Аликберов, Аликбер Калабекович

Аликберов, Аликбер Калабекович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

«Ռայհան ալ-Հաքաիք վա Բուստան ադ-Դաքաիք»․ Մուհամմադ ադ-Դարբանդիի աշխատությունը՝ որպես մահմեդական պատմագրության հուշարձան (V/XI դարի վերջ)

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան մահմեդական պատմագրության կարևոր սկզբնաղբյուրներից մեկի՝ Մուհամմադ ադ-Դարբանդիի «Ռայհան ալ-Հաքաիք վա Բուստան ադ-Դաքաիք» երկի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես V/XI դարի վերջի իսլամական պատմագիտական մտքի, պատմական գիտելիքի ձևավորման և միջնադարյան մուսուլմանական մտավոր մշակույթի նշանակալի հուշարձան։ Ուսումնասիրության կենտրոնում է պատմագրական երկի բովանդակային և գաղափարական առանձնահատկությունների բացահայտումը, դրա տեղը ժամանակաշրջանի պատմական գրականության մեջ, ինչպես նաև այն մտավոր, կրոնական և մշակութային միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել են հեղինակի պատմական հայացքներն ու գիտելիքի մատուցման սկզբունքները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու միջնադարյան մահմեդական պատմագրության բնույթին, պատմական իրադարձությունների ընկալման ու մեկնաբանման առանձնահատկություններին, պատմական հիշողության պահպանման եղանակներին և գրավոր ավանդույթի դերին հասարակական ու կրոնական ինքնագիտակցության ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի երկի դիտարկումը ոչ միայն որպես անցյալի մասին տեղեկություններ հաղորդող գրավոր աղբյուր, այլև որպես իր ժամանակաշրջանի աշխարհայացքային պատկերացումները, գիտելիքի համակարգման սկզբունքներն ու պատմական մտածողության առանձնահատկություններն արտացոլող մշակութային փաստաթուղթ։ Մուհամմադ ադ-Դարբանդիի ստեղծագործության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև միջնադարյան արևելյան պատմագրության զարգացման ընթացքը, տարբեր գիտական և կրոնական ավանդույթների փոխազդեցությունը, պատմական երկերի կառուցվածքային ու բովանդակային հատկանիշները և պատմական տեղեկությունների փոխանցման մեխանիզմները հասկանալու տեսանկյունից։ Այս համատեքստում ուշադրության են արժանի պատմական շարադրանքի և կրոնական գիտելիքի փոխհարաբերությունները, հեղինակային մոտեցման դրսևորումները, անցյալի իրադարձությունների իմաստավորման սկզբունքները և պատմական երկի՝ որպես գիտելիքի պահպանման ու տարածման միջոցի գործառույթները։ Ուսումնասիրությունն արժեքավոր նշանակություն ունի նաև Կովկասի և հարակից արևելյան տարածքների միջնադարյան պատմության հետազոտության համար, քանի որ նման սկզբնաղբյուրների գիտական քննությունը նպաստում է տարածաշրջանի պատմական ու մշակութային միջավայրի առավել ամբողջական ընկալմանը և իսլամական աշխարհի պատմագրական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրմանը։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում արևելագիտության, պատմագիտության, իսլամագիտության և միջնադարյան գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, որոնք հետաքրքրված են մահմեդական քաղաքակրթության մտավոր պատմությամբ, պատմական աղբյուրների քննությամբ և միջնադարյան պատմագիտական ավանդույթների զարգացմամբ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-19
«Ռայհան ալ-Հաքաիք վա Բուստան ադ-Դաքաիք»․ Մուհամմադ ադ-Դարբանդիի աշխատությունը՝ որպես մահմեդական պատմագրության հուշարձան (V/XI դարի վերջ)

Անվճար

Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Տեսնել ավելին Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին