Պատրաստի նյութեր

Այս աշխատությունը նվիրված է Մեծ Արարատի գագաթ բարձրանալու պատմությանը՝ ներկայացնելով տարբեր ժամանակաշրջաններում իրականացված վերելքների նախապատմությունը, ընթացքը և նշանակությունը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Արարատ լեռան՝ որպես բնական, աշխարհագրական և պատմամշակութային նշանակություն ունեցող բարձունքի, հետազոտման և նվաճման պատմությունն է։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում լեռան աշխարհագրական առանձնահատկություններին, բարձրության, կլիմայական պայմանների, ռելիեֆի և սառցադաշտերի առանձնահատկություններին, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել գագաթ բարձրանալու հնարավորությունների և բարդության վրա։ Ներկայացվում են վաղ շրջանի ճանապարհորդների, հետազոտողների և լեռնագնացների փորձերը, նրանց կազմակերպած արշավախմբերը, վերելքների երթուղիները և հանդիպած բնական ու տեխնիկական դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմաններին, որոնցում իրականացվել են առաջին հաջողված վերելքները, ինչպես նաև դրանց պատմական հավաստիության, ժամանակագրության և մասնակիցների վերաբերյալ տեղեկություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու լեռնագնացության տեխնիկայի և կազմակերպման զարգացմանը՝ սկսած վաղ շրջանի արշավախմբերից մինչև ավելի համակարգված և մասնագիտացված վերելքներ։ Ուսումնասիրվում են նաև Արարատի հետ կապված ճանապարհորդական գրառումները, գիտական դիտարկումները և քարտեզագրական աշխատանքները, որոնք նպաստել են լեռան վերաբերյալ աշխարհագրական գիտելիքների ընդլայնմանը։ Վերելքների պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես սպորտային կամ արկածային գործունեության պատմություն, այլև որպես գիտական հետազոտությունների, աշխարհագրական բացահայտումների և տարբեր ժողովուրդների ու ճանապարհորդների հետաքրքրությունների արտահայտություն։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև լեռան նկատմամբ մշակութային և խորհրդանշական վերաբերմունքը, նրա տեղը տարածաշրջանի պատմական հիշողության մեջ և Արարատի գագաթի նկատմամբ ձևավորված հետաքրքրությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել լեռնագնացության պատմությամբ, աշխարհագրությամբ, ճանապարհորդությունների պատմությամբ, տարածաշրջանի բնական և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին, ինչպես նաև պատմաբաններին, աշխարհագետներին և լեռնագնացության ոլորտի մասնագետներին։

Այս պատմաիրավական աշխատությունը նվիրված է գյուղացիների և գյուղաբնակների կողմից կալվածատերերից ու հողատերերից իրենց հողաբաժինների պարտադիր գնման գործընթացին, ինչպես նաև 1912 թվականի դեկտեմբերի 20-ի օրենքով սահմանված նրանց իրավունքների և պարտականությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հողային հարաբերությունների կարգավորման այն իրավական և սոցիալ-տնտեսական պայմանները, որոնց շրջանակում գյուղացիները պետք է ձեռք բերեին իրենց կողմից օգտագործվող հողային տարածքների նկատմամբ սեփականության կամ համապատասխան գույքային իրավունքներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է օրենքի դրույթների մանրամասն ներկայացումը, դրանց կիրառության շրջանակի և գյուղացիական տնտեսությունների վրա ունեցած ազդեցության բացահայտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողաբաժինների պարտադիր գնման կարգին, գործարքի մասնակիցների իրավական կարգավիճակին, վճարումների պայմաններին, հողատերերի և գյուղացիների փոխադարձ իրավունքներին ու պարտականություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր օրենսդրական կարգավորումը փորձում վերափոխել կալվածատերերի և գյուղացիական բնակչության միջև գոյություն ունեցող հողային հարաբերությունները և ինչպիսի իրավական մեխանիզմներով էր նախատեսվում այդ գործընթացի իրականացումը։ Քննարկվում են նաև գյուղացիների գույքային պատասխանատվության, հողօգտագործման, հողային սեփականության և պարտավորությունների հետ կապված հարցերը։ Օրենքի ուսումնասիրությունը ներկայացվում է ժամանակի ագրարային քաղաքականության և գյուղացիական հարցի ավելի լայն համատեքստում՝ հնարավորություն տալով գնահատելու դրա նշանակությունը հողային հարաբերությունների զարգացման համար։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ համադրում է իրավական նորմերը և դրանց հնարավոր սոցիալ-տնտեսական հետևանքները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող էր հողային օրենսդրությունը փոխել գյուղացիական տնտեսությունների կարգավիճակը և նրանց հարաբերությունները հողատերերի հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել Ռուսական կայսրության ագրարային պատմությամբ, գյուղացիական իրավունքի զարգացմամբ, հողային սեփականության պատմությամբ և XX դարի սկզբի սոցիալ-տնտեսական գործընթացներով հետաքրքրվող պատմաբանների, իրավաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում տարածական իմաստ արտահայտող ածականների իմաստային և բառակազմական առանձնահատկությունների համակողմանի քննությանը։ Աշխատության մեջ տարածական ածականները դիտարկվում են որպես լեզվական միավորների առանձնահատուկ խումբ, որոնց միջոցով նկարագրվում են առարկաների, երևույթների և տարածությունների դիրքը, ուղղությունը, չափը, ձևը, հեռավորությունը, սահմանները և տարածական փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է տարածական իմաստների կառուցվածքը, դրանց տարբերակումը և փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև այն եղանակները, որոնց միջոցով նույն տարածական հասկացությունը կարող է արտահայտվել տարբեր բառային և բառակազմական միջոցներով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածականների իմաստային խմբավորմանը՝ հաշվի առնելով դիրք, ուղղություն, հեռավորություն, չափ, տարածական ընդգրկում և այլ բնութագրեր արտահայտող բառերը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տարածական ածականների բառակազմական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Վերլուծվում են ածանցման, բառաբարդման, փոխակերպման և այլ բառակազմական գործընթացների միջոցով նոր ածականների ձևավորման եղանակները, ինչպես նաև դրանց արտադրողականությունն ու գործառական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև պարզ և ածանցյալ ածականների, ինչպես նաև բարդ բառերի կառուցվածքային հարաբերակցությունը և այն բաղադրիչների դերը, որոնք մասնակցում են տարածական իմաստի ձևավորմանը։ Հետազոտության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում բառի բառային նշանակության և համատեքստային իմաստի փոխհարաբերությանը, քանի որ տարածական նշանակություն ունեցող մի շարք ածականներ կարող են գործածվել նաև փոխաբերական կամ վերացական իմաստներով։ Այս հանգամանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածական իմաստի ընդլայնման և փոխաբերացման գործընթացները ժամանակակից անգլերենում։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել անգլերենի բառային համակարգում տարածական հասկացությունների արտահայտման օրինաչափությունների բացահայտմանը և տարածական բառապաշարի համակարգված նկարագրությանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել անգլերենի բառագիտության, բառակազմության, իմաստաբանության և լեզվի դասավանդման ոլորտներում, ինչպես նաև բառարանագրական աշխատանքների և անգլերեն-հայերեն թարգմանության ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, անգլերենագետներին, բառագետներին, թարգմանիչներին, լեզվի դասավանդման մասնագետներին, հետազոտողներին և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ինֆրացածր հաճախականության կարգավորվող թիրիստորային փոխակերպիչների մշակման, հաշվարկման և կառավարման սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել այնպիսի ուժային էլեկտրոնային համակարգեր, որոնք հնարավորություն կտան ստանալ և կարգավորել շատ ցածր հաճախականությամբ էլեկտրական ազդանշաններ կամ հոսանքներ՝ ապահովելով աշխատանքի անհրաժեշտ կայունությունն ու կառավարվող պարամետրերը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են թիրիստորային փոխակերպիչների աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները, ուժային սխեմաների կառուցվածքը, թիրիստորների կառավարման եղանակները և փոխակերպման գործընթացների առանձնահատկությունները ցածր ու ինֆրացածր հաճախականությունների տիրույթում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ելքային ազդանշանի հաճախականության և այլ էլեկտրական պարամետրերի կարգավորմանը, կառավարման համակարգի կառուցվածքին և փոխակերպիչի աշխատանքի կայունության ապահովմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են փոխակերպիչների հաշվարկային մոդելները, ուժային տարրերի ընտրության սկզբունքները, բեռնվածության փոփոխության ազդեցությունը և անցումային գործընթացների առանձնահատկությունները։ Կարևոր խնդիր է նաև կառավարման համակարգի կատարելագործումը, որի միջոցով հնարավոր է ապահովել ելքային պարամետրերի ավելի ճշգրիտ կարգավորում և սարքի աշխատանքի հուսալիություն տարբեր շահագործման ռեժիմներում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել թիրիստորների միացման և անջատման գործընթացները, կառավարման իմպուլսների ձևավորումը, ցանցի և բեռնվածության հետ փոխազդեցությունը, ինչպես նաև էլեկտրական կորուստների և անցանկալի տատանումների նվազեցման հնարավորությունները։ Մշակվող լուծումները կարող են կիրառվել այն տեխնիկական համակարգերում, որտեղ անհրաժեշտ է ինֆրացածր հաճախականությամբ էլեկտրական էներգիայի կամ ազդանշանների վերահսկվող ձևավորում և փոխակերպում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ուժային էլեկտրոնային սարքավորումների կառուցվածքի կատարելագործմանը, փոխակերպիչների կառավարման ճշգրտության բարձրացմանը և դրանց աշխատանքի արդյունավետության ու հուսալիության ապահովմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել էլեկտրատեխնիկների, ուժային էլեկտրոնիկայի մասնագետների, ավտոմատ կառավարման համակարգերի նախագծող ինժեներների, հետազոտողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է հողի ջրային դեֆիցիտի ազդեցության բացահայտմանը սիսեռի մորֆոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների, աճի և զարգացման գործընթացների վրա։ Հետազոտության հիմքում բույսի ջրային սթրեսի նկատմամբ արձագանքի ուսումնասիրությունն է՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե խոնավության անբավարարությունն ինչպես է անդրադառնում սիսեռի արտաքին կառուցվածքային հատկանիշների, ֆիզիոլոգիական գործընթացների և արտադրողականության ձևավորման վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բույսերի աճի դինամիկան, ցողունի և արմատային համակարգի զարգացումը, տերևային մակերեսի ձևավորումը, բույսի ընդհանուր կենսազանգվածը և այլ մորֆոլոգիական ցուցանիշներ՝ ջրի տարբեր ապահովվածության պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ջրային դեֆիցիտի ազդեցությանը ֆոտոսինթեզի, տրանսպիրացիայի, ջրի պահպանման և բույսի ջրային ռեժիմի կարգավորման գործընթացների վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել նաև տերևների ջրային վիճակի, պիգմենտների պարունակության, բջջային նյութափոխանակության և սթրեսային պայմաններին բույսի հարմարվողական արձագանքի փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու սիսեռի այն մորֆոֆիզիոլոգիական հատկանիշները, որոնք առավել զգայուն են խոնավության պակասի նկատմամբ, ինչպես նաև այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով բույսը հարմարվում է ջրային անբարենպաստ պայմաններին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ջրային դեֆիցիտի տարբեր աստիճանների ազդեցության համեմատական գնահատումը, ինչը թույլ է տալիս որոշել բույսի դիմադրողականության սահմանները և զարգացման առավել խոցելի փուլերը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել երաշտի նկատմամբ ավելի դիմացկուն սիսեռի սորտերի ընտրության և գնահատման, ոռոգման ռեժիմների կատարելագործման, ջրային ռեսուրսների խնայող օգտագործման և չորային պայմաններում գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման նպատակներով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նաև կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում սիսեռի մշակության կայուն տեխնոլոգիաների մշակմանը և ջրային սթրեսի նկատմամբ մշակաբույսերի հարմարվողականության ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ագրոնոմներին, բուսաբաններին, բուսաֆիզիոլոգներին, սելեկցիոներներին, գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Եգիպտոսի արտաքին քաղաքականության արաբական ուղղության հիմնական խնդիրների և զարգացման առանձնահատկությունների վերլուծությանը Մուհամմեդ Հոսնի Մուբարաքի իշխանության առաջին տասնամյակում՝ 1981-1991 թվականներին։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է այն ժամանակաշրջանը, երբ Եգիպտոսը փորձում էր հաղթահարել նախորդ տասնամյակի արտաքին քաղաքականության հետևանքով առաջացած արաբական մեկուսացումը և վերականգնել իր ավանդական ազդեցիկ դիրքը արաբական աշխարհում։ Հետազոտության առանցքային թեմաներից է Մուբարաքի կողմից որդեգրված ավելի հավասարակշռված և իրատեսական արտաքին քաղաքականության ձևավորումը, որի շրջանակում Եգիպտոսը ձգտում էր միաժամանակ պահպանել Իսրայելի հետ խաղաղության պայմանագրի հիմքերը, սերտ հարաբերությունները Միացյալ Նահանգների հետ և աստիճանաբար վերականգնել կապերը արաբական պետությունների հետ։ Ուսումնասիրվում են Եգիպտոսի հարաբերությունները արաբական աշխարհի տարբեր քաղաքական կենտրոնների հետ, Պարսից ծոցի երկրների, Սիրիայի, Իրաքի, Լիբիայի և այլ պետությունների նկատմամբ Կահիրեի քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև միջարաբական հակասությունների պայմաններում Եգիպտոսի դիրքորոշման փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արաբական աշխարհում Եգիպտոսի նախկին առաջնորդող դերի վերականգնման գործընթացին, որը 1980-ականների ընթացքում հանգեցրեց դիվանագիտական հարաբերությունների աստիճանական կարգավորմանը և երկրի վերադարձին Արաբական պետությունների լիգա։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում արաբա-իսրայելական հակամարտության և պաղեստինյան հիմնահարցի նկատմամբ Եգիպտոսի քաղաքականությունը, քանի որ Կահիրեն ձգտում էր պահպանել իր միջնորդական և տարածաշրջանային դերակատարությունը՝ միաժամանակ չհրաժարվելով Իսրայելի հետ խաղաղության գործընթացից։ Քննարկվում է նաև Իրաք-Իրան պատերազմի ազդեցությունը Եգիպտոսի արաբական քաղաքականության վրա, ինչպես նաև Կահիրեի հարաբերությունները Իրաքի հետ և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության պահպանման խնդիրները։ Հետազոտության առանձնահատուկ հատվածը վերաբերում է 1990-1991 թվականների Իրաք-Քուվեյթ ճգնաժամին, որը դարձավ ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի կարևորագույն հանգրվաններից մեկը և հնարավորություն տվեց գնահատելու Եգիպտոսի՝ որպես արաբական աշխարհի ազդեցիկ պետության դերակատարությունը տարածաշրջանային ճգնաժամի պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, թե ինչպես էր Մուբարաքի վարչակարգը փորձում համադրել Եգիպտոսի ազգային շահերը, արաբական համերաշխության գաղափարը, տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրները և միջազգային ուժային կենտրոնների հետ հարաբերությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու 1980-ականների և 1990-ականների սկզբի արաբական միջազգային հարաբերությունների, Եգիպտոսի տարածաշրջանային դերի վերականգնման և Մերձավոր Արևելքում քաղաքական ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունների մասին։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, արաբագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Այս աշխատությունը նվիրված է խորդենու մշակության ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների և մելիորացված աղուտ-ալկալի հողերում դրա մշակության հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում խորդենու՝ որպես արժեքավոր եթերայուղատու մշակաբույսի, կենսաբանական և արտադրական առանձնահատկությունների համադրումն է Հայաստանի հողակլիմայական պայմանների, մասնավորապես աղակալված և ալկալիացած հողերի առանձնահատկությունների հետ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են խորդենու աճի և զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանները, հողի նախապատրաստումը, տնկանյութի ընտրությունը, տնկման ժամկետները, սնուցումը, ոռոգումը, միջշարային մշակությունը, բույսերի խնամքը և բերքահավաքի կազմակերպումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հողի ֆիզիկական և քիմիական հատկություններին, քանի որ աղուտ-ալկալի հողերը կարող են սահմանափակել մշակաբույսերի բնականոն աճն ու զարգացումը և պահանջում են համապատասխան մելիորատիվ ու ագրոտեխնիկական միջոցառումներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մելիորացված հողերի գյուղատնտեսական օգտագործման հեռանկարների գնահատումը։ Քննարկվում են հողի աղակալվածության և ալկալիության նվազեցման, դրա կառուցվածքի ու ջրաֆիզիկական հատկությունների բարելավման, սննդանյութերի մատչելիության բարձրացման և հողի բերրիության վերականգնման տարբեր մոտեցումներ։ Խորդենու մշակությունը դիտարկվում է նաև որպես բարելավված աղուտ-ալկալի հողերի արդյունավետ օգտագործման հնարավոր ուղղություն՝ հաշվի առնելով մշակաբույսի կենսաբանական առանձնահատկությունները և արտադրական նշանակությունը։ Աշխատության մեջ գնահատվում է տարբեր մելիորատիվ և ագրոտեխնիկական միջոցառումների ազդեցությունը բույսերի աճի, զարգացման, բերքատվության և ստացվող բուսական հումքի որակի վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու խորդենու մշակության առավել նպատակահարմար պայմանները և բացահայտելու այն միջոցառումները, որոնք կարող են նպաստել անբարենպաստ հողերի արդյունավետ օգտագործմանը։ Միաժամանակ աշխատանքը կարևոր է հողային ռեսուրսների պահպանման և գյուղատնտեսական շրջանառությունից դուրս մնացած կամ ցածր արտադրողականություն ունեցող հողերի արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ եթերայուղատու մշակաբույսերի արտադրության, հողերի մելիորացիայի, հողի բերրիության բարձրացման և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության մեծացման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ագրոնոմներին, հողագետներին, մելիորացիայի մասնագետներին, գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների աշխատակիցներին, հետազոտողներին և գյուղատնտեսական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Այս բժշկական գիտական աշխատանքը նվիրված է վերին շնչա-մարսողական ուղիների տափակբջջային քաղցկեղի բուժման արդյունքների բարելավման ուղիների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հիվանդության վաղ հայտնաբերման, ախտորոշման ճշգրտության բարձրացման, բուժման մարտավարության ճիշտ ընտրության և համալիր թերապիայի արդյունավետության մեծացման խնդիրներն են։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են հիվանդության տեղակայման, տարածվածության, ուռուցքի կենսաբանական առանձնահատկությունների և հիվանդի ընդհանուր վիճակի ազդեցությունը բուժման արդյունքների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ախտորոշման ժամանակակից մոտեցումներին, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել առաջնային ուռուցքի տարածվածությունը, տարածաշրջանային ավշային հանգույցների ներգրավվածությունը և հիվանդության փուլը։ Ուսումնասիրվում են բուժման հիմնական մեթոդների՝ վիրաբուժական միջամտության, ճառագայթային և դեղորայքային բուժման հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց համակցված կիրառման արդյունավետությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բուժման անհատականացման խնդիրը՝ հաշվի առնելով հիվանդության փուլը, ուռուցքի տեղակայումը և յուրաքանչյուր պացիենտի կլինիկական առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև հետվիրահատական և հետբուժական բարդությունների նվազեցման, կյանքի որակի պահպանման և վերականգնողական միջոցառումների կատարելագործման հարցերը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում բուժման երկարաժամկետ արդյունքների գնահատմանը, այդ թվում՝ հիվանդության կրկնության հավանականությանը, հիվանդների գոյատևմանը և ֆունկցիոնալ արդյունքներին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բուժման արդյունքների վրա ազդող ռիսկի գործոնների բացահայտմանը և դրանց հնարավոր վերահսկմանը, ինչը կարևոր է ինչպես կանխատեսման, այնպես էլ բուժական ռազմավարության ընտրության համար։ Առաջարկվող մոտեցումները նպատակ ունեն բարձրացնել ախտորոշման և բուժման համակարգվածությունը, կատարելագործել տարբեր մասնագիտությունների բժիշկների համագործակցությունը և ապահովել պացիենտների ավելի արդյունավետ ու անհատականացված բուժում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գլխի և պարանոցի ուռուցքաբանության, քիթ-կոկորդ-ականջաբանության, վիրաբուժության, ճառագայթային ուռուցքաբանության և վերականգնողական բժշկության ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ուռուցքաբաններին, վիրաբույժներին, քիթ-կոկորդ-ականջաբաններին, ճառագայթային թերապիայի մասնագետներին, բժշկական բուհերի կլինիկական մասնագետներին և համապատասխան ոլորտներում գիտահետազոտական աշխատանք իրականացնողներին։

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Աստվածաշնչում գործածվող հատկանունների՝ անձնանունների, տեղանունների և այլ հատուկ անունների լեզվական, իմաստային, ծագումնաբանական և գործառական առանձնահատկությունների հետազոտությանը։ Աշխատության մեջ Աստվածաշնչի անվանական համակարգը դիտարկվում է որպես հարուստ և բազմաշերտ լեզվական ու մշակութային երևույթ, որն արտացոլում է հին ժողովուրդների պատմությունը, աշխարհագրությունը, կրոնական պատկերացումները և հասարակական հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձնանունների և տեղանունների կառուցվածքին, դրանց ստուգաբանությանը, անվանակազմական բաղադրիչներին և սկզբնական իմաստներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել բնագրային և թարգմանական տարբերակները՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են եբրայերեն, արամեերեն, հունարեն և այլ լեզվական միջավայրերում ձևավորված անունները փոխանցվել հայերենին։ Հատուկ կարևորություն է տրվում հայերեն Աստվածաշնչի անվանացանկին, դրա ձևավորման պատմությանը և հայերեն թարգմանական ավանդույթի առանձնահատկություններին։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև անունների տարբերակները, հնչյունական և ձևաբանական փոփոխությունները, թարգմանության կամ տառադարձության ընթացքում առաջացած տարբերությունները և դրանց պատճառները։ Աստվածաշնչյան հատկանունները ներկայացվում են ոչ միայն որպես լեզվական միավորներ, այլև որպես պատմամշակութային տեղեկատվության կրողներ, որոնց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տվյալ դարաշրջանի աշխարհընկալումը, կրոնական գաղափարները, աշխարհագրական պատկերացումները և մշակութային կապերը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև անվանագիտության տեսական խնդիրների համար, քանի որ աստվածաշնչյան նյութը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հատուկ անունների առաջացումը, զարգացումը, փոխառությունը, թարգմանությունը և լեզուների միջև փոխանցումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել Աստվածաշնչի լեզվի և հայերեն թարգմանական ավանդույթի ուսումնասիրության, աստվածաշնչյան բառարանների և անվանացանկերի կազմման, ինչպես նաև հայերենում օտարածին հատուկ անունների պատմական ձևերի հետազոտության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հայերենագետներին, աստվածաշնչագետներին, անվանագետներին, բանասերներին, պատմաբաններին, թարգմանիչներին և հայագիտությամբ ու հին լեզուների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ընդերքի արդյունավետ և ռացիոնալ յուրացման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում ընդերքը դիտարկվում է որպես երկրի ռազմավարական բնական ռեսուրսային ներուժի կարևոր բաղադրիչ, որի օգտագործումը պետք է միաժամանակ ապահովի տնտեսական աճ, պետական և համայնքային եկամուտների ձևավորում, ներդրումների արդյունավետություն և շրջակա միջավայրի պահպանություն։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ընդերքօգտագործման ոլորտի տնտեսական հարաբերությունները, ռեսուրսների գնահատման և օգտագործման արդյունավետության չափանիշները, ներդրումային գործընթացները և պետության կողմից կիրառվող տնտեսական կարգավորման գործիքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընդերքօգտագործման վճարների, հարկային մեխանիզմների, ռոյալթիների, լիցենզավորման, պետական եկամուտների և ոլորտում ներդրումային խթանների փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են նաև հանքային ռեսուրսների սահմանափակության, դրանց վերականգնելի չլինելու և շահագործման երկարաժամկետ հետևանքների պայմաններում տնտեսական որոշումների ընդունման խնդիրները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ընդերքօգտագործման տնտեսական արդյունավետության և բնապահպանական պատասխանատվության հավասարակշռման խնդիրը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցման, հանքարդյունաբերական գործունեությունից առաջացող վնասների տնտեսական գնահատման, վերականգնողական աշխատանքների ֆինանսավորման և ռեսուրսների խնայող օգտագործման մեխանիզմները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ընդերքօգտագործման արդյունքում ստեղծվող տնտեսական արժեքի բաշխմանը՝ պետական բյուջեի, համայնքների, ձեռնարկությունների և հասարակության տարբեր խմբերի միջև։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև միջազգային փորձի համեմատական վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն տնտեսական գործիքները, որոնք կարող են հարմարեցվել Հայաստանի պայմաններին։ Առաջարկվող բարեփոխումների ուղղությունները կարող են վերաբերվել հարկային և վճարային համակարգերի կատարելագործմանը, ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, ռեսուրսների հաշվառման և գնահատման մեթոդների զարգացմանը, պետական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացմանը և ոլորտի թափանցիկության ամրապնդմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի հանքային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով տնտեսական, սոցիալական և բնապահպանական երկարաժամկետ շահերը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, հանքարդյունաբերության ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, բնապահպանական տնտեսագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների, ներդրումային ոլորտի մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այս աշխատությունը նվիրված է համայնքների բյուջետային մուտքերի կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տեղական ինքնակառավարման համակարգի արդյունավետության և համայնքների ֆինանսական կայունության ապահովման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են համայնքային բյուջեների եկամուտների ձևավորման աղբյուրները, դրանց պլանավորման, հավաքագրման, կառավարման և վերահսկողության մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեփական եկամուտների դերին, տեղական հարկերին և տուրքերին, գույքից և համայնքային այլ ռեսուրսներից ստացվող մուտքերին, ինչպես նաև պետական բյուջեից տրամադրվող ֆինանսական միջոցներին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են բյուջետային մուտքերի կառավարման արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, վարչական և կազմակերպական գործոնները։ Քննարկվում են եկամուտների կանխատեսման և պլանավորման խնդիրները, բյուջետային մուտքերի հավաքագրման մակարդակը, պարտավորությունների կատարման վերահսկողությունը և համայնքային ֆինանսական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության խնդրին, քանի որ բավարար և կայուն սեփական եկամուտների առկայությունը մեծացնում է տեղական ինքնակառավարման մարմինների՝ համայնքի զարգացման առաջնահերթությունները ինքնուրույն սահմանելու և իրականացնելու հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև համայնքների միջև եկամտային ներուժի տարբերությունները, ֆինանսական համահարթեցման անհրաժեշտությունը և համայնքային բյուջեների եկամուտների ավելացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը անդրադառնում է բյուջետային կառավարման ժամանակակից մոտեցումներին՝ ընդգծելով տվյալների վրա հիմնված պլանավորման, ֆինանսական վերահսկողության, հաշվետվողականության և կառավարման թափանցիկության նշանակությունը։ Առաջարկվող մոտեցումները նպատակ ունեն բարելավել համայնքային եկամուտների հավաքագրման գործընթացը, բարձրացնել բյուջետային պլանավորման ճշգրտությունը, ընդլայնել սեփական եկամուտների աղբյուրները և նպաստել համայնքների ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ համայնքային բյուջեների կազմման և կատարման, տեղական ֆինանսների կառավարման, համայնքային զարգացման ծրագրերի ֆինանսավորման և տեղական ինքնակառավարման համակարգի կատարելագործման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ֆինանսական մասնագետներին, համայնքային կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Այս տեղեկատու հրատարակությունը նվիրված է 1981 թվականի ապրիլ, մայիս և հունիս ամիսների հիշարժան տարեթվերին ու նշանակալի իրադարձություններին։ Այն համախմբում է տվյալ ժամանակահատվածին վերաբերող պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և քաղաքական բնույթի կարևոր տարեթվեր՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով մեկտեղված ձևով ծանոթանալ տվյալ ամիսներին համապատասխանող նշանակալի դեպքերին, տարելիցներին և հիշատակի օրերին։ Նյութը կարող է ներառել ինչպես ազգային ու հայաստանյան պատմության կարևոր դրվագներ, այնպես էլ համաշխարհային պատմության, մշակույթի, գիտության և հասարակական կյանքի նշանավոր իրադարձություններ։ Հրատարակության կառուցվածքը նախատեսված է արագ կողմնորոշման և անհրաժեշտ տեղեկության որոնման համար՝ յուրաքանչյուր ամսվա շրջանակում առանձնացնելով համապատասխան հիշարժան ամսաթվերը։ Նման տեղեկատուն կարող է օգտակար լինել գրադարանների, կրթական հաստատությունների, մշակութային կազմակերպությունների, լրագրողների և միջոցառումների կազմակերպիչների համար՝ տարբեր պատմական տարելիցներին ու նշանակալի օրերին նվիրված միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ, դասախոսություններ կամ տեղեկատվական նյութեր պատրաստելիս։ Այն նաև արժեքավոր օժանդակ աղբյուր է պատմական հիշողության պահպանման և տարբեր ժամանակաշրջանների կարևոր իրադարձությունների համակարգված ներկայացման համար։ Hրատարակությունը կարող է հետաքրքրել պատմությամբ, մշակույթով և տարեգրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին, գրադարանավարներին և ընդհանուր ընթերցողին։

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է լակտոնային օղակի կազմում գտնվող C=C կրկնակի կապի ընտրողական վերականգնման և դրա հիման վրա նոր չհագեցած γ-լակտոնների ածանցյալների ստացման խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում են ֆունկցիոնալորեն տեղակալված 2-օքսո-2,5-դիհիդրոֆուրանները և 2-օքսո-5,6-դիհիդրոպիրանները, որոնց կառուցվածքային առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու կրկնակի կապի նպատակային քիմիական փոխակերպումների օրինաչափությունները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են լակտոնային համակարգերի ընտրողական վերականգնման պայմանները, ռեակցիաների ընթացքի վրա ազդող գործոնները և ստացվող արգասիքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի ռեակցիոն պայմանների ընտրությանը, որոնք թույլ են տալիս ազդել հենց լակտոնային օղակի չհագեցած կապի վրա՝ հնարավորինս պահպանելով մոլեկուլում առկա մյուս ֆունկցիոնալ խմբերը։ Ուսումնասիրության ընթացքում ստացվող միացությունները բնութագրվում են կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական մեթոդներով, ինչը հնարավորություն է տալիս հաստատելու սինթեզված նյութերի կառուցվածքը և գնահատելու կիրառված սինթեզի արդյունավետությունը։ Աշխատության մյուս կարևոր ուղղությունը նոր չհագեցած γ-լակտոնների ածանցյալների սինթեզն է։ Այդ նպատակով ուսումնասիրվում են տարբեր փոխակերպումների հնարավորությունները և նոր միացությունների ստացման ռեակցիոն ուղիները՝ ընդլայնելով տվյալ դասի օրգանական միացությունների շարքը։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև սինթետիկ քիմիայի տեսանկյունից, քանի որ լակտոնային կառուցվածքներ պարունակող միացությունները լայնորեն կիրառվում են բարդ օրգանական մոլեկուլների ստացման, դեղագործական քիմիայի և կենսաբանական ակտիվ նյութերի նպատակային սինթեզի համար։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել լակտոնային միացությունների քիմիայի զարգացմանը, ընտրողական օրգանական փոխակերպումների նոր մեթոդների մշակմանը և նոր ֆունկցիոնալացված հետերոցիկլային միացությունների ստացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիկոսներին, սինթետիկ քիմիայի մասնագետներին, հետերոցիկլային միացությունների հետազոտողներին, դեղագործական քիմիայի ոլորտի մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ասպիրանտներին ու ուսանողներին։

Այս երաժշտագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է հայկական դաշնամուրային սոնատի զարգացման ուղիների և հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը XIX դարի 80-ական թվականներից մինչև XX դարի 70-ական թվականների սկիզբը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է հայկական դաշնամուրային սոնատի ձևավորման և աստիճանական զարգացման գործընթացը՝ այն կապելով հայ պրոֆեսիոնալ կոմպոզիտորական դպրոցի կայացման, ազգային երաժշտական մտածողության զարգացման և եվրոպական երաժշտական ավանդույթների յուրացման հետ։ Հետազոտության ընթացքում վերլուծվում են սոնատի ժանրի կառուցվածքային, ձևային, հարմոնիկ, ռիթմական և թեմատիկ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց կրած փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են հայկական կոմպոզիտորները դասական և ռոմանտիկական սոնատի ավանդական սկզբունքները համադրել ազգային երաժշտական մտածողության, ժողովրդական մեղեդային նյութի, ռիթմական առանձնահատկությունների և հայ երաժշտությանը բնորոշ ինտոնացիոն համակարգերի հետ։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է ժանրի զարգացման հիմնական փուլերը՝ բացահայտելով դրա ձևավորման վրա ազդած գեղարվեստական, պատմամշակութային և մասնագիտական գործոնները։ Քննարկվում են նաև սոնատի կառուցվածքային սկզբունքների փոփոխությունները, բազմամաս ձևերի կիրառությունը, թեմատիկ զարգացման եղանակները և դաշնամուրային արտահայտչամիջոցների ընդլայնումը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է հայկական դաշնամուրային սոնատի ինքնատիպության բացահայտումը՝ համաշխարհային երաժշտական ժառանգության և եվրոպական սոնատային ավանդույթի համատեքստում։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև ժանրի զարգացման ընթացքում առաջացած ստեղծագործական խնդիրներին, այդ թվում՝ ազգային և համաեվրոպական սկզբունքների համադրման, ավանդույթի և նորարարության հարաբերակցության, ինչպես նաև դաշնամուրային երաժշտության ազգային ոճի ձևավորման հարցերին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու հայկական դաշնամուրային սոնատի էվոլյուցիային՝ վաղ շրջանի փորձերից մինչև ավելի հասուն և անհատականացված կոմպոզիտորական լուծումներ։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայ դաշնամուրային երաժշտության պատմության և ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի զարգացման ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, կոմպոզիտորներին, դաշնակահարներին, երաժշտական բուհերի դասախոսներին ու ուսանողներին, ինչպես նաև հայկական դասական երաժշտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։