Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրման ձևավորման, զարգացման և խորացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ միջազգային տնտեսական հարաբերությունների, գլոբալացման և միջպետական համագործակցության համատեքստում։ Քննարկվում են տնտեսական ինտեգրման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրա առաջացման նախադրյալները, հիմնական նպատակները և ազդեցությունը մասնակից երկրների տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության տարբեր ձևերին՝ ազատ առևտրի գոտիներին, մաքսային միություններին, ընդհանուր շուկաներին և տնտեսական միություններին, ինչպես նաև դրանց ձևավորման ու գործունեության առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և աշխատուժի ազատ տեղաշարժի հնարավորությունները, առևտրատնտեսական խոչընդոտների նվազեցման մեխանիզմները և միասնական տնտեսական տարածքների ստեղծման նախադրյալները։ Դիտարկվում են ինտեգրացիոն գործընթացների վրա ազդող քաղաքական, տնտեսական, աշխարհագրական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, երկրների զարգացման մակարդակների տարբերությունները, ազգային տնտեսական շահերի համադրման դժվարությունները և արտաքին տնտեսական քաղաքականության համակարգման խնդիրները։ Կարևորվում են տարածաշրջանային տնտեսական կազմակերպությունների դերը, միջազգային առևտրի կարգավորման մեխանիզմները, ներդրումային համագործակցության ընդլայնումը և արտադրական ու տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսական ինտեգրման առավելություններին և հնարավոր սահմանափակումներին, մասնավորապես՝ շուկաների ընդլայնմանը, մրցակցության ուժեղացմանը, արտադրական մասնագիտացման խորացմանը, տնտեսական փոխկախվածության աճին և ինտեգրման արդյունքների անհավասար բաշխման ռիսկերին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր տարածաշրջանային միավորումների զարգացման փորձը, դրանց ինստիտուցիոնալ կառուցվածքները, տնտեսական համագործակցության արդյունքները և ինտեգրման արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Առանձնացվում են տնտեսական ինքնիշխանության պահպանման, ազգային և տարածաշրջանային շահերի հավասարակշռման, արտաքին տնտեսական ցնցումների նկատմամբ դիմակայունության բարձրացման և երկարաժամկետ համագործակցության կայունության ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի միջազգային տնտեսական ինտեգրման օրինաչափությունների բացահայտման, տարածաշրջանային համագործակցության հեռանկարների գնահատման և տնտեսական քաղաքականության մշակման տեսական հիմքերի կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, տարածաշրջանագետների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է իսպանացի բանաստեղծ Գուստավո Ադոլֆո Բեքերի բանաստեղծական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ իսպանական ռոմանտիզմի զարգացման, գեղագիտական սկզբունքների և գրական ավանդույթների համատեքստում։ Քննարկվում են XIX դարի իսպանական գրականության պատմամշակութային առանձնահատկությունները, ռոմանտիկական աշխարհայացքի ձևավորման նախադրյալները և բանաստեղծական մտածողության փոփոխությունները տվյալ ժամանակաշրջանում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծի ստեղծագործություններում սիրո, մենության, երազանքի, հիասթափության, հիշողության, բնության և մարդկային ներաշխարհի արտահայտման գեղարվեստական միջոցներին։ Ուսումնասիրվում են նրա քնարերգության թեմատիկ և գաղափարական առանձնահատկությունները, բանաստեղծական պատկերների կառուցման սկզբունքները, խորհրդանշական արտահայտչամիջոցները և հուզական ապրումների գեղարվեստական վերարտադրության եղանակները։ Դիտարկվում են ռոմանտիկական անհատի հոգեբանական աշխարհը, իրականության և իդեալի հակադրությունը, անիրականանալի ձգտումների թեման և մարդու ներքին զգացմունքների արտահայտման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում են բանաստեղծական լեզվի պարզությունն ու երաժշտականությունը, ռիթմական կառուցվածքը, պատկերավորության նրբությունը և քնարական խոսքի արտահայտչական հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում «Հանգեր» բանաստեղծական շարքի գեղարվեստական նշանակությանը, դրա թեմատիկ բազմազանությանը և իսպանական քնարերգության զարգացման վրա ունեցած ազդեցությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել բանաստեղծի ստեղծագործությունները իսպանական և եվրոպական ռոմանտիզմի այլ ներկայացուցիչների գրական ժառանգության հետ՝ բացահայտելու ընդհանուր գեղագիտական միտումներն ու անհատական ստեղծագործական առանձնահատկությունները։ Առանձնացվում են ռոմանտիզմի և հետռոմանտիզմի փոխհարաբերությունները, քնարական հերոսի ինքնարտահայտման ձևերը, բանաստեղծական խորհրդանիշների գործառույթները և նորագույն իսպանական պոեզիայի ձևավորման նախադրյալները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի իսպանական գրականության պատմության, ռոմանտիզմի գեղագիտության, բանաստեղծական լեզվի և եվրոպական քնարերգության զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, իսպանագետների, համեմատական գրականագիտության մասնագետների, բանասերների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հարավթաթական լեզվական խմբին պատկանող Թաքեստանի բարբառի լեզվաբանական առանձնահատկությունների, կառուցվածքի և պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բարբառի տեղը իրանական լեզուների համակարգում, դրա ծագումնաբանական կապերը, տարածքային տարածվածությունը և հարակից լեզուների ու բարբառների հետ ունեցած ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունական համակարգին, ձայնավորների և բաղաձայնների կազմին, հնչյունափոխությունների օրինաչափություններին, շեշտադրության առանձնահատկություններին և բարբառին բնորոշ արտասանական երևույթներին։ Ուսումնասիրվում են բառերի ձևաբանական կառուցվածքը, գոյականի, դերանվան, բայի և խոսքի այլ մասերի քերականական հատկանիշները, հոլովման ու խոնարհման համակարգերը, ինչպես նաև բառաձևերի կազմության առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են նախադասության կառուցվածքը, շարահյուսական կապերի արտահայտման միջոցները, բառերի դասավորության օրինաչափությունները և բարբառի հաղորդակցական գործառույթները։ Կարևորվում են բառապաշարի հիմնական շերտերը, բնիկ իրանական բառերը, փոխառությունները, տեղական խոսակցական ձևերը և լեզվական շփումների հետևանքով առաջացած փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պարսկերենի և տարածաշրջանում տարածված այլ լեզուների ազդեցությանը, ինչպես նաև բարբառի պահպանման ու գործածության սոցիոլեզվաբանական պայմաններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել նկարագրական, պատմահամեմատական և համադրական լեզվաբանական մեթոդներ՝ բարբառի կառուցվածքային առանձնահատկությունները բացահայտելու և իրանական լեզուների ընդհանուր զարգացման համատեքստում դրա տեղը որոշելու նպատակով։ Առանձնացվում են բարբառային նյութերի հավաքագրման, բանավոր խոսքի գրառման, լեզվական տվյալների համակարգման և ավանդական բառապաշարի պահպանման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի իրանական լեզվաբանության, բարբառագիտության, պատմական լեզվաբանության և տարածաշրջանի լեզվամշակութային բազմազանության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, իրանագետների, բարբառագետների, բանասերների, ազգագրագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ լույս տեսնող գրականության ընթացիկ հաշվառմանը, համակարգմանը և տեղեկատվական ներկայացմանը։ Այն նախատեսված է մշակութային կյանքի տարբեր բնագավառներին առնչվող նոր հրատարակությունների մասին տեղեկություններ տրամադրելու, մասնագիտական գրականության որոնումը դյուրացնելու և համապատասխան տեղեկատվական աղբյուրների հասանելիությունը բարձրացնելու համար։ Տեղեկատուում կարող են ընդգրկվել գրքերի, գիտական հոդվածների, պարբերական մամուլի հրապարակումների, ժողովածուների և այլ տպագիր նյութերի մատենագիտական նկարագրություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արվեստի պատմությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատերարվեստին, կինոարվեստին, ճարտարապետությանը, գրադարանային և թանգարանային գործին, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պահպանման ու ուսումնասիրության հարցերին։ Կարևորվում են հայկական ազգային մշակույթի զարգացման, խորհրդային ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության, ստեղծագործական կազմակերպությունների գործունեության և արվեստի տարբեր ճյուղերի վերաբերյալ հրապարակումների ներկայացումը։ Մատենագիտական տեղեկատվության համակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողներին կողմնորոշվելու նոր գրականության բազմազանության մեջ, ընտրելու իրենց հետաքրքրող ուսումնասիրությունները և հետևելու մշակույթի ու արվեստի ոլորտներում հրատարակվող նյութերին։ Դիտարկվում են գրականության թեմատիկ դասակարգման, մատենագիտական նկարագրությունների կազմման և տեղեկատվության որոնման կազմակերպման սկզբունքները։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմամշակութային նշանակություն, քանի որ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական, գեղարվեստական և մշակութային հետաքրքրությունների ուղղությունները։ Այն կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի, հրատարակչական գործունեության և արվեստագիտական մտքի զարգացման պատմության ուսումնասիրության համար։ Տեղեկատուն օգտակար է գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գիտաշխատողների և հայկական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է լեռնածալքավոր շրջաններում հիդրոտեխնիկական թունելների նախագծման և կառուցման ընթացքում ճարտարագիտաերկրաֆիզիկական հետազոտությունների կիրառման առանձնահատկությունների, հնարավորությունների և արդյունավետության գնահատմանը՝ նախագծվող Մեղրիի հիդրոէլեկտրակայանի օրինակով։ Քննարկվում են բարդ երկրաբանական կառուցվածք ունեցող լեռնային տարածքներում ստորգետնյա շինարարության իրականացման հիմնական խնդիրները, ապարների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրության անհրաժեշտությունը և երկրաբանական միջավայրի վերաբերյալ հավաստի տեղեկատվության ստացման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապարների շերտավորվածության, տեկտոնական խախտումների, ճեղքավորվածության, ստորգետնյա ջրերի տարածման և երկրաբանական անհամասեռությունների ազդեցությանը հիդրոտեխնիկական թունելների կառուցման պայմանների վրա։ Ուսումնասիրվում են սեյսմահետախուզական, էլեկտրահետախուզական և ճարտարագիտաերկրաֆիզիկական այլ մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ ապարային զանգվածների կառուցվածքը, ֆիզիկական հատկությունները և հնարավոր վտանգավոր գոտիները բացահայտելու նպատակով։ Դիտարկվում են երկրաբանական և երկրաֆիզիկական տվյալների համադրման, ստորգետնյա կառուցվածքների տեղադրման համար նպաստավոր պայմանների գնահատման, թունելների անցկացման ուղղությունների ընտրության և շինարարական ռիսկերի կանխատեսման խնդիրները։ Կարևորվում են լեռնային տեղանքի բարդ ռելիեֆի, ապարների փոփոխական կազմության, բարձր տեկտոնական ակտիվության և հիդրոերկրաբանական պայմանների ազդեցությունները հետազոտական աշխատանքների կազմակերպման ու արդյունքների մեկնաբանման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել դաշտային չափումների, երկրաֆիզիկական տվյալների մշակման, երկրաբանական կտրվածքների կառուցման և երկրաբանական միջավայրի մոդելավորման մեթոդներ։ Առանձնացվում են տարբեր հետազոտական մեթոդների տեղեկատվական հնարավորությունների համեմատության, դրանց ճշգրտության և տնտեսական արդյունավետության գնահատման, ինչպես նաև համալիր կիրառման առավելությունների բացահայտման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում հիդրոտեխնիկական կառույցների հուսալիության ապահովմանը, ապարային զանգվածների կայունության գնահատմանը, ջրաթափանցելիության և հնարավոր դեֆորմացիոն գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի լեռնային շրջաններում ստորգետնյա հիդրոտեխնիկական շինարարության գիտատեխնիկական հիմնավորման, ինժեներաերկրաբանական հետազոտությունների կատարելագործման և նախագծային որոշումների արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել երկրաֆիզիկոսների, երկրաբանների, հիդրոտեխնիկական շինարարության մասնագետների, ինժեներ-նախագծողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արդար դատաքննության իրավունքի սահմանադրաիրավական հիմքերի, բովանդակության և պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ մարդու հիմնարար իրավունքների և դատական իշխանության գործունեության համատեքստում։ Քննարկվում են արդար դատաքննության իրավունքի հասկացությունը, դրա իրավական բնույթը, պատմական զարգացումը և տեղը սահմանադրական իրավունքների ու ազատությունների համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ ամրագրված դատական պաշտպանության երաշխիքներին, անկախ և անաչառ դատարանի կողմից գործի քննության պահանջներին, դատավարության հրապարակայնությանը, ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրականացմանը և կողմերի դատավարական հավասարության սկզբունքին։ Ուսումնասիրվում են դատարանի մատչելիության, իրավաբանական օգնություն ստանալու, պաշտպանության իրավունքի իրականացման, մրցակցային դատավարության և դատական ակտերի հիմնավորվածության հետ կապված սահմանադրաիրավական հարցերը։ Դիտարկվում են արդար դատաքննության իրավունքի սահմանափակման թույլատրելիության, դատավարական երաշխիքների արդյունավետության և անձի իրավունքների պաշտպանության ընթացքում առաջացող իրավական հակասությունների հիմնախնդիրները։ Կարևորվում են դատական իշխանության անկախության, դատավորների անաչառության, դատարանների նկատմամբ հանրային վստահության և իրավունքի գերակայության ապահովման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով նախատեսված երաշխիքներին, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումներին և դրանց նշանակությանը Հայաստանի իրավական համակարգի զարգացման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել սահմանադրական դրույթները, դատավարական օրենսդրության կարգավորումները, Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի որոշումները և միջազգային դատական պրակտիկան՝ բացահայտելու արդար դատաքննության իրավունքի իրացման առանձնահատկությունները։ Առանձնացվում են դատական պաշտպանության արդյունավետության բարձրացման, դատավարական իրավունքների խախտումների կանխարգելման, օրենսդրական կարգավորումների կատարելագործման և միջազգային իրավական չափանիշներին համապատասխանության ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի սահմանադրական արդարադատության, մարդու իրավունքների պաշտպանության, դատական համակարգի զարգացման և իրավական պետության սկզբունքների ամրապնդման հիմնախնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավապաշտպանների, սահմանադրական իրավունքի հետազոտողների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է սեփականության իրավունքի էության, իրավական բնույթի, բովանդակության և կարգավորման առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ տարբեր իրավական համակարգերի տեսական և իրավահամեմատական վերլուծության շրջանակում։ Քննարկվում են սեփականության իրավունքի ձևավորման պատմական նախադրյալները, դրա զարգացման հիմնական փուլերը, իրավափիլիսոփայական հիմքերը և տեղը մասնավոր ու հանրային իրավունքի համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեփականության իրավունքի հիմնական իրավազորություններին՝ տիրապետմանը, օգտագործմանը և տնօրինմանը, դրանց փոխհարաբերություններին, իրականացման սահմաններին և իրավական պաշտպանության մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են ռոմանագերմանական, անգլոսաքսոնական և այլ իրավական համակարգերում սեփականության իրավունքի ընկալման ու կարգավորման տարբերությունները, ինչպես նաև իրավական ավանդույթների ազդեցությունը սեփականատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների սահմանման վրա։ Դիտարկվում են սեփականության իրավունքի բացարձակ և հարաբերական բնույթի վերաբերյալ տեսական մոտեցումները, սեփականության օբյեկտների և սուբյեկտների իրավական կարգավիճակը, սեփականության ձեռքբերման ու դադարման հիմքերը և գույքային հարաբերությունների կարգավորման սկզբունքները։ Կարևորվում են մասնավոր սեփականության պաշտպանության, հանրային շահի ապահովման, սեփականության իրավունքի սահմանափակումների իրավաչափության և պետության միջամտության թույլատրելի սահմանների հետ կապված հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանադրական և քաղաքացիաիրավական կարգավորումներին, միջազգային իրավական չափանիշներին, մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում սեփականության իրավունքի նշանակությանը և դատական պրակտիկայի ազդեցությանը դրա բովանդակության մեկնաբանման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր երկրների օրենսդրական լուծումները, իրավաբանական գիտության հայեցակարգերը և դատական մոտեցումները՝ բացահայտելու սեփականության իրավունքի կարգավորման ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները։ Առանձնացվում են սեփականության իրավունքի իրականացման իրավական երաշխիքների կատարելագործման, գույքային հարաբերությունների կայունության ապահովման, սեփականատիրոջ և երրորդ անձանց շահերի հավասարակշռման, ինչպես նաև իրավական կարգավորումների ներդաշնակեցման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի քաղաքացիական իրավունքի տեսության զարգացման, սեփականության իրավունքի ինստիտուտի խորքային ուսումնասիրության և համեմատական իրավագիտության մեթոդաբանական հնարավորությունների ընդլայնման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, քաղաքացիական իրավունքի մասնագետների, դատավորների, փաստաբանների, իրավունքի տեսության հետազոտողների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է լիոտրոպ հեղուկ բյուրեղների մոլեկուլային-դինամիկական կառուցվածքի, ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և դրանց ձևավորման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ համակարգչային փորձարարության և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների կիրառմամբ։ Քննարկվում են լիոտրոպ հեղուկ բյուրեղային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մոլեկուլների փոխազդեցության մեխանիզմները, ինքնակազմակերպման գործընթացները և արտաքին պայմանների ազդեցությունը դրանց ֆազային վարքագծի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերևութային ակտիվ նյութերի, լուծիչի մոլեկուլների և այլ բաղադրիչների փոխազդեցություններին, որոնց արդյունքում ձևավորվում են տարբեր կարգավորված կառուցվածքներ։ Ուսումնասիրվում են միցելային, շերտավոր, հեքսագոնալ և այլ հնարավոր մեզոֆազերի առաջացման պայմանները, դրանց կառուցվածքային կայունությունը և մոլեկուլային շարժունակության առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են ջերմաստիճանի, կոնցենտրացիայի, ճնշման և միջմոլեկուլային ուժերի ազդեցությունները հեղուկ բյուրեղների կառուցվածքային կազմակերպման, դինամիկական հատկությունների և ֆազային անցումների վրա։ Կարևորվում են մոլեկուլային դինամիկայի համակարգչային մոդելավորման սկզբունքները, մասնիկների շարժման հավասարումների թվային լուծման մեթոդները, միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների պոտենցիալների ընտրությունը և հաշվարկային արդյունքների վերլուծության մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մոլեկուլների տարածական դասավորությունը, կողմնորոշման կարգավորվածությունը, դիֆուզիոն շարժունակությունը, կառուցվածքային հարաբերակցությունները և համակարգի հավասարակշռային ու ոչ հավասարակշռային բնութագրերը։ Անդրադարձ է կատարվում համակարգչային փորձարարության միջոցով միկրոսկոպական գործընթացների բացահայտման, տարբեր մոդելային համակարգերի համեմատության և տեսական կանխատեսումների ստուգման հնարավորություններին։ Առանձնացվում են հեղուկ բյուրեղային համակարգերի կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության, ֆազային կայունության գնահատման և մոլեկուլային ինքնակազմակերպման մեխանիզմների պարզաբանման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի փափուկ խտացված նյութերի ֆիզիկայի, ֆիզիկական քիմիայի, հաշվողական նյութագիտության և մոլեկուլային մոդելավորման մեթոդների զարգացման համար։ Ստացված տեսական մոտեցումները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ նոր ֆունկցիոնալ նյութերի, կոլոիդային համակարգերի, կենսաբանական թաղանթների մոդելների և հեղուկ բյուրեղային տեխնոլոգիաների ուսումնասիրության ոլորտներում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, ֆիզիկաքիմիկոսների, նյութագետների, հաշվողական մոդելավորման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է հայ նշանավոր կոմպոզիտոր, խմբավար և երաժշտական գործիչ Մակար Եկմալյանի ստեղծագործական ժառանգության, կյանքի ու գործունեության վերաբերյալ գրականության համակարգված ներկայացմանը։ Այն նպատակ ունի ընթերցողներին և հետազոտողներին տրամադրել համառոտ մատենագիտական տեղեկություններ կոմպոզիտորի ստեղծագործությունների, երաժշտագիտական ուսումնասիրությունների, կենսագրական նյութերի և նրա գործունեությանն առնչվող այլ հրապարակումների մասին։ Ժողովածուում կարող են ընդգրկվել գրքերի, հոդվածների, երաժշտական հրատարակությունների, գիտական աշխատությունների, հուշագրությունների և մամուլում տպագրված նյութերի մատենագիտական նկարագրություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ ազգային երաժշտական մշակույթի զարգացման գործում կոմպոզիտորի ունեցած ներդրմանը, նրա խմբերգային ստեղծագործությանը, հոգևոր երաժշտության մշակման առանձնահատկություններին և երաժշտամանկավարժական գործունեությանը։ Կարևորվում է հատկապես հայկական եկեղեցական երաժշտության բազմաձայն մշակման ուղղությամբ նրա կատարած աշխատանքը, ինչպես նաև հայ մասնագիտական երաժշտարվեստի ձևավորման պատմության մեջ նրա ստեղծագործական ժառանգության նշանակությունը։ Մատենագիտական ցանկը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կոմպոզիտորի գործունեության վերաբերյալ հրատարակված նյութերի շրջանակը, ուսումնասիրելու նրա ստեղծագործությունների տարածման և գիտական գնահատման պատմությունը, ինչպես նաև կողմնորոշվելու համապատասխան սկզբնաղբյուրների և հետազոտական գրականության ընտրության հարցում։ Դիտարկվում են երաժշտական ժառանգության պահպանման, ուսումնասիրության և հանրահռչակման հետ կապված հարցերը՝ ընդգծելով մատենագիտական տեղեկատվության դերը ազգային մշակութային արժեքների փաստագրման գործում։ Հրատարակությունը կարող է նպաստել հայ երաժշտության պատմության, եկեղեցական երգարվեստի, խմբերգային մշակույթի և երաժշտագիտական մտքի զարգացման վերաբերյալ հետագա ուսումնասիրություններին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև գրադարանային և մատենագիտական աշխատանքների կազմակերպման, երաժշտական գրականության հաշվառման և հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Ժողովածուն կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, արվեստաբանների, խմբավարների, երաժշտական կրթության մասնագետների, գրադարանավարների, մատենագետների և հայկական երաժշտական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Գյումրի քաղաքի տարածքի էկոլոգաերկրաքիմիական պայմանների, շրջակա միջավայրի բաղադրիչների քիմիական կազմի և բնական ու մարդածին գործոնների ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են քաղաքային միջավայրի երկրաքիմիական առանձնահատկությունները, հողերի, փոշու, մակերևութային և ստորգետնյա ջրերի քիմիական հատկությունները, ինչպես նաև տարբեր տարրերի տարածական բաշխման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծանր մետաղների և այլ քիմիական տարրերի պարունակությանը, դրանց բնական ֆոնային մակարդակներին, հնարավոր կուտակման գոտիներին և շրջակա միջավայրի որակի վրա ունեցած ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են քաղաքի երկրաբանական կառուցվածքի, հողածածկույթի, կլիմայական պայմանների, արդյունաբերական գործունեության, տրանսպորտային հոսքերի և քաղաքաշինական գործընթացների ազդեցությունները էկոլոգաերկրաքիմիական իրավիճակի ձևավորման վրա։ Դիտարկվում են շրջակա միջավայրի տարբեր բաղադրիչներից նմուշառման, լաբորատոր քիմիական վերլուծության, երկրաքիմիական ցուցանիշների վիճակագրական մշակման և տարածական քարտեզագրման մեթոդները։ Կարևորվում են բնական և մարդածին ծագման քիմիական տարրերի տարբերակումը, աղտոտման հնարավոր աղբյուրների բացահայտումը և քաղաքային տարածքի էկոլոգիական վիճակի գնահատման չափանիշների մշակումը։ Անդրադարձ է կատարվում հողային միջավայրում քիմիական տարրերի տեղաշարժի, կուտակման և տարածման գործընթացներին, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող ֆիզիկաքիմիական պայմաններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել քաղաքի բնակելի, արդյունաբերական, տրանսպորտային և կանաչապատ տարածքների երկրաքիմիական առանձնահատկությունները՝ դրանց միջև հնարավոր տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Առանձնացվում են շրջակա միջավայրի աղտոտման ռիսկերի գնահատման, բնակչության առողջության համար հնարավոր էկոլոգիական վտանգների բացահայտման, բնապահպանական մշտադիտարկման և քաղաքային տարածքների կայուն կառավարման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Գյումրիի բնապահպանական վիճակի գիտական գնահատման, քաղաքային էկոհամակարգերի ուսումնասիրության և շրջակա միջավայրի պահպանության միջոցառումների հիմնավորման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել երկրաքիմիկոսների, բնապահպանների, աշխարհագրագետների, երկրաբանների, քաղաքաշինության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում երեխաների սոցիալական պաշտպանության համակարգի ձևավորման, պատմական զարգացման և հասարակական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ պատմասոցիոլոգիական մոտեցման շրջանակում։ Քննարկվում են երեխաների սոցիալական պաշտպանության գաղափարի առաջացման նախադրյալները, դրա զարգացման հիմնական փուլերը, պետական և հասարակական հաստատությունների դերակատարությունը, ինչպես նաև սոցիալական քաղաքականության փոփոխությունները տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երեխաների իրավունքների պաշտպանության, սոցիալական ապահովության, խնամքի, դաստիարակության և բարեկեցության ապահովմանն ուղղված ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են ընտանիքի, պետության, կրթական հաստատությունների, հասարակական կազմակերպությունների և սոցիալական ծառայությունների փոխհարաբերությունները՝ երեխաների պաշտպանության համակարգի ձևավորման և գործունեության համատեքստում։ Դիտարկվում են խորհրդային և հետխորհրդային ժամանակաշրջաններում սոցիալական պաշտպանության քաղաքականության առանձնահատկությունները, անկախության տարիներին իրականացված ինստիտուցիոնալ վերափոխումները և սոցիալական աջակցության կազմակերպման մոտեցումները։ Կարևորվում են սոցիալական անհավասարության, աղքատության, ընտանեկան դժվարությունների, ծնողական խնամքից զրկված երեխաների պաշտպանության և սոցիալական խոցելիության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում երեխաների խնամքի հաստատությունների գործունեությանը, ընտանիքահեն աջակցության զարգացմանը, համայնքային սոցիալական ծառայությունների նշանակությանը և երեխաների սոցիալական ներառման հնարավորություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել պատմական փաստաթղթերի, օրենսդրական կարգավորումների, վիճակագրական տվյալների և սոցիոլոգիական ուսումնասիրությունների համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ բացահայտելու սոցիալական պաշտպանության համակարգի զարգացման օրինաչափությունները։ Առանձնացվում են երեխաների պաշտպանության ոլորտում պետական քաղաքականության արդյունավետության, ծառայությունների հասանելիության, միջգերատեսչական համագործակցության և հասարակական մասնակցության հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում է նաև միջազգային չափանիշների և երեխաների իրավունքների պաշտպանության սկզբունքների ազդեցությունը Հայաստանում սոցիալական պաշտպանության համակարգի կատարելագործման վրա։ Աշխատությունը նշանակություն ունի սոցիալական քաղաքականության պատմության, մանկության սոցիոլոգիայի, սոցիալական աշխատանքի և երեխաների իրավունքների պաշտպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգների, պատմաբանների, սոցիալական աշխատողների, մանկավարժների, հանրային կառավարման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության իրական հատվածում գործող առևտրային կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական կառավարման, ձեռնարկատիրության զարգացման և արտադրական ներուժի օգտագործման համատեքստում։ Քննարկվում են կազմակերպությունների տնտեսական արդյունավետության տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրանց գործունեության արդյունքների գնահատման չափանիշները, ինչպես նաև ներքին և արտաքին գործոնների ազդեցությունը ձեռնարկությունների մրցունակության ու ֆինանսատնտեսական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական, արդյունաբերական և տնտեսության իրական հատվածի այլ կազմակերպությունների ռեսուրսային ապահովվածությանը, արտադրողականության մակարդակին, ծախսերի կառավարմանը և շահութաբերության բարձրացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են հիմնական միջոցների օգտագործման արդյունավետությունը, աշխատանքային ռեսուրսների կառավարումը, ներդրումային գործունեության կազմակերպումը, տեխնոլոգիական արդիականացման անհրաժեշտությունը և նորարարական լուծումների կիրառման տնտեսական նշանակությունը։ Դիտարկվում են կազմակերպությունների ֆինանսական ցուցանիշների վերլուծության, եկամուտների և ծախսերի հարաբերակցության գնահատման, արտադրական գործընթացների օպտիմալացման և կառավարման համակարգերի կատարելագործման մեթոդները։ Կարևորվում են ռազմավարական պլանավորման, կորպորատիվ կառավարման, մարդկային կապիտալի զարգացման, շուկայավարման և մրցակցային առավելությունների ձևավորման գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի տնտեսական միջավայրի առանձնահատկություններին, ձեռնարկատիրական գործունեության կազմակերպման պայմաններին, ֆինանսավորման հասանելիությանը, ներդրումային ռիսկերին և պետական տնտեսական քաղաքականության ազդեցությանը առևտրային կազմակերպությունների գործունեության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կազմակերպությունների արդյունավետության գնահատման տարբեր մեթոդներ, ուսումնասիրվել միջազգային կառավարչական փորձը և դիտարկվել դրա կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի տնտեսության իրական հատվածում։ Առանձնացվում են արտադրության տեխնիկական վերազինման, կառավարման ծախսերի կրճատման, գործարար գործընթացների թվայնացման, ռեսուրսների նպատակային բաշխման և կազմակերպությունների երկարաժամկետ զարգացման ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ձեռնարկությունների տնտեսական գործունեության կատարելագործման, արտադրողականության աճի, մրցունակության ամրապնդման և Հայաստանի իրական հատվածի զարգացման հնարավորությունների գնահատման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, ֆինանսական վերլուծաբանների, կառավարման մասնագետների, ձեռնարկատերերի և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է իրավաբանական պատասխանատվության տեսական հիմքերի, իրավական բնույթի, գործառույթների և գործնական կիրառման արդիական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են իրավաբանական պատասխանատվության հասկացությունը, դրա տեղը իրավական կարգավորման համակարգում, առաջացման նախադրյալները և իրավախախտումների կանխարգելման ու իրավակարգի պահպանման գործում ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավաբանական պատասխանատվության սկզբունքներին՝ օրինականությանը, արդարությանը, համաչափությանը, մեղավորության հաշվառմանը, պատասխանատվության անհատականացմանը և իրավական որոշակիության ապահովմանը։ Ուսումնասիրվում են քրեական, վարչական, քաղաքացիաիրավական, կարգապահական և իրավաբանական պատասխանատվության այլ տեսակների առանձնահատկությունները, դրանց փոխհարաբերությունները և կիրառման իրավական հիմքերը։ Դիտարկվում են իրավախախտման կազմի, իրավական պատասխանատվության սուբյեկտների, մեղքի ձևերի, պատճառահետևանքային կապի և պատասխանատվությունից ազատելու հանգամանքների հետ կապված տեսական ու գործնական հարցերը։ Կարևորվում են իրավաբանական պատասխանատվության և պետական հարկադրանքի հարաբերակցությունը, իրավական պատժամիջոցների նպատակները, կանխարգելիչ ու վերականգնողական գործառույթները, ինչպես նաև անձի իրավունքների և հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող հակասություններին, օրենսդրական կարգավորումների մեկնաբանման դժվարություններին, դատական որոշումների հիմնավորվածությանը և պատասխանատվության միջոցների արդյունավետության գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել իրավաբանական պատասխանատվության վերաբերյալ տարբեր գիտական հայեցակարգեր, ազգային օրենսդրության կարգավորումները, միջազգային իրավական չափանիշները և դատական պրակտիկայի զարգացման միտումները։ Առանձնացվում են իրավական նորմերի կատարելագործման, իրավակիրառ գործունեության միասնականության ապահովման, պատասխանատվության անհատականացման և իրավական երաշխիքների ամրապնդման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի պետության և իրավունքի տեսության զարգացման, իրավաբանական պատասխանատվության ինստիտուտի համակողմանի ուսումնասիրության և իրավական կարգավորման արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավապահ մարմինների աշխատակիցների, իրավագիտության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է քրեագիտական հետազոտությունների շրջանակում ձեռքերի հետքերի հայտնաբերման, ամրագրման և առգրավման միջոցների ու մեթոդների կատարելագործման հիմնախնդիրներին։ Քննարկվում են ձեռքերի հետքերի քրեագիտական նշանակությունը, դրանց առաջացման մեխանիզմները, տարբեր մակերևույթների վրա պահպանման առանձնահատկությունները և հանցագործությունների քննության ընթացքում որպես ապացուցողական տեղեկատվության աղբյուր օգտագործելու հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մատնահետքերի և ափերի հետքերի հայտնաբերման ավանդական ու ժամանակակից տեխնիկական միջոցներին, դրանց կիրառման պայմաններին և արդյունավետության գնահատման չափանիշներին։ Ուսումնասիրվում են տեսանելի, թույլ տեսանելի և անտեսանելի հետքերի հայտնաբերման ֆիզիկական, քիմիական և օպտիկական մեթոդները, ինչպես նաև տարբեր նյութերից պատրաստված մակերևույթների վրա դրանց կիրառման առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են հայտնաբերված հետքերի լուսանկարչական ամրագրման, թվային պատկերների մշակման, հետքերի պատճենահանման, պահպանման և փորձագիտական հետազոտության համար համապատասխան ձևով ներկայացնելու հարցերը։ Կարևորվում են հետքերի ամբողջականության ապահովումը, արտաքին ազդեցություններից պաշտպանությունը, հնարավոր աղտոտման կանխարգելումը և ապացույցների պահպանման ու փաստաթղթավորման պահանջների պահպանումը։ Անդրադարձ է կատարվում ժամանակակից քրեագիտական սարքավորումների, բարձր զգայունությամբ պատկերագրման տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված նույնականացման համակարգերի կիրառման հնարավորություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել ձեռքերի հետքերի հայտնաբերման և ամրագրման տարբեր մեթոդների արդյունավետությունը, դրանց տեխնիկական սահմանափակումները և գործնական կիրառման առանձնահատկությունները։ Առանձնացվում են դեպքի վայրի զննության ընթացքում մասնագիտական գործողությունների կազմակերպման, հետքերի փորձագիտական պիտանելիության գնահատման, նույնականացման ճշգրտության բարձրացման և քրեագիտական հետազոտությունների արդյունքների արժանահավատության ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի քրեագիտական տեխնիկայի զարգացման, դակտիլոսկոպիական հետազոտությունների մեթոդական հիմքերի կատարելագործման և դատավարական ապացույցների հետ աշխատանքի որակի բարձրացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել քրեագետների, դատափորձագետների, իրավապահ մարմինների մասնագետների, իրավաբանների և քրեագիտություն ուսումնասիրող ուսանողների համար։