Книги автора (1)

Онлайн

История

Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը և Կովկասյան բանակը

Աշխատությունը նվիրված է 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխության և դրա հետևանքով առաջացած քաղաքական, հասարակական ու ռազմական փոփոխությունների ազդեցությանը Կովկասյան բանակի վրա՝ ներկայացնելով Ռուսական կայսրության փլուզման, հեղափոխական շարժումների տարածման և ռազմաճակատում ստեղծված բարդ իրադրության փոխկապակցված գործընթացները։ Գրքում քննության են առնվում հեղափոխության ազդեցությունը բանակի կազմակերպական կառուցվածքի, հրամանատարական համակարգի, զինվորական կարգապահության և զինծառայողների քաղաքական դիրքորոշումների վրա, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք աստիճանաբար հանգեցրին նախկին ռազմական կառավարման համակարգի թուլացմանն ու կազմալուծմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Կովկասյան ռազմաճակատի իրադրության ուսումնասիրությունը, քանի որ 1917 թվականի քաղաքական ցնցումները տեղի էին ունենում Առաջին համաշխարհային պատերազմի շարունակվող պայմաններում, երբ տարածաշրջանի ռազմական կայունությունը, սահմանների պաշտպանությունը և ռազմաճակատի պահպանությունը կենսական նշանակություն ունեին։ Հեղափոխական իրադարձությունները փոխեցին ոչ միայն զինվորականության քաղաքական գիտակցությունն ու հասարակական տրամադրությունները, այլև անմիջականորեն անդրադարձան բանակի մարտունակության, զորքերի տեղաշարժերի, ռազմական գործողությունների կազմակերպման և հրամանատարության նկատմամբ վստահության վրա։ Աշխատության պատմական կարևորությունը պայմանավորված է նաև Կովկասյան բանակի գործունեության դիտարկմամբ Ռուսական կայսրության փլուզման և Հարավային Կովկասում նոր քաղաքական իրողությունների ձևավորման համատեքստում։ Հեղափոխությունից հետո կենտրոնական իշխանության թուլացումը, զինվորական ստորաբաժանումների քայքայումը և ռազմաճակատի նախկին կազմակերպվածության խախտումը ստեղծեցին մի իրավիճակ, որն անմիջականորեն առնչվում էր տարածաշրջանի ժողովուրդների անվտանգությանն ու քաղաքական ապագային։ Այս գործընթացներն առանձնահատուկ ազդեցություն ունեցան նաև հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի վրա, քանի որ Կովկասյան ռազմաճակատը կարևոր դեր ուներ Օսմանյան կայսրության դեմ մղվող պատերազմում, իսկ ռուսական զորքերի հեռացումը հետագայում հանգեցրեց ռազմական և քաղաքական ուժերի հարաբերակցության էական փոփոխությունների։ Հեղափոխության և բանակի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես կարող են համապետական քաղաքական հեղաշրջումները փոխել զինված ուժերի ներքին կառուցվածքը, խաթարել ռազմական կառավարման ավանդական մեխանիզմները և ազդել ամբողջ տարածաշրջանի պատմական ընթացքի վրա։ Աշխատությունն արժեքավոր է Ռուսական հեղափոխության կովկասյան հետևանքներով, Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատմությամբ և հայ ժողովրդի նորագույն պատմության կարևոր իրադարձություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է 1917 թվականի իրադարձությունների ռազմական կողմի ընկալմանը՝ ընդգծելով Կովկասյան բանակի նշանակությունը կայսրության անկման, ռազմաճակատի վերափոխման և Հարավային Կովկասում հետագա քաղաքական զարգացումների համատեքստում։

Обновлено. 2026-11-21
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը և Կովկասյան բանակը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее