Книги автора (1)

Онлайн

История

Կարսի մարզը Հայաստանի Հանրապետության կազմում (1919 թ. ապրիլ – 1920 թ. հոկտեմբեր). Կարսի նահանգապետ Ստեփան Ղորղանյանի հուշերը

Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի առաջին Հանրապետության պատմության կարևորագույն և բարդ ժամանակաշրջաններից մեկը՝ Կարսի մարզի ընդգրկումը Հայաստանի Հանրապետության կազմում, նրա վարչական կառավարումը, քաղաքական ու հասարակական կյանքը և տարածաշրջանում տեղի ունեցող իրադարձությունները 1919 թվականի ապրիլից մինչև 1920 թվականի հոկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում։ Աշխատանքի հիմքում Կարսի նահանգապետ Ստեփան Ղորղանյանի հուշագրություններն են, որոնք արժեքավոր պատկերացում են տալիս պետական կառավարման համակարգի ձևավորման, տեղական իշխանությունների գործունեության, վարչական խնդիրների լուծման և նորանկախ հայկական պետության առջև ծառացած բազմաթիվ մարտահրավերների մասին։ Հուշերում արտացոլվում են Կարսի մարզի քաղաքական, տնտեսական, հասարակական և ազգային կյանքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության պետական կառույցների հաստատման ու ամրապնդման ուղղությամբ իրականացված աշխատանքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարզի կառավարման կազմակերպմանը, պետական հաստատությունների գործունեությանը, անվտանգության ապահովման խնդիրներին, բնակչության սոցիալական պայմաններին, ներքին կարգուկանոնի պահպանմանը և տարբեր համայնքների միջև հարաբերություններին։ Հեղինակի՝ որպես Կարսի նահանգապետի, անմիջական մասնակցությունն ու պաշտոնեական դիրքը նրա վկայությունները դարձնում են պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրման կարևոր սկզբնաղբյուր՝ հնարավորություն տալով ծանոթանալու ոչ միայն քաղաքական որոշումներին ու պետական քաղաքականության ընդհանուր ուղղություններին, այլև դրանց իրականացման ընթացքում առաջացած գործնական դժվարություններին, հակասություններին և վարչական բարդություններին։ Ստեղծագործությունը կարևոր տեղ է հատկացնում նաև տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական նշանակությանը, Հայաստանի առաջին Հանրապետության սահմանների ձևավորման գործընթացներին, հարևան ուժերի հետ հարաբերություններին և Կարսի մարզում տիրող անկայուն իրավիճակին։ Ներկայացված ժամանակաշրջանը Հայաստանի նորագույն պատմության վճռորոշ փուլերից էր, երբ պետականության վերականգնմանն ու ամրապնդմանն ուղղված ջանքերը զուգորդվում էին արտաքին քաղաքական լարվածությամբ, տարածքային խնդիրներով, տնտեսական դժվարություններով և հասարակական կյանքի վերակազմավորման անհրաժեշտությամբ։ Այս համատեքստում հուշագրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն պայմանների մասին, որոնցում գործել են Հայաստանի առաջին Հանրապետության պետական պաշտոնյաները, ինչպես նաև գնահատելու տեղական կառավարման նշանակությունը երիտասարդ պետության գոյատևման և պետական համակարգի կայացման գործում։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն լրացնում է Հայաստանի առաջին Հանրապետության վերաբերյալ պատմական ուսումնասիրությունները՝ ուշադրությունը կենտրոնացնելով ոչ միայն կենտրոնական իշխանության գործունեության, այլև առանձին վարչական շրջանների կառավարման առանձնահատկությունների վրա։ Հեղինակի անձնական դիտարկումները, պաշտոնեական փորձը և ժամանակակից իրադարձությունների նկարագրությունը հուշագրությանը հաղորդում են վավերագրական բնույթ՝ միաժամանակ պահպանելով անհատական հիշողության և պատմական ժամանակաշրջանի ընկալման առանձնահատկությունները։ Գիրքը կարևոր է Հայաստանի տարածքային և վարչական պատմությամբ, ազգային պետականության ձևավորման գործընթացներով, հայ քաղաքական մտքի զարգացմամբ և XX դարի սկզբի հասարակական իրադարձություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է պատմաբանների, քաղաքագետների, հասարակագետների, ուսանողների և հետազոտողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են խորությամբ ուսումնասիրել Հայաստանի առաջին Հանրապետության պատմությունը, Կարսի մարզի տեղն ու դերը հայկական պետականության պատմական զարգացման մեջ և պետական կառավարման իրական փորձը պատմական բարդ պայմաններում։

Обновлено. 2026-11-21
Կարսի մարզը Հայաստանի Հանրապետության կազմում (1919 թ. ապրիլ – 1920 թ. հոկտեմբեր). Կարսի նահանգապետ Ստեփան Ղորղանյանի հուշերը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее