Аликберов, Аликбер Калабекович

Аликберов, Аликбер Калабекович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

«Ռայհան ալ-Հաքաիք վա Բուստան ադ-Դաքաիք»․ Մուհամմադ ադ-Դարբանդիի աշխատությունը՝ որպես մահմեդական պատմագրության հուշարձան (V/XI դարի վերջ)

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան մահմեդական պատմագրության կարևոր սկզբնաղբյուրներից մեկի՝ Մուհամմադ ադ-Դարբանդիի «Ռայհան ալ-Հաքաիք վա Բուստան ադ-Դաքաիք» երկի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես V/XI դարի վերջի իսլամական պատմագիտական մտքի, պատմական գիտելիքի ձևավորման և միջնադարյան մուսուլմանական մտավոր մշակույթի նշանակալի հուշարձան։ Ուսումնասիրության կենտրոնում է պատմագրական երկի բովանդակային և գաղափարական առանձնահատկությունների բացահայտումը, դրա տեղը ժամանակաշրջանի պատմական գրականության մեջ, ինչպես նաև այն մտավոր, կրոնական և մշակութային միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել են հեղինակի պատմական հայացքներն ու գիտելիքի մատուցման սկզբունքները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու միջնադարյան մահմեդական պատմագրության բնույթին, պատմական իրադարձությունների ընկալման ու մեկնաբանման առանձնահատկություններին, պատմական հիշողության պահպանման եղանակներին և գրավոր ավանդույթի դերին հասարակական ու կրոնական ինքնագիտակցության ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի երկի դիտարկումը ոչ միայն որպես անցյալի մասին տեղեկություններ հաղորդող գրավոր աղբյուր, այլև որպես իր ժամանակաշրջանի աշխարհայացքային պատկերացումները, գիտելիքի համակարգման սկզբունքներն ու պատմական մտածողության առանձնահատկություններն արտացոլող մշակութային փաստաթուղթ։ Մուհամմադ ադ-Դարբանդիի ստեղծագործության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև միջնադարյան արևելյան պատմագրության զարգացման ընթացքը, տարբեր գիտական և կրոնական ավանդույթների փոխազդեցությունը, պատմական երկերի կառուցվածքային ու բովանդակային հատկանիշները և պատմական տեղեկությունների փոխանցման մեխանիզմները հասկանալու տեսանկյունից։ Այս համատեքստում ուշադրության են արժանի պատմական շարադրանքի և կրոնական գիտելիքի փոխհարաբերությունները, հեղինակային մոտեցման դրսևորումները, անցյալի իրադարձությունների իմաստավորման սկզբունքները և պատմական երկի՝ որպես գիտելիքի պահպանման ու տարածման միջոցի գործառույթները։ Ուսումնասիրությունն արժեքավոր նշանակություն ունի նաև Կովկասի և հարակից արևելյան տարածքների միջնադարյան պատմության հետազոտության համար, քանի որ նման սկզբնաղբյուրների գիտական քննությունը նպաստում է տարածաշրջանի պատմական ու մշակութային միջավայրի առավել ամբողջական ընկալմանը և իսլամական աշխարհի պատմագրական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրմանը։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում արևելագիտության, պատմագիտության, իսլամագիտության և միջնադարյան գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, որոնք հետաքրքրված են մահմեդական քաղաքակրթության մտավոր պատմությամբ, պատմական աղբյուրների քննությամբ և միջնադարյան պատմագիտական ավանդույթների զարգացմամբ։

Обновлено. 2026-11-19
«Ռայհան ալ-Հաքաիք վա Բուստան ադ-Դաքաիք»․ Մուհամմադ ադ-Դարբանդիի աշխատությունը՝ որպես մահմեդական պատմագրության հուշարձան (V/XI դարի վերջ)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее