Книги автора (1)

Онлайн

История

Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ արաբական աղբյուրներ, հատոր Բ․ Իբն ալ-Ասիր

Սույն աշխատությունը հայ ժողովրդի պատմության ուսումնասիրության համար կարևոր նշանակություն ունեցող սկզբնաղբյուրների ժողովածուի երկրորդ հատորն է՝ նվիրված արաբական պատմագրական ժառանգությանը և մասնավորապես միջնադարյան արաբ պատմիչ Իբն ալ-Ասիրի երկերում պահպանված տեղեկություններին Հայաստանի, հայ ժողովրդի և տարածաշրջանի պատմական զարգացումների վերաբերյալ։ Այն ներկայացնում է արաբական պատմագիտական ավանդույթի այն արժեքավոր վկայությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս Հայաստանի անցյալը դիտարկել ոչ միայն հայկական և բյուզանդական, այլև արաբական պատմական մտածողության ու պատմագրության տեսանկյունից։ Իբն ալ-Ասիրը միջնադարյան իսլամական աշխարհի նշանավոր պատմագիրներից է, որի աշխատություններում արտացոլված են Մերձավոր Արևելքի, Հարավային Կովկասի և հարակից տարածքների քաղաքական, ռազմական ու հասարակական իրադարձությունները։ Նրա պատմական հաղորդումները կարևոր տեղեկություններ են պարունակում Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի, հայկական իշխանությունների և քաղաքական կազմավորումների, հայերի ու հարևան ժողովուրդների փոխհարաբերությունների, տարածաշրջանում տեղի ունեցած պատերազմների, ռազմական արշավանքների, իշխանական փոփոխությունների, դիվանագիտական հարաբերությունների և պատմական իրադարձությունների հաջորդականության մասին։ Ժողովածուում ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի միջնադարյան պատմության այն դրվագները, որոնք տարբեր պատճառներով կարող են ոչ ամբողջական կերպով արտացոլված լինել հայկական գրավոր աղբյուրներում, ինչպես նաև համադրելու արաբական պատմագրական տեղեկությունները հայ պատմիչների և այլ ժողովուրդների պատմական վկայությունների հետ։ Առանձնահատուկ արժեք ունեն այն հաղորդումները, որոնք վերաբերում են արաբական խալիֆայության և Հայաստանի պատմական փոխհարաբերություններին, արաբական արշավանքներին, քաղաքական գերիշխանության հաստատմանն ու փոփոխություններին, տեղական իշխանությունների դիրքին, ինչպես նաև տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված քաղաքական և ռազմական կապերին։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ արաբական պատմագրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու միջնադարյան Հայաստանի պատմության արտաքին ընկալումը, տարբեր քաղաքական ուժերի շահերը և տարածաշրջանային իրադարձությունների փոխկապակցվածությունը։ Իբն ալ-Ասիրի հաղորդումները կարևոր նյութ են Հայաստանի քաղաքական պատմության ժամանակագրությունը ճշգրտելու, պատմական իրադարձությունների ընթացքը վերակազմելու, առանձին փաստերի արժանահավատությունը համադրական եղանակով գնահատելու և միջնադարյան Արևելքի պատմության ընդհանուր պատկերը ամբողջացնելու համար։ Ժողովածուն կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայագիտության սկզբնաղբյուրագիտական գրականության մեջ, քանի որ օտարալեզու պատմական վկայությունների գիտական շրջանառության մեջ ներմուծումը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու Հայաստանի պատմության ուսումնասիրման աղբյուրագիտական հիմքը և այն դիտարկելու ավելի լայն միջազգային ու տարածաշրջանային համատեքստում։ Այն արժեքավոր աշխատություն է Հայաստանի միջնադարյան պատմությամբ, արաբական պատմագրությամբ, հայ-արաբական հարաբերություններով, Արևելքի ժողովուրդների քաղաքական ու մշակութային փոխազդեցություններով հետաքրքրվող պատմաբանների, արևելագետների, հայագետների, ասպիրանտների, ուսանողների և հետազոտողների համար։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի նաև պատմական սկզբնաղբյուրների հետ աշխատելու մեթոդաբանության տեսանկյունից՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու Հայաստանի մասին օտար պատմագիրների պահպանած տեղեկություններին և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ ժողովրդի պատմական անցյալի, տարածաշրջանային դերի ու միջնադարյան աշխարհի քաղաքական զարգացումներում ունեցած մասնակցության մասին։

Обновлено. 2026-11-17
Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ արաբական աղբյուրներ, հատոր Բ․ Իբն ալ-Ասիր

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Подробнее