Հովհաննես Թումանյան: Կենսամատենագիտություն (2001-2020)

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Alcaligenaceae ընտանիքին պատկանող մանրէների նոր տեսակից D-ամինաացիլազ ֆերմենտի անջատման, կենսաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրության և կենսատեխնոլոգիական կիրառման հնարավորությունների գնահատման հիմնախնդիրներին։ Քննարկվում են մանրէային ծագման ֆերմենտների նշանակությունը ժամանակակից կենսատեխնոլոգիայում, դրանց կատալիտիկ առանձնահատկությունները և կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների ստացման գործընթացներում օգտագործման հեռանկարները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում D-ամինաացիլազի՝ որպես D-ամինաթթուների N-ացիլացված ածանցյալների հիդրոլիզը կատալիզող ֆերմենտի հատկություններին և դրա դերին օպտիկական ակտիվ ամինաթթուների ստացման գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում են մանրէների աճեցման պայմանները, ֆերմենտի կենսասինթեզի վրա ազդող գործոնները, բջջային զանգվածից դրա անջատման և մաքրման հնարավոր մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում ֆերմենտի ակտիվության որոշմանը, սուբստրատային յուրահատկությանը, ջերմաստիճանի և միջավայրի թթվայնության ազդեցությանը, ինչպես նաև կատալիտիկ կայունության գնահատմանը։ Կարևորվում են ֆերմենտի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, կենսաքիմիական բնութագրերի համեմատությունը համանման ֆերմենտների հետ և արդյունաբերական կիրառության համար անհրաժեշտ պայմանների բացահայտումը։ Դիտարկվում են D-ամինաթթուների ստացման, քիրալ միացությունների տարանջատման, դեղագործական միջանկյալ նյութերի արտադրության և կենսակատալիտիկ գործընթացների կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել մանրէային ֆերմենտների կիրառական նշանակության ընդլայնմանը և կենսատեխնոլոգիական նոր լուծումների մշակմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, կենսաքիմիկոսների, ֆերմենտաբանների, կենսատեխնոլոգների, դեղագործական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս հայտարարությունը վերաբերում է Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարի կողմից առաջ քաշված առաջարկին՝ ստեղծելու միջազգային դիտորդական առաքելություն Լեռնային Ղարաբաղի (Արցախի) տարածաշրջանում՝ նպատակ ունենալով ապահովել իրավիճակի ավելի թափանցիկ վերահսկում, նվազեցնել հնարավոր լարվածությունները և կանխել նոր բախումները։ Առաջարկի համատեքստում ընդգծվում է տարածաշրջանի երկարատև հակամարտության պատմական բարդությունը, բնակչության անվտանգության հարցերը և միջազգային միջնորդության անհրաժեշտությունը, հատկապես հրադադարի կամ կայունացման փուլերում։ Դիտորդների ներգրավումը դիտարկվում է որպես վստահության ամրապնդման մեխանիզմ, որը կարող է նպաստել տեղում իրավիճակի փաստագրմանը, կողմերի միջև հաղորդակցության բարելավմանը և միջազգային իրավական նորմերի պահպանման վերահսկմանը։ Միևնույն ժամանակ նման նախաձեռնությունները սովորաբար հանդիպում են քաղաքական զգայունության և տարբեր շահագրգիռ կողմերի հակասական դիրքորոշումների, քանի որ տարածաշրջանը շարունակում է մնալ բարդ աշխարհաքաղաքական և անվտանգության խնդիրների կենտրոն։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ահաբեկչության դեմ պայքարի սահմանադրաիրավական հիմքերի, սկզբունքների և իրավական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պետության անվտանգության ապահովման և ահաբեկչական սպառնալիքներին հակազդելու գործընթացում սահմանադրական կարգավորման նշանակությունը, պետական մարմինների իրավասությունների շրջանակը և դրանց գործունեության իրավական սահմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային անվտանգության ապահովման և մարդու հիմնական իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության միջև հավասարակշռության պահպանմանը։ Վերլուծվում են այն սահմանադրաիրավական սկզբունքները, որոնց հիման վրա կարող են իրականացվել կանխարգելիչ, պաշտպանական և իրավապահ միջոցառումներ՝ օրինականության, համաչափության, իրավական որոշակիության և պետական մարմինների հաշվետվողականության պահանջների պահպանմամբ։ Քննարկվում են օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների դերերն ու փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև իրավապահ և անվտանգության մարմինների գործունեության նկատմամբ իրավական վերահսկողության մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում արտակարգ իրավիճակներում կամ անվտանգության բարձր ռիսկերի պայմաններում առանձին իրավունքների սահմանափակման սահմանադրական հիմքերին, այդպիսի սահմանափակումների թույլատրելի շրջանակներին և դատական պաշտպանության երաշխիքներին։ Ուսումնասիրվում է նաև ներպետական իրավակարգավորման և համապատասխան միջազգային իրավական սկզբունքների փոխազդեցությունը։ Կարևորվում են ահաբեկչության կանխարգելմանն ուղղված օրենսդրության հստակությունը, պետական կառույցների իրավասությունների սահմանազատումը և հակազդման միջոցների կիրառման ընթացքում մարդու իրավունքների պաշտպանության ապահովումը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել անվտանգության ոլորտի սահմանադրաիրավական կարգավորման հիմնախնդիրների առավել ամբողջական ընկալմանը և իրավական մեխանիզմների կատարելագործման ուղղությունների բացահայտմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, սահմանադրական իրավունքի և ազգային անվտանգության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է 2-մեթիլ-4-հիդրօքսիխինոլինային կառուցվածքների հիման վրա նոր հետերոպոլիցիկլիկ միացությունների ստացման և դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ազոտ պարունակող հետերոցիկլիկ համակարգերի քիմիական փոխակերպումների հնարավորություններն են, որոնց ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի օրգանական և հետերոցիկլիկ քիմիայի զարգացման համար։ Ելային միացությունները դիտարկվում են որպես կառուցվածքային հարմար հենք նոր օղակային համակարգերի ձևավորման համար՝ պայմանավորված դրանց մոլեկուլում առկա ֆունկցիոնալ խմբերի և ռեակցիոն կենտրոնների առանձնահատկություններով։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում հնարավոր փոխակերպումների ընդհանուր օրինաչափություններին, նոր կապերի ու ցիկլային կառուցվածքների առաջացմանը և ստացված միացությունների կառուցվածք-հատկություն փոխհարաբերություններին։ Կարևոր խնդիրներից է սինթեզված նյութերի կառուցվածքի հաստատումը ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրային հետազոտական մեթոդների կիրառմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մոլեկուլային կառուցվածքի փոփոխությունները և տարբերակելու ստացված հետերոցիկլիկ համակարգերը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում փոխարինիչների բնույթի և սկզբնական մոլեկուլի կառուցվածքային առանձնահատկությունների ազդեցությունը քիմիական փոխակերպումների ուղղության և վերջնական միացությունների հատկությունների վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր կառուցվածքային շարքերի համեմատական ուսումնասիրություն՝ նոր միացությունների առաջացման ընդհանուր օրինաչափությունները բացահայտելու և հետագա սինթետիկ հետազոտությունների համար առավել հեռանկարային ուղղությունները որոշելու նպատակով։ Նոր հետերոպոլիցիկլիկ համակարգերի ստեղծումը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ նման կառուցվածքները լայնորեն ուսումնասիրվում են նյութագիտության, կենսաակտիվ միացությունների քիմիայի և կիրառական օրգանական քիմիայի տարբեր ուղղություններում։ Միաժամանակ յուրաքանչյուր նոր կառուցվածքի հնարավոր կիրառական նշանակությունը պահանջում է առանձին փորձարարական գնահատում և չի կարող որոշվել միայն կառուցվածքային նմանության հիման վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օրգանական սինթեզի, հետերոցիկլիկ քիմիայի, կառուցվածքային վերլուծության և ֆիզիկաքիմիական հետազոտությունների մոտեցումները՝ նպաստելով քինոլինային ածանցյալների քիմիական փոխակերպումների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը և նոր բազմաօղակ համակարգերի ուսումնասիրությանը։

Կրոն

Հրատարակությունը ներկայացնում է Կիլիկիո հայոց կաթողիկոս Անտոն Պետրոսի հովվական ուղերձը՝ ուղղված արքեպիսկոպոսներին, եպիսկոպոսներին, վարդապետներին, քահանաներին, վանականներին և կաթողիկոսական վիճակի հավատացյալներին։ Հովվական թղթերը եկեղեցական առաջնորդների կողմից կազմվող պաշտոնական ուղերձներ են, որոնց միջոցով հոգևորականությանը և հավատացյալ համայնքներին փոխանցվում են դավանաբանական, բարոյական ու եկեղեցական կյանքի կազմակերպմանն առնչվող հանձնարարություններ և պարզաբանումներ։ Նման փաստաթղթերում կարող են քննարկվել քրիստոնեական հավատքի սկզբունքները, եկեղեցական կարգապահությունը, հոգևոր ծառայության պարտականությունները, հավատացյալների կրոնական կյանքը և եկեղեցական միասնության պահպանման հարցերը։ Ուղերձի հասցեատերերի լայն շրջանակը ցույց է տալիս, որ այն նախատեսված է եղել ոչ միայն բարձրաստիճան հոգևորականների, այլև ամբողջ կաթողիկոսական համայնքի համար։ Հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է XIX դարի հայ կաթողիկե եկեղեցու կառավարման, հոգևոր առաջնորդության և եկեղեցական հաղորդակցության պատմության ուսումնասիրության համար։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապակու շուկայի ձևավորման և զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ոլորտի տնտեսական, արտադրական և ներդրումային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ապակու արդյունաբերության զարգացման նախադրյալները, ներքին շուկայի կառուցվածքը, ներմուծման և արտահանման հոսքերը, ինչպես նաև մրցակցային միջավայրի ձևավորման գործոնները։ Աշխատությունում դիտարկվում է շինարարական, արդյունաբերական և կենցաղային ապակու պահանջարկի դինամիկան՝ կապված շինարարության աճի, քաղաքաշինական ծրագրերի և արտադրական ոլորտի զարգացման հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական արտադրության հնարավորություններին և սահմանափակումներին՝ հումքային բազայի հասանելիություն, տեխնոլոգիական հագեցվածություն, էներգետիկ ծախսեր և արտադրական ինքնարժեք։ Վերլուծվում են նաև արտաքին շուկաների ազդեցությունը, ներմուծվող ապրանքների մրցակցային առավելությունները և տեղական արտադրողների դիրքավորման խնդիրները։ Աշխատությունում քննարկվում են ոլորտի զարգացման հեռանկարները՝ ներառյալ նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը, էներգաարդյունավետ արտադրության կազմակերպումը, վերամշակման հնարավորությունները և պետական աջակցության մեխանիզմները։