Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է հայ ազգային-ազատագրական պայքարի նշանավոր գործիչ Անդրանիկ Օզանյանի գործունեությանը և նրա դերին XIX դարի վերջի ու XX դարի սկզբի հայ հեղափոխական շարժման զարգացման գործընթացում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն պատմաքաղաքական պայմանների վրա, որոնցում ձևավորվեցին արևմտահայության ազգային և քաղաքական պահանջները, ինքնապաշտպանական նախաձեռնությունները և ազատագրական պայքարի կազմակերպված ձևերը։ Ներկայացվում են Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության հասարակական ու քաղաքական դրությունը, հայկական բնակավայրերի անվտանգության խնդիրները և այդ իրադրության ազդեցությունը ազգային շարժման գաղափարական ու կազմակերպական զարգացման վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Անդրանիկի՝ որպես ֆիդայական շարժման առաջնորդներից մեկի գործունեությանը, նրա մասնակցությանը հայկական ինքնապաշտպանական պայքարին, կազմակերպչական կարողություններին և ժամանակակիցների շրջանում ունեցած հեղինակությանը։ Քննության են առնվում ֆիդայական խմբերի ձևավորման պատճառները, դրանց նպատակները, հասարակության տարբեր շերտերի հետ ունեցած կապերը և ազգային-ազատագրական շարժման ընդհանուր կառուցվածքում զբաղեցրած տեղը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայկական քաղաքական կազմակերպությունների և հեղափոխական գործիչների գործունեությանը, նրանց գաղափարական մոտեցումներին ու ազգային խնդրի լուծման վերաբերյալ պատկերացումներին։ Կարևորվում է Անդրանիկի հարաբերությունների ուսումնասիրությունը ժամանակաշրջանի քաղաքական և ռազմական գործիչների հետ, ինչպես նաև նրա դիրքորոշումների փոփոխությունը պատմական տարբեր փուլերում։ Դիտարկվում են Բալկանյան պատերազմների, Առաջին համաշխարհային պատերազմի և Կովկասյան ռազմաճակատի իրադարձությունների հետ կապված նրա գործունեության հիմնական դրվագները՝ դրանք տեղադրելով տարածաշրջանային և միջազգային քաղաքական զարգացումների համատեքստում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ռազմական առաջնորդի կերպարի և ազգային հերոսի մասին հասարակական պատկերացումների ձևավորման ուսումնասիրությունը։ Այդ տեսանկյունից նրա գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն ռազմական ու քաղաքական պատմության, այլև պատմական հիշողության, ազգային ինքնագիտակցության և հասարակական գաղափարների զարգացման շրջանակում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել անհատի դերը լայնածավալ ազգային շարժումների ընթացքում և հասկանալ, թե ինչպես են քաղաքական գաղափարները, հասարակական պահանջները, ինքնապաշտպանական պայքարը և միջազգային իրադրությունը փոխազդել հայկական ազգային շարժման զարգացման տարբեր փուլերում։ Միաժամանակ նյութը կարևոր է աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ Անդրանիկի գործունեության վերաբերյալ տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորվել են բազմազան, երբեմն նաև հակասական գնահատականներ, որոնց համադրումը նպաստում է պատմական իրադարձությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, ազգային-ազատագրական շարժումների, ռազմական պատմության, քաղաքական պատմության և պատմական հիշողության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է փշոտ եղևնու (Picea pungens Engelm.) տնկանյութի հիդրոպոնիկ եղանակով աճեցման կենսաբանական և ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Արարատյան դաշտի բնակլիմայական պայմաններում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է անհող մշակության տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունների, երիտասարդ բույսերի աճի ու զարգացման օրինաչափությունների և բարձրորակ տնկանյութի ստացման համար անհրաժեշտ պայմանների գնահատման վրա։ Քննության են առնվում հիդրոպոնիկ համակարգերում բույսերի հանքային սնուցման, ջրային ռեժիմի, արմատային համակարգի զարգացման և շրջակա միջավայրի գործոնների փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում սննդարար լուծույթների բաղադրությանը և դրանցում հիմնական սննդատարրերի հավասարակշռությանը, քանի որ անհող մշակության պայմաններում բույսերի սննդային պահանջների ապահովումը անմիջականորեն կապված է կիրառվող լուծույթի հատկությունների հետ։ Ուսումնասիրվում են տնկիների աճի ինտենսիվությունը, բարձրության և տրամագծի փոփոխությունները, արմատային ու վերգետնյա կենսազանգվածի ձևավորումը և ընդհանուր կենսունակությունը։ Կարևորվում է Արարատյան դաշտին բնորոշ բարձր ջերմաստիճանների, օդի հարաբերական խոնավության, լուսային պայմանների և սեզոնային տատանումների ազդեցության գնահատումը, քանի որ փշատերև բույսերի տնկանյութի արդյունավետ աճեցումը պահանջում է միջավայրի պայմանների համապատասխան կարգավորում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել հիդրոպոնիկ աճեցման տարբեր եղանակներ և ավանդական տնկարանային տեխնոլոգիաներ՝ որոշելու դրանց ազդեցությունը տնկանյութի որակական ու քանակական ցուցանիշների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ջրի և սննդանյութերի օգտագործման արդյունավետությանը, աճեցման գործընթացի վերահսկելիությանը և սահմանափակ տարածքում միատեսակ ու կենսունակ տնկիների ստացման հնարավորությանը։ Դիտարկվում են նաև ստացված տնկանյութի հետագա հարմարվողականության և բաց գրունտ տեղափոխելուց հետո զարգացման հետ կապված հարցերը։ Հիդրոպոնիկ տեխնոլոգիաների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ վերահսկել բույսերի սնուցման և ջրամատակարարման պայմանները, նվազեցնել հողի հատկություններից կախվածությունը և կատարելագործել դեկորատիվ ծառատեսակների բազմացման ու տնկանյութի արտադրության գործընթացները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ քաղաքային կանաչապատման, դեկորատիվ այգեգործության, տնկարանային տնտեսության և անտառային տնկանյութի արտադրության զարգացման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել անտառագիտության, բուսաբուծության, հիդրոպոնիկայի, դեկորատիվ այգեգործության, բույսերի ֆիզիոլոգիայի և կանաչապատման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի պարբերական աղբյուր է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականությունը և նպաստել անհրաժեշտ նյութերի արագ հայտնաբերմանը։ Այն նախատեսված է մշակույթի ու արվեստի ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների, գրադարանավարների, մատենագետների և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների տեղեկատվական պահանջները բավարարելու համար։ Բովանդակային շրջանակը ներառում է մշակույթի պատմությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, երաժշտությանը, թատերական արվեստին, կինոյին, մշակութային ժառանգությանը, թանգարանային գործունեությանը, պատմամշակութային հուշարձանների պահպանությանը, գրադարանագիտությանը, մատենագիտությանը և հարակից ոլորտներին վերաբերող հրապարակումներ։ Ներկայացվող նյութերը կարող են ընդգրկել առանձին գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, գիտական ուսումնասիրություններ, պարբերական մամուլում տպագրված հոդվածներ և այլ հրատարակություններ, որոնք արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում հայկական մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր բնագավառների վերաբերյալ։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգումը թեմատիկ և դասակարգային սկզբունքներով հնարավորություն է տալիս ընթերցողին կողմնորոշվել մեծածավալ տեղեկատվության մեջ և ընտրել իրեն անհրաժեշտ ոլորտին համապատասխան աղբյուրները։ Նման տեղեկատուների կարևոր առանձնահատկություններից է ընթացիկ հրապարակումների կանոնավոր հաշվառումը, որի շնորհիվ հնարավոր է հետևել որոշակի ժամանակահատվածում գիտական և մշակութային գրականության զարգացման ուղղություններին, առավել հաճախ ուսումնասիրվող թեմաներին և հրատարակչական ակտիվությանը։ Մատենագիտական տվյալները միաժամանակ նպաստում են գրադարանային ֆոնդերում համապատասխան նյութերի նույնականացմանն ու որոնմանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև հետազոտական տեսանկյունից, քանի որ տարբեր տարիների թողարկումների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել հայկական մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գիտական հետաքրքրությունների փոփոխությունները, նոր թեմաների առաջացումը և առանձին արվեստագիտական ուղղությունների զարգացման ընթացքը։ Այն ոչ միայն գործնական որոնողական միջոց է, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական կյանքի յուրատեսակ փաստագրական պատկերը պահպանող աղբյուր։ Մատենագիտական տեղեկատվության պարբերական հավաքագրումն ու դասակարգումը նպաստում են հայկական մշակութային ժառանգության վերաբերյալ հրատարակությունների պահպանմանը, գիտական շրջանառությանը և հետագա ուսումնասիրությանը։ Նյութը կարող է հատկապես օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրադարանագետների, մատենագետների, գիտաշխատողների և ուսանողների համար՝ որպես հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ համապատասխան ժամանակաշրջանի գրականության որոնման ու ուսումնասիրության սկզբնաղբյուր։

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկացի գրող Սինքլեր Լուիսի ստեղծագործական համակարգի, գեղարվեստական մտածողության և գրական արտահայտչամիջոցների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հեղինակի արձակում ամերիկյան հասարակության սոցիալական, բարոյական և մշակութային խնդիրների գեղարվեստական արտացոլման սկզբունքների վրա։ Քննության են առնվում ռեալիստական պատկերման մեթոդները, երգիծանքի և հեգնանքի կիրառումը, կերպարների կառուցման եղանակները, պատմողական կառուցվածքը և հասարակական միջավայրի նկարագրման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ գրողի ստեղծագործություններում անհատի կյանքը հաճախ ներկայացվում է հասարակական հաստատությունների, ընդունված արժեքների, մասնագիտական միջավայրի և զանգվածային մտածողության հետ ունեցած հարաբերությունների միջոցով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սոցիալական քննադատությանը, որի օգնությամբ բացահայտվում են հասարակական կարծրատիպերը, նյութական հաջողության գերարժևորումը, առևտրայնացված մտածողությունը, հասարակական հեղինակության ձգտումը և անհատի ինքնուրույնության սահմանափակման տարբեր դրսևորումները։ Ուսումնասիրվում է կերպարների հոգեբանական ու սոցիալական բնութագրման փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև այն եղանակները, որոնց միջոցով անհատական ճակատագրերը վերածվում են ավելի լայն հասարակական երևույթների արտահայտման միջոցի։ Հատուկ նշանակություն ունի երգիծական տիպականացման մեթոդը, երբ առանձին հերոսի վարքագծի, խոսքի և աշխարհընկալման միջոցով ներկայացվում են որոշակի սոցիալական խմբի կամ միջավայրի բնորոշ հատկանիշները։ Դիտարկվում են նաև երկխոսության, հեղինակային գնահատականի, մանրամասների, հակադրությունների և կենցաղային նկարագրությունների գործառույթները գեղարվեստական ամբողջության ձևավորման մեջ։ Գրողի մեթոդը վերլուծվում է ամերիկյան քննադատական ռեալիզմի զարգացման համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով իրականության դիտարկման և դրա գեղարվեստական վերաիմաստավորման հարաբերակցությանը։ Կարևորվում է նաև լեզվաոճական միջոցների դերը կերպարների անհատականացման, սոցիալական միջավայրի վերարտադրման և երգիծական ազդեցության ուժեղացման գործում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե ինչպես են գեղարվեստական ձևը, սոցիալական դիտարկումը և քննադատական վերաբերմունքը միավորվում միասնական ստեղծագործական համակարգում։ Միաժամանակ ներկայացվում է հեղինակի տեղը XX դարի ամերիկյան գրականության զարգացման գործընթացում և նրա ստեղծագործական ժառանգության նշանակությունը հասարակության ու անհատի փոխհարաբերությունների գեղարվեստական ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրականագիտության, ամերիկյան գրականության պատմության, համեմատական գրականագիտության և գեղարվեստական մեթոդի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում քաղաքացիական հասարակության ձևավորման և զարգացման սոցիոմշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հասարակական հարաբերությունների, արժեքային համակարգերի և սոցիալական ինստիտուտների փոխազդեցության համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն պատմական, մշակութային և սոցիալական գործոնների վրա, որոնք ազդում են քաղաքացիների հասարակական մասնակցության, ինքնակազմակերպման, փոխադարձ վստահության և հանրային գործընթացներում ներգրավվածության ձևերի վրա։ Քննության են առնվում քաղաքացիական հասարակության վերաբերյալ տեսական մոտեցումները, դրա հիմնական ինստիտուտների և գործառույթների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետություն–հասարակություն հարաբերությունների զարգացման օրինաչափությունները։ Կարևորվում է Հայաստանի պատմական և հասարակական զարգացման փորձի ազդեցությունը ժամանակակից քաղաքացիական մշակույթի ձևավորման վրա՝ հաշվի առնելով ավանդական արժեքների, ընտանեկան և համայնքային կապերի, սոցիալական նորմերի ու հասարակական վարքի առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հասարակական կազմակերպությունների, նախաձեռնությունների, մասնագիտական և մշակութային միավորումների, զանգվածային հաղորդակցության միջոցների և այլ ոչ պետական կառույցների դերին հասարակական շահերի արտահայտման ու քաղաքացիների մասնակցության խթանման գործում։ Ուսումնասիրվում են նաև քաղաքացիական ակտիվության, սոցիալական պատասխանատվության, իրավական և քաղաքական մշակույթի, հասարակական վստահության ու համերաշխության հետ կապված խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում անկախությունից հետո տեղի ունեցած քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական վերափոխումների ազդեցությանը, որոնց պայմաններում ձևավորվել են հասարակական գործունեության նոր ձևեր և փոխվել են քաղաքացիների ու պետական հաստատությունների միջև հարաբերությունները։ Կարևորվում է քաղաքացիական ինքնագիտակցության զարգացումը, իրավունքների և պարտականությունների ընկալումը, հանրային խնդիրների նկատմամբ պատասխանատվության ձևավորումը և որոշումների կայացման գործընթացներում մասնակցության հնարավորությունների ընդլայնումը։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել նաև սոցիալական կապիտալի, վստահության, համագործակցության և հասարակական երկխոսության նշանակությունը կայուն քաղաքացիական ինստիտուտների զարգացման համար։ Սոցիոմշակութային մոտեցումը հնարավորություն է տալիս քաղաքացիական հասարակության ձևավորումը դիտարկել ոչ միայն քաղաքական կամ իրավական ինստիտուտների ստեղծման, այլև հասարակության արժեքների, վարքային նորմերի, պատմական փորձի և մշակութային առանձնահատկությունների փոփոխության տեսանկյունից։ Աշխատությունը նպաստում է Հայաստանում քաղաքացիական հասարակության զարգացման պայմանների, առկա դժվարությունների և հասարակական ինքնակազմակերպման ներուժի առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգիայի, քաղաքագիտության, հասարակագիտության, պետական կառավարման և քաղաքացիական հասարակության ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է պատանեկան տարիքում ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և դրսևորման հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ անձի զարգացման, սոցիալականացման և ինքնության կառուցման գործընթացների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հոգեբանական գործոնների վրա, որոնք պայմանավորում են պատանիների պատկերացումները սեփական ազգային պատկանելության, մշակութային ժառանգության, լեզվի, պատմական հիշողության, ավանդույթների և ազգային արժեքների վերաբերյալ։ Քննության են առնվում ազգային ինքնության ճանաչողական, հուզական և վարքային բաղադրիչները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը անձի ընդհանուր ինքնընկալման և սոցիալական ինքնության ձևավորման հետ։ Կարևորվում է պատանեկան տարիքը որպես զարգացման այնպիսի շրջան, երբ ակտիվանում են սեփական անձի, սոցիալական միջավայրի և տարբեր խմբերին պատկանելության վերաբերյալ հարցադրումները, իսկ արժեքային կողմնորոշումները և աշխարհայացքային պատկերացումները շարունակում են ձևավորվել ու վերափոխվել։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ընտանիքի, կրթական միջավայրի, հասակակիցների, հասարակական հարաբերությունների, մշակութային հաղորդակցության և տեղեկատվական միջավայրի ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են ազգային մշակույթի վերաբերյալ գիտելիքները, պատմական պատկերացումները, լեզվական միջավայրը և սոցիալական փորձը կապված ազգային ինքնագիտակցության տարբեր դրսևորումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ինքնագնահատականի, խմբային պատկանելության զգացման, արժեքային համակարգի և սոցիալական հարմարվողականության փոխհարաբերություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական հարցարաններ, հարցումներ, դիտարկումներ, համեմատական վերլուծություն և այլ հոգեախտորոշիչ մեթոդներ՝ պատանիների վերաբերմունքները, արժեքային կողմնորոշումները և ինքնության առանձնահատկությունները գնահատելու նպատակով։ Կարևորվում է ազգային ինքնագիտակցության ուսումնասիրությունը առանց տարբեր ազգային խմբերի արժեքային կամ հոգեբանական գերազանցության ենթադրության՝ այն դիտարկելով որպես սոցիալական ինքնության բազմաբաղադրիչ դրսևորում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այն մասին, թե անհատական զարգացման և սոցիալական միջավայրի փոխազդեցության պայմաններում ինչպես են ձևավորվում պատանիների ազգային պատկանելության վերաբերյալ պատկերացումները և դրանց հուզական նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է կիրառական արժեք ունենալ կրթական և սոցիալական հոգեբանության համար՝ նպաստելով պատանիների ինքնության զարգացման, միջմշակութային հաղորդակցության և սոցիալականացման գործընթացների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել զարգացման և սոցիալական հոգեբանության, մանկավարժության, կրթության, երիտասարդության ուսումնասիրությունների և ազգային ինքնության խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, հոգեբանների, մանկավարժների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է բևեռային կիսահաղորդիչներում էլեկտրոնների ցանցային շարժունակության հետ կապված աղմկային երևույթների ֆիզիկական բնույթի և ձևավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բյուրեղային ցանցի տատանումների և լիցքակիրների փոխազդեցության վրա, որը կարող է պայմանավորել էլեկտրոնների շարժունակության ժամանակային տատանումներ և համապատասխանաբար ազդել նյութի էլեկտրական բնութագրերի վրա։ Քննության են առնվում բևեռային կիսահաղորդիչներին բնորոշ էլեկտրոն-ֆոնոնային փոխազդեցության առանձնահատկությունները, լիցքակիրների ցրման մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը հաղորդականության ու շարժունակության փոփոխությունների վրա։ Կարևորվում է բյուրեղային ցանցի ջերմային տատանումների դերը, քանի որ ֆոնոնային համակարգի վիճակի փոփոխությունները կարող են առաջացնել լիցքակիրների տեղափոխման պարամետրերի տատանումներ և դառնալ էլեկտրական աղմուկի աղբյուր։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում աղմուկի սպեկտրային բնութագրերին, հաճախականությունից և ջերմաստիճանից դրա կախվածությանը, ինչպես նաև նյութի ֆիզիկական պարամետրերի և լիցքակիրների կոնցենտրացիայի ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում է տարբեր ցրման գործընթացների մասնակցությունը շարժունակության տատանումների ձևավորմանը և դրանց հարաբերակցությունը կիսահաղորդչում դիտվող ընդհանուր աղմկային երևույթների հետ։ Տեսական մոտեցումների միջոցով հնարավոր է նկարագրել էլեկտրոնային համակարգի և բյուրեղային ցանցի միջև էներգիայի ու իմպուլսի փոխանակումը, գնահատել շարժունակության տատանումների ինտենսիվությունը և բացահայտել դրանց կախվածությունը արտաքին ու ներքին գործոններից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը, ոչ հավասարակշռային պայմանները և նյութի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որոնք փոփոխում են լիցքափոխադրման գործընթացների բնույթը։ Աղմկային երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր տեղեկատվություն է տալիս կիսահաղորդչային նյութերում ընթացող միկրոսկոպիկ գործընթացների վերաբերյալ և հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել դրանց էլեկտրոնային հատկությունները։ Աշխատությունն ունի նաև կիրառական նշանակություն, քանի որ էլեկտրական աղմուկը կարող է սահմանափակել կիսահաղորդչային սարքերի զգայունությունը, կայունությունը և չափումների ճշգրտությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ցածր աղմուկային մակարդակով կիսահաղորդչային տարրերի և էլեկտրոնային համակարգերի ֆիզիկական հիմքերի կատարելագործմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կիսահաղորդիչների և պինդ մարմնի ֆիզիկայի, միկրոէլեկտրոնիկայի, էլեկտրոնային տրանսպորտի և աղմկային երևույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ֆիզիկոսների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Հրատարակությունը կենսամատենագիտական բնույթի աշխատություն է, որը համակարգում և ներկայացնում է 2001–2020 թվականներին Հովհաննես Թումանյանի կյանքի, ստեղծագործական ժառանգության, գրական գործունեության և նրա ստեղծագործությունների ուսումնասիրության վերաբերյալ հրատարակված նյութերը։ Այն նպատակ ունի մեկտեղել տվյալ ժամանակահատվածի մատենագիտական տեղեկությունները և հետազոտողներին տրամադրել անհրաժեշտ աղբյուրների որոնման ու կողմնորոշման համակարգված գործիք։ Ներառվող նյութերը կարող են ընդգրկել գրողի ստեղծագործությունների նոր հրատարակությունները, ժողովածուները, վերահրատարակությունները, թարգմանությունները, գիտական մենագրությունները, հոդվածները, գրախոսությունները, գիտաժողովների նյութերը, հուշագրական հրապարակումները և նրա կյանքին ու գրական ժառանգությանը նվիրված այլ ուսումնասիրություններ։ Առանձին նշանակություն ունեն ստեղծագործությունների գրականագիտական մեկնաբանություններին, լեզվաոճական առանձնահատկություններին, բանահյուսական ակունքներին, ազգային մշակույթի հետ կապերին և հայ գրականության զարգացման մեջ ունեցած դերին վերաբերող աղբյուրները։ Կենսամատենագիտական սկզբունքով նյութերի կազմակերպումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գտնել անհրաժեշտ հրատարակությունները, այլև հետևել թումանյանագիտության զարգացմանը, հետազոտական հետաքրքրությունների փոփոխություններին և նոր թեմատիկ ուղղությունների ձևավորմանը երկու տասնամյակների ընթացքում։ Մատենագիտական տվյալները կարող են ընդգրկել նաև գրողի ստեղծագործությունների բեմական, երաժշտական և մշակութային այլ մեկնաբանությունների, հոբելյանական միջոցառումների, գիտաժողովների, ցուցահանդեսների և նրա ժառանգության հանրայնացման վերաբերյալ հրապարակումներ։ Հատուկ արժեք է ներկայացնում տարբեր բնույթի աղբյուրների մեկ համակարգում համախմբումը, ինչը հնարավորություն է տալիս գրողի ժառանգությունը դիտարկել ոչ միայն գրականագիտական, այլև պատմամշակութային, լեզվաբանական, բանահյուսական և արվեստագիտական տեսանկյուններից։ Ժամանակագրական ընդգրկումը նպաստում է XXI դարի առաջին երկու տասնամյակներում իրականացված ուսումնասիրությունների ընդհանուր պատկերի ձևավորմանը և հնարավորություն է տալիս բացահայտել նախկինում ուսումնասիրված թեմաների նոր մեկնաբանություններն ու հետազոտական մոտեցումները։ Հրատարակությունն ունի տեղեկատվական, գիտահետազոտական և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ շարունակելով հայ մեծ գրողի վերաբերյալ մատենագիտական նյութերի հավաքագրման և համակարգման ավանդույթը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, թումանյանագետների, մատենագետների, գրադարանային և թանգարանային աշխատողների, բանասերների, դասախոսների, ուսանողների և հայ գրական ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ հեռավար կրթության կազմակերպման, կառավարման և շարունակական զարգացման արդյունավետ մոդելի ձևավորմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է կրթական գործընթացի այնպիսի կառուցվածքի մշակման վրա, որը հնարավորություն է տալիս ուսուցումը կազմակերպել տարածական սահմանափակումներից անկախ՝ ապահովելով ուսումնական նյութերի հասանելիությունը, դասավանդողի և սովորողի փոխգործակցությունը, գիտելիքների վերահսկումը և կրթական գործընթացի համակարգված կառավարումը։ Քննության են առնվում հեռավար կրթության տեսական և մեթոդական հիմքերը, դրա կազմակերպական առանձնահատկությունները, տեխնիկական ենթակառուցվածքի պահանջները և ուսումնական գործընթացում թվային միջոցների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է էլեկտրոնային ուսումնական նյութերի, վիրտուալ կրթական միջավայրերի, հաղորդակցման գործիքների, տվյալների շտեմարանների և ուսուցման կառավարման համակարգերի համակցված օգտագործումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ուսումնական բովանդակության կառուցվածքին, դասընթացների նախագծման սկզբունքներին, սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպմանը և դասավանդողների հետ հետադարձ կապի ապահովմանը։ Ուսումնասիրվում են գիտելիքների գնահատման և վերահսկման էլեկտրոնային մեխանիզմները, թեստավորման համակարգերը, առաջադրանքների տրամադրման և արդյունքների մշակման հնարավորությունները։ Մոդելի կարևոր բաղադրիչներից է կրթական գործընթացի մասնակիցների միջև արդյունավետ հաղորդակցության կազմակերպումը՝ համաժամանակյա և ոչ համաժամանակյա տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղեկատվական ռեսուրսների կառավարման, ուսումնական տվյալների պահպանման, համակարգի հուսալիության և օգտագործման հարմարավետության խնդիրներին։ Հեռավար ուսուցման զարգացումը դիտարկվում է որպես տեխնոլոգիական և մանկավարժական փոխկապակցված գործընթաց, որտեղ միայն տեխնիկական միջոցների առկայությունը բավարար չէ, և անհրաժեշտ է դրանք համապատասխանեցնել ուսուցման նպատակներին, մեթոդներին ու սովորողների կարիքներին։ Կարևորվում են համակարգի ճկունությունը, ընդլայնելիությունը և տարբեր կրթական ծրագրերին ու սովորողների խմբերին հարմարվելու հնարավորությունները։ Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը հնարավորություն է տալիս նաև հավաքագրել և վերլուծել ուսումնական գործունեության վերաբերյալ տվյալներ՝ կրթության արդյունավետության գնահատման և հետագա կատարելագործման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն էլեկտրոնային կրթական հարթակների նախագծման, հեռավար դասընթացների կազմակերպման և կրթական հաստատություններում թվային ուսուցման համակարգերի ներդրման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կրթական տեխնոլոգիաների, տեղեկատվական համակարգերի, մանկավարժության և հեռավար կրթության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ծրագրավորողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցում քաղաքային բնակավայրերին բնորոշ բնապահպանական խնդիրների ուսումնասիրման և ուսուցման մեթոդական մոտեցումների մշակմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է սովորողների մոտ քաղաքային միջավայրի էկոլոգիական վիճակի վերաբերյալ համակարգված գիտելիքների, հետազոտական կարողությունների և բնապահպանական մտածողության ձևավորման վրա։ Քննության են առնվում քաղաքների զարգացման և շրջակա միջավայրի փոխազդեցությունները, բնակչության ու տնտեսական գործունեության կենտրոնացման հետևանքով առաջացող էկոլոգիական խնդիրները, ինչպես նաև դրանց ներառման հնարավորությունները դպրոցական աշխարհագրության և բնապահպանական կրթության գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են մթնոլորտային օդի աղտոտման, ջրային ռեսուրսների վիճակի, կենցաղային և արտադրական թափոնների կառավարման, կանաչ տարածքների պահպանման, հողային ծածկույթի փոփոխությունների, տրանսպորտային ծանրաբեռնվածության և աղմուկային աղտոտման վերաբերյալ թեմաները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ուսուցման այնպիսի մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս տեսական գիտելիքները կապել սովորողների անմիջական շրջակա միջավայրի հետ։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել դիտարկումներ, դաշտային ուսումնասիրություններ, քարտեզագրում, վիճակագրական տվյալների վերլուծություն, համեմատական գնահատումներ, նախագծային և հետազոտական աշխատանքներ։ Կարևորվում է սովորողների ինքնուրույն գործունեությունը՝ բնապահպանական խնդրի բացահայտումից և տվյալների հավաքագրումից մինչև պատճառահետևանքային կապերի վերլուծություն և հնարավոր լուծումների քննարկում։ Քաղաքային բնակավայրը դիտարկվում է որպես ուսումնական հետազոտության հասանելի միջավայր, որտեղ հնարավոր է գործնականորեն ուսումնասիրել բնական և մարդածին գործոնների փոխազդեցությունը։ Մեթոդական համակարգի կարևոր բաղադրիչներից է նաև միջառարկայական կապերի կիրառումը՝ աշխարհագրության, կենսաբանության, քիմիայի, հասարակագիտության և այլ ուսումնական առարկաների գիտելիքների համադրմամբ։ Աշխատությունում կարևորվում է ոչ միայն բնապահպանական գիտելիքների յուրացումը, այլև տեղեկատվությունը գնահատելու, տվյալները համեմատելու, հիմնավորված եզրակացություններ կատարելու և շրջակա միջավայրի նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունք ձևավորելու կարողությունների զարգացումը։ Նման մոտեցումը նպաստում է բնապահպանական կրթության գործնական ուղղվածության ուժեղացմանը և սովորողների հետազոտական հետաքրքրությունների զարգացմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրության և բնապահպանական առարկաների ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության մեթոդաբանների, հետազոտողների, ինչպես նաև աշխարհագրական և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կենսաթոշակային ապահովագրության համակարգի ձևավորման, գործունեության և հետագա զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ սոցիալական պաշտպանության և հանրային ֆինանսների կառավարման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է կենսաթոշակային ապահովման տնտեսական և սոցիալական նշանակության, ֆինանսավորման մեխանիզմների, համակարգի կայունության և բնակչության սոցիալական պաշտպանվածության ապահովման խնդիրների վրա։ Քննության են առնվում կենսաթոշակային համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, պետական սոցիալական քաղաքականության հետ դրա փոխկապակցվածությունը, կենսաթոշակային վճարումների ձևավորման սկզբունքները և աշխատող բնակչության մասնակցությունը համակարգի ֆինանսավորմանը։ Կարևորվում է ժողովրդագրական փոփոխությունների ազդեցությունը, մասնավորապես՝ բնակչության տարիքային կառուցվածքի, զբաղվածության մակարդակի և աշխատունակ ու կենսաթոշակային տարիքի բնակչության հարաբերակցության փոփոխությունները, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ համակարգի երկարաժամկետ ֆինանսական կայունության վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կենսաթոշակների համարժեքության, սոցիալական արդարության և ֆինանսական հնարավորությունների միջև հավասարակշռության ապահովմանը։ Ուսումնասիրվում են պետական և կուտակային մեխանիզմների փոխհարաբերությունները, անհատական մասնակցության նշանակությունը, կենսաթոշակային միջոցների ձևավորման ու կառավարման սկզբունքները և երկարաժամկետ խնայողությունների դերը։ Վերլուծվում են համակարգի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով աշխատանքի շուկայի առանձնահատկությունները, եկամուտների մակարդակը, սոցիալական վճարների հավաքագրման մեխանիզմները և պետական բյուջեի հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրության և տարբեր կենսաթոշակային մոդելների համեմատության նշանակությանը՝ Հայաստանի պայմաններին համապատասխան բարեփոխումների հնարավոր ուղղությունները գնահատելու նպատակով։ Համակարգի զարգացումը դիտարկվում է ոչ միայն ֆինանսական կայունության, այլև քաղաքացիների սոցիալական անվտանգության, կենսաթոշակային տարիքում արժանապատիվ կենսամակարդակի ապահովման և սերունդների միջև սոցիալական պատասխանատվության տեսանկյունից։ Կարևորվում են կառավարման արդյունավետության, թափանցիկության, վերահսկողության և քաղաքացիների վստահության բարձրացման խնդիրները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել կենսաթոշակային ապահովագրության ոլորտում առկա տնտեսական, ժողովրդագրական և ինստիտուցիոնալ մարտահրավերների մասին և գնահատել համակարգի կատարելագործման հնարավոր մոտեցումները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սոցիալական ապահովագրության, հանրային ֆինանսների, տնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության և պետական կառավարման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է 1950–1980-ական թվականների հայկական բեմանկարչության զարգացման հիմնական միտումների և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բեմական միջավայրի գեղարվեստական կազմակերպման, բեմանկարչական կերպարի ձևավորման, տարածության կառուցման, կոմպոզիցիոն սկզբունքների և գունային լուծումների զարգացման առանձնահատկությունների վրա։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակաշրջաններում բեմադրության տեսողական կառուցվածքի վերաբերյալ պատկերացումների փոփոխությունները և դրանց կապը թատերական արվեստի ընդհանուր գեղագիտական զարգացումների հետ։ Բեմանկարչությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ներկայացման արտաքին ձևավորման միջոց, այլև որպես բեմադրության գաղափարական և կերպարային համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որը մասնակցում է ստեղծագործության բովանդակության բացահայտմանը և հանդիսատեսի գեղարվեստական ընկալման ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բեմական տարածության կազմակերպմանը՝ ուսումնասիրելով դեկորացիաների, ծավալների, հարթությունների, լուսային միջավայրի և դերասանի շարժման միջև ձևավորվող փոխհարաբերությունները։ Վերլուծվում են կոմպոզիցիոն լուծումների փոփոխությունները՝ ավանդական դեկորատիվ կառուցվածքներից մինչև պայմանական, ընդհանրացված և առավել արտահայտչական ձևերի կիրառումը։ Կարևորվում է նաև գույնի դերը բեմական կերպարի ստեղծման գործընթացում, դրա հուզական, խորհրդանշական և կառուցվածքային նշանակությունը, ինչպես նաև գունային հարաբերությունների կապը ներկայացման ընդհանուր գաղափարական ու գեղարվեստական մտահղացման հետ։ Անդրադարձ է կատարվում բեմանկարչի և ռեժիսորի ստեղծագործական համագործակցությանը, քանի որ բեմական ձևավորման սկզբունքների փոփոխությունները սերտորեն կապված են տվյալ ժամանակաշրջանի ռեժիսորական մտածողության և թատերական նորարարությունների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել մի քանի տասնամյակների ընթացքում հայկական թատրոնի տեսողական լեզվի վերափոխմանը, ազգային գեղարվեստական ավանդույթների և ժամանակակից ձևաստեղծման սկզբունքների փոխազդեցությանը, ինչպես նաև առանձին ստեղծագործական մոտեցումների ազդեցությանը բեմանկարչության զարգացման վրա։ Բեմական ձևավորման օրինակների համեմատական դիտարկումը նպաստում է տարբեր ժամանակաշրջանների ոճական առանձնահատկությունների, գեղարվեստական որոնումների և նոր արտահայտչամիջոցների բացահայտմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ թատրոնի և կերպարվեստի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման համար՝ ներկայացնելով բեմանկարչությունը որպես ինքնուրույն ստեղծագործական ոլորտ և միաժամանակ թատերական ներկայացման ամբողջական համակարգի բաղադրիչ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել թատերագիտության, արվեստաբանության, բեմանկարչության, թատրոնի պատմության և բեմական ձևավորման ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, նկարիչների, ռեժիսորների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր հրատարակված գրականությունը և ընթերցողներին տեղեկացնել տվյալ բնագավառներում լույս տեսած աշխատությունների մասին։ Մատենագիտական նյութերը կարող են ընդգրկել մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր ոլորտներին նվիրված գրքեր, գիտական ուսումնասիրություններ, հոդվածներ, ժողովածուներ, տեղեկատուներ և այլ տպագիր աղբյուրներ։ Ներկայացված գրականությունը հնարավորություն է տալիս հետևել կերպարվեստի, ճարտարապետության, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, պարարվեստի, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութային ժառանգության պահպանության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ հրապարակումների ընթացքին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աղբյուրների պարբերական հավաքագրումն ու դասակարգումը, քանի որ այն հեշտացնում է մասնագիտական գրականության որոնումը և հնարավորություն տալիս ուսումնասիրողին արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված նյութերի շրջանակում։ Տեղեկատուի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել նաև համապատասխան ժամանակաշրջանի գիտական և մշակութային հետաքրքրությունների, հետազոտական առաջնահերթությունների և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղությունների մասին։ Մատենագիտական գրառումները ծառայում են որպես սկզբնաղբյուրների որոնման գործիք՝ օգնելով բացահայտել առանձին արվեստագետների, ստեղծագործական միավորումների, մշակութային հաստատությունների, հուշարձանների, գեղարվեստական ժանրերի և մշակութային իրադարձությունների վերաբերյալ հրապարակումները։ Միաժամանակ հրատարակությունն ունի պատմամշակութային արժեք, քանի որ դրա մեջ արձանագրված գրականության ամբողջությունը արտացոլում է որոշակի ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական մտքի զարգացումը, գիտական ուսումնասիրությունների թեմատիկան և հրատարակչական գործունեությունը։ Այն կարող է օգտագործվել նաև հետահայաց ուսումնասիրությունների ժամանակ՝ տարբեր տարիների մատենագիտական տվյալները համադրելու և մշակույթի առանձին ոլորտների վերաբերյալ գրականության զարգացման դինամիկան բացահայտելու նպատակով։ Որպես տեղեկատվական և որոնողական նշանակություն ունեցող հրատարակություն՝ այն նպաստում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական աղբյուրների համակարգմանը, դրանց մատչելիության բարձրացմանը և հետազոտական աշխատանքի կազմակերպմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանային աշխատողների, թանգարանային մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է փորձագիտական գիտելիքների և մասնագետների կողմից կիրառվող որոշումների ընդունման մարտավարությունների ձևական ներկայացման մոդելների մշակմանը, ինչպես նաև դրանց ծրագրային իրականացման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի տեղեկատվական և տրամաբանական կառուցվածքների ստեղծման վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս համակարգչային միջավայրում հնարավորինս համարժեք ներկայացնել փորձագետի դատողությունների հաջորդականությունը, ընտրության սկզբունքները, իրավիճակների գնահատման չափանիշները և որոշումների ընդունման գործընթացը։ Քննության են առնվում փորձագիտական համակարգերի գիտելիքների բազայի ձևավորման, գիտելիքների ներկայացման, կանոնների և տրամաբանական կապերի նկարագրման, ինչպես նաև տարբեր իրավիճակներում համապատասխան ռազմավարության ընտրության խնդիրները։ Կարևորվում է իրական փորձագիտական գործունեության առանձնահատկությունների ձևականացումը, քանի որ մասնագետի որոշումները հաճախ հիմնված են ոչ միայն հստակ սահմանված տվյալների, այլև կուտակված փորձի, մասնագիտական գնահատականների և փոխկապակցված պայմանների վրա։ Ուսումնասիրվում են փորձագիտական մարտավարությունների ներկայացման տարբեր մոդելների կառուցման սկզբունքները, դրանց ճկունությունը, ամբողջականությունը և կիրառելիությունը տարբեր խնդիրների լուծման ժամանակ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մոդելների ծրագրային իրականացմանը, տվյալների և գիտելիքների կազմակերպմանը, տրամաբանական եզրահանգումների իրականացման մեխանիզմներին և օգտագործողի ու համակարգի միջև փոխգործակցության կազմակերպմանը։ Ծրագրային բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս ստուգել առաջարկվող մոդելների գործնական կիրառելիությունը, իրականացնել տարբեր իրավիճակների համակարգչային մշակում և համեմատել համակարգի ստացած արդյունքները փորձագիտական գնահատականների հետ։ Կարևորվում են նաև ծրագրային համակարգի ընդլայնելիության և նոր գիտելիքների ավելացման հնարավորությունները, որոնք անհրաժեշտ են կիրառական միջավայրի փոփոխություններին համապատասխան համակարգը զարգացնելու համար։ Մոդելավորման և ծրագրային իրականացման համադրումը նպաստում է մարդկային մասնագիտական փորձի համակարգմանն ու մեքենայական մշակման համար հասանելի ձևով ներկայացմանը։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ որոշումների աջակցման համակարգերի, գիտելիքահեն ծրագրային միջոցների և ինտելեկտուալ տեղեկատվական համակարգերի նախագծման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արհեստական բանականության, համակարգչային գիտության, փորձագիտական համակարգերի, գիտելիքների ներկայացման և որոշումների ընդունման ավտոմատացման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ծրագրավորողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։