Պատրաստի նյութեր

ՀԷԿ-ի (հիդրոէլեկտրակայանի) կառուցման և շահագործման շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատումը այն գործընթացն է, որի ընթացքում ուսումնասիրվում են նախատեսվող էներգետիկ օբյեկտի հնարավոր ազդեցությունները բնության, մարդկանց առողջության և սոցիալ-տնտեսական պայմանների վրա՝ սկսած նախագծման փուլից մինչև շահագործման ավարտ, և այն նպատակ ունի կանխել կամ նվազեցնել բացասական հետևանքները՝ ապահովելով կայուն զարգացման սկզբունքների պահպանումը, այս գնահատման ընթացքում վերլուծվում են ջրային ռեսուրսների փոփոխությունները, գետերի հոսքի կարգավորումը, ձկնային պաշարների վրա ազդեցությունը, կենսաբազմազանության հնարավոր կորուստը, հողի էրոզիան, անտառածածկույթի փոփոխությունը, ինչպես նաև աղմուկի, փոշու և շինարարական աշխատանքների հետևանքները տեղական բնակչության համար, իսկ շահագործման փուլում ուշադրություն է դարձվում ջրի մակարդակի տատանումներին, էկոհամակարգերի հավասարակշռության խախտման ռիսկերին և էներգիայի արտադրության երկարաժամկետ ազդեցություններին, միաժամանակ գնահատվում են նաև դրական կողմերը՝ վերականգնվող էներգիայի արտադրությունը, ածխաթթու գազի արտանետումների նվազեցումը և էներգետիկ անկախության բարձրացումը, և այս ամբողջ գործընթացը ուղեկցվում է մեղմման միջոցառումների մշակմամբ, ինչպիսիք են ձկնանցումների կառուցումը, էկոլոգիական հոսքի պահպանումը, անտառվերականգնման աշխատանքները և մշտադիտարկման համակարգերի ներդրումը, որպեսզի հնարավոր լինի հավասարակշռել տնտեսական շահերը և բնապահպանական պահանջները։

Շիկահողի արգելոց Հայաստանի ամենակարևոր և ամենահարուստ կենսաբազմազանությամբ պահպանվող տարածքներից մեկն է, որը գտնվում է երկրի հարավում՝ Սյունիքի մարզի խիտ անտառային և լեռնային գոտում, և առանձնանում է իր գրեթե անխաթար բնական էկոհամակարգով, որտեղ պահպանվել են ինչպես լայնատերև անտառներ, այնպես էլ հազվագյուտ և վտանգված բուսատեսակներ ու կենդանատեսակներ, իսկ արգելոցի տարածքը հայտնի է իր խոնավ կլիմայով, բազմաշերտ բուսականությամբ և բարդ ռելիեֆով, ինչը ստեղծում է իդեալական պայմաններ կենսաբազմազանության զարգացման համար, այստեղ հանդիպում են կաղնի, բոխի, թխկի և այլ ծառատեսակներ, ինչպես նաև բազմաթիվ կարմիրգրքային տեսակներ, իսկ կենդանական աշխարհում կարելի է հանդիպել գորշ արջի, լուսանի, վայրի կատվի և տարբեր թռչնատեսակների, որոնք կարևոր դեր ունեն էկոհամակարգի հավասարակշռության պահպանման գործում, արգելոցի ստեղծման հիմնական նպատակն է պահպանել այս եզակի բնական միջավայրը մարդու ազդեցությունից, աջակցել գիտական հետազոտություններին և ապահովել հազվագյուտ տեսակների երկարաժամկետ գոյատևումը, ինչպես նաև բարձրացնել հասարակության իրազեկվածությունը բնության պահպանության կարևորության վերաբերյալ։

Տվյալ անվանմամբ («Ֆաունա և ֆլորա, ՄԱԿ, ՀՀ ավտոպարկ») գիրք կամ պաշտոնական մեկ ամբողջական հրատարակություն լայն հասանելի գրական աղբյուրներում չի հանդիպում որպես դասական գրական ստեղծագործություն, այլ ավելի շատ թվում է տեղեկատու/ուսումնական կամ հաշվետվական բնույթի նյութերի համադրություն, որտեղ քննարկվում են կենդանական աշխարհը (ֆաունա), բուսական աշխարհը (ֆլորա) և դրանց պահպանության կամ հաշվառման խնդիրները, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի (Միավորված Ազգերի Կազմակերպություն) շրջանակներում իրականացվող բնապահպանական կամ զարգացման ծրագրերը, իսկ «ՀՀ ավտոպարկ» հատվածը, ամենայն հավանականությամբ, վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության պետական կամ ծառայողական ավտոմեքենաների պարկի վիճակագրությանը, կառավարման կամ տեխնիկական հաշվառմանը, որտեղ կարող են ներառված լինել փոխադրամիջոցների տեսակները, քանակը, օգտագործման արդյունավետությունը և դրանց ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, այդ պատճառով նման նյութը սովորաբար դիտարկվում է որպես վերլուծական կամ պաշտոնական զեկույց, որը միավորում է բնապահպանական և վարչատնտեսական տվյալներ՝ նպատակ ունենալով գնահատել մարդկային գործունեության ազդեցությունը բնական միջավայրի վրա և մշակել կայուն զարգացման մոտեցումներ։

Բնօգտագործումը բնական ռեսուրսների՝ հողի, ջրի, օդի, անտառների, օգտակար հանածոների և կենդանական աշխարհի օգտագործումն է մարդու տնտեսական և սոցիալական կարիքների բավարարման նպատակով։ Բնօգտագործման կառավարումը այն համակարգն է, որը կարգավորում է այդ ռեսուրսների օգտագործման չափը, ձևերը և արդյունավետությունը՝ ապահովելով դրանց վերականգնելիությունը և երկարաժամկետ պահպանությունը։ Շրջակա միջավայրի պահպանությունը գիտական, իրավական և կազմակերպչական միջոցառումների ամբողջություն է, որի նպատակն է կանխել բնության աղտոտումը, բնական հավասարակշռության խախտումը և կենսաբազմազանության կորուստը, ինչպես նաև ապահովել մարդու առողջության և կյանքի համար անվտանգ միջավայր։ Բնօգտագործման հիմնական տեսակներն են ռացիոնալ (կայուն) և ոչ ռացիոնալ (անարդյունավետ) օգտագործումը, ինչպես նաև ոլորտային բաժանումները՝ արդյունաբերական, գյուղատնտեսական, էներգետիկ և ջրօգտագործում։ Ռացիոնալ բնօգտագործումը ենթադրում է ռեսուրսների խնայողաբար և գիտականորեն հիմնավորված օգտագործում, մինչդեռ ոչ ռացիոնալը հանգեցնում է դրանց սպառման և բնապահպանական խնդիրների խորացման։ Բնօգտագործման և շրջակա միջավայրի պահպանության հիմնական սկզբունքներն են կայուն զարգացումը, կանխարգելման սկզբունքը, «աղտոտողը վճարում է» սկզբունքը, բնական ռեսուրսների վերականգնման ապահովումը և էկոհամակարգերի հավասարակշռության պահպանումը։ Այս համակարգը կարևոր է, քանի որ այն թույլ է տալիս համադրել տնտեսական զարգացումը և բնության պահպանությունը՝ ապահովելով ներկա և ապագա սերունդների բարեկեցությունը։

Խառնվածքը մարդու հոգեբանական բնածին առանձնահատկությունների ամբողջություն է, որը որոշում է նրա զգացմունքների ուժը, արձագանքների արագությունը, ակտիվության մակարդակը և վարքագծի ընդհանուր դինամիկան։ Այն համարվում է անհատի հոգեկանի համեմատաբար կայուն բնութագիր և ձևավորվում է հիմնականում նյարդային համակարգի առանձնահատկությունների հիման վրա։ Խառնվածքը չի պայմանավորում մարդու կարողությունները կամ բարոյական որակները, սակայն զգալի ազդեցություն է ունենում նրա վարքագծի արտահայտման ձևի վրա։ Հոգեբանության մեջ առանձնացվում են խառնվածքի չորս հիմնական տիպեր՝ սանգվինիկ, խոլերիկ, ֆլեգմատիկ և մելանխոլիկ։ Սանգվինիկ տիպի մարդիկ սովորաբար ակտիվ են, շփվող և հեշտությամբ հարմարվում են նոր իրավիճակներին։ Խոլերիկները արագ են արձագանքում, հուզականորեն ուժեղ են և հաճախ ունենում են իմպուլսիվ վարք։ Ֆլեգմատիկները հանգիստ են, հավասարակշռված և կայուն, սակայն երբեմն դանդաղ են արձագանքում փոփոխություններին։ Մելանխոլիկները ավելի զգայուն են, խորապես են ընկալում իրադարձությունները և հաճախ հակված են ներհայեցողության։ Խառնվածքի ուսումնասիրությունը կարևոր է հոգեբանության մեջ, քանի որ այն օգնում է հասկանալ մարդու վարքագծի անհատական տարբերությունները, բարելավել հաղորդակցությունը և ճիշտ կազմակերպել ուսուցման ու աշխատանքի գործընթացները։

Ռազմահոգեբանական պատրաստվածության մոբիլիզացնող մասը վերաբերում է զինվորական անձնակազմի հոգեբանական և մտավոր վիճակի այն բաղադրիչին, որը ապահովում է նրանց արագ պատրաստակամությունը գործողությունների անցնելու և մարտական առաջադրանքներ կատարելու համար։ Այս բաղադրիչի հիմնական նպատակն է ձևավորել բարձր ներքին կարգապահություն, պատասխանատվության զգացում, ինքնավստահություն և հոգեբանական կայունություն, որպեսզի զինծառայողը կարողանա արդյունավետ գործել լարված և վտանգավոր իրավիճակներում։ Մոբիլիզացնող մասը ներառում է նաև մարտական ոգու բարձրացումը, հայրենասիրական դաստիարակությունը և խմբային համախմբվածության ամրապնդումը, քանի որ միասնականությունը և փոխադարձ վստահությունը կարևոր դեր ունեն մարտական պատրաստվածության մեջ։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև սթրեսային իրավիճակներին դիմակայելու կարողության զարգացումը, վախի և անհանգստության վերահսկումը, ինչպես նաև արագ և ճիշտ որոշումներ ընդունելու հմտությունների ձևավորումը։ Այս գործընթացում կիրառվում են հոգեբանական մարզումներ, վարժանքներ, իրավիճակային խաղեր և հրամանատարական ազդեցության տարբեր մեթոդներ, որոնք նպաստում են զինծառայողների պատրաստվածության բարձրացմանը։ Այսպիսով, ռազմահոգեբանական պատրաստվածության մոբիլիզացնող մասը ուղղված է անձի ներքին ուժերի ակտիվացմանը և նրան մարտական գործողությունների համար հոգեբանորեն պատրաստ վիճակի բերելու գործընթացին։

Հերակլեսը հին հունական դիցաբանության ամենահայտնի հերոսներից է, որի ծնունդն ու դաստիարակությունը կապված են ինչպես աստվածային, այնպես էլ մարդկային աշխարհների հետ։ Ըստ առասպելների՝ նա Զևսի և մահկանացու կնոջ՝ Ալկմենեի որդին էր, ինչի պատճառով էլ ուներ արտասովոր ուժ և աստվածային ծագում։ Սակայն նրա ծնունդը բարդ և վտանգավոր էր, քանի որ Զևսի կինը՝ Հերան, խանդից փորձում էր վնասել նրան դեռ մանկուց։ Հերան ուղարկում էր օձեր, որպեսզի սպանեն մանուկ Հերակլեսին, սակայն նա արդեն այդ տարիքում ցուցաբերում է իր արտասովոր ուժը՝ խեղդելով օձերին իր ձեռքերով։ Նրա դաստիարակությունը իրականացվել է տարբեր ուսուցիչների կողմից, ովքեր նրան սովորեցրել են երաժշտություն, մարտարվեստ, ձիավարություն և ռազմավարություն։ Սակայն Հերակլեսի բնավորությունը հաճախ եղել է դժվար կառավարելի, և նրա ուժը երբեմն հանգեցրել է ողբերգական հետևանքների։ Այս դաստիարակության փուլը կարևոր դեր է ունեցել նրա հետագա հերոսական կյանքի ձևավորման մեջ, քանի որ հենց այստեղ են ձևավորվել նրա ֆիզիկական ուժը, քաջությունը և մարտական հմտությունները, որոնք նրան դարձրել են դիցաբանական մեծագույն հերոսներից մեկը։

Ջերոմ Քլապկա Ջերոմի «Երեքը նավում (առանց շանը հաշվելու)» ստեղծագործությունը հումորային նովել է, որը պատմում է երեք ընկերների և նրանց շան մասին՝ Թեմզա գետի վրա իրականացրած ճանապարհորդության ընթացքում տեղի ունեցող զվարճալի և երբեմն անհեթեթ իրավիճակների մասին։ Ստեղծագործության հիմնական գաղափարը ոչ թե պարզապես ճանապարհորդության նկարագրությունն է, այլ մարդկային բնավորությունների, առօրյա սովորությունների և փոքրիկ թերությունների հումորային բացահայտումը, որոնք արտահայտվում են ամենապարզ իրավիճակներում։ Նովելը առանձնանում է իր թեթև, սարկաստիկ և հումորով լի լեզվով, որտեղ հեղինակը հաճախ ծաղրում է չափազանց զգայունություն ունեցող մարդկանց, հիվանդությունների մասին ինքնահնար վախերը և առօրյա կյանքում մարդկանց չափազանցված արձագանքները։ Ստեղծագործության մեջ բնության նկարագրությունները համադրվում են հերոսների անփորձության և անգործնականության հետ, ինչը ստեղծում է բազմաթիվ կոմիկական դրվագներ։ Այս նովելը նաև ցույց է տալիս ընկերության արժեքը, մարդկային հարաբերությունների ջերմությունը և միասին անցկացված ժամանակի կարևորությունը, նույնիսկ եթե այդ ժամանակը լի է անսպասելի դժվարություններով ու ծիծաղելի սխալներով։

Որոշչի արտահայտման եղանակները անգլերենում վերաբերում են այն միջոցներին, որոնցով նախադասության մեջ նկարագրվում կամ հստակեցվում է գոյականը։ Անգլերենում որոշիչը կարող է արտահայտվել մի քանի հիմնական ձևերով։ Առաջին հերթին այն արտահայտվում է ածականներով (adjectives), որոնք ուղղակիորեն բնութագրում են գոյականը, օրինակ՝ a beautiful house կամ a big city։ Երկրորդ եղանակը նախադասական կապակցություններն են՝ prepositional phrases, որոնք ավելի մանրամասն տեղեկություն են տալիս գոյականի մասին, օրինակ՝ the book on the table կամ the girl with long hair։ Երրորդ ձևը մասնակցային կառույցներն են՝ participial phrases, որոնք օգտագործում են ներկա կամ անցյալ դերբայներ, օրինակ՝ the man standing near the door կամ the broken window։ Որոշիչը կարող է արտահայտվել նաև հարաբերական նախադասություններով՝ relative clauses, որոնք սկսվում են who, which, that հարաբերական դերանուններով, օրինակ՝ the student who studies hard կամ the car that I bought yesterday։ Բացի այդ, անգլերենում որոշիչ կարող են լինել նաև գոյականային կապակցությունները (noun modifiers), երբ մի գոյականը օգտագործվում է մյուսը բնութագրելու համար, օրինակ՝ school bus կամ history teacher։ Այս բոլոր միջոցները միասին օգնում են ավելի ճշգրիտ և բազմազան կերպով նկարագրել առարկաները, մարդկանց և երևույթները անգլերեն լեզվում։

Օժանդակ արտադրամասերի կազմակերպումը արտադրությունում կարևոր գործընթաց է, որը ապահովում է հիմնական արտադրության անխափան և արդյունավետ աշխատանքը։ Օժանդակ արտադրամասերը չեն զբաղվում վերջնական արտադրանքի անմիջական արտադրությամբ, սակայն կատարում են այնպիսի գործառույթներ, որոնք անհրաժեշտ են հիմնական արտադրական գործընթացի կայուն ընթացքի համար։ Դրանց մեջ կարող են մտնել վերանորոգման ծառայությունները, էներգամատակարարման բաժինները, գործիքների պատրաստման և սպասարկման արտադրամասերը, պահեստային տնտեսությունը և տրանսպորտային ծառայությունները։ Այս համակարգի ճիշտ կազմակերպումը թույլ է տալիս ժամանակին ապահովել արտադրությունը անհրաժեշտ նյութերով, սարքավորումներով և տեխնիկական սպասարկմամբ, ինչը նվազեցնում է դադարները և բարձրացնում արտադրողականությունը։ Օժանդակ արտադրամասերի արդյունավետ կառավարման համար կարևոր է աշխատանքի հստակ բաժանումը, տեխնիկական սպասարկման պլանավորումը, նյութական ռեսուրսների վերահսկումը և ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառումը։ Բացի այդ, կարևոր է նաև օպտիմալ համագործակցությունը հիմնական արտադրամասերի հետ, որպեսզի ապահովվի ամբողջ արտադրական շղթայի համահունչ աշխատանքը։ Այսպիսով, օժանդակ արտադրամասերի կազմակերպումը հանդիսանում է արտադրական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որը նպաստում է ձեռնարկության ընդհանուր արդյունավետության բարձրացմանը և արտադրական գործընթացների կայունությանը։

Դպրոցը սոցիալական ինստիտուտ է, որը հասարակության մեջ իրականացնում է կրթության, դաստիարակության և սոցիալականացման հիմնական գործառույթները։ Սոցիոլոգիական տեսանկյունից դպրոցը ոչ միայն գիտելիք փոխանցող համակարգ է, այլ նաև այն միջավայրը, որտեղ անհատը յուրացնում է հասարակական նորմեր, արժեքներ, վարքագծի կանոններ և սոցիալական դերեր։ Դպրոցում երեխան սովորում է ենթարկվել կանոններին, համագործակցել այլ մարդկանց հետ, ընդունել խմբային պատասխանատվություն և զարգացնել իր սոցիալական հմտությունները, որոնք անհրաժեշտ են հասարակական կյանքում։ Այն նաև հանդես է գալիս որպես սոցիալական շարժունակության միջոց, քանի որ կրթության միջոցով անհատը կարող է փոխել իր սոցիալական կարգավիճակը և հասնել ավելի բարձր հնարավորությունների։ Դպրոցը միաժամանակ կատարում է վերահսկող և ինտեգրող դեր՝ նպաստելով հասարակության միասնական արժեքների ձևավորմանը և պահպանմանը։ Սոցիոլոգիական տարբեր մոտեցումներ դպրոցը դիտարկում են տարբեր կերպ․ ֆունկցիոնալիզմը այն համարում է հասարակության կայունության ապահովման միջոց, կոնֆլիկտային տեսությունները ընդգծում են սոցիալական անհավասարությունների վերարտադրությունը կրթական համակարգում, իսկ ինտերակցիոնիզմը կենտրոնանում է ուսուցիչ-աշակերտ փոխազդեցության և առօրյա հարաբերությունների վրա։ Այսպիսով, դպրոցը սոցիալական համակարգի կարևոր բաղադրիչ է, որը ձևավորում է անհատին որպես հասարակության անդամ և ազդում է ամբողջ հասարակության զարգացման վրա։

Մթնոլորտի աղտոտման խնդիրները համարվում են ժամանակակից աշխարհի ամենալուրջ բնապահպանական խնդիրներից, որոնք առաջանում են մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով և ազդում են ինչպես բնության, այնպես էլ մարդու առողջության վրա։ Աղտոտման հիմնական աղբյուրներն են արդյունաբերական ձեռնարկությունները, ավտոմոբիլային տրանսպորտը, ջերմաէլեկտրակայանները, վառելիքի այրումը, ինչպես նաև գյուղատնտեսական և կենցաղային թափոնների ոչ ճիշտ կառավարումը։ Այս գործընթացների արդյունքում մթնոլորտ են արտանետվում վնասակար գազեր և մասնիկներ՝ ածխաթթու գազ, ածխածնի մոնօքսիդ, ազոտի և ծծմբի օքսիդներ, փոշային նյութեր և այլ քիմիական միացություններ, որոնք փոխում են օդի բնական կազմը և նվազեցնում դրա որակը։ Մթնոլորտի աղտոտումը նպաստում է գլոբալ տաքացմանը, կլիմայի փոփոխությանը, օզոնային շերտի քայքայմանը և թթվային անձրևների առաջացմանը, որոնք վնասում են հողը, ջրային ռեսուրսները և բուսական աշխարհը։ Մարդու առողջության վրա այն ազդում է շատ բացասաբար՝ առաջացնելով շնչառական համակարգի հիվանդություններ, ասթմա, ալերգիաներ, սրտանոթային խնդիրներ և այլ քրոնիկ հիվանդություններ։ Բացի առողջապահական հետևանքներից, այն նաև տնտեսական վնասներ է պատճառում՝ նվազեցնելով աշխատանքի արտադրողականությունը և ավելացնելով առողջապահական ծախսերը։ Այս խնդիրների լուծման համար անհրաժեշտ է զարգացնել մաքուր էներգիայի աղբյուրներ, նվազեցնել վնասակար արտանետումները, խստացնել բնապահպանական օրենքները, իրականացնել կանաչապատում և բարձրացնել հասարակության էկոլոգիական գիտակցությունը։

Մթնոլորտի աղտոտման խնդիրները ժամանակակից աշխարհում ամենալուրջ բնապահպանական և առողջապահական խնդիրներից են, որոնք առաջանում են մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով և ազդում են ինչպես բնության, այնպես էլ հասարակության վրա։ Հիմնական աղբյուրներն են արդյունաբերական ձեռնարկությունները, ավտոմոբիլային տրանսպորտը, ջերմաէլեկտրակայանները, նավթամշակման գործարանները, ինչպես նաև գյուղատնտեսության որոշ ձևեր և կենցաղային թափոնների այրումը։ Այս աղբյուրներից մթնոլորտ են արտանետվում վնասակար գազեր և մասնիկներ՝ ածխաթթու գազ, ածխածնի մոնօքսիդ, ծծմբի և ազոտի օքսիդներ, փոշային և քիմիական աէրոզոլներ, որոնք աղտոտում են օդը և փոխում դրա բնական կազմը։ Այս գործընթացը հանգեցնում է ջերմոցային էֆեկտի ուժեղացման, գլոբալ տաքացման, կլիմայի փոփոխության, օզոնային շերտի վնասման և թթվային անձրևների առաջացման։ Մթնոլորտի աղտոտումը նաև անմիջական վտանգ է մարդու առողջության համար՝ առաջացնելով շնչառական հիվանդություններ, ասթմա, ալերգիաներ, սրտանոթային խնդիրներ և նույնիսկ քաղցկեղի որոշ տեսակների ռիսկի աճ։ Բացի այդ, այն բացասաբար է ազդում էկոհամակարգերի վրա՝ վնասելով բուսականությունը, կենդանական աշխարհը և նվազեցնելով կենսաբազմազանությունը, ինչը խախտում է բնության բնական հավասարակշռությունը։ Այս խնդրի լուծման համար անհրաժեշտ է կիրառել արտանետումների խիստ վերահսկողություն, զարգացնել վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներ, նվազեցնել հանածո վառելիքների օգտագործումը, ընդլայնել կանաչ տարածքները և բարձրացնել հասարակության էկոլոգիական գիտակցությունը։

Մթնոլորտի աղտոտման խնդիրները ժամանակակից աշխարհի ամենասուր էկոլոգիական մարտահրավերներից են, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն մարդու առողջության, կլիմայի և էկոհամակարգերի վրա։ Աղտոտումը հիմնականում առաջանում է արդյունաբերական ձեռնարկություններից, տրանսպորտային միջոցներից, էներգետիկ կայաններից, ինչպես նաև գյուղատնտեսական և կենցաղային գործունեությունից։ Օդի մեջ արտանետվող վնասակար նյութերը՝ ածխաթթու գազը, ծծմբային միացությունները, ազոտի օքսիդները և մանր մասնիկները, նպաստում են ջերմոցային էֆեկտի ուժեղացմանը, կլիմայի փոփոխությանը և գլոբալ տաքացմանը։ Մթնոլորտի աղտոտումը նաև առաջացնում է տարբեր հիվանդություններ, հատկապես շնչառական համակարգի խնդիրներ, սրտանոթային հիվանդություններ և ալերգիկ ռեակցիաներ։ Բացի առողջական խնդիրներից, այն վնասում է բուսական և կենդանական աշխարհը՝ խախտելով բնական հավասարակշռությունը և նվազեցնելով կենսաբազմազանությունը։ Աղտոտման նվազեցման համար անհրաժեշտ են միջազգային և ազգային մակարդակով միջոցառումներ՝ մաքուր էներգիայի աղբյուրների օգտագործում, արտանետումների վերահսկում, կանաչ տարածքների ավելացում և հասարակության էկոլոգիական գիտակցության բարձրացում։ Այսպիսով, մթնոլորտի աղտոտման խնդիրները ոչ միայն բնապահպանական, այլ նաև սոցիալական և տնտեսական կարևոր նշանակություն ունեցող հարց են, որոնք պահանջում են համատեղ և երկարաժամկետ լուծումներ։