունը ֆինանսավորման այլ աղբյուրների հետ։ Կարող են քննության առնվել նաև պետական արժեթղթերի դերը, ինստիտուցիոնալ ներդրողների մասնակցությունը, ֆինանսական միջնորդների գործունեությունը և ներդրումային մշակույթի զարգացման նշանակությունը։ Թվային ֆինանսական տեխնոլոգիաների տարածման պայմաններում կարևոր է նաև արժեթղթերի առևտրի, հաշվառման և տեղեկատվության տրամադրման համակարգերի տեխնոլոգիական զարգացման ուսումնասիրությունը։ Միջազգային փորձի համեմատական վերլուծությունը կարող է հնարավորություն տալ առանձնացնելու շուկայի կազմակերպման և վերահսկման այն սկզբունքները, որոնք ուսումնասիրելի են Հայաստանի ֆինանսական համակարգի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆինանսական շուկաների տնտեսագիտության, ներդրումային գործունեության, ֆինանսական կարգավորման և կապիտալի շուկայի կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել Հայաստանում արժեթղթերի շուկայի արդյունավետության, թափանցիկության, իրացվելիության և ներդրումային նշանակության բարձրացման հիմնական ուղղությունները։

Աշխատությունը մեթոդական բնույթի նյութ է, որը վերաբերում է խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանների գործունեության կազմակերպմանը՝ կուսակցական մարմինների ընդունած քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական որոշումների գաղափարական ու կազմակերպական պահանջներին համապատասխան։ Նյութի կենտրոնում գրադարանների աշխատանքի ուղղությունների վերանայումն ու ընթերցողների սպասարկման կազմակերպումն է՝ տվյալ ժամանակաշրջանում առաջադրված պետական և կուսակցական խնդիրների հանրայնացման համատեքստում։ Գրադարանը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գրականության պահպանման և տրամադրման հաստատություն, այլև որպես զանգվածային տեղեկատվական, կրթական և գաղափարական աշխատանքի իրականացման կառույց։ Մեթոդական հանձնարարականներում կարող էին սահմանվել համապատասխան գրականության ընտրության, թեմատիկ ցուցադրությունների և գրքային ցուցահանդեսների կազմակերպման, մատենագիտական ցանկերի կազմման, ընթերցողների հետ քննարկումների և զանգվածային միջոցառումների անցկացման ընդհանուր սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող էր հատկացվել կուսակցական փաստաթղթերի, հասարակական-քաղաքական գրականության, տնտեսության զարգացմանը վերաբերող հրատարակությունների և արտադրական փորձը ներկայացնող նյութերի տարածմանը։ Կարևորվում էր գրադարանային աշխատանքի կապը տվյալ ժամանակաշրջանի տնտեսական և հասարակական առաջնահերթությունների հետ՝ ընթերցողներին համապատասխան տեղեկատվական նյութերով ապահովելու միջոցով։ Նյութը կարող էր ներառել տարբեր տեսակի գրադարանների համար նախատեսված գործնական առաջարկություններ՝ հաշվի առնելով նրանց ընթերցողական կազմը, ֆոնդերի առանձնահատկությունները և սպասարկվող բնակավայրի կամ կազմակերպության գործունեության բնույթը։ Առանձին ուղղություն կարող էր լինել մատենագիտական և տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպումը, որի միջոցով ընթերցողներին ներկայացվում էին թեմային առնչվող գրքեր, հոդվածներ, պաշտոնական նյութեր և այլ հրատարակություններ։ Պատմական տեսանկյունից նման մեթոդական հրատարակությունները կարևոր աղբյուր են խորհրդային գրադարանագիտության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում են գրադարանների հասարակական գործառույթների պաշտոնական ընկալումը, մշակութային հաստատությունների և պետական գաղափարախոսության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ընթերցանության ուղղորդման կիրառված մեթոդները։ Դրանց քննադատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին քաղաքական առաջնահերթությունները ներգործում գրադարանների ֆոնդային, մատենագիտական, տեղեկատվական և զանգվածային աշխատանքի կազմակերպման վրա։ Ընդհանուր առմամբ նյութը համադրում է գրադարանային մեթոդական աշխատանքի, մատենագիտական սպասարկման և խորհրդային մշակութային քաղաքականության առանձնահատկությունները՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանների գործունեության կազմակերպման պատմական մոդելը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ֆինանսական շուկայի կարգավորման տեսական, ինստիտուցիոնալ և տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրա արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ֆինանսական համակարգի կայուն գործունեության ապահովման, շուկայի մասնակիցների փոխհարաբերությունների կարգավորման, ներդրողների և ֆինանսական ծառայությունների սպառողների շահերի պաշտպանության ու ֆինանսական ռիսկերի սահմանափակման մեխանիզմներն են։ Ֆինանսական շուկան դիտարկվում է որպես փոխկապակցված հատվածների համակարգ, որի մեջ ներառվում են բանկային ծառայությունները, արժեթղթերի շուկան, ապահովագրական գործունեությունը, ներդրումային և այլ ֆինանսական ծառայությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել կարգավորող և վերահսկողական համակարգի կառուցվածքը, իրավական ու տնտեսական գործիքների կիրառման առանձնահատկությունները, ֆինանսական կազմակերպությունների գործունեության նկատմամբ սահմանվող պահանջները և շուկայական կարգապահության ապահովման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ֆինանսական կայունության և շուկայի զարգացման միջև հավասարակշռության խնդրին, քանի որ կարգավորումը մի կողմից պետք է նպաստի ռիսկերի վերահսկմանը և համակարգի հուսալիությանը, իսկ մյուս կողմից՝ չսահմանափակի մրցակցությունը, նոր ֆինանսական ծառայությունների զարգացումը և ներդրումային ակտիվությունը։ Կարևորվում է նաև տեղեկատվության հրապարակայնության, հաշվետվողականության և ֆինանսական կազմակերպությունների գործունեության թափանցիկության նշանակությունը՝ շուկայի մասնակիցների վստահության և հիմնավորված տնտեսական որոշումների համար։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել ֆինանսական տեխնոլոգիաների զարգացման պայմաններում կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործումը, երբ նոր ծառայությունների և գործարար մոդելների տարածումը պահանջում է վերահսկողական մոտեցումների համապատասխանեցում փոփոխվող ֆինանսական միջավայրին։ Կարող են դիտարկվել նաև ֆինանսական ծառայությունների սպառողների իրավունքների պաշտպանության, ֆինանսական գրագիտության, մրցակցային միջավայրի և ռիսկերի վրա հիմնված վերահսկողության խնդիրները։ Միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերլուծել ֆինանսական շուկաների կարգավորման տարբեր մոդելներ և գնահատել դրանց առանձին սկզբունքների կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆինանսների, ֆինանսական իրավունքի, պետական կարգավորման և ռիսկերի կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել Հայաստանի ֆինանսական շուկայի կայունության, արդյունավետության, թափանցիկության և զարգացման համար անհրաժեշտ կարգավորման կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։

Աշխատությունը գործնական և մեթոդական բնույթի նյութ է, որը նվիրված է գրադարաններում սկզբնական հաշվառման կազմակերպմանը, համապատասխան փաստաթղթերի ձևավորմանը և դրանց վարման միասնական սկզբունքների ներկայացմանը։ Ուղեցույցի հիմնական նպատակը գրադարանային ֆոնդերի համալրման, շարժի, պահպանության և օգտագործման վերաբերյալ սկզբնական տվյալների ճշգրիտ ու համակարգված գրանցման ապահովումն է։ Նյութում կարող են ներկայացվել գրադարան մուտք գործող տպագիր և այլ տեղեկատվական նյութերի ընդունման, գրանցման ու հաշվառման հիմնական մոտեցումները, ինչպես նաև ֆոնդից դուրս գրվող կամ այլ ստորաբաժանում փոխանցվող միավորների փաստաթղթավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հաշվառման փաստաթղթերի նշանակությանը, դրանց փոխադարձ կապին և գրադարանի ընդհանուր հաշվետվողական համակարգում ունեցած դերին։ Սկզբնական փաստաթղթերը դիտարկվում են որպես այն տեղեկատվական հիմքը, որի միջոցով հետագայում հնարավոր է կազմել ամփոփ հաշվետվություններ, վերահսկել ֆոնդի քանակական փոփոխությունները և ապահովել գրադարանային նյութերի շարժի փաստաթղթային հետագծելիությունը։ Մեթոդական ցուցումները կարող են պարզաբանել գրանցամատյանների, ընդունման և փոխանցման փաստաթղթերի, դուրսգրման վերաբերյալ արձանագրությունների, հաշվառման թերթիկների և այլ աշխատանքային ձևերի լրացման ընդհանուր պահանջները։ Կարևորվում են տվյալների ամբողջականությունը, գրանցումների հետևողականությունը և տարբեր փաստաթղթերում ներկայացված տեղեկությունների համապատասխանությունը։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև գրադարանի կառուցվածքային ստորաբաժանումների միջև հաշվառման աշխատանքների բաշխմանը, պատասխանատվության սահմանմանը և փաստաթղթերի պահպանության կազմակերպմանը։ Հրահանգչական բնույթը հնարավորություն է տալիս այն օգտագործել որպես գործնական օժանդակ նյութ գրադարանավարների, ֆոնդերի համալրման և մշակման բաժինների աշխատակիցների, ինչպես նաև գրադարանային գործ ուսումնասիրող մասնագետների համար։ Միաժամանակ նման մեթոդական նյութերը նպաստում են տարբեր գրադարաններում հաշվառման միասնական մոտեցումների կիրառմանը, վիճակագրական տվյալների համադրելիության բարձրացմանը և ֆոնդերի կառավարման կազմակերպվածության բարելավմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրադարանային ֆոնդերի հաշվառման, փաստաթղթավորման, գրադարանային կառավարման և մեթոդական աշխատանքի սկզբունքները՝ ներկայացնելով սկզբնական հաշվառման փաստաթղթերի նշանակությունն ու դրանց համակարգված վարման հիմնական կազմակերպական մոտեցումները։

Աշխատությունը նվիրված է մասնագիտական նպատակներով անգլերենի ուսուցման ընթացքում սովորողների հնչարտաբերական իրազեկության ձևավորման և զարգացման տեսական ու մեթոդական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում օտար լեզվով արդյունավետ մասնագիտական հաղորդակցության համար անհրաժեշտ արտասանական կարողությունների զարգացումն է՝ հնչյունների ճիշտ տարբերակման և արտաբերման, բառային շեշտի, նախադասության ռիթմի, հնչերանգի և կապակցված խոսքի առանձնահատկությունների գիտակցված յուրացման միջոցով։ Հնչարտաբերական իրազեկությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին հնչյունների ճիշտ արտասանելու կարողություն, այլև որպես սովորողի՝ խոսքի հնչյունական կառուցվածքը նկատելու, վերլուծելու, սեփական արտասանությունը վերահսկելու և հաղորդակցական իրավիճակին համապատասխանեցնելու ունակություն։ Մասնագիտական անգլերենի դասընթացում այն առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ սովորողները պետք է կարողանան հասկանալի և վստահ հաղորդակցվել մասնագիտական քննարկումների, ներկայացումների, հանդիպումների և այլ մասնագիտական իրավիճակների ընթացքում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սովորողների մայրենի լեզվի հնչյունական համակարգի հնարավոր ազդեցությունները անգլերենի արտասանության վրա, առավել հաճախ հանդիպող դժվարությունները և դրանց հաղթահարմանն ուղղված մանկավարժական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել լսողական տարբերակման և արտասանական կարողությունների փոխկապակցված զարգացմանը, քանի որ խոսքային հնչյունների և հնչերանգային օրինաչափությունների ճանաչումը նպաստում է դրանց ավելի գիտակցված վերարտադրմանը։ Կարևորվում է մասնագիտական բառապաշարի արտասանության յուրացումը՝ ներառելով տերմինների շեշտադրությունը և մասնագիտական խոսքում դրանց բնական կիրառումը։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել ձայնագրությունների, թվային ուսումնական միջոցների, ինքնագնահատման և հետադարձ կապի կիրառումը՝ սովորողներին հնարավորություն տալով լսել, համեմատել և աստիճանաբար կատարելագործել սեփական խոսքը։ Միաժամանակ առաջնային նպատակ կարող է համարվել ոչ թե որևէ կոնկրետ լեզվակրի արտասանության ամբողջական ընդօրինակումը, այլ խոսքի հասկանալիությունը և հաղորդակցական արդյունավետությունը միջազգային մասնագիտական միջավայրում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի, կիրառական լեզվաբանության, հնչյունաբանության և մասնագիտական նպատակներով անգլերենի ուսուցման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել սովորողների հնչարտաբերական իրազեկության հետևողական զարգացման արդյունավետ մեթոդական համակարգը։

Աշխատությունը նվիրված է էներգետիկայի ոլորտում ռազմավարական կառավարման մոդելի ձևավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հաշվեկշռված ցուցանիշների համակարգի կիրառման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ոլորտի երկարաժամկետ նպատակները չափելի ցուցանիշների, կառավարման առաջնահերթությունների և փոխկապակցված գործողությունների համակարգի վերածելու խնդիրն է։ Ռազմավարական կառավարումը դիտարկվում է որպես շարունակական գործընթաց, որի շրջանակում անհրաժեշտ է համադրել տնտեսական արդյունավետությունը, արտադրական և տեխնոլոգիական զարգացումը, սպառողների պահանջները, ներքին կառավարման գործընթացները, մարդկային կապիտալը և կազմակերպությունների զարգացման հնարավորությունները։ Հաշվեկշռված ցուցանիշների համակարգը կարող է ծառայել որպես ռազմավարության իրականացման և վերահսկման գործիք՝ հնարավորություն տալով ֆինանսական արդյունքները դիտարկել ոչ ֆինանսական ցուցանիշների հետ միասին և բացահայտել դրանց միջև պատճառահետևանքային կապերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել էներգետիկ ոլորտի առանձնահատկություններին համապատասխան ռազմավարական նպատակների խմբեր և դրանց գնահատման հիմնական ցուցանիշներ՝ ներառելով տնտեսական արդյունավետությունը, էներգամատակարարման հուսալիությունը, արտադրական կարողությունների օգտագործումը, ենթակառուցվածքների զարգացումը, տեխնոլոգիական արդիականացումը և կառավարման որակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ռազմավարական քարտեզի ձևավորմանը, որի միջոցով հնարավոր է ներկայացնել ոլորտի նպատակների փոխկապակցվածությունը և որոշել, թե կառավարման տարբեր ուղղություններում իրականացվող փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ վերջնական արդյունքների վրա։ Կարևորվում է նաև ցուցանիշների ընտրության հիմնավորվածությունը, քանի որ չափազանց մեծ կամ ոչ համապատասխան ցուցանիշների համակարգը կարող է դժվարացնել ռազմավարական վերահսկողությունը և կառավարչական որոշումների ընդունումը։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել նպատակային և փաստացի արդյունքների համեմատման, շեղումների բացահայտման և ռազմավարության ճշգրտման մեխանիզմների ձևավորումը։ Էներգետիկայի առանձնահատկություններից ելնելով՝ կարող են դիտարկվել նաև ներդրումային ծրագրերի, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, էներգաարդյունավետության, տեխնոլոգիական նորարարությունների և համակարգի կայունության հետ կապված ցուցանիշները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ռազմավարական կառավարման, էներգետիկ տնտեսագիտության, կատարողականի գնահատման և հաշվեկշռված ցուցանիշների համակարգի մեթոդաբանությունը՝ նպատակ ունենալով ձևավորել էներգետիկ ոլորտի զարգացման նպատակների պլանավորման, իրականացման, գնահատման և վերահսկման միասնական կառավարչական մոտեցում։

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի քաղաքային կառուցվածքում բարձր քաղաքաշինական, ճարտարապետական, պատմամշակութային կամ հասարակական արժեք ունեցող տարածքների կազմակերպման, պահպանման և զարգացման ճարտարապետահատակագծային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքի պատմականորեն ձևավորված տարածական կառուցվածքի և ժամանակակից զարգացման պահանջների փոխհարաբերությունն է՝ կառուցապատման խտության, շենքերի ծավալատարածական լուծումների, փողոցների և հրապարակների համակարգի, հանրային տարածքների, կանաչ գոտիների ու քաղաքային համայնապատկերի տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել պատմական կենտրոնին և այն քաղաքային հատվածներին, որտեղ առկա կառուցապատումն ունի ճարտարապետական ու միջավայրային արժեք, և որտեղ նոր շինարարությունը պահանջում է գոյություն ունեցող քաղաքային հյուսվածքի առանձնահատկությունների մանրակրկիտ հաշվառում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարածքների գործառական օգտագործումը, կառուցապատման ձևաբանական առանձնահատկությունները, շենքերի բարձրությունների և ծավալների հարաբերակցությունը, փողոցային ճակատների շարունակականությունը, տեսողական առանցքները և քաղաքային նշանակալի օբյեկտների ընկալման պայմանները։ Կարևորվում է պատմամշակութային ժառանգության պահպանության և ժամանակակից քաղաքաշինական միջամտությունների համադրման խնդիրը, քանի որ նոր կառուցապատումը կարող է փոխել ոչ միայն առանձին հատվածների ֆիզիկական կառուցվածքը, այլև քաղաքի պատմական կերպարը և տարածական ամբողջականությունը։ Առանձին ուղղություն է հանրային տարածքների որակի ուսումնասիրությունը՝ հետիոտնային հասանելիության, տրանսպորտային կապերի, կանաչապատման, քաղաքային կահավորման և հասարակական գործառույթների կազմակերպման տեսանկյունից։ Կարող են դիտարկվել նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված հատակագծային լուծումների փոխհարաբերությունները և դրանց ազդեցությունը քաղաքի ներկայիս կառուցվածքի վրա։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է զարգացման այնպիսի սկզբունքների հիմնավորումը, որոնք հնարավորություն կտան պահպանել արժեքավոր քաղաքային միջավայրի ինքնատիպությունը՝ միաժամանակ ապահովելով տարածքների ժամանակակից և կենսունակ օգտագործումը։ Այս համատեքստում քաղաքաշինական արժեքը դիտարկվում է ոչ միայն առանձին հուշարձանների առկայությամբ, այլև կառուցապատման մասշտաբով, տարածական հարաբերություններով, փողոցային ցանցով, պատմական շերտերով և քաղաքի ընդհանուր կերպարի ձևավորմանը տվյալ տարածքի մասնակցությամբ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքաշինության, ճարտարապետական նախագծման, պատմամշակութային ժառանգության պահպանության և քաղաքային միջավայրի կազմակերպման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել Երևանի արժեքավոր տարածքների հավասարակշռված պահպանման ու զարգացման ճարտարապետահատակագծային սկզբունքները։