Մելքումյան, Համլետ Լորիկի

Философия

Աշխատությունը նվիրված է արդի ժամանակաշրջանում հայ մշակույթի պահպանման, վերարտադրման և զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ Երևանում գործող Վերնիսաժների մշակութային միջավայրի օրինակով։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ մշակութային ժառանգության պահպանությունը տեղի է ունենում ոչ միայն թանգարաններում, արխիվներում և մասնագիտական հաստատություններում, այլև առօրյա հասարակական միջավայրում, որտեղ ավանդական արվեստի, արհեստների և ազգային ինքնության տարբեր դրսևորումներ շարունակում են գոյություն ունենալ և փոխանցվել նոր սերունդներին։ Աշխատանքում Վերնիսաժները դիտարկվում են որպես յուրահատուկ մշակութային տարածքներ, որտեղ միավորվում են ժողովրդական արվեստը, կիրառական ստեղծագործությունը, հուշանվերային մշակույթը, ձեռագործությունը, ավանդական արհեստները և ժամանակակից գեղարվեստական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց միջոցով ավանդական մշակութային ձևերը հարմարվում են ժամանակակից հասարակության պահանջներին՝ պահպանելով իրենց ազգային առանձնահատկությունները և միաժամանակ ձեռք բերելով նոր բովանդակություն ու կիրառության ձևեր։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ Վերնիսաժների այցելուների, վաճառողների, վարպետների և ստեղծագործողների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև այն սոցիալական և տնտեսական պայմաններին, որոնք ազդում են մշակութային արժեքների պահպանման ու տարածման վրա։ Քննարկվում է նաև ձեռագործ իրերի, զարդերի, փայտի և մետաղի գեղարվեստական մշակման, գորգագործության, խեցեգործության, ազգային խորհրդանիշների և այլ մշակութային տարրերի դերը հայկական ինքնության ներկայացման և պահպանման գործում։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությունը, քանի որ ժամանակակից վարպետներն ու արվեստագետները հաճախ վերաիմաստավորում են ավանդական ձևերը՝ դրանք համապատասխանեցնելով նոր գեղագիտական նախասիրություններին և շուկայի պահանջներին։ Վերնիսաժների մշակութաբանական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև մշակույթի առևտրայնացման, զբոսաշրջության ազդեցության, ազգային խորհրդանիշների հանրայնացման և մշակութային արտադրանքի արժեքավորման առանձնահատկությունները։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են նման հանրային մշակութային տարածքները նպաստել ազգային ժառանգության տեսանելիության բարձրացմանը, արհեստների շարունակականությանը և մշակութային գիտելիքների փոխանցմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել մշակութաբանների, ազգագրագետների, արվեստաբանների, պատմաբանների, մշակութային ժառանգության մասնագետների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ուսումնասիրում են ժամանակակից Հայաստանում ավանդական մշակույթի պահպանման ու վերափոխման գործընթացները։