Բետոնի և երկաթբետոնի արտադրությունում հրաբխային ապարների կիրառման գիտական հիմնադրույթները

Математика

Սա ֆիզիկայի և նյութագիտության ոլորտին պատկանող տեսական-փորձարարական հետազոտություն է, որը նվիրված է ռենտգենյան ճառագայթների և ջերմային նեյտրոնների դինամիկ դիֆրակցիայի երևույթների ուսումնասիրությանը թույլ դեֆորմացված բյուրեղներում, որտեղ վերլուծվում են ճառագայթման փոխազդեցության մեխանիզմները բյուրեղային ցանցի հետ, ալիքային տարածման առանձնահատկությունները և դեֆորմացիաների ազդեցությունը դիֆրակցիոն պատկերի ձևավորման վրա, աշխատանքը ընդգրկում է նաև բյուրեղների ներքին լարվածությունների, ցանցային խանգարումների և կառուցվածքային անկատարությունների ազդեցության գնահատումը դիֆրակցիոն ինտենսիվությունների և սպեկտրային բնութագրերի վրա, միաժամանակ դիտարկվում են ռենտգենյան և նեյտրոնային մեթոդների համեմատական հնարավորությունները նյութերի կառուցվածքային վերլուծության մեջ, ինչը կարևոր է պինդ մարմինների ֆիզիկայի, կիսահաղորդիչների տեխնոլոգիայի և բյուրեղագիտության զարգացման համար։

История

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Տայք (պատմական տարածաշրջան Հարավային Կովկասում) վարչական և ժողովրդագրական կառուցվածքի զարգացման առանձնահատկություններին XVI դարից մինչև XIX դարի առաջին երեսնամյակ՝ ընդգծելով օսմանյան և տարածաշրջանային վարչական համակարգերի ազդեցությունը բնակչության կազմի, տեղաբաշխման և սոցիալ-տնտեսական կյանքի վրա։ Աշխատանքը դիտարկում է այն գործընթացները, որոնց միջոցով տարածաշրջանը ինտեգրվել է Օսմանյան կայսրության վարչական կառուցվածքին, ձևավորվել են նոր հարկային և կառավարչական միավորներ, ինչպես նաև փոփոխվել են բնակչության էթնիկ և կրոնական հարաբերակցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղական և քաղաքային բնակավայրերի ցանցին, տնտեսական գործունեության հիմնական ձևերին՝ գյուղատնտեսություն, անասնապահություն և տեղական արհեստներ, որոնք որոշել են բնակչության տեղաբաշխման առանձնահատկությունները։ Նյութը վերլուծում է նաև միգրացիոն գործընթացները, պատերազմների և վարչական վերաձևումների ազդեցությունը ժողովրդագրական պատկերի վրա, ինչպես նաև հարկային համակարգի դերը բնակչության սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի ձևավորման մեջ։ Կարևորվում են նաև եկեղեցական և համայնքային կառույցների ազդեցությունը տեղական ինքնակազմակերպման և մշակութային ինքնության պահպանման վրա։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Տայքի վարչաժողովրդագրական պատկերը տվյալ ժամանակաշրջանում ձևավորվել է բազմաշերտ պատմական գործընթացների արդյունքում՝ համադրելով քաղաքական վերահսկողությունը, տնտեսական պայմանները և տարածաշրջանային էթնոկրոնական փոփոխությունները։

История

Աշխատությունը նվիրված է քրդերի պատմական դերին, Հայկական հարցի ձևավորման ու զարգացման գործընթացներին և հայերի ու քրդերի միջև հարաբերությունների բազմաշերտ պատմությանը՝ դրանք դիտարկելով Օսմանյան կայսրության, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումների և միջազգային հարաբերությունների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հատկապես XIX դարի և XX դարի սկզբի իրադարձությունների վրա, երբ Օսմանյան կայսրությունում իրականացվող վարչական, սոցիալական և քաղաքական փոփոխությունները, ազգային շարժումների զարգացումը և եվրոպական տերությունների աճող ներգրավվածությունը նոր նշանակություն հաղորդեցին ինչպես Հայկական հարցին, այնպես էլ տարածաշրջանի տարբեր ժողովուրդների փոխհարաբերություններին։ Քննության են առնվում հայ և քուրդ բնակչության համակեցության պատմական պայմանները, բնակեցման տարածքները, տնտեսական կապերը, գյուղական և քաղաքային հարաբերությունները, տեղական իշխանական համակարգերը և սոցիալական կառուցվածքները։ Հայ-քրդական հարաբերությունները ներկայացվում են ոչ միայն հակամարտությունների, այլև առօրյա համագործակցության, տնտեսական փոխկախվածության, հարևանության և տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված փոխգործակցության համատեքստում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս խուսափել երկու ժողովուրդների հարաբերությունները միայն առճակատման պատմության վերածելուց և բացահայտել դրանց ներքին բազմազանությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգների սոցիալ-քաղաքական կառուցվածքին, որտեղ հայկական և քրդական համայնքների հարաբերությունների վրա ազդեցություն էին գործում պետական վարչական համակարգը, տեղական իշխանությունները, ցեղային կազմակերպությունները, հողատիրական հարաբերությունները և հարկային քաղաքականությունը։ Քննության են առնվում հողի, սեփականության, հարկերի, անվտանգության և տեղական իշխանության հետ կապված խնդիրները, որոնք որոշ ժամանակաշրջաններում հանգեցնում էին լարվածության և բախումների։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն պայմանները, որոնցում տարբեր համայնքներ պահպանել են տնտեսական և հասարակական համագործակցության ձևեր։ Կարևորվում է քրդական հասարակության ներքին բազմազանությունը։ Տարբեր ցեղային, կրոնական, սոցիալական և քաղաքական խմբերի դիրքորոշումները նույնական չեն ներկայացվում, և ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տարբեր տարածաշրջաններում ու պատմական փուլերում հայերի նկատմամբ վերաբերմունքը կարող էր էապես տարբերվել։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել անհատական և խմբային գործողությունները կոնկրետ պատմական պայմանների շրջանակում՝ խուսափելով ամբողջ ժողովրդի վարքագծի ընդհանրացված գնահատականներից։ Հայկական հարցը դիտարկվում է որպես Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության և միջազգային դիվանագիտության կարևոր խնդիր։ Քննության են առնվում հայկական բնակչության անվտանգության, իրավական կարգավիճակի և բարեփոխումների պահանջները, ինչպես նաև եվրոպական պետությունների և միջազգային քաղաքականության ազդեցությունը հարցի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես էին պետական բարեփոխումների ծրագրերը և դրանց իրականացման դժվարությունները անդրադառնում հայերի և քրդերի հարաբերությունների վրա արևելյան նահանգներում։ Առանձին տեղ է հատկացվում XIX դարի վերջին Օսմանյան իշխանությունների կողմից ստեղծված քրդական հեծելազորային կազմավորումներին և դրանց ազդեցությանը տարածաշրջանի ուժային հարաբերությունների վրա։ Դիտարկվում է պետական իշխանության, տեղական ցեղային առաջնորդների և բնակչության տարբեր խմբերի միջև ձևավորված հարաբերությունների համակարգը։ Քննության են առնվում նաև XIX դարի վերջի հակահայկական բռնությունների և XX դարի սկզբի քաղաքական ճգնաժամերի հետևանքները՝ առանց պատմական գործընթացները մեկ պատճառի կամ մեկ դերակատարի գործողություններով բացատրելու։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին տեղի ունեցած իրադարձություններին և հայ բնակչության զանգվածային տեղահանության ու բնաջնջման քաղաքականությանը։ Քրդական տարբեր խմբերի և անհատների վարքագիծը դիտարկվում է տարբերակված կերպով. որոշ ուժերի մասնակցությունը բռնություններին ուսումնասիրվում է պետական քաղաքականության և տեղական շահերի համատեքստում, մինչդեռ այլ դեպքերում ուշադրություն է դարձվում հայերին պաշտպանելու, ապաստան տրամադրելու կամ օգնություն ցուցաբերելու օրինակներին։ Այս տարբերակումը կարևոր է պատմական պատասխանատվության, պետական քաղաքականության և առանձին համայնքների կամ անհատների գործողությունների միջև սահմանները պահպանելու համար։ Քննության է առնվում նաև պատերազմի և Օսմանյան կայսրության փլուզման հետևանքով տարածաշրջանի ժողովրդագրական ու քաղաքական կառուցվածքի փոփոխությունը։ Նոր սահմանների ձևավորումը, բնակչության տեղաշարժերը, հայկական և քրդական ազգային շարժումների զարգացումը ստեղծեցին հարաբերությունների նոր միջավայր։ Ուսումնասիրվում են հայկական և քրդական քաղաքական կազմակերպությունների նպատակները, դրանց ծրագրերի նմանություններն ու հակասությունները, ինչպես նաև ինքնավարության, անկախության և տարածքային հարցերի շուրջ ձևավորված դիրքորոշումները։ Առանձին նշանակություն է տրվում միջազգային պայմանագրերին և հետպատերազմյան կարգավորման ծրագրերին, որոնց շրջանակում հայկական և քրդական քաղաքական պահանջները տարբեր ձևերով հայտնվեցին միջազգային դիվանագիտության օրակարգում։ Դիտարկվում է նաև Թուրքիայի Հանրապետության ձևավորման գործընթացի ազդեցությունը երկու ժողովուրդների քաղաքական շարժումների և պատմական հիշողության վրա։ Հետագա ժամանակաշրջանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես են Օսմանյան շրջանի իրադարձությունները շարունակել ազդել հայ-քրդական հարաբերությունների, ինքնության և պատմական անցյալի մեկնաբանությունների վրա։ Կարևորվում է պատմական հիշողության խնդիրը՝ հատկապես այն հարցը, թե տարբեր հասարակություններ և քաղաքական շարժումներ ինչպես են գնահատել XX դարի սկզբի իրադարձությունները և սեփական դերակատարների գործողությունները։ Քննության են առնվում պատմագրական տարբեր մոտեցումներ, վկայություններ, պաշտոնական փաստաթղթեր, հուշագրություններ և այլ աղբյուրներ՝ իրադարձությունների բազմակողմանի վերակազմության նպատակով։ Աղբյուրագիտական մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Հայկական հարցի և հայ-քրդական հարաբերությունների պատմությունը հաճախ ներկայացվել է ազգային կամ քաղաքական տարբեր մեկնաբանությունների շրջանակներում։ Տարբեր ծագման աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց հնարավոր կողմնակալությունները, տարբերությունները և փոխլրացնող տեղեկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սոցիալ-տնտեսական գործոններին։ Հողային հարաբերությունները, գյուղատնտեսական արտադրությունը, անասնապահությունը, առևտուրը, հարկային պարտավորությունները և տեղական ռեսուրսների վերահսկողությունը դիտարկվում են որպես համայնքների հարաբերությունների վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր գործոններ։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս քաղաքական հակամարտությունների կողքին հասկանալ նաև այն առօրյա տնտեսական պայմանները, որոնք կարող էին նպաստել ինչպես համագործակցությանը, այնպես էլ լարվածությանը։ Ուսումնասիրվում է նաև կրոնական և մշակութային տարբերությունների նշանակությունը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով երկարատև հարևանության արդյունքում ձևավորված փոխազդեցությունները։ Լեզվական, կենցաղային և մշակութային շփումները ցույց են տալիս, որ հայերի և քրդերի պատմական հարաբերությունները չեն սահմանափակվել քաղաքական հակամարտություններով։ Երկարատև համակեցությունը ստեղծել է փոխադարձ ազդեցությունների, տեղական սովորույթների և սոցիալական կապերի բարդ համակարգ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ազգային շարժումների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Հայկական և քրդական քաղաքական ինքնագիտակցության ձևավորումը դիտարկվում է Օսմանյան կայսրության վերափոխումների, կենտրոնացման քաղաքականության և տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում։ Քննության են առնվում այն դեպքերը, երբ երկու ժողովուրդների քաղաքական շահերը հակադրվել են, ինչպես նաև համագործակցության կամ ընդհանուր քաղաքական դիրքորոշումների ձևավորման փորձերը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ-քրդական հարաբերությունների պատմությունը լայն սոցիալական, քաղաքական և միջազգային համատեքստում դիտարկելու հնարավորությամբ։ Այն նպաստում է Հայկական հարցի զարգացման պատճառների, Օսմանյան կայսրության արևելյան շրջանների հասարակական կառուցվածքի, ազգային շարժումների և տարածաշրջանային հակամարտությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Միաժամանակ նյութը կարևոր է պատմական հիշողության և ժամանակակից հայ-քրդական երկխոսության նախադրյալները հասկանալու համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, քրդագիտության, Օսմանյան կայսրության պատմության, Հայկական հարցի, միջազգային հարաբերությունների, ցեղասպանագիտության և Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների ոլորտների հետազոտողների, պատմաբանների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Другие предметы

Այս աշխատությունը «Նոր գրքեր: Հայաստան» բնույթի տեղեկատվական մատենագիտական ցանկ է, որը նպատակ ունի ներկայացնել Հայաստանի մասին կամ Հայաստանի գիտական, մշակութային, հասարակական ու պատմական իրականությանը վերաբերող նոր հրատարակված գրքերը՝ ապահովելով դրանց համակարգված մատչելիությունը ընթերցողների, հետազոտողների և գրադարանային համակարգերի համար։ Նման տիպի տեղեկատու ցանկերը սովորաբար ունեն հստակ կառուցվածք, որտեղ յուրաքանչյուր գրքի վերաբերյալ տրվում են հիմնական մատենագիտական տվյալները՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության տարեթիվ, հրատարակչություն, ծավալ և երբեմն նաև համառոտ բովանդակային նկարագրություն, որը թույլ է տալիս արագ կողմնորոշվել տվյալ աշխատանքի գիտական կամ հանրային արժեքի մեջ։ Այս հրատարակությունը ընդգրկում է Հայաստանի պատմության, մշակույթի, տնտեսության, քաղաքականության, լեզվի, գրականության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների վերաբերյալ նորագույն հետազոտություններ, ինչպես նաև հանրամատչելի և գիտահանրամատչելի աշխատություններ, որոնք ներկայացնում են երկրի ժամանակակից զարգացումները։ Այն կարևոր դեր ունի գիտական տեղեկատվության տարածման, գրադարանային ֆոնդերի համալրման և ընթերցողական հետաքրքրությունների բավարարման գործում՝ ապահովելով նոր գիտական արտադրանքի վերաբերյալ օպերատիվ տեղեկություն։ Այսպիսով, «Նոր գրքեր: Հայաստան» տեղեկատվական ցանկը ծառայում է որպես գիտական հաղորդակցության և գրքային հոսքի կազմակերպման կարևոր գործիք՝ նպաստելով Հայաստանի վերաբերյալ գիտելիքի համակարգված տարածմանը տարբեր լսարանների շրջանում։

Литература

Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Ն. Զաբոլոցկու ստեղծագործության մեջ ձևավորված բանաստեղծական աշխարհի ամբողջական պատկերի, դրա գաղափարական, փիլիսոփայական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների քննությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանաստեղծի կողմից մարդու, բնության, ժամանակի, կյանքի, մահվան և իրականության փոխհարաբերությունների յուրահատուկ ընկալումն է, որը նրա ստեղծագործություններում վերածվում է ինքնատիպ աշխարհայացքային համակարգի։ Զաբոլոցկու պոեզիան առանձնանում է բնության և մարդու փոխկապակցվածության խոր ընկալմամբ․ բնությունը նրա համար պարզապես արտաքին միջավայր չէ, այլ կենդանի և փոխկապակցված ամբողջություն, որի մեջ մարդը զբաղեցնում է առանձնահատուկ, բայց ոչ մեկուսացված դիրք։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննվել բնության պատկերները, կենդանական աշխարհի կերպարները, մարդու մարմնի և հոգու, բանականության և զգացմունքի, նյութականի և հոգևորի հակադրություններն ու փոխազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծի փիլիսոփայական մտածողությանը, քանի որ նրա ստեղծագործություններում հաճախ բարձրացվում են գոյության իմաստի, մարդկային գիտակցության, բարոյական պատասխանատվության և աշխարհում մարդու տեղի վերաբերյալ հարցեր։ Կարևոր թեմա է նաև բնության և քաղաքակրթության հարաբերությունը․ տեխնիկական առաջընթացի և մարդու հոգևոր զարգացման խնդիրը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գիտական կամ սոցիալական հարց, այլև որպես բարոյական պատասխանատվության խնդիր։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել Զաբոլոցկու պոեզիայի զարգացման տարբեր փուլերը՝ բացահայտելով նրա գեղարվեստական մտածողության փոփոխությունները և միաժամանակ պահպանվող հիմնական գաղափարական առանցքները։ Նրա վաղ ստեղծագործություններին բնորոշ պայմանականությունը, սուր հակադրությունները, երբեմն՝ գրոտեսկային պատկերները հետագայում աստիճանաբար զուգորդվում են ավելի հանգիստ, փիլիսոփայական և բնության նկատմամբ խորապես խոհական վերաբերմունքով։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև բանաստեղծական լեզվի ուսումնասիրությունը՝ փոխաբերությունների, խորհրդանիշների, հակադրությունների, պատկերային համակարգերի և հնչերանգային լուծումների միջոցով, որոնց շնորհիվ ստեղծվում է հեղինակի յուրահատուկ աշխարհը։ Զաբոլոցկու պոետիկայում իրականության առանձին երևույթները հաճախ ստանում են ավելի լայն փիլիսոփայական իմաստ՝ բնության մի փոքրիկ դրվագից կամ առօրյա առարկայից վերածվելով մարդու և տիեզերքի փոխհարաբերության մասին խորհրդածության։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև գեղեցկության և ներդաշնակության գաղափարներին, որոնք ներկայացվում են որպես մարդու և բնության փոխհարաբերության կարևոր չափանիշներ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Ն. Զաբոլոցկու բանաստեղծական աշխարհը որպես մարդու, բնության և տիեզերական ամբողջության փոխկապակցված ընկալման համակարգ, որտեղ փիլիսոփայական խոհը, բնապատկերը, մարդկային հոգեբանությունը և գեղարվեստական պատկերավորությունը միավորվում են՝ ձևավորելով ինքնատիպ և բազմաշերտ պոետիկա։

Математика

Նյութում մանրամասն ներկայացվում է ինտեգրալ հաշվի տեսությունը՝ անորոշ և որոշյալ ինտեգրալներ, ինտեգրման մեթոդներ և դրանց կիրառությունները տարբեր տեսակի խնդիրներում։ Քննարկվում են նաև անպատմիչ ինտեգրալները և դրանց կոնվերգենցիայի պայմանները, ինչպես նաև ինտեգրալների կիրառությունները մակերեսների, ծավալների և ֆիզիկական մեծությունների հաշվարկներում։ Դասագրքում ընդգրկված են նաև շարքերի տեսության հիմունքները՝ թվային և ֆունկցիոնալ շարքերի կոնվերգենցիա, աստիճանային և Ֆուրիեի շարքերի տարրական գաղափարներ։ Նյութը համադրում է տեսական հիմնավորումները և գործնական օրինակները՝ նպաստելով ուսանողների վերլուծական մտածողության և խնդիրների լուծման հմտությունների զարգացմանը։