Ահաբեկչության դեմ պայքարի սահմանադրաիրավական հիմունքները

Лингвистика

Աշխատությունը նախատեսված է հայերեն ընթերցանության և լեզվական սկզբնական գիտելիքների ուսուցման համար՝ միավորելով ընթերցանության ուղեցույցի և քերականական ձեռնարկի գործառույթները։ Այն նպատակ ունի սովորողներին ծանոթացնելու հայերենի գրավոր խոսքի հիմունքներին, բառերի կազմությանը, լեզվական ձևերին և ճիշտ արտահայտվելու սկզբունքներին։ Ընթերցանության ուսուցումը կարևոր տեղ ունի գրագիտության ձևավորման գործընթացում, քանի որ նպաստում է տառերի, բառերի և նախադասությունների ճանաչմանը, տեքստի սահուն ընթերցմանը և ընթերցածի իմաստի ընկալմանը։ Քերականական բաղադրիչը լրացնում է այդ գործընթացը՝ սովորողին օգնելով հասկանալու լեզվի կառուցվածքը և կիրառելու լեզվական կանոնները խոսքում ու գրավոր աշխատանքներում։ Այսպիսի ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել հայալեզու կրթության տարածման, տարրական ուսուցման կազմակերպման և լեզվական միասնական գիտելիքների փոխանցման գործում։ Գիրքը կարող էր ծառայել որպես ուսումնական նյութ դպրոցականների, սկսնակ ընթերցողների և հայերեն գրագիտությունը զարգացնել ցանկացողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև 19-րդ դարի հայ մանկավարժական մտքի և հայերենի դասավանդման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ արտացոլելով ընթերցանության ու քերականության ուսուցումը մեկտեղելու կրթական մոտեցումը։

Математика

Այս մաթեմատիկական ուսումնասիրությունը նվիրված է դիֆերենցիալ հավասարումների որոշակի դասի հետազոտությանը՝ ընդհանրացված Սոբոլևի տարածությունների շրջանակում։ Աշխատության հիմքում ընկած է դիֆերենցիալ հավասարումների լուծումների ուսումնասիրության այն մոտեցումը, որի դեպքում դասական իմաստով բավարար հարթություն չունեցող ֆունկցիաները նույնպես կարող են դիտարկվել որպես լուծումներ՝ օգտագործելով ընդհանրացված կամ թույլ ածանցյալների և համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների գաղափարները։ Սոբոլևի տարածությունները կարևոր դեր ունեն ժամանակակից ֆունկցիոնալ անալիզում և մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության մեջ, քանի որ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել այնպիսի ֆունկցիաներ, որոնք պարտադիր չէ, որ ունենան դասական ածանցյալներ, բայց ունեն անհրաժեշտ ինտեգրելիության և ընդհանրացված ածանցյալների հատկություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածության կառուցվածքի և հատկությունների բացահայտումն է։ Ընդհանրացված Սոբոլևի տարածությունների օգտագործումը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել դասական տեսությունը և այն կիրառել ավելի լայն դասի հավասարումների նկատմամբ։ Այդպիսի տարածությունները կարող են կառուցվել տարբեր ինտեգրելիության պայմանների, կշռված նորմերի կամ ավելի ընդհանուր դիֆերենցիալ օպերատորների միջոցով՝ կախված ուսումնասիրվող հավասարման կառուցվածքից։ Աշխատանքի առանցքային խնդիրը տվյալ դասի հավասարումների համար լուծման գոյության, միարժեքության և, հնարավորության դեպքում, լուծման կայունության հարցերի ուսումնասիրությունն է։ Դիֆերենցիալ հավասարման լուծումը ֆունկցիոնալ տարածության մեջ կարող է ընկալվել թույլ իմաստով, երբ հավասարման պայմանը ստուգվում է համապատասխան փորձնական ֆունկցիաների միջոցով։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է այն դեպքերում, երբ հավասարման լուծումը կարող է ունենալ որոշակի անկանոնություն կամ չբավարարել դասական դիֆերենցելիության պահանջներին։ Ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմքում կարող են գտնվել ֆունկցիոնալ անալիզի, օպերատորների տեսության, ինտեգրալ հավասարումների և թույլ լուծումների տեսության մեթոդները։ Դրանց օգնությամբ հնարավոր է դիֆերենցիալ խնդիրը վերաձևակերպել որպես համապատասխան օպերատորային հավասարում և ուսումնասիրել այդ օպերատորի հատկությունները։ Այսպիսի վերաձևակերպումը հաճախ թույլ է տալիս կիրառել գոյության թեորեմներ, կոմպակտության մեթոդներ, մոտարկման սկզբունքներ և այլ ֆունկցիոնալ-անալիտիկ գործիքներ։ Կարևոր է նաև սահմանային պայմանների դերը։ Դիֆերենցիալ հավասարման լուծման հատկությունները մեծապես կախված են ոչ միայն հավասարման դիֆերենցիալ օպերատորից, այլև սահմանային պայմաններից։ Ընդհանրացված Սոբոլևի տարածությունների շրջանակում այդ պայմանները կարող են ձևակերպվել նաև հետքերի՝ ֆունկցիայի կամ դրա ածանցյալների սահմանային արժեքների, միջոցով։ Հետևաբար ուսումնասիրությունը կարող է ներառել հետքի օպերատորների հատկությունների և սահմանային պայմանների համապատասխանության վերլուծություն։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել թույլ ձևակերպման կառուցումը։ Դիֆերենցիալ հավասարման թույլ ձևակերպումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել լուծումից պահանջվող դասական հարթության աստիճանը և խնդիրը տեղափոխել ավելի լայն ֆունկցիոնալ տարածք։ Այդ դեպքում հավասարումը ուսումնասիրվում է ինտեգրալային կամ երկգծային ձևի միջոցով, ինչը հատկապես արդյունավետ է մասնակի ածանցյալներով հավասարումների համար։ Թույլ լուծման գոյությունը հաճախ կապված է համապատասխան օպերատորի սահմանափակության, կոերցիվության կամ այլ կառուցվածքային հատկությունների հետ։ Լուծման միարժեքության խնդիրը ևս էական նշանակություն ունի։ Եթե նույն սկզբնական կամ սահմանային պայմանների համար հնարավոր են բազմաթիվ լուծումներ, անհրաժեշտ է պարզել դրանց միջև եղած հարաբերությունները և որոշել այն պայմանները, որոնց դեպքում լուծումը միակն է։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել հավասարման հոմոգեն և ոչ հոմոգեն տարբերակները, համապատասխան օպերատորի միջուկը և պատկերը, ինչպես նաև կիրառվել ֆունկցիոնալ անալիզի ընդհանուր սկզբունքներ։ Լուծումների կայունության ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե որքան զգայուն է ստացված լուծումը սկզբնական տվյալների կամ հավասարման գործակիցների փոքր փոփոխությունների նկատմամբ։ Կիրառական տեսանկյունից սա կարևոր հատկություն է, քանի որ իրական խնդիրներում տվյալները սովորաբար հայտնի են միայն մոտավորությամբ։ Եթե փոքր փոփոխությունները հանգեցնում են լուծման միայն փոքր փոփոխության, ապա խնդիրը համարվում է կայուն, մինչդեռ հակառակ դեպքում կարող է առաջանալ անկայունության խնդիր։ Ընդհանրացված Սոբոլևի տարածությունների կիրառումը հնարավորություն է տալիս նաև ուսումնասիրել հավասարումների ավելի բարդ դասեր, որոնցում գործակիցները կարող են ունենալ սահմանափակ կանոնավորություն կամ փոփոխվել տարածական փոփոխականներից կախված։ Այս դեպքում դասական լուծումների տեսությունը կարող է բավարար չլինել, մինչդեռ թույլ լուծումների և ֆունկցիոնալ տարածությունների մեթոդները թույլ են տալիս պահպանել խնդրի մաթեմատիկական իմաստը։ Ուսումնասիրության տեսական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն նպաստում է դիֆերենցիալ հավասարումների լուծումների ավելի ընդհանուր տեսության զարգացմանը։ Ընդհանրացված ֆունկցիոնալ տարածությունների միջոցով հնարավոր է միավորել տարբեր տեսակի հավասարումների ուսումնասիրության մեթոդները և սահմանել լուծումների այնպիսի դասեր, որոնք ավելի լայն են, քան դասականորեն դիտարկվող ֆունկցիաների դասերը։ Նման մոտեցումները կարևոր են մասնակի ածանցյալներով հավասարումների, մաթեմատիկական ֆիզիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի բազմաթիվ խնդիրների համար։ Թեման կարող է կապված լինել նաև մոտարկման խնդիրների հետ։ Թույլ լուծումները հաճախ հնարավոր է ստանալ ավելի կանոնավոր ֆունկցիաների հաջորդականությունների միջոցով՝ կառուցելով մոտավոր լուծումներ և ուսումնասիրելով դրանց սահմանային վարքը համապատասխան նորմում։ Այդ գործընթացը պահանջում է ֆունկցիոնալ տարածության ամբողջականության, կոմպակտության և կոնվերգենցիայի հատկությունների մանրամասն օգտագործում։ Այսպիսի մեթոդները հնարավորություն են տալիս ապացուցել լուծման գոյությունը նույնիսկ այն դեպքերում, երբ ուղղակի կառուցում հնարավոր չէ։ Աշխատության արդյունքները կարող են ունենալ նաև կիրառական նշանակություն, քանի որ դիֆերենցիալ հավասարումները մաթեմատիկական մոդելավորման հիմնական գործիքներից են։ Դրանք օգտագործվում են ֆիզիկայում, մեխանիկայում, ջերմափոխանակության, դիֆուզիայի, էլեկտրամագնիսական երևույթների, հեղուկների շարժի և բազմաթիվ այլ գործընթացների նկարագրման համար։ Ընդհանրացված Սոբոլևի տարածությունների միջոցով հնարավոր է ավելի իրատեսական կերպով նկարագրել այն համակարգերը, որոնցում ֆիզիկական մեծությունները կարող են ունենալ ոչ հարթ կամ տեղային անկանոն վարք։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությունը և ֆունկցիոնալ անալիզը՝ որոշակի դասի հավասարումների լուծումների հատկությունները ընդհանրացված Սոբոլևի տարածություններում բացահայտելու նպատակով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է հավասարման ֆունկցիոնալ-անալիտիկ ձևակերպման, թույլ լուծումների գոյության, միարժեքության և կայունության, ինչպես նաև համապատասխան տարածությունների կառուցվածքային հատկությունների վրա։ Թեման կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկոսներին, ֆունկցիոնալ անալիզի և դիֆերենցիալ հավասարումների մասնագետներին, մաթեմատիկական ֆիզիկայի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և այն ուսանողներին, ովքեր զբաղվում են ժամանակակից մաթեմատիկական վերլուծությամբ։

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է գանգուղեղային վնասվածքների դեպքում նյարդային հյուսվածքի պաշտպանությանը լազերային ազդեցության միջոցով և ուսումնասիրում է այդ մոտեցման հնարավորությունները վնասված ուղեղում երկրորդային ախտաբանական գործընթացների սահմանափակման ու նյարդաբանական ֆունկցիաների պահպանման տեսանկյունից։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ գանգուղեղային տրավման ոչ միայն անմիջական մեխանիկական վնաս է առաջացնում ուղեղի հյուսվածքներում, այլև կարող է հետագայում ուղեկցվել մի շարք երկրորդային փոփոխություններով՝ ուղեղային այտուցով, միկրոշրջանառության խանգարումներով, հիպօքսիկ երևույթներով, բջջային նյութափոխանակության փոփոխություններով և նեյրոնների վնասմամբ։ Այս պայմաններում լազերային նեյրոպաշտպանությունը դիտարկվում է որպես հնարավոր բուժական ուղղություն, որի նպատակն է ազդել վնասված հյուսվածքի վերականգնման և կենսագործունեության համար կարևոր գործընթացների վրա։ Աշխատության շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ լազերային ճառագայթման կենսաբանական ազդեցության ուսումնասիրությունը, դրա ազդեցությունը նյարդային բջիջների և ուղեղային հյուսվածքի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա, ինչպես նաև բուժական ազդեցության օպտիմալ պայմանների ընտրությունը։ Կարևոր հարցերից են ճառագայթման ինտենսիվությունը, ալիքի երկարությունը, ազդեցության տևողությունը, կիրառման եղանակը և բուժման ժամանակային փուլը, քանի որ այդ գործոնները կարող են էապես պայմանավորել ստացվող կենսաբանական արդյունքը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև գանգուղեղային վնասվածքից հետո կենդանի օրգանիզմում տեղի ունեցող նյարդաբանական և հյուսվածաբանական փոփոխությունների գնահատում՝ լազերային միջամտության արդյունավետությունը համեմատելու և դրա հնարավոր նեյրոպաշտպան ազդեցության մեխանիզմները բացահայտելու նպատակով։ Թեման գտնվում է նյարդաբանության, նեյրովիրաբուժության, վնասվածքաբանության, վերականգնողական բժշկության և բժշկական ֆիզիկայի հատման կետում, քանի որ միավորում է ուղեղի տրավմատիկ վնասման ախտաֆիզիոլոգիայի և լազերային կենսաբժշկական տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությունը։ Գիտական աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ գանգուղեղային վնասվածքների բուժման ժամանակ կարևոր խնդիր է ոչ միայն առաջնային վնասվածքի հետևանքների վերացումը, այլև ուղեղային հյուսվածքի հետագա վնասման կանխարգելումը և հնարավոր ֆունկցիոնալ վերականգնման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծումը։ Այս համատեքստում լազերային ազդեցությունը ներկայացվում է որպես ուսումնասիրվող նեյրոպաշտպան մոտեցում, որը կարող է հետաքրքրել ինչպես փորձարարական բժշկության, այնպես էլ կլինիկական նյարդաբանության և նեյրովիրաբուժության մասնագետներին։ Աշխատանքը հատկապես օգտակար կարող է լինել ուղեղի տրավմատիկ վնասվածքների ախտաֆիզիոլոգիան, նյարդային հյուսվածքի պաշտպանման մեխանիզմները, լազերային թերապիայի կենսաբանական հիմքերը և ժամանակակից նեյրոռեաբիլիտացիոն մոտեցումները ուսումնասիրող մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բժշկական բուհերի բարձր կուրսերի ուսանողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի չարչարանքների աստվածաբանական և հոգևոր իմաստի ներկայացմանը՝ անդրադառնալով քրիստոնեական հավատքի կենտրոնական իրադարձություններից մեկին՝ Քրիստոսի տառապանքներին, խաչելությանը և մարդկության փրկության համար նրա կատարած զոհաբերությանը։ Բովանդակության առանցքում Քրիստոսի չարչարանքների խորհրդի մեկնությունն է, դրանց կապը մարդկային մեղքի, փրկագործության, աստվածային սիրո և հավիտենական կյանքի քրիստոնեական ըմբռնման հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս խորհելու Քրիստոսի կամավոր զոհաբերության, նրա համբերության, խոնարհության և մարդկության հանդեպ անսահման սիրո մասին՝ ընդգծելով այդ իրադարձությունների բարոյական ու հոգևոր նշանակությունը հավատացյալի կյանքի համար։ Քրիստոսի չարչարանքների թեման քրիստոնեական աստվածաբանության և հոգևոր գրականության մեջ դիտարկվում է ոչ միայն որպես ավետարանական պատմության կարևոր հատված, այլև որպես հավատքի, ապաշխարության, անձնազոհության և փրկության գաղափարների հիմնարար արտահայտություն։ Նման բովանդակությամբ երկերը նպաստել են հավատացյալների հոգևոր դաստիարակությանը, խաչի խորհրդի խորքային ընկալմանը և Քրիստոսի օրինակով բարոյական արժեքների գիտակցմանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև քրիստոնեական մտքի պատմության, չարչարանքների աստվածաբանական մեկնաբանության և հայալեզու հոգևոր գրականության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբանությամբ, կրոնագիտությամբ, եկեղեցական գրականությամբ և քրիստոնեական փրկաբանական ուսմունքով զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։

Химия

Այս աշխատությունը վերաբերում է աղմուկի ազդեցության պայմաններում փորձարարական կենդանիների հյուսվածքներում ընթացող օքսիդատիվ գործընթացների և կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև բեդիտինի կիրառման պաշտպանական և բուժական ազդեցության գնահատմանը՝ ընդգծելով փորձարարական պաթոֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի և շրջակա միջավայրի ազդեցության բժշկության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել բարձր ինտենսիվության աղմուկի քրոնիկական ազդեցության հետևանքով օրգանիզմում զարգացող օքսիդատիվ սթրեսի մակարդակը և դրա ազդեցությունը տարբեր հյուսվածքների մորֆոլոգիական և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների վրա։ Ուսումնասիրվում են ազատ ռադիկալային պրոցեսների ակտիվացումը, լիպիդային պերօքսիդացիայի մակարդակի բարձրացումը, հակաօքսիդանտային համակարգի ճնշումը, ինչպես նաև բջջային և ենթաբջջային կառուցվածքների՝ հատկապես լյարդի, սրտամկանի և նյարդային հյուսվածքի վնասման աստիճանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աղմուկային սթրեսի ազդեցության պայմաններում հյուսվածքներում զարգացող դեգեներատիվ և դիստրոֆիկ փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց կապին ֆունկցիոնալ խանգարումների հետ։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է բեդիտինի՝ որպես դեղաբանական միջամտության միջոցի, ազդեցությունը օքսիդատիվ սթրեսի նվազեցման, հակաօքսիդանտային պաշտպանական համակարգի ակտիվացման և հյուսվածքների վերականգնման գործընթացների խթանման վրա։ Միաժամանակ վերլուծվում են փորձարարական տվյալները՝ հյուսվածքաբանական, կենսաքիմիական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համեմատական գնահատմամբ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է փորձարարական բժշկության և շրջակա միջավայրի պաթոֆիզիոլոգիայի ոլորտում՝ նպաստելով աղմուկային սթրեսի կենսաբանական ազդեցությունների ավելի խորքային հասկացմանը և պաշտպանիչ դեղաբանական միջոցների զարգացմանը։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է աշնանացան գարու տարբեր ծագում ունեցող սորտանմուշների կենսաբանական, գյուղատնտեսական և տնտեսական հատկանիշների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ Արարատյան հարթավայրի նախալեռնային գոտու բնակլիմայական պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում է համաշխարհային գենետիկական հավաքածուում ընդգրկված սորտանմուշների աճը, զարգացումը, բերքատվությունը և տեղական պայմաններին հարմարվողականությունը՝ նպատակ ունենալով առանձնացնել սելեկցիոն և արտադրական տեսանկյունից առավել արժեքավոր ձևերը։ Ուսումնասիրվում են բույսերի զարգացման հիմնական փուլերը՝ ծլումը, թփակալումը, ցողունավորումը, հասկակալումը և հասունացումը, ինչպես նաև դրանց տևողության տարբերությունները՝ կախված սորտային առանձնահատկություններից և շրջակա միջավայրի պայմաններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձմեռադիմացկունությանը, երաշտադիմացկունությանը, բարձր և ցածր ջերմաստիճանների նկատմամբ կայունությանը, քանի որ այդ հատկանիշները կարևոր նշանակություն ունեն նախալեռնային գոտում աշնանացան մշակաբույսերի արդյունավետ մշակության համար։ Համեմատական գնահատման ընթացքում դիտարկվում են բույսերի բարձրությունը, արդյունավետ թփակալումը, հասկի կառուցվածքը, հատիկների քանակը և զանգվածը, հազար հատիկի զանգվածը, ինչպես նաև միավոր տարածքից ստացվող բերքը։ Ուսումնասիրվում է նաև սորտանմուշների դիմադրողականությունը տարածված հիվանդությունների և անբարենպաստ միջավայրային գործոնների նկատմամբ։ Տարբեր տարիների եղանակային պայմանների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բերքատվության կայունությունը և բացահայտելու այն գենոտիպերը, որոնք կարողանում են պահպանել բարձր արտադրողականություն փոփոխվող պայմաններում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում վաղահասության, հատիկի որակի և այլ տնտեսապես արժեքավոր հատկանիշների ուսումնասիրությանը։ Համաշխարհային հավաքածուի բազմազան նյութի գնահատումը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերելու արժեքավոր գենետիկական աղբյուրներ, որոնք կարող են հետագայում օգտագործվել տեղական սելեկցիոն ծրագրերում՝ նոր, բարձր բերքատու և շրջակա միջավայրի սթրեսային պայմաններին ավելի հարմարված սորտերի ստեղծման համար։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև աշնանացան գարու մշակության համար առավել նպատակահարմար սորտերի ընտրության, գենետիկական բազմազանության արդյունավետ օգտագործման և տարածաշրջանի հողակլիմայական պայմաններին համապատասխան բուսաբուծական արտադրության զարգացման տեսանկյունից։