Книги автора (1)
История
Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ արաբական աղբյուրներ, հատոր Բ․ Իբն ալ-Ասիր
Սույն աշխատությունը հայ ժողովրդի պատմության ուսումնասիրության համար կարևոր նշանակություն ունեցող սկզբնաղբյուրների ժողովածուի երկրորդ հատորն է՝ նվիրված արաբական պատմագրական ժառանգությանը և մասնավորապես միջնադարյան արաբ պատմիչ Իբն ալ-Ասիրի երկերում պահպանված տեղեկություններին Հայաստանի, հայ ժողովրդի և տարածաշրջանի պատմական զարգացումների վերաբերյալ։ Այն ներկայացնում է արաբական պատմագիտական ավանդույթի այն արժեքավոր վկայությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս Հայաստանի անցյալը դիտարկել ոչ միայն հայկական և բյուզանդական, այլև արաբական պատմական մտածողության ու պատմագրության տեսանկյունից։ Իբն ալ-Ասիրը միջնադարյան իսլամական աշխարհի նշանավոր պատմագիրներից է, որի աշխատություններում արտացոլված են Մերձավոր Արևելքի, Հարավային Կովկասի և հարակից տարածքների քաղաքական, ռազմական ու հասարակական իրադարձությունները։ Նրա պատմական հաղորդումները կարևոր տեղեկություններ են պարունակում Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի, հայկական իշխանությունների և քաղաքական կազմավորումների, հայերի ու հարևան ժողովուրդների փոխհարաբերությունների, տարածաշրջանում տեղի ունեցած պատերազմների, ռազմական արշավանքների, իշխանական փոփոխությունների, դիվանագիտական հարաբերությունների և պատմական իրադարձությունների հաջորդականության մասին։ Ժողովածուում ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի միջնադարյան պատմության այն դրվագները, որոնք տարբեր պատճառներով կարող են ոչ ամբողջական կերպով արտացոլված լինել հայկական գրավոր աղբյուրներում, ինչպես նաև համադրելու արաբական պատմագրական տեղեկությունները հայ պատմիչների և այլ ժողովուրդների պատմական վկայությունների հետ։ Առանձնահատուկ արժեք ունեն այն հաղորդումները, որոնք վերաբերում են արաբական խալիֆայության և Հայաստանի պատմական փոխհարաբերություններին, արաբական արշավանքներին, քաղաքական գերիշխանության հաստատմանն ու փոփոխություններին, տեղական իշխանությունների դիրքին, ինչպես նաև տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված քաղաքական և ռազմական կապերին։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ արաբական պատմագրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու միջնադարյան Հայաստանի պատմության արտաքին ընկալումը, տարբեր քաղաքական ուժերի շահերը և տարածաշրջանային իրադարձությունների փոխկապակցվածությունը։ Իբն ալ-Ասիրի հաղորդումները կարևոր նյութ են Հայաստանի քաղաքական պատմության ժամանակագրությունը ճշգրտելու, պատմական իրադարձությունների ընթացքը վերակազմելու, առանձին փաստերի արժանահավատությունը համադրական եղանակով գնահատելու և միջնադարյան Արևելքի պատմության ընդհանուր պատկերը ամբողջացնելու համար։ Ժողովածուն կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայագիտության սկզբնաղբյուրագիտական գրականության մեջ, քանի որ օտարալեզու պատմական վկայությունների գիտական շրջանառության մեջ ներմուծումը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու Հայաստանի պատմության ուսումնասիրման աղբյուրագիտական հիմքը և այն դիտարկելու ավելի լայն միջազգային ու տարածաշրջանային համատեքստում։ Այն արժեքավոր աշխատություն է Հայաստանի միջնադարյան պատմությամբ, արաբական պատմագրությամբ, հայ-արաբական հարաբերություններով, Արևելքի ժողովուրդների քաղաքական ու մշակութային փոխազդեցություններով հետաքրքրվող պատմաբանների, արևելագետների, հայագետների, ասպիրանտների, ուսանողների և հետազոտողների համար։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի նաև պատմական սկզբնաղբյուրների հետ աշխատելու մեթոդաբանության տեսանկյունից՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու Հայաստանի մասին օտար պատմագիրների պահպանած տեղեկություններին և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ ժողովրդի պատմական անցյալի, տարածաշրջանային դերի ու միջնադարյան աշխարհի քաղաքական զարգացումներում ունեցած մասնակցության մասին։
Обновлено. 2026-11-17
Бесплатно
Бесплатно