Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
Բիչչիոլա
Ք. Սենդինի հեղինակած այս երկը ներկայացված է հայերեն ընթերցողին հասանելի դարձած գրական ստեղծագործության տեսքով։ Վերնագրի և մատենագիտական տվյալների հիման վրա այն կարելի է դասել 19-րդ դարի հայալեզու գրական շրջանառության մեջ ընդգրկված ստեղծագործությունների շարքին։ Թարգմանական գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել հայ ընթերցողների աշխարհայացքի ընդլայնման, այլ ժողովուրդների գրական ու մշակութային միջավայրերի ճանաչման և գեղարվեստական ընթերցանության զարգացման գործում։ Նման երկերը հնարավորություն են տվել հայերենով ծանոթանալու օտար հեղինակների ստեղծագործություններին՝ միաժամանակ հարստացնելով հայ գրական լեզվի արտահայտչական միջոցներն ու բառապաշարը։ Ստեղծագործության բովանդակության վերաբերյալ միայն վերնագրից և մատենագիտական տվյալներից հնարավոր չէ վստահորեն որոշել սյուժեն կամ հիմնական գաղափարները, ուստի այն բնութագրելիս կարևոր է պահպանել այդ սահմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ թարգմանական գրականության, Մխիթարյանների տպագրական գործունեության և Վենետիկի՝ որպես հայ գրքի ու մշակույթի կարևոր կենտրոնի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև վկայում է օտար գրականությունը հայերենով ներկայացնելու և ընթերցողական շրջանակը բազմազան ստեղծագործություններով ընդլայնելու ձգտման մասին։
Updated: 2026-11-05
Medicine
Объективная оценка и обоснование хирургического вмешательства при сочетанной аденотонзиллярной и риногенной респираторной хронической обструкции у детей
Աշխատությունը նվիրված է երեխաների մոտ համակցված ադենոիդ-տոնզիլյար և ռինոգեն ծագման քրոնիկ շնչուղային օբստրուկցիայի դեպքում վիրաբուժական միջամտության օբյեկտիվ գնահատման և հիմնավորման խնդիրներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է վերին շնչուղիների քրոնիկ խանգարումների պաթոգենեզը, դրանց ազդեցությունը երեխաների շնչառության, քնի որակի, ընդհանուր զարգացման և կյանքի որակի վրա։ Գրքում վերլուծվում են ադենոտոնզիլյար հյուսվածքի հիպերտրոֆիայի և ռինոլոգիական պաթոլոգիաների համակցված ազդեցությունները, որոնք հանգեցնում են շնչուղիների կայուն նեղացման և ֆունկցիոնալ խանգարումների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ախտորոշման օբյեկտիվ չափանիշներին՝ ներառյալ կլինիկական գնահատումը, էնդոսկոպիկ հետազոտությունները, պատկերային մեթոդները և ֆունկցիոնալ թեստերը, որոնք թույլ են տալիս որոշել վիրաբուժական բուժման ցուցումները։ Հեղինակը քննարկում է նաև կոնսերվատիվ և վիրաբուժական մոտեցումների համեմատական արդյունավետությունը՝ ընդգծելով ադենոտոնզիլէկտոմիայի և համակցված միջամտությունների դերը շնչուղային անցանելիության վերականգնման գործում։ Աշխատությունը կարևոր է մանկական օտորինոլարինգոլոգների, մանկաբույժների և վիրաբույժների համար՝ նպաստելով բուժման օպտիմալ ռազմավարությունների ընտրությանը և կլինիկական որոշումների հիմնավորմանը։
Updated: 2026-09-23
History
Տեղեկություններ Պարսկաստանի թագավորության ներկա վիճակի մասին
Աշխատությունը ներկայացնում է Պարսկաստանի թագավորության ժամանակակից կացության վերաբերյալ տեղեկություններ՝ ընթերցողին ծանոթացնելով երկրի քաղաքական, հասարակական և տնտեսական իրավիճակին։ Այն պատմական-տեղեկատվական բնույթի հրատարակություն է, որի նպատակը տվյալ ժամանակաշրջանի Պարսկաստանի մասին ընդհանուր պատկերացում կազմելն ու տարածաշրջանի զարգացումներն ավելի հասկանալի դարձնելն է։ Նմանատիպ աշխատություններում սովորաբար անդրադարձ է կատարվում երկրի կառավարման համակարգին, թագավորական իշխանությանը, պետական կառուցվածքին, վարչական հարաբերություններին, բնակչության կազմին, քաղաքներին, առևտրին և տնտեսական գործունեությանը։ Կարևոր կարող են լինել նաև արտաքին քաղաքական կապերը, հարևան պետությունների հետ հարաբերությունները և տարածաշրջանում Պարսկաստանի ունեցած ռազմավարական դիրքը։ Երկրի աշխարհագրական առանձնահատկությունները, բնական պաշարները և բնակչության զբաղմունքները դիտարկվում են որպես քաղաքական ու տնտեսական կյանքի վրա ազդող գործոններ։ Հրատարակության ժամանակաշրջանի տեսանկյունից այն հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև այն պատճառով, որ արտացոլում է XIX դարի սկզբին եվրոպական միջավայրում Պարսկաստանի վերաբերյալ տարածված տեղեկություններն ու պատկերացումները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Իրանի պատմությամբ, հայ-պարսկական պատմական հարաբերություններով, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումներով և տարածաշրջանի երկրների վերաբերյալ վաղ շրջանի տեղեկատվական գրականությամբ հետաքրքրվողներին։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է պատմական աշխարհագրության և ժամանակաշրջանի միջազգային ընկալումների ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-11-09
Other Subjects
Հայ բանագիտության ավանդական մոտեցումներ եվ արդի մարտահրավերներ. համացանցային բանահյուսության ուսումնասիրման անհրաժեշտության շուրջ
Աշխատությունը նվիրված է հայ բանագիտության ձևավորման և զարգացման ավանդական գիտական մոտեցումների քննությանը և ժամանակակից տեղեկատվական ու հաղորդակցական միջավայրում առաջացած նոր մարտահրավերների բացահայտմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով համացանցային բանահյուսության ուսումնասիրման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ բանահյուսությունը փոփոխվող հասարակական և տեխնոլոգիական պայմաններին զուգընթաց փոխում է իր գոյության, տարածման և փոխանցման ձևերը, ուստի դրա ուսումնասիրության ավանդական մեթոդները անհրաժեշտ է լրացնել նոր մեթոդաբանական գործիքներով։ Աշխատությունը դիտարկում է հայ բանագիտության ավանդույթները՝ դրանց ձևավորման պատմությունը, հիմնական ուսումնասիրության առարկաները, աղբյուրագիտական սկզբունքները և բանահյուսական նյութի հավաքման, գրանցման ու դասակարգման եղանակները։ Դասական բանագիտության շրջանակում կարևոր նշանակություն են ունեցել բանավոր կերպով փոխանցվող հեքիաթների, առասպելների, ավանդազրույցների, երգերի, առածների, ասացվածքների, հանելուկների, ծեսերի և ժողովրդական այլ ստեղծագործությունների հավաքագրումն ու գիտական համակարգումը։ Սակայն թվային հաղորդակցության տարածումը ստեղծել է բանահյուսական ստեղծագործության նոր միջավայր, որտեղ նյութը կարող է առաջանալ, փոփոխվել և տարածվել ոչ միայն բանավոր շփման, այլև սոցիալական ցանցերի, առցանց հարթակների, քննարկումների, բլոգների, տեսանյութերի և հաղորդագրությունների միջոցով։ Հետազոտության առանցքային հասկացություններից է համացանցային բանահյուսությունը, որը կարելի է դիտարկել որպես ժողովրդական ստեղծագործության ժամանակակից դրսևորումների ամբողջություն։ Դրա օրինակներ կարող են լինել ինտերնետային մեմերը, կատակները, անեկդոտները, տարածվող պատմությունները, առցանց լեգենդները, շղթայական հաղորդագրությունները, ժողովրդական մեկնաբանությունները և թվային միջավայրում ձևավորվող այլ կայուն կամ կիսակայուն տեքստեր։ Այդ նյութերի առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք հաճախ չունեն մեկ հաստատուն հեղինակ, արագորեն տարածվում են բազմաթիվ օգտատերերի միջոցով, ենթարկվում են փոփոխությունների և կարող են միաժամանակ գոյություն ունենալ տարբեր տեքստային, պատկերային ու տեսաձայնային տարբերակներով։ Աշխատությունը կարևորում է հենց այս փոփոխականության ուսումնասիրությունը, քանի որ ավանդական բանահյուսության նյութի համեմատ թվային ստեղծագործությունները հաճախ ունեն տարածման շատ ավելի արագ և լայն մեխանիզմներ։ Համացանցային միջավայրը փոխում է նաև հեղինակի և լսարանի հարաբերությունը․ օգտատերը կարող է միաժամանակ լինել նյութի սպառող, վերարտադրող, փոփոխող և նոր տարբերակի ստեղծող։ Այս հանգամանքը մարտահրավեր է առաջացնում բանագիտության դասական հեղինակային և տեքստաբանական մոտեցումների համար և պահանջում է մշակել թվային նյութի գրանցման, պահպանման, տարբերակների համադրման ու տարածման պատմության ուսումնասիրման նոր եղանակներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև բանահյուսական նյութի համատեքստի խնդիրը։ Եթե ավանդական բանահյուսական տեքստը հաճախ գրանցվում էր կատարողի, բնակավայրի, ժամանակի և ծիսական կամ սոցիալական միջավայրի մասին տեղեկությունների հետ միասին, ապա առցանց նյութի դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել հրապարակման հարթակը, օգտատերերի փոխազդեցությունը, տարածման ժամանակագրությունը, մեկնաբանությունները, հղումները և նյութի փոփոխության տարբեր փուլերը։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն տեքստը, այլև դրա թվային «կյանքը»։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև համացանցային բանահյուսության լեզվական առանձնահատկություններին՝ խոսակցական բառապաշարի, ժարգոնի, կրճատումների, նորաբանությունների, հումորի, պատկերային և տեքստային համադրությունների, ինչպես նաև տարբեր լեզուների ու մշակույթների տարրերի փոխներթափանցման դրսևորումներին։ Հատուկ նշանակություն ունի հայալեզու թվային բովանդակության ուսումնասիրությունը, քանի որ այն կարող է արտացոլել ժամանակակից հայ հասարակության արժեքները, կարծրատիպերը, հումորային պատկերացումները, հասարակական արձագանքները և առօրյա հաղորդակցության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության գիտական նշանակությունն այն է, որ այն հիմնավորում է հայ բանագիտության մեթոդաբանական շրջանակի ընդլայնման անհրաժեշտությունը՝ ավանդական բանահյուսական ժառանգության ուսումնասիրությունը համադրելով թվային մշակույթի հետազոտության ժամանակակից մեթոդների հետ։ Համացանցային նյութերի համակարգված հավաքագրումը կարող է նաև կարևոր լինել մշակութային հիշողության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ թվային բովանդակությունը հաճախ արագ փոփոխվում կամ անհետանում է։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել բանագետներին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, լեզվաբաններին, մեդիա և թվային մշակույթի հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ բանահյուսությունը չի սահմանափակվում միայն ավանդական բանավոր ժառանգությամբ․ այն շարունակում է ստեղծվել և վերարտադրվել նոր հաղորդակցական միջավայրերում, իսկ համացանցը դարձել է ժողովրդական ստեղծագործության կարևոր տարածք։ Այդ պատճառով ժամանակակից հայ բանագիտության համար համացանցային բանահյուսության ուսումնասիրությունը ոչ միայն նոր թեմատիկ ուղղություն է, այլև անհրաժեշտ պայման՝ ժամանակակից մշակութային գործընթացները լիարժեք փաստագրելու, վերլուծելու և հայ բանահյուսության շարունակական զարգացումն ըմբռնելու համար։
Updated: 2026-09-04
Other Subjects
Արտաքին /միջազգային/ առևտրի Համաշխարհային Կազմակերպությունը /ԱՀԿ/ Առևտրի և Սակագների Գլխավոր Համաձայնագրի /ԱՍԳՀ/ իրավահաջորդ
Առևտրի համաշխարհային կազմակերպություն-ը միջազգային առևտրի հիմնական կարգավորող կառույցն է, որը ստեղծվել է որպես Առևտրի և սակագների գլխավոր համաձայնագիր-ի իրավահաջորդ և իր վրա է վերցրել գլոբալ առևտրի կանոնների մշակման, ազատականացման և անդամ պետությունների միջև առևտրային վեճերի կարգավորման հիմնական գործառույթները, ապահովելով միասնական իրավական դաշտ, որի միջոցով նվազեցվում են մաքսային և ոչ մաքսային խոչընդոտները և խթանվում է միջազգային տնտեսական համագործակցությունը։ Կազմակերպության գործունեության հիմքում ընկած է բաց և կանխատեսելի առևտրային համակարգի ձևավորումը, որտեղ անդամ երկրները պարտավորվում են պահպանել համաձայնեցված կանոնները, կիրառել թափանցիկ սակագնային քաղաքականություն և լուծել վեճերը բազմակողմ բանակցությունների և մեխանիզմների միջոցով, ինչը նպաստում է համաշխարհային շուկաների կայունությանը և տնտեսական աճին։ ԱՀԿ-ն նաև ընդլայնել է ԱՍԳՀ-ի շրջանակը՝ ընդգրկելով ծառայությունների առևտուրը, մտավոր սեփականության պաշտպանությունը և զարգացող երկրների համար հատուկ և արտոնյալ պայմանները, ինչը դարձնում է այն ժամանակակից գլոբալ առևտրային համակարգի կենտրոնական ինստիտուտը։
Updated: 2026-10-23
History
Հայաստանի, հայ-իրանական հարաբերությունների և Առաջավոր Ասիայի հնագույն պատմության մի քանի խնդիրների շուրջ (մ.թ.ա. VII-VI դ.դ.)
Այս աշխատությունը հնագույն պատմության գիտական ուսումնասիրություն է, որը վերաբերում է մ.թ.ա. 7–6-րդ դարերի Հայաստանի և Իրանական բարձրավանդակի հարաբերություններին, ինչպես նաև Առաջավոր Ասիայի քաղաքական զարգացումներին։ Հեղինակը փորձում է վերականգնել այդ դարաշրջանի բարդ պատմական պատկերը՝ հիմնվելով հնագիտական տվյալների, հին աղբյուրների և համեմատական պատմագիտական վերլուծության վրա։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տարածքի քաղաքական վիճակին Աքեմենյան Պարսկաստանի ձևավորման նախաշեմին և դրա ընթացքում։ Քննարկվում են նաև տարածաշրջանի հին պետական կազմավորումները, իշխանական համակարգերը և մշակութային փոխազդեցությունները։ Աշխատության հիմնական թեմաներից են․ Հայաստանի վաղ պետական կազմավորումները մ.թ.ա. VII–VI դարերում հայ-իրանական հարաբերությունների ձևավորման սկզբնական փուլերը Աքեմենյան կայսրության առաջացումը և տարածաշրջանային ազդեցությունը Առաջավոր Ասիայի քաղաքական քարտեզի փոփոխությունները հնագիտական և գրավոր աղբյուրների համադրական վերլուծությունը Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում նաև այն հարցին, թե ինչպես են քաղաքական և մշակութային գործընթացները փոխկապակցված եղել Հայաստանի և հարևան աշխարհների զարգացման մեջ։
Updated: 2026-09-16