Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հիփոթեքային համակարգի ձևավորման, զարգացման և դրա գործունեության ընթացքում առաջացող տնտեսական, ֆինանսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հիփոթեքային վարկավորման՝ որպես բնակարանային պայմանների բարելավման, անշարժ գույքի շուկայի ակտիվացման և ֆինանսական համակարգի զարգացման կարևոր գործիքի առանձնահատկություններն են։ Քննության են առնվում հիփոթեքային հարաբերությունների ձևավորման նախադրյալները, վարկատու կազմակերպությունների և վարկառուների փոխհարաբերությունները, անշարժ գույքի գրավադրման նշանակությունը և երկարաժամկետ ֆինանսավորման կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնակչության եկամուտների, բնակարանների արժեքի, վարկերի տոկոսադրույքների, մարման ժամկետների և սկզբնական վճարի չափի փոխկապակցվածությանը, քանի որ այս գործոններն էական ազդեցություն ունեն բնակարանային վարկերի հասանելիության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև հիփոթեքային վարկերի ֆինանսավորման աղբյուրները, բանկային համակարգի մասնակցությունը, վերաֆինանսավորման հնարավորությունները և երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման մեխանիզմները։ Կարևոր ուղղություն է հիփոթեքային շուկային բնորոշ ռիսկերի գնահատումը, ներառյալ վարկային, տոկոսադրույքային, իրացվելիության և անշարժ գույքի արժեքի փոփոխության հետ կապված ռիսկերը։ Հիփոթեքային համակարգի զարգացումը դիտարկվում է նաև անշարժ գույքի շուկայի հետ փոխադարձ կապի մեջ, քանի որ բնակարանային պահանջարկի, շինարարության ծավալների և գների փոփոխությունները կարող են ազդել վարկավորման պայմանների ու ֆինանսական կազմակերպությունների վարքագծի վրա։ Ուսումնասիրության առանձին բաղադրիչ կարող է լինել պետական աջակցության և բնակարանային ֆինանսավորման ծրագրերի դերի գնահատումը՝ բնակչության տարբեր խմբերի համար հիփոթեքի հասանելիության տեսանկյունից։ Միաժամանակ կարևորվում են վարկառուների իրավունքների պաշտպանությունը, պայմանագրային հարաբերությունների թափանցիկությունը, անշարժ գույքի գնահատման արժանահավատությունը և գրավի հետ կապված իրավական հարաբերությունների արդյունավետ կազմակերպումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բանկային գործի, անշարժ գույքի տնտեսագիտության, ֆինանսական շուկաների և բնակարանային ֆինանսավորման մոտեցումները՝ բացահայտելով Հայաստանում հիփոթեքային համակարգի զարգացման հիմնական առանձնահատկությունները, առկա սահմանափակումները և դրա գործունեության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

Աշխատությունը կենտրոնանում է պատմական զանգվածային բռնությունների, դրանց հիշողության և հետագա ժխտողական քաղաքականությունների փոխհարաբերությունների վրա՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ մեկ դար շարունակ ձևավորված քաղաքական, հասարակական և պատմագիտական բանավեճերին։ Ուսումնասիրության առանցքում այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով պատմական իրադարձությունների մեկնաբանությունը կարող է դառնալ պետական քաղաքականության, ազգային ինքնության, դիվանագիտական հարաբերությունների և հանրային հիշողության մաս։ Քննության են առնվում ժխտման տարբեր դրսևորումները՝ փաստերի վիճարկումից և պատասխանատվության հարցի վերաիմաստավորումից մինչև պատմական իրադարձությունների այլընտրանքային մեկնաբանությունների առաջադրում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պատմական սկզբնաղբյուրների, վկայությունների, դիվանագիտական փաստաթղթերի և հետագա պատմագիտական ուսումնասիրությունների նշանակությանը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես է ձևավորվում փաստագրական հիմքը և ինչպես են դրա շուրջ զարգանում հակադիր մեկնաբանություններ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հիշողության փոխանցման գործընթացին՝ ուսումնասիրելով վերապրածների և նրանց սերունդների պատմությունները, սփյուռքյան համայնքների հիշողության մշակույթը, հուշահամալիրների, կրթության, գրականության և հանրային քննարկումների դերը։ Առանձին ուղղություն է միջազգային ճանաչման գործընթացների և դրանց շուրջ ծավալված քաղաքական ու դիվանագիտական բանավեճերի վերլուծությունը՝ առանց դրանք մեկ միասնական քաղաքական դիրքորոշման վերածելու։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր է նաև տարբերակել ակադեմիական պատմագիտական բանավեճը փաստերի կանխամտածված ժխտումից կամ աղավաղումից՝ գնահատելով աղբյուրների հավաստիությունը, փաստարկների կառուցվածքը և պատմական գիտելիքի ձևավորման սկզբունքները։ Թեման դիտարկվում է նաև մարդու իրավունքների և զանգվածային ոճրագործությունների հիշողության ավելի լայն համատեքստում, որտեղ անցյալի ճանաչման և հիշատակման հարցերը փոխկապակցվում են արդարության, պատասխանատվության և պատմական հիշողության պահպանման խնդիրների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը համադրում է պատմագիտության, հիշողության ուսումնասիրությունների, ցեղասպանագիտության և միջազգային հարաբերությունների մոտեցումները՝ ներկայացնելով, թե ինչպես կարող է պատմական իրադարձության շուրջ ձևավորված ժխտողական դիսկուրսը պահպանվել և փոփոխվել տասնամյակների ընթացքում ու ազդեցություն ունենալ հասարակական հիշողության և միջպետական հարաբերությունների վրա։

Աշխատությունը նվիրված է բնական և սինթետիկ ծագման մետաղապորֆիրինային միացությունների կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ բջջային և մանրէաբանական մոդելների վրա իրականացվող լաբորատոր հետազոտությունների շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում պորֆիրինային կառուցվածք ունեցող և տարբեր մետաղական իոնների հետ համալիրներ կազմող միացությունների հնարավոր հակաուռուցքային ու հակամանրէային հատկությունների գնահատումն է։ Մետաղապորֆիրինները հետաքրքրություն են ներկայացնում կենսաանօրգանական և դեղագործական քիմիայի համար, քանի որ դրանց կենսաբանական ազդեցությունը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես պորֆիրինային համակարգի կառուցվածքով, այնպես էլ կենտրոնական մետաղական իոնի բնույթով և մոլեկուլի ընդհանուր ֆիզիկաքիմիական հատկություններով։ Ուսումնասիրության շրջանակում համեմատվում են տարբեր ծագման և կառուցվածքային առանձնահատկություններ ունեցող միացությունների ազդեցությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց կառուցվածքի և կենսաբանական ակտիվության միջև հնարավոր կապերը։ Հակաքաղցկեղային ուղղությամբ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական բջջային մոդելներում միացությունների ազդեցությանը բջիջների կենսունակության, բազմացման և այլ կենսաբանական ցուցանիշների վրա՝ միաժամանակ գնահատելով առողջ և փոփոխված բջիջների նկատմամբ հնարավոր ընտրողականությունը։ Հակամանրէային ուսումնասիրությունները նպատակ ունեն պարզելու, թե հետազոտվող նյութերն ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ տարբեր մանրէաբանական մոդելների կենսունակության և աճի վրա։ Կարևոր ուղղություն է հնարավոր ազդեցության մեխանիզմների ընդհանուր ուսումնասիրությունը, ներառյալ բջջային օքսիդավերականգնման հավասարակշռության, թաղանթային համակարգերի և կենսական նշանակություն ունեցող մոլեկուլային գործընթացների հետ հնարավոր փոխազդեցությունները։ Լաբորատոր պայմաններում ստացված արդյունքները հնարավորություն են տալիս նախնական մակարդակում համեմատելու տարբեր միացությունների կենսաբանական ներուժը և առանձնացնելու հետագա հիմնարար հետազոտությունների համար հետաքրքրություն ներկայացնող կառուցվածքային խմբերը։ Միաժամանակ նման արդյունքները պետք է մեկնաբանվեն իրենց փորձարարական սահմանափակումների շրջանակում, քանի որ բջջային կամ մանրէաբանական մոդելներում արձանագրված ակտիվությունն ինքնին չի նշանակում կլինիկական արդյունավետություն կամ անվտանգություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաանօրգանական քիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, ուռուցքաբանական հետազոտությունների և մանրէաբանության մոտեցումները՝ մետաղապորֆիրինային միացությունների կենսաբանական հատկությունների և դրանց հետագա գիտական ուսումնասիրման հնարավորությունների գնահատման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է 1996–2007 թվականներին Ստամբուլում հրատարակվող «Ակօս» պարբերականի հրապարակախոսության մեջ հայկական թեմատիկայի ներկայացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն խնդիրներն ու գաղափարական ուղղություններն են, որոնց միջոցով պարբերականը լուսաբանել է Թուրքիայի հայ համայնքի հասարակական և մշակութային կյանքը, ինքնության պահպանման հարցերը, հայոց լեզվի և մշակութային ժառանգության նշանակությունը, հայ-թուրքական հարաբերությունները, պատմական հիշողությունը և հասարակության մեջ հայերին վերաբերող քննարկումները։ Հրապարակախոսական նյութերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես լրագրողական տեքստեր, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական տրամադրությունները, բանավեճերը և համայնքային խնդիրներն արտացոլող աղբյուրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել պարբերականի հիմնադիր և գլխավոր խմբագիր Հրանտ Դինքի հրապարակախոսական գործունեությանը, նրա կողմից հայ և թուրք հասարակությունների միջև երկխոսության, փոխադարձ ճանաչողության և պատմական խնդիրների հանրային քննարկման թեմաների ներկայացմանը։ Հետազոտության ժամանակագրական սահմանները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու պարբերականի գործունեության սկզբնական շրջանից մինչև 2007 թվականը հայկական թեմատիկայի զարգացման ընթացքը և հրապարակախոսական շեշտադրումների հնարավոր փոփոխությունները։ Կարևոր ուղղություն է հոդվածների թեմատիկ, ժանրային և լեզվաոճական վերլուծությունը, որի միջոցով կարելի է բացահայտել հեղինակների փաստարկման եղանակները, հասարակական խնդիրների մեկնաբանման առանձնահատկությունները և տարբեր լսարանների հետ հաղորդակցության ձևերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային ինքնության, փոքրամասնությունների իրավունքների, մշակութային հիշողության, քաղաքացիական պատկանելության և խոսքի ազատության վերաբերյալ քննարկումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի Թուրքիայի հասարակական-քաղաքական միջավայրի համատեքստում։ Միաժամանակ կարևոր է պարբերականի դերը հայկական համայնքի ներքին խնդիրները հանրային դաշտ բերելու և հայերին վերաբերող հարցերը ավելի լայն հասարակական քննարկումների առարկա դարձնելու գործում։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից հրապարակախոսական նյութերի համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ոչ միայն առանձին իրադարձությունների լուսաբանումը, այլև այն գաղափարական ու հասարակական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են հայկական թեմաներին վերաբերող դիրքորոշումները և բանավեճերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մամուլի պատմության, հրապարակախոսության, հայագիտության և հասարակական հաղորդակցության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայկական խնդիրների արտացոլման և մեկնաբանման առանձնահատկությունները նշված ժամանակաշրջանի պարբերական մամուլում։

Աշխատությունը նվիրված է քրեական իրավունքում հանցավոր վարքագծի հրահրման իրավական բնույթի, սահմանների և դրա հետ կապված պատասխանատվության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն իրավիճակներն են, երբ անձի մոտ հանցավոր մտադրության ձևավորման կամ դրա իրականացման վրա ազդեցություն է գործում մեկ այլ անձ կամ իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչ, ինչի հետևանքով առաջանում է իրավաչափ գործողությունը անթույլատրելի հրահրումից տարբերակելու անհրաժեշտություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության փոխկապակցվածությանը, քանի որ նման դեպքերի իրավական գնահատումը կարող է նշանակություն ունենալ ոչ միայն արարքի որակման, այլև ապացույցների թույլատրելիության, արդար դատաքննության իրավունքի և իրավապահ գործունեության օրինականության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են հրահրող վարքագծի հիմնական իրավական հատկանիշները, անձի նախնական հանցավոր մտադրության առկայության կամ բացակայության նշանակությունը, նախաձեռնության աղբյուրը և պետական մարմինների միջամտության թույլատրելի սահմանները։ Կարևորվում է հանցագործության բացահայտման նպատակով իրականացվող օրինական վերահսկողական գործողությունների և այնպիսի միջամտության տարբերակումը, որի դեպքում իրավապահ մարմինների գործողություններն իրենք կարող են վճռորոշ ազդեցություն ունենալ հանցավոր վարքագծի առաջացման վրա։ Թեման դիտարկվում է նաև մարդու իրավունքների պաշտպանության համատեքստում՝ հատկապես արդար դատաքննության, իրավական որոշակիության և պետական իշխանության կամայական միջամտությունից պաշտպանության սկզբունքների տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր իրավական համակարգերում ձևավորված տեսական մոտեցումների և դատական պրակտիկայի համեմատական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելու նման իրավիճակների գնահատման ընդհանուր և տարբերակիչ չափանիշները։ Առանձին նշանակություն ունի քրեական պատասխանատվության անհատականացման հարցը, քանի որ անհրաժեշտ է հստակ գնահատել յուրաքանչյուր մասնակցի վարքագիծը, մտադրությունը և փաստացի դերը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև իրավական կարգավորման հնարավոր բացերին և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող մեկնաբանման խնդիրներին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քրեական իրավունքի, քրեական դատավարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով հստակեցնել հանցավոր վարքագծի բացահայտման օրինական մեթոդների ու անթույլատրելի հրահրման սահմանները և նպաստել համապատասխան իրավական չափանիշների հետևողական կիրառմանը։

Հրատարակությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության վերաբերյալ ընտրված գրականության համակարգված և անոտացիաներով համալրված հանձնարարական մատենագիտական ցանկ, որի հիմնական նպատակը ընթերցողներին համապատասխան մասնագիտական ու գիտահանրամատչելի աղբյուրների ընտրության հարցում կողմնորոշելն է։ Այն կարող է ընդգրկել գյուղատնտեսության տարբեր ուղղություններին վերաբերող գրքեր, ձեռնարկներ, ուսումնասիրություններ և այլ տպագիր նյութեր՝ յուրաքանչյուր աղբյուրի բովանդակության վերաբերյալ համառոտ տեղեկատվությամբ։ Անոտացիաները հնարավորություն են տալիս նախնական պատկերացում կազմելու ներկայացված աշխատությունների թեմատիկ ընդգրկման, նպատակային նշանակության և տեղեկատվական արժեքի մասին՝ առանց յուրաքանչյուր հրատարակությունն ամբողջությամբ ուսումնասիրելու անհրաժեշտության։ Նյութերի թեմատիկ դասակարգումը կարող է ընդգրկել հողագործություն, բուսաբուծություն, այգեգործություն, անասնաբուծություն, գյուղատնտեսական տեխնիկա, հողային և ջրային ռեսուրսների օգտագործում, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպում և ոլորտին առնչվող այլ հարցեր։ Հանձնարարական բնույթը նշանակում է, որ մատենագիտական նյութը նախատեսված է ոչ միայն առկա գրականությունը գրանցելու, այլև որոշակի թեմաներով առավել օգտակար ընթերցանության շրջանակ առաջարկելու համար։ Այդ տեսանկյունից այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության մասնագետների, ուսանողների, գրադարանավարների, գյուղատնտեսական արտադրությամբ զբաղվող անձանց և ոլորտի վերաբերյալ գիտելիքներ ձեռք բերելու ցանկություն ունեցող ընթերցողների համար։ Հատուկ նշանակություն ունի մատենագիտական նկարագրությունների և անոտացիաների համադրումը, քանի որ առաջինները հնարավորություն են տալիս նույնականացնել անհրաժեշտ հրատարակությունը, իսկ երկրորդները՝ գնահատել դրա թեմատիկ համապատասխանությունը։ Որպես բազմապրակ հրատարակության երկրորդ մաս՝ նյութը կարող է շարունակել նախորդ պրակում ներկայացված գրականության թեմատիկ կամ ժամանակագրական ընդգրկումը և ընդլայնել առաջարկվող աղբյուրների շրջանակը։ Նման ցանկերը նաև արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գյուղատնտեսության վերաբերյալ հրատարակված և ընթերցանության համար առաջարկված գրականության ընդհանուր պատկերը, ինչի շնորհիվ կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել գյուղատնտեսական գիտելիքի տարածման, գրահրատարակչության և գրադարանային-մատենագիտական գործունեության պատմության ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը տեղեկատվական և կողմնորոշիչ գործիք է, որը համակարգված մատենագիտական տվյալների ու բովանդակային անոտացիաների միջոցով հեշտացնում է գյուղատնտեսության տարբեր ոլորտների վերաբերյալ անհրաժեշտ գրականության որոնումն ու ընտրությունը։

Աշխատությունը նվիրված է հակաշփական կիրառությունների համար նախատեսված պղնձային հիմքով ամրանավորված փոշեհամաձուլվածքների կառուցվածքի ձևավորման և դրանց ֆիզիկամեխանիկական ու տրիբոլոգիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում նյութի բաղադրության, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և շահագործման ընթացքում դրսևորվող հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունն է։ Փոշեմետալուրգիական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ստանալ բազմաբաղադրիչ նյութեր, որոնց կառուցվածքը կարող է նպատակային ձևավորվել՝ շփման հանգույցներում անհրաժեշտ մաշակայունություն, մեխանիկական ամրություն, ջերմային կայունություն և համապատասխան շփման բնութագրեր ապահովելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պղնձային մատրիցի և ամրանավորող բաղադրիչների փոխազդեցությանը, դրանց բաշխվածությանը և ստացված նյութի կառուցվածքային համասեռությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է գնահատվել ծակոտկենության, հատիկային կառուցվածքի, միջֆազային սահմանների և ամրանավորող մասնիկների բնույթի ազդեցությունը համաձուլվածքի ընդհանուր հատկությունների վրա։ Կարևոր ուղղություն է կառուցվածք–հատկություն կապի բացահայտումը, քանի որ նյութի միկրոկառուցվածքային փոփոխությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ կարծրության, ամրության, մաշման դիմադրության և շփման ընթացքում նյութի վարքագծի վրա։ Հակաշփական նյութերի դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև շփման մակերևույթում ընթացող կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ շահագործման ընթացքում առաջացող մեխանիկական և ջերմային ազդեցությունները կարող են փոփոխել մակերևութային շերտի վիճակն ու նյութի աշխատանքային բնութագրերը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր կառուցվածքային տարբերակների համեմատական գնահատում՝ առավել հավասարակշռված հատկություններով նյութերի առանձնացման նպատակով։ Նման նյութերը հետաքրքրություն են ներկայացնում մեքենաշինական և տեխնիկական համակարգերի շարժական միացությունների համար, որտեղ անհրաժեշտ է նվազեցնել մաշումը և բարձրացնել հանգույցների աշխատանքային հուսալիությունն ու ծառայության տևողությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է փոշեմետալուրգիայի, նյութագիտության, մետաղագիտության և տրիբոլոգիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզաբանել պղնձային հիմքով ամրանավորված հակաշփական նյութերի կառուցվածքի ձևավորման օրինաչափությունները և դրանց կապը գործառնական հատկությունների հետ։

Աշխատությունը նվիրված է հայկական տարրական դպրոցներում ռուսերենի ուսուցման կազմակերպմանը և կրտսեր դպրոցականների համար օտար կամ երկրորդ լեզվի յուրացմանը նպաստող ուսումնական նյութերի մշակմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնանում է այն մեթոդական սկզբունքների վրա, որոնց օգնությամբ հնարավոր է երեխաների տարիքային, լեզվական և ճանաչողական առանձնահատկություններին համապատասխան ձևավորել ռուսերենով հաղորդակցվելու սկզբնական կարողություններ։ Ուսումնական նյութը կարող է կառուցված լինել աստիճանական բարդացման սկզբունքով՝ սկսելով հնչյունների, բառերի և պարզ արտահայտությունների յուրացումից և անցնելով ընթերցանության, գրավոր խոսքի ու նախադասությունների կառուցման ավելի զարգացած հմտություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայերենի և ռուսերենի լեզվական համակարգերի տարբերությունների հաշվառումը, քանի որ մայրենի լեզվի ազդեցությունը կարող է դրսևորվել արտասանության, բառապաշարի, քերականական ձևերի և նախադասությունների կառուցման մակարդակներում։ Այդ պատճառով մեթոդական մոտեցումը կարող է ներառել համադրական բացատրություններ, կրկնողական վարժություններ և սովորողների համար հասկանալի խոսքային իրավիճակներ։ Կարևորվում է ոչ միայն քերականական կանոնների յուրացումը, այլև ակտիվ բառապաշարի զարգացումը և սովորած լեզվական միավորների գործնական կիրառումը առօրյա հաղորդակցության մեջ։ Ընթերցանության համար ընտրված փոքրածավալ տեքստերը, երկխոսությունները, հարցուպատասխանները և լեզվական առաջադրանքները կարող են նպաստել ինչպես լեզվական գիտելիքների ամրապնդմանը, այնպես էլ բանավոր խոսքի զարգացմանը։ Ուսուցման արդյունավետության համար նշանակություն ունի տեսողական նյութերի, օրինակների, խաղային առաջադրանքների և կրկնության համակարգված կիրառումը, հատկապես տարրական կրթության փուլում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցչի դերին՝ որպես սովորողների խոսքային գործունեությունը կազմակերպող և լեզվական դժվարությունները բացահայտող մասնագետի։ Ուսումնական նյութերի հաջորդական կազմակերպումը հնարավորություն է տալիս աստիճանաբար զարգացնել լսելու, հասկանալու, խոսելու, կարդալու և գրելու փոխկապակցված կարողությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է ռուսերենի տարրական ուսուցման մանկավարժական և լեզվամեթոդական մոտեցումների համակարգ՝ նախատեսված հայկական դպրոցական միջավայրի առանձնահատկությունների հաշվառմամբ և սովորողների հաղորդակցական կարողությունների աստիճանական զարգացման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում տարածված կաթնասունների տեսակային կազմի, տարածման, կենսամիջավայրերի և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տարածաշրջանի թերիոֆաունայի բազմազանությունն է՝ տարբեր բնական լանդշաֆտների և բարձրադիր գոտիների պայմաններում։ Տարածքի լեռնային ռելիեֆը, անտառային զանգվածները, թփուտները, մարգագետնային և ժայռային կենսամիջավայրերը ձևավորում են տարբեր էկոլոգիական պայմաններ, որոնք կարող են ապահովել կաթնասունների բազմաթիվ խմբերի բնակության և տարածման հնարավորություններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում մանր կաթնասուններին, չղջիկներին, միջատակերներին, կրծողներին, գիշատիչներին և սմբակավորներին՝ գնահատելով դրանց տարածվածությունն ու կենսամիջավայրերի հետ կապը։ Կարևոր ուղղություն է տեսակների աշխարհագրական տարածման ուսումնասիրությունը և կենդանական աշխարհի ձևավորման վրա բնական պայմանների ազդեցության գնահատումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տարբեր տեսակների էկոլոգիական պահանջների, սննդային կապերի, կենսամիջավայրերի ընտրության և սեզոնային ակտիվության ընդհանուր օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի էկոհամակարգերում նրանց ունեցած դերի մասին։ Հետազոտության մեջ կարող են համադրվել դաշտային դիտարկումների, կենդանաբանական հավաքածուների, նախկին գիտական տվյալների և տարածման վերաբերյալ գրանցումների արդյունքները՝ տեսակային կազմի հնարավորինս ամբողջական բնութագիր ստանալու նպատակով։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև հազվադեպ և պահպանության կարիք ունեցող տեսակներին, դրանց կենսամիջավայրերի վիճակին և մարդածին գործոնների հնարավոր ազդեցություններին։ Անտառահատումները, հողօգտագործման փոփոխությունները, ենթակառուցվածքային զարգացումը և բնական միջավայրերի մասնատումը կարող են փոփոխել կենդանիների տարածման ու բնակության պայմանները, ինչի պատճառով ֆաունիստական տվյալները կարևոր են նաև կենսաբազմազանության պահպանության տեսանկյունից։ Տեսակների կազմի և տարածման վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվությունը կարող է հիմք ծառայել հետագա կենդանաբանական և էկոլոգիական հետազոտությունների, կենսամիջավայրերի գնահատման և բնապահպանական միջոցառումների գիտական հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենդանաբանության, թերիոլոգիայի, կենսաաշխարհագրության և կենդանիների էկոլոգիայի մոտեցումները՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի կաթնասունների բազմազանության և տարածման առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրություն։

Աշխատությունը նվիրված է Հարավային Կովկասում Եվրոպական Միության էներգետիկ շահերի քաղաքական չափումների ուսումնասիրությանը՝ տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական նշանակության, էներգետիկ անվտանգության և միջազգային համագործակցության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն քաղաքական և ռազմավարական գործոններն են, որոնց միջոցով էներգետիկ ռեսուրսների մատակարարման աղբյուրների ու երթուղիների բազմազանեցումը փոխկապակցվում է ԵՄ արտաքին քաղաքականության հետ։ Հարավային Կովկասը դիտարկվում է որպես Կասպյան տարածաշրջանը եվրոպական շուկաների հետ կապող կարևոր տարածք, որտեղ էներգետիկ ենթակառուցվածքները, տարանցիկ ուղիները և միջպետական համագործակցությունը ձեռք են բերում ոչ միայն տնտեսական, այլև քաղաքական նշանակություն։ ԵՄ պաշտոնական քաղաքականության մեջ մատակարարման աղբյուրների և երթուղիների բազմազանեցումը դիտարկվում է էներգետիկ անվտանգության բաղադրիչ, իսկ Հարավային գազային միջանցքը Կասպյան տարածաշրջանի գազը Եվրոպա հասցնող հիմնական ենթակառուցվածքներից է։ Հետազոտության շրջանակում առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Ադրբեջանի՝ որպես էներգակիրների մատակարարի, և Վրաստանի՝ որպես տարանցիկ տարածքի դերերին, ինչպես նաև Հայաստանի հետ ԵՄ էներգետիկ համագործակցության առանձնահատկություններին։ Հայաստանի դեպքում համագործակցությունը ներառում է էներգաարդյունավետության, վերականգնվող էներգետիկայի, ցանցային ենթակառուցվածքների և միջսահմանային կապերի ուղղություններ։ Քաղաքական վերլուծության կարևոր ուղղություն է էներգետիկ շահերի և տարածաշրջանային անվտանգության փոխկապակցվածությունը, քանի որ ենթակառուցվածքների կայուն աշխատանքը և երկարաժամկետ ներդրումային ծրագրերը կախված են նաև միջպետական հարաբերություններից ու տարածաշրջանային կայունությունից։ Միաժամանակ ԵՄ քաղաքականությունը չի սահմանափակվում ածխաջրածնային ռեսուրսների մատակարարմամբ. վերջին տարիներին պաշտոնական օրակարգում աճել է վերականգնվող էներգիայի, էլեկտրաէներգետիկ փոխկապակցվածության, էներգաարդյունավետության և կանաչ էներգետիկ միջանցքների նշանակությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են քննվել նաև ԵՄ-ի հարաբերությունները Հարավային Կովկասի առանձին պետությունների հետ, արտաքին դերակատարների շահերի փոխազդեցությունը և այն քաղաքական գործիքները, որոնց միջոցով Միությունը ձգտում է համադրել էներգետիկ անվտանգությունը, տնտեսական համագործակցությունը և տարածաշրջանային կապակցվածությունը։ Այս տեսանկյունից էներգետիկ քաղաքականությունը ներկայացվում է որպես արտաքին քաղաքականության բազմաշերտ ոլորտ, որտեղ տնտեսական նպատակները միահյուսվում են անվտանգության, դիվանագիտության և տարածաշրջանային համագործակցության խնդիրների հետ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է միջազգային հարաբերությունների, էներգետիկ քաղաքականության, աշխարհաքաղաքականության և տարածաշրջանային անվտանգության մոտեցումները՝ բացահայտելով Հարավային Կովկասի տեղը Եվրոպական Միության էներգետիկ ռազմավարական հետաքրքրությունների համակարգում։

Աշխատությունը նվիրված է իմունային համակարգի որոշ բաղադրիչների և կոմպլեմենտի դասական ակտիվացման ուղու առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը շիզոֆրենիայի համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում շրջանառվող իմունային համալիրների և կոմպլեմենտային համակարգի փոխհարաբերությունն է՝ որպես օրգանիզմի իմունաբանական վիճակը բնութագրող գործընթաց։ Իմունային համալիրները ձևավորվում են հակածինների և դրանց համապատասխան հակամարմինների փոխազդեցության արդյունքում և որոշ պայմաններում կարող են մասնակցել կոմպլեմենտային համակարգի ակտիվացմանը։ Կոմպլեմենտը բնածին իմունային պաշտպանության կարևոր բաղադրիչ է և ներառում է փոխկապակցված սպիտակուցների համակարգ, որի դասական ուղին սերտորեն կապված է հակամարմինների մասնակցությամբ ընթացող իմունային արձագանքների հետ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե այս ցուցանիշների փոփոխությունները որքանով կարող են կապված լինել հիվանդության ժամանակ դիտվող իմունաբանական առանձնահատկությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իմունային համալիրների մակարդակի և կոմպլեմենտային բաղադրիչների ակտիվության հնարավոր փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև դրանց հարաբերությանը կլինիկական և կենսաբանական այլ ցուցանիշների հետ։ Նման ուսումնասիրությունները տեղավորվում են հոգենյարդաիմունաբանության ավելի լայն ուղղության մեջ, որը հետազոտում է նյարդային և իմունային համակարգերի փոխազդեցությունները հոգեկան խանգարումների ժամանակ։ Կարևոր է տարբերակել հայտնաբերվող իմունաբանական փոփոխությունների և հիվանդության պատճառների միջև հարաբերությունը, քանի որ որևէ կենսաբանական ցուցանիշի վիճակագրական կապը ինքնին չի ապացուցում պատճառահետևանքային մեխանիզմ։ Այդ պատճառով արդյունքների մեկնաբանման ժամանակ նշանակություն ունեն ուսումնասիրվող խմբերի առանձնահատկությունները, հիվանդության ընթացքը, ուղեկցող գործոնները և կիրառվող հետազոտական մեթոդները։ Իմունային համակարգի վերաբերյալ տվյալների համադրումը կարող է նպաստել հիվանդության կենսաբանական բազմազանության ավելի լավ ընկալմանը և հետագա հետազոտությունների համար հնարավոր կենսամարկերների առանձնացմանը, սակայն դրանք չեն դիտարկվում որպես ինքնուրույն ախտորոշիչ չափանիշ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իմունաբանության, նյարդակենսաբանության և հոգենյարդաիմունաբանության մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով իմունային համալիրների և կոմպլեմենտային համակարգի հնարավոր մասնակցությունը շիզոֆրենիայի հետ կապված կենսաբանական փոփոխություններին։

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքային տեխնածին միջավայրում աճող ծառատեսակների էկոլոգիական և կենսաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Երևանի պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր ծառատեսակների արձագանքն է մարդածին ազդեցությունների համալիրին, որը կարող է ներառել տրանսպորտային և արդյունաբերական արտանետումները, օդում ու հողում տարբեր աղտոտիչների կուտակումը, քաղաքային փոշին, հողի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոփոխությունները, ջրային ռեժիմի խախտումները և քաղաքային միկրոկլիմայի առանձնահատկությունները։ Ծառաբույսերը դիտարկվում են միաժամանակ որպես քաղաքային էկոհամակարգի կարևոր բաղադրիչներ և շրջակա միջավայրի վիճակի հնարավոր կենսացուցիչներ, քանի որ դրանց ֆիզիոլոգիական ու կենսաքիմիական փոփոխությունները կարող են արտացոլել տեխնածին ծանրաբեռնվածության աստիճանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր տեսակների դիմադրողականության համեմատական գնահատմանը և այն կենսաքիմիական ցուցանիշների ուսումնասիրմանը, որոնք կապված են շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոններին բույսերի հարմարվողական արձագանքի հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել տերևների պիգմենտային համակարգի, հակաօքսիդանտային պաշտպանության, նյութափոխանակության որոշ բաղադրիչների և բույսերի ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի փոփոխությունները՝ տեխնածին ազդեցության տարբեր մակարդակներում։ Կարևորվում է նաև ծառատեսակների կողմից որոշ աղտոտիչների կուտակման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ինչպես դրանց կենսացուցչային նշանակությունը, այնպես էլ քաղաքային կանաչապատման համար համապատասխան տեսակների ընտրության հնարավորությունները։ Տարբեր տարածքներում աճող բույսերի համեմատությունը կարող է նպաստել քաղաքի տեխնածին ծանրաբեռնվածության տարածական տարբերությունների բացահայտմանը և շրջակա միջավայրի վիճակի համալիր գնահատմանը։ Ուսումնասիրության կիրառական նշանակությունը կապված է Երևանի կանաչ տարածքների կառավարման, քաղաքային միջավայրին առավել դիմացկուն ծառատեսակների ընտրության և կանաչապատման համակարգի էկոլոգիական արդյունավետության բարձրացման հետ։ Միաժամանակ ծառային բուսականության վիճակի ուսումնասիրությունը կարևոր է քաղաքային կենսաբազմազանության պահպանման և բնակավայրերի էկոլոգիական պայմանների բարելավման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բույսերի էկոլոգիայի, կենսաքիմիայի, քաղաքային էկոլոգիայի և շրջակա միջավայրի կենսամոնիթորինգի մոտեցումները՝ բացահայտելով տեխնածին միջավայրի նկատմամբ տարբեր ծառատեսակների արձագանքման և հարմարվողականության հիմնական առանձնահատկությունները։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակելի անշարժ գույքի գնահատման տնտեսական, մեթոդաբանական և կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակարանների և բնակելի նշանակության այլ օբյեկտների արժեքի ձևավորման օրինաչափություններն են, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են շուկայական արժեքի տարբերությունները տարածքային և տնտեսական տարբեր պայմաններում։ Անշարժ գույքի գնահատումը դիտարկվում է որպես բազմագործոն գործընթաց, որի ընթացքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել օբյեկտի տեղադրությունը, մակերեսը, տեխնիկական վիճակը, կառուցման առանձնահատկությունները, ենթակառուցվածքների հասանելիությունը, շրջակա միջավայրի որակը և տվյալ տարածքում ձևավորված առաջարկի ու պահանջարկի հարաբերակցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնակարանային շուկայի վերաբերյալ հավաստի տեղեկատվության հավաքագրման և վերլուծության խնդիրներին, քանի որ գնահատման արդյունքի հիմնավորվածությունը մեծապես կախված է համադրելի գործարքների և շուկայական ցուցանիշների որակից։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են անշարժ գույքի գնահատման հիմնական մոտեցումների՝ համեմատական, եկամտային և ծախսային գնահատման կիրառելիության առանձնահատկությունները բնակֆոնդի տարբեր տեսակների համար։ Կարևորվում է գնահատման մեթոդի ընտրության համապատասխանությունը գնահատման նպատակին, տվյալների հասանելիությանը և կոնկրետ օբյեկտի բնութագրերին։ Առանձին ուղղություն է բնակարանային ֆոնդի տարածքային անհամաչափությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ մայրաքաղաքի, այլ քաղաքների և բնակավայրերի անշարժ գույքի շուկաները կարող են տարբերվել ակտիվությամբ, պահանջարկով, գների ձևավորման գործոններով և տեղեկատվության հասանելիությամբ։ Գնահատման խնդիրները դիտարկվում են նաև հիփոթեքային վարկավորման, գույքային գործարքների, հարկային հարաբերությունների, ապահովագրության և ներդրումային որոշումների համատեքստում, որտեղ անշարժ գույքի արժեքի հիմնավորված որոշումը կարող է ունենալ էական տնտեսական նշանակություն։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է գնահատման մասնագիտական չափանիշների, մեթոդաբանության միասնականության և գնահատողների գործունեության կազմակերպման կատարելագործումը՝ արդյունքների համադրելիությունն ու արժանահավատությունը բարձրացնելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անշարժ գույքի տնտեսագիտության, գնահատման տեսության, բնակարանային շուկայի վերլուծության և ֆինանսական գնահատման մոտեցումները՝ բացահայտելով Հայաստանում բնակելի անշարժ գույքի արժեքի որոշման հիմնական խնդիրներն ու գնահատման համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

Աշխատությունը նվիրված է արագացուցիչներում էլեկտրոնային փնջերի կոլիմացիոն և ճառագայթային երևույթների ուսումնասիրությանը՝ բարձր էներգիայի մասնիկների շարժման, փնջի ձևավորման և նյութի հետ փոխազդեցության ֆիզիկական օրինաչափությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում էլեկտրոնային փնջի տարածական և անկյունային բնութագրերի վերահսկումն է, քանի որ արագացուցչային համակարգերի արդյունավետ աշխատանքի համար կարևոր է մասնիկների պահանջվող ուղղվածության, կայունության և փնջի համապատասխան երկրաչափական պարամետրերի ապահովումը։ Կոլիմացիոն համակարգերը դիտարկվում են որպես արագացուցիչի կարևոր բաղադրիչներ, որոնց միջոցով սահմանափակվում են փնջի անցանկալի տարածական բաղադրիչները և վերահսկվում հիմնական ուղեծրից շեղված մասնիկները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում էլեկտրոնների և արագացուցչի կառուցվածքային տարրերի կամ կոլիմացիոն նյութերի փոխազդեցության հետևանքով առաջացող ճառագայթային երևույթներին։ Նման փոխազդեցությունները կարող են ուղեկցվել երկրորդային մասնիկների և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման առաջացմամբ, էներգիայի կորստով և փնջի բնութագրերի փոփոխությամբ, ուստի դրանց ուսումնասիրությունը կարևոր է ինչպես արագացուցչի աշխատանքի, այնպես էլ համապատասխան պաշտպանական համակարգերի գնահատման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել փնջի էներգետիկ և տարածական բաշխումները, մասնիկների կորուստների բնույթը, ճառագայթային դաշտերի ձևավորումը և դրանց կախվածությունը արագացուցչային համակարգի հիմնական ֆիզիկական պարամետրերից։ Կարևոր ուղղություն է տեսական մոդելների, թվային մոդելավորման և փորձարարական տվյալների համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու փնջի շարժման և նյութի հետ փոխազդեցության գործընթացների մասին։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նաև կոլիմացիոն համակարգերի արդյունավետության գնահատմանը, արագացուցչի բաղադրիչների վրա անցանկալի ճառագայթային ազդեցությունների նվազեցմանը և փնջի որակական բնութագրերի բարելավմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է արագացուցչային ֆիզիկայի, բարձր էներգիաների ֆիզիկայի, լիցքավորված մասնիկների փնջերի դինամիկայի և ճառագայթային գործընթացների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ուղղված էլեկտրոնային փնջերի վարքագծի և դրանց կոլիմացիոն ու ճառագայթային ազդեցությունների առավել ամբողջական բնութագրմանը։