Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionChemistry
Magnesio-carbothermal reduction of oxygenous compounds of a number of metals in combustion mode and synthesis of W-Me (Cu, Ni, Ag) alloys
Աշխատությունը նվիրված է մի շարք մետաղների թթվածնային միացությունների մագնեզիում-կարբոթերմալ վերականգնման գործընթացների ուսումնասիրությանը այրման ռեժիմում՝ ընդգծելով բարձր ջերմաստիճանային ինքնատարածվող ռեակցիաների (combustion mode) մեխանիզմները և կինետիկական առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են վերականգնման պայմանները, էներգետիկ հավասարակշռությունը, փուլային փոխակերպումները և ստացված մետաղական համակարգերի կառուցվածքային ձևավորումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում W–Me (Cu, Ni, Ag) համաձուլվածքների սինթեզին, դրանց ձևավորման մեխանիզմներին, տարրերի փոխլուծելիությանը և միկրոկառուցվածքային հատկություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է այրման ռեժիմում ընթացող ռեակցիաների տեխնոլոգիական առավելությունները՝ ներառյալ էներգախնայողությունը, գործընթացի ինքնապահպանվող բնույթը և բարձր մաքրությամբ արտադրանքի ստացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական և տեսական վերլուծություններ, որոնք կարող են կիրառվել նոր սերնդի բարձր ջերմաստիճանային նյութերի և ինժեներական համաձուլվածքների մշակման ոլորտում։
Updated: 2026-08-23
Literature
Վարդգես Պետրոսյան։ (Կենսամատենագիտական ցանկ)
Մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս և հասարակական գործիչ Վարդգես Պետրոսյանի կյանքի, գրական ժառանգության և ստեղծագործական գործունեության համակարգված ներկայացմանը։ 1987 թվականին Երևանում հրատարակված ժողովածուն ընդգրկում է գրողի ստեղծագործությունների և նրա մասին հրապարակված նյութերի մատենագիտական տեղեկությունները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու հեղինակի գրական ու հասարակական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա արձակ ստեղծագործություններին, հրապարակախոսական աշխատանքներին, տարբեր տարիներին լույս տեսած հրատարակություններին և գրական մամուլում տեղ գտած անդրադարձներին։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի գրողի ստեղծագործական ուղու, նրա գրական հետաքրքրությունների և հայ գրականության զարգացման գործում ունեցած ներդրման ուսումնասիրության համար։ Մատենագիտական նյութերը նպաստում են Պետրոսյանի ստեղծագործությունների վերաբերյալ տեղեկատվության որոնմանը, գրականագիտական հետազոտությունների իրականացմանը և նրա ժառանգության հանրահռչակմանը։ Ժողովածուն արժեքավոր տեղեկատվական աղբյուր է XX դարի հայ գրականության պատմության, գրական քննադատության և մատենագիտության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, մատենագետների, գրադարանավարների, ուսանողների և հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-12
Economics
Մակրոտնտեսագիտություն
Այս գիրքը ներկայացնում է մակրոտնտեսագիտության հիմնական հասկացությունները և վերլուծական գործիքները՝ ուսումնասիրելով ամբողջ տնտեսության մակարդակում տեղի ունեցող գործընթացները։ Այն բացատրում է համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ), ազգային եկամտի, գնաճի, գործազրկության և տնտեսական աճի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք ձևավորում երկրի տնտեսական իրավիճակը։ Գրքում քննարկվում են նաև տնտեսական հավասարակշռության մոդելները, համախառն պահանջարկի և առաջարկի (AD-AS) վերլուծությունը, դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականության ազդեցությունը, ինչպես նաև բաց տնտեսության պայմաններում արտաքին առևտրի և փոխարժեքների դերը։ Հեղինակը ներկայացնում է թե՛ տեսական հիմքերը, թե՛ գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են հասկանալ տնտեսական ցիկլերի պատճառներն ու պետական կարգավորման մեխանիզմները։ Նյութը կառուցված է այնպես, որ ընթերցողին աստիճանաբար ներմուծի մակրոտնտեսական մտածողության մեջ՝ զարգացնելով վերլուծական կարողություններ և տնտեսական երևույթների համապարփակ ընկալում։ Գիրքը օգտակար է տնտեսագիտության ուսանողների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ ազգային տնտեսության գործառույթները և զարգացման օրինաչափությունները։
Updated: 2026-09-23
Mathematics
Исследование излучения каналированного электрона во внешних полях
Աշխատությունը նվիրված է բյուրեղային միջավայրում ուղղորդված շարժում կատարող էլեկտրոնների ճառագայթման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը արտաքին ֆիզիկական դաշտերի ազդեցության պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է լիցքավորված մասնիկի շարժումը բյուրեղի կանոնավոր կառուցվածքով պայմանավորված պոտենցիալային դաշտում, երբ էլեկտրոնի հետագիծը ձևավորվում է բյուրեղագիտական առանցքների կամ հարթությունների ազդեցությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնիկի շարժման պարամետրերի և առաջացող էլեկտրամագնիսական ճառագայթման միջև գոյություն ունեցող կապին, ինչպես նաև արտաքին էլեկտրական կամ մագնիսական դաշտերի ազդեցությանը էլեկտրոնի շարժման և ճառագայթման բնութագրերի վրա։ Քննության են առնվում մասնիկի էներգիայի, բյուրեղի կառուցվածքային հատկությունների, շարժման ուղղության և արտաքին դաշտի պարամետրերի փոփոխության հետևանքով առաջացող ֆիզիկական երևույթները։ Վերլուծվում են ճառագայթման ինտենսիվությունը, սպեկտրային բաշխումը, հաճախականային առանձնահատկությունները և դրանց կախվածությունը համակարգի հիմնական պարամետրերից։ Կարևորվում է նաև բյուրեղային միջավայրի ներքին պարբերական դաշտի և արտաքին ազդեցությունների համատեղ դերը, որը կարող է փոփոխել մասնիկի տատանողական շարժումը և դրան համապատասխան ճառագայթման հատկությունները։ Հետազոտության ընթացքում կիրառվող տեսական մոդելները հնարավորություն են տալիս նկարագրել էլեկտրոնի շարժման դինամիկան, գնահատել էներգիայի կորուստները և կանխատեսել տարբեր պայմաններում առաջացող ճառագայթման բնույթը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բարձր էներգիաներով մասնիկների շարժման առանձնահատկություններին և հարաբերականության տեսության ազդեցությանը համապատասխան ֆիզիկական մեծությունների հաշվարկման ժամանակ։ Տարբեր արտաքին պայմանների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել ճառագայթման կառավարման և դրա բնութագրերի նպատակային փոփոխման հնարավորությունները։ Աշխատանքի արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն բարձր էներգիաների ֆիզիկայի, բյուրեղներում լիցքավորված մասնիկների փոխազդեցության և ճառագայթման ֆիզիկայի զարգացման համար, ինչպես նաև կարող են կիրառական հետաքրքրություն ներկայացնել ուղղորդված և կարգավորվող էլեկտրամագնիսական ճառագայթման աղբյուրների հետազոտման ու մշակման ոլորտում։
Updated: 2026-09-29
Medicine
Патогенез бронхопневмонии у телят и ее коррегирующая терапия
Այս թեման վերաբերում է հորթերի բրոնխոպնևմոնիայի զարգացման (պաթոգենեզի) մեխանիզմներին և դրա բուժման ու ուղղիչ (կոռեկցիոն) թերապևտիկ մոտեցումներին, որտեղ ուսումնասիրվում է շնչառական համակարգի բորբոքային հիվանդության առաջացումը, ընթացքը և բուժման արդյունավետ ռազմավարությունները անասնաբուժական պրակտիկայում։ Բրոնխոպնևմոնիան հորթերի մոտ սովորաբար զարգանում է մի քանի գործոնների համադրության արդյունքում՝ ներառյալ վարակիչ ագենտները (բակտերիաներ, վիրուսներ), շրջակա միջավայրի անբարենպաստ պայմանները (խոնավություն, ցածր ջերմաստիճան, օդափոխության բացակայություն), ինչպես նաև իմունային համակարգի թուլացումը, ինչը հանգեցնում է բրոնխների և թոքային հյուսվածքի բորբոքման։ Պաթոգենեզի ընթացքում սկզբում տեղի է ունենում շնչուղիների լորձաթաղանթի վնասում, ապա բորբոքային էքսուդատի կուտակում, բրոնխների անցանելիության խանգարում և թոքային ալվեոլներում գազափոխանակության վատթարացում, ինչը կարող է հանգեցնել ընդհանուր թթվածնային անբավարարության և օրգանիզմի թունավորման։ Հիվանդության զարգացումը հաճախ ունի սուր կամ ենթասուր ընթացք, իսկ չբուժվելու դեպքում կարող է անցնել քրոնիկական ձևի և հանգեցնել աճի դանդաղեցման կամ կենդանու կորստի։ Կոռեկցիոն թերապիան ներառում է հակաբակտերիալ միջոցների կիրառումը, հակաբորբոքային և հակահիստամինային դեղամիջոցներ, իմունոստիմուլյատորներ, ինչպես նաև օժանդակ միջոցառումներ՝ բարելավված կերակրում, ջերմային հարմարավետության ապահովում և օդափոխության կարգավորում։ Կարևոր է նաև կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացումը՝ անասնաբուծական պայմանների բարելավում, վարակների վաղ հայտնաբերում և պատվաստումների ճիշտ կազմակերպում, ինչը թույլ է տալիս նվազեցնել հիվանդության տարածումը և տնտեսական վնասները։
Updated: 2026-09-12
Technology
Сцепление арматуры с литоидопемзобетоном на суперпластификаторе
Աշխատությունը նվիրված է ամրանային պողպատի և թեթև լիթոիդապեմզաբետոնի համատեղ աշխատանքի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սուպերպլաստիֆիկացնող հավելանյութերի ազդեցությանը ամրան–բետոն շփման գոտու մեխանիկական հատկությունների վրա։ Հետազոտության առանցքում ամրանի և բետոնային միջավայրի միջև կապակցման ամրությունն է, որը երկաթբետոնե տարրերի կրողունակության, ճաքակայունության և դեֆորմացիոն աշխատանքի կարևոր պայմաններից է։ Քննվում են թեթև լցանյութի ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները, բետոնի կառուցվածքի ձևավորումը և դրանց ազդեցությունը ամրանային ձողերի հետ կապակցման բնույթի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սուպերպլաստիֆիկացնող հավելանյութի կիրառմամբ բետոնային խառնուրդի շարժունակության, համասեռության և կառուցվածքային խտության փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց հնարավոր ազդեցությանը ամրանի շուրջ ձևավորվող կոնտակտային գոտու որակի վրա։ Ուսումնասիրվում են կապակցումն ապահովող հիմնական մեխանիզմները՝ բետոնի և պողպատի մակերևույթների կպչուն փոխազդեցությունը, շփումը և պարբերական պրոֆիլ ունեցող ամրանի դեպքում մեխանիկական փոխկապակցումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բետոնի ամրության, խտության, ամրանի տրամագծի և մակերևույթի բնույթի, ամրացման երկարության ու այլ կառուցվածքային գործոնների ազդեցության համեմատական գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ամրանի տեղաշարժի և կապակցման լարումների միջև հարաբերությունները, ինչպես նաև բեռնավորման ընթացքում կոնտակտային գոտում զարգացող փոփոխությունները։ Առանձին նշանակություն ունի թեթև բետոնի առանձնահատկությունների համեմատումը սովորական ծանր բետոնի վարքագծի հետ, քանի որ ծակոտկեն լցանյութի կիրառումը կարող է փոփոխել ինչպես նյութի ընդհանուր մեխանիկական հատկությունները, այնպես էլ ամրան–բետոն փոխազդեցությունը։ Ստացված օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգտագործվել թեթև երկաթբետոնե կառուցվածքների հաշվարկային մոտեցումների ճշգրտման, ամրանի խարսխման պայմանների գնահատման և կառուցվածքային լուծումների արդյունավետության բարձրացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինարարական նյութագիտության, երկաթբետոնե կառուցվածքների տեսության և շինարարական մեխանիկայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել թեթև բետոնի և ամրանի հուսալի համատեղ աշխատանքը ժամանակակից քիմիական հավելանյութերի կիրառման պայմաններում։
Updated: 2026-09-19