Книги автора (1)

Онлайн

История

Ներսիսյան Ա․ Ն․-1877-1878 թթ․ ռուս- թյուրքական պատերազմի կովկասյան ռազմաճակատը և հայերի մասնակցությունը

Աշխատությունը նվիրված է 1877–1878 թթ. ռուս-թուրքական պատերազմի Կովկասյան ռազմաճակատի պատմական, ռազմաքաղաքական և հասարակական իրադարձությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հայ ժողովրդի մասնակցությանը պատերազմական գործողություններին։ Հեղինակը քննության է առնում XIX դարի երկրորդ կեսի ռուս-թուրքական հարաբերությունների սրացման պատմական հանգամանքները, պատերազմի առաջացման քաղաքական նախադրյալները, ռազմական գործողությունների ծավալման առանձնահատկությունները և Կովկասյան տարածաշրջանի ռազմավարական նշանակությունը երկու հակամարտող կայսրությունների համար։ Աշխատության առանցքային թեմաներից է Կովկասյան ռազմաճակատում ծավալված ռազմական գործողությունների ընթացքը, ռուսական և օսմանյան զորքերի ուժերի հարաբերակցությունը, ռազմավարական ուղղությունների ընտրությունը, ռազմական արշավների կազմակերպումն ու առանձին ճակատամարտերի նշանակությունը։ Հատուկ տեղ է հատկացվում Արդահանի, Կարսի, Բայազետի, Ալաշկերտի և Էրզրումի ուղղություններով իրականացված ռազմական գործողություններին, որոնք կարևոր դեր են ունեցել պատերազմի ընդհանուր ընթացքի և տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխության գործում։ Հեղինակը կարևորում է նաև հայ ժողովրդի բազմակողմ մասնակցությունը պատերազմին՝ ներկայացնելով հայ կամավորական ջոկատների ձևավորումը, բնակչության նյութական և մարդկային աջակցությունը, տեղական աշխարհազորայինների գործունեությունը և հայերի ներգրավվածությունը ռուսական բանակի ռազմական գործողություններում։ Առանձնակի նշանակություն ունի հայերի մասնակցության դիտարկումը ոչ միայն անմիջական մարտական գործողությունների, այլև հետախուզական, հաղորդակցական, տեղեկատվական և օժանդակ աշխատանքների համատեքստում։ Աշխատության պատմական բովանդակության կարևոր բաղադրիչներից է նաև հայազգի զինվորական գործիչների և հրամանատարների դերակատարության լուսաբանումը, որոնց գործունեությունը կապված էր Կովկասյան ռազմաճակատի ռազմական կազմակերպման և առանձին գործողությունների իրականացման հետ։ Պատերազմի ընթացքում հայ բնակչության մասնակցությունը դիտարկվում է նաև ազգային-ազատագրական ձգտումների, արևմտահայության վիճակի և Օսմանյան կայսրության տիրապետության ներքո ապրող հայության պատմական իրադրության տեսանկյունից։ Այս առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին միջազգային ռազմական հակամարտությունները փոխկապակցվում հայ ժողովրդի ազգային շահերի, անվտանգության խնդիրների և քաղաքական ակնկալիքների հետ։ Պատերազմի արդյունքների քննարկումը կարևոր է նաև հայկական հարցի հետագա միջազգային քննարկման պատմական հիմքերը բացահայտելու տեսանկյունից, քանի որ ռազմական իրադարձությունները, դրանց հաջորդած դիվանագիտական գործընթացները և Սան Ստեֆանոյի ու Բեռլինի պայմանագրերը նոր փուլ նշանավորեցին հայ ժողովրդի քաղաքական պահանջների միջազգային օրակարգ մտնելու ճանապարհին։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ Կովկասյան ռազմաճակատի պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես երկու պետությունների զինված ուժերի բախումների ամբողջություն, այլև որպես տարածաշրջանի ժողովուրդների, հատկապես հայության պատմական մասնակցությամբ ձևավորված գործընթաց։ Այն ուշադրություն է հրավիրում հայ ժողովրդի ռազմական ներուժի, կազմակերպվածության, ազգային համախմբման և պատմական ճակատագրի փոխկապակցվածության վրա։ Հեղինակի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի XIX դարի հայոց պատմության, հայ-ռուսական հարաբերությունների, ռուս-թուրքական պատերազմների և հայկական ռազմական մասնակցության պատմագրական ուսումնասիրության համար։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու 1877–1878 թթ. պատերազմի Կովկասյան ռազմաճակատի իրադարձությունների, հայ ժողովրդի մասնակցության ձևերի, տարածաշրջանի ռազմաքաղաքական զարգացումների և այդ իրադարձությունների երկարաժամկետ պատմական հետևանքների մասին։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ ժողովրդի ռազմական և ազգային պատմությամբ, Արևմտյան Հայաստանի պատմական անցյալով, XIX դարի միջազգային հարաբերություններով և Կովկասի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Обновлено. 2026-11-18
Ներսիսյան Ա․ Ն․-1877-1878 թթ․ ռուս- թյուրքական պատերազմի կովկասյան ռազմաճակատը և հայերի մասնակցությունը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее